Full text of "Patrologiae cursus completus: sive biblioteca universalis,integra uniformis, commoda, oeconomica ..."

Google

This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct

to make the world's books discoverablc onlinc.

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc

publishcr to a library and fmally to you.

Usage guidelines

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying.
Wc also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for
personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.

About Google Book Search

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb

at |http://books.qooqle.com/|

'rmcat^Umvnl

, y I — >^ t.A '- H^ l^ * ' ■ €^^

PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS

SED BmUOTHECA DNIVERSAUS, nrTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OBCONOUGA,

MnilDI 88. PATUM, DOCTOIUM SCRIFTOBOIilHIB ECCLBSU8TI0MI1,

fm LATIMOaXIII, 81TK GRJIGORUII,

QOi AB MVO APOSTOUCO AD TBMPORA iNNOCENTU iii {ANNO 1S16) PRO LATiNiS
BT CONCiLil PLORSNTiNi {ANN. 1439) PRO GRJRCiS PLORUBRUNT :

RECUSIO GHR0N0L06IGA
OMMIDM QUiB BXSTITBRB MONDIIBNTORUX CATHOUGJS TRADITIONIS PBR QUINDEGIM PRIMA

BCCLBSLfi SiSGULA,

ffDXTA SDITIOIfSS ACGURATI88IMA8, OmH 81 GUMQUB N0NlfULU8 G0DICIBU8 MANUBCRIPTIB G0LLATA8, PIRQUAM OIUaHN

m GA«nOATA; DMBBRTATIOMIBUS, GOMMBNTARIIS, TARII8QUB LBGTI0NIBU8 CONTINBNTBR 1LLU8TRATA; OMNIBim

OnUnUB P08T AMPLI88IMA8 BDITI0NB8 QUiB TRIBU8 N0TI88IMI8 8JBGUU8 DEBBNTUR AB80LUTA8 DBTBGTI8, AUOTA ;

IIIDIGIBU8 PARTIGULARIBU8 ANALTTICI8, 8fN0UL08 8ITB T0M08 8ITB AUCT0RB8 AUCUJU8 MOMBNTI 8UB8BQUBim-

BU8,D0MATA; GAPITULI8 INTRA IP8UM TBZTUM RITB DI8P08ITI8, NBGNON BT TITUU8 BINGULARUM PAQIMA-

RUM MAROINBM 8UPERI0RBM OI8TINOUBNTIBU8 8UB4BGTAMQUB MATBRIAM 8IONIP1GANTIBU8, ADORNA-

TA; 0PBRIBU8 GUM DUBII8, TUM AP0GRTPHI8, AUQUA TBRO AUCTORITATB IN ORDINB

AD TRADITIONBM BGGLB8IA8TIGAM P0LLBNTIBU8, AMPLIPIGATA ;

BOCBMTI8 BT A1IPLIU8 LOGUPLBTATA INDIGIBU8 AUGTORUM 8IGUT BT OPBRUM, ALPHABBTIG». GHR0N0L0OIGI8, fTAiV^

ftTIGIB, 8TMTHBTIGI8, AMALTTIGI8, ANALOOICI8, IN QUODQUB RBU0I0NI8 PUNCTUM, DOOMATIGUM, MORALB, LTnnH

QIGnM, GANONIGUM, DI8CIPLINARB, HI8T0RIGUM, BT XniNGTA AUA 8INB ULLA BZCBPTIONB; 8BD PRJR8BRTni

DU0BU8 1MDIGIBU8 IMMBN8I8 BT OBNBRAUBUB, ALTBRO 8CILICBT RERUM, QUO C0N8ULT0, QUIDQUID

NOM SOLUM TALI8 TAU8TB PATBR, TBRUM BTIAM UNUSQUISQUB PATRUM, NB UNO QUIDBM 0MI880,

nC QUODUBBT THBMA 8CRIP8BRIT, UNO IMTUITU CONSPICIATUR; ALTBRO SCRIPTURifi

SAGR/G, BZ QUO LBCTORI COMPBRIRB 8IT OBTIUM QUINAM PATRB8 BT IN QUIBU8 OPBRUM

8U0RUM L0GI8 8INOUL08 8IN0UL0RUM UBRORUM 8. 8GRIPTURJB TRR8U8, A PRIMO

OBNB8B08 U8QUB AD N0TI88IMUM AP0GALTP8I8, GOMMBNTATI 8INT:

BUnO ACGURATI880IA, GJBTBIUBQUB. 0MNIBU8 PACILB ANTBPONBMDA, 81 PBRPBMDANTUR OMARACTBRUM NITIOITAiL

OBARTJB QUAUTA8, INTBGRITAB TBZTU8, PBBPBCTIO C0RRBCTI0NI8, OPBRUM RBGU80RUM TUM TARIBTAS,

TUM NUMBRU8, PORMA TOLUMINUM PBRQUAM GOMMODA 8IBIQUB IN TOTO PATROLOOIiB DBCUR8U C0N8TAMTBR

8IMIU8, PRBTII BZIOUITA8, PRiBSBRTIMQUB I8TA COLLBCTIO, UNA, MBTHODICA BT CHRONOLOaiGA«

BBZCBNTORUM PRAOMBNTORUM 0PU8CUL0RUMQUB HACTBNU8 HIC ILLIG 8PAR80RUM, PRIMUM AUTBM

IN MOBTRA BIBUOTHBGA» BZ 0PBRIBU8 BT M88. AD OMNBS iBTATBS, L0C08, LIN0UA8 P0RMA8QUB

PERTINBNTDUS, COADUNATORUM.

SERIES LATINA PRIOR,

IN QUA PBODEUNT PATHES, DOCTORES SCRIPTORESQUB ECCLESI^ LATINiB

A TBaTDLLIANO AD INNOCBNTIUM m.

AGGURANTE J.-P. MIGNE,

BlUtoUieMe Clerl aalTerMe,

8IVB CORSUOM COHPLBTORUH IN SIMGaLOS SCIENTLE EGGLBSIASTICiE RAHOS BDITORI.

PATROLOGIM TOMUS CLX.

SIGEBERTUS GEHBLACENSIS MONACHUS ANONYHUS. B. ODO CAMERAGENSIS,

WALTERUS CABILONENSIS. J. MARSICANUS. EPISGOPI. BERENGOSUS

ABBAS S. MAXIMI TH^IB^SI^. RADULFUS.TORXARIUS

FLORi AGEKS JS -MOMeH-IS

PARISIIS

APUD GARNIER FRATRBS, EDITORES ET J.-P. MIGNE, SUGGESSORES,
IN VIA DICTA: AVBNUE DU UAItfE, 189, OLIM CHAUSSEE DU MAINE, 127.

1880

(

-flf"

I f

4^ :&

' '^

V -

i n

. .1

• I

T. — n TTm PAUU mjFOMT, iS, TIA MCTA BAG-D^ASIIlihlH. id90.1i.7f.

• •

• • • ■

• • •

• •

••

• •

• • •

• • ••

... •.•

• ' ' •

• ■ • • •

• ■

• •

sjxiuLuif xn

SIGEBERTI

GEMBLACENSIS MONACHI

OPERA OMNIA

ACCEDIT

CHRONICON POLONORUM

AUCTORE ANONYMO

IIITEIUIISGBIITDR

BEATI ODONIS CAMERAGENSIS, WALTERI CABILONENSIS, JOANNIS MARSiCANI,
EPISCOPORUM : BERENGOSI ABBAT» S. MAXIMI TREVIRENSIS, RADULH

TORTARII FLORIACENSIS MONACHI

scBiprA VBL scmirroKini raAfiUNTA i^x surBKsvnT
AGGURANTE J.-P. MIGNE,

MMlMheeiB Cterf uli

CDRSOUll COMPUTOBini 01 SIRGOLOS SCIEimC BCCUSUSTICA BAMOS BDITORB.

TOMUS UNICUS.

« « • •

» * t *

" ,* • ;->•»'••

PARISIIS

APUD GARNIBR FRATRES, EDITORES ET J.-P. MI6NE 8UGGESS0RE8,
IN VU DICTA : AVBNVB DU MAINB, 188, OUM CHAU8SBE DU MAtNB, «S7.

1880

ELENGHUS

AUCTORUM P' OPJERUM QIM III |IO0 I^MO C|.X ^OMTHflENTUR.

B. & ■ ' • ,* ' » •- ■- . ■

5 i^ ■.. '•: ■•■ ; '-■ * -■ •■ •;

sigeAbrtus GEMBLACEIISIS honaghus. *

col.

Gbronica cum omnibas auctariis 9

Liber de Scriptoribus ecdesiiBticis. ...'•... 547

Gesta abbatam Gemblac^Mudi. . . ~^ ^' :,.....■:..«.>•... »: 891

Tita Wicerti f. . . ..:..../ 66i

Vita Deoderici episcopi Metensis 689

Vita S. SigeberU regis 785

Vita ejusdem, brevior 725

Vita S. Maclovii 729

Vita S. Theotardi. 747

S. Lamberti Vittitaplex. 759

Sermo de sancta Lucia. 811

De differentia Quatuor Temporum. 813

Epistola ad Leodienses 829

De presbyteris conjugatis ibid,

Responsio ad epistolam Hildebrandi ^id.

Fragmentum Rbytbmi de S. Locia * Urid,

— deS. Lullo ibtd.

AMONYMUS.

Chronicon Polonorum 833

BERENGOSUS ABBAS S. MAXIHI TREVIRENSIS.

De laude et invcntione sanctae crads , 938

Libellus de mysterio lighi Dominici 981

Sermones 1011

JOANNES MARSICANUS TUSCULANUS EPISCOPUS.

Concio ad populum Romanum 1037

Epistola ad Kichardum Albanensem episcopum ibid.

BEATUSODO CAMERACENSIS EPISCOPUS.

Exposilion in canonem missse 1053

De peccato originali 1071

Disputatio de Adventu Christi 1103

De blasphemia in Spiritum sanctum 1111

De canonibus Evangeliorum 1117

Homilia duplex de villico iniquitatis 1121

Diplomata

Appendix ad B. Odonem 1159

... 5y4I{fERl»;QlWLO!JasSl^^ EPISCOPUS.

L. • • • • • ^ •.^•« •* *• V* •* ... .. .. ...

Diplomata ^*-.\i: : .:*.*'*#•%'••••. y\'V : 1165

RADUtFUS .TPRTAI^ip&-ELORlAa:T^SIS MONACHUS.

Miracula S. Benedicti^sDlfi^ );dfftu)iie:'*.. .':. \ V'. . '. 1189

Hiracula S. Benedicti*TnVfric% s'cfipla 1239

ANNO DOMINI MCXII.

muum liiiiiLiiiiNsis

SIGEBERTI CHRONICA

EDIDIT D. LUDOVICUS CONRADUS BETHMANN

(Apud Pertz, Monum, Germ. hist., Scripl. l. V, p. f68.)

PR0LE60MENA

SIGEBERTI iETAS, PATRIA, NATALES, RE8 GESTiE, SCRIPTA

§ I. VITA.

Sigebcrtus (1), in Gallia Belgica (2J circa a. 1030
natus, juvenili admodum aetate regulam sancti Bene-
dicti professus est in monasterio Gemblacensi, cui
lunc praeerat abbas Olbcrtus (3), virtule atquc do-
ctrina clarissimus. Quo a. i048 defuncto, cum Ma-
celinus abbas electus esset, Sigeberlus paulo post
Mettas (A) transiil ad Sanctum Vincentium. Fulcuino
abbatc Macelini fratre eum vocante, ut scholas ibi
rcgcret. Hoc munere dlu functus, cum scribendo ct
docendo magnam sibi laudem acquisisset, ita ut ad
eum audiendum multi undique confluerent, praetulit
tamen, « ut apis prudentissima, ad monasterii sui
alvearia regredi » (5); et circa a. i071 Gemblacum
redox (6), quod plurimum diligebat, iisdem ibi ,

A quibus apud Mettcnses, vacabat occupationibus. To-
tus orando, legcndo, scribendo, doccndo deditus,
cum rebus publicis judicandis aptissimus videretur,
scmper tamenab hujusmodi ncgotiis agendis absti-
nuit, unicc intcrnae monaslerii sui saluti intentus^
pro quo ne senex quidem labores subire declinavit.
Cum enim Gemblacensesfundatoris sui Guiberti ele-
vationem exoptarent, horum maxima pars erat Sige«
bertuSj antiqucB scientisB ac reverentim monachuSf hu-
jus Ecclesix nostroi Gemblacensis oculus^ cm pie in-
vigilabat vita et conversatione ac religionis fervore,
Tanto namque certior erat de sanctitatis ejus gratia^
quanto viiam ejus virtuHbus plenam mtUta styh pro^
secutus est elegantia, Qui, ex evidenti miraculorum
ostensione, accepta explendi desiderii sui occasiQne^

NOTiE.

(1) ha ipse semper fere scribit. - Tcstimonia deRGestis abb. Gembl. colligere licel: cujus verba nos

vita ejus atque scriptis hsec tantum exstant : de vi-
ris illustr. 172; Chronicon ad a. 1112; Gcsta abb.
Gembl. apud Dachery II, 768; Elcvatio S. Guibcrti,
in Act. SS. Maii 266; quos locos intcgros appo-
suimus. Reliqui omnes inde fluxerunt. E reccnliori-
bus unus sufficit V. D. Sigfridi Hirsch Dc vita ct
scriptis Sigiberti (Berol. 1841) liber doctissima; scdu-
litatis, praecipue in indagandis fontibus : e quo
multd nos didicisse grato animo profitemur.

(2) Hoc veri simillimum est; testimonia dcsunt.
Cum sc Franeum et GaUum dicit (in praef. ; originem
gentis nostrsBf regni scilicet Francorum. Dc vir. ill.
84 abbreviavit Gallicanum psalterium, quc nos Galli
utimur. Cf. 156: et takm jemnandi ritum auctorizani
muUi et maanme Teutones)t non Franciam indicat,
sed Gemblacum, ubi scripsit; nam et in Vita Deod ,
C.5, Mettim m QaUiaBe^ica ponii, et a. 1020, 1094,
Franconiam vocat Galliam.

(3j Hoc nonnisi ez ipsius de Olberto narratione in

modo iUic sua tutabitur gratia, quos hic tam patema
nulrivit misericordia non quidcm ncccssc cst ut de
ipso Sigeberto dicta putcmus, cum aeque bcne to-
tum gregcm Gemblaccnscm significare po.ssint ; sed
quae ibideOlbcrto traduntur, cjusmodi sunt, ut nemo
e? ita scribere potucrit, nisi qui Olbertum dilexisset
viventem, et praescns affuisset, cum funeris nun-
tius Gemblacum pcrvenirct.

(4) Mettis positus in prima cetate ipse dicit De vir.
ill. 172.

(5) Ut ipse de abbate Olbcrto dicit in Gcstis abb.
Gembl.

(6) Epistolam enim de conjugalis presbyteris a.
1075 editam jam Gemblaci scripsit. Miracula sancti
Sigcberti, Mettis adhuc composita (si modo Sigeber-
tus auctor est, quod nonest cur ne^emus,) non ante
septimum post translationem sancti annum, qui est
a. 1070, Incem vidisse possunt

Pateol. CLX.

SIGEBERTUS GEMBLACENSIS:

\±

de elevatUme sancti ejus eorporis cespU agere apud.\ mtUla contuUt ad usum et omatum ecclesix^ quoB oc-

eoSf quorum hoc erat auctoritatis, Denique domni
Liethardi abbatis voluntaie consulta et benedicUone
percepta^ ad impetraniam super verbo cpiscopi Leo-
diensis auctoritatem, ipse ab eo suscepit legatio-
nem (7), eamque jam Tere ociogenarias tania cum
dexteritate gesslt, ut in ipso fere yil» fine voti tan-
dem compos, a. 1110 illius elevationis solemnia vide-
ret et lectionibus atquc antiphonis ipse cclebra-
ret i8). Biennio post, iii Non. Oct. 1112 (9), obiit.
Quam gratam post se memoriam reliquerit, ita tcsta-
tur discipulus ejus Gcmblacensis (10) :

Domnus Sigebertus, fnorum probitate et scientice
multipHcitate laudabilis et gratus sui temporis sapien-

quisierat voluntaHa eorum, quos instruxerat, libera-
Utate. Frequentubant autem eum majores natu, ex-
cellentiores grada, aoutiores sensu, qui erant in urbe
Leodicensif si quid qucstionis occurreiet eis, ad hunc
deferre et cum eo conferre soliti. Ilorum precipuus
erat domnus Heinricus, archidiaconus et decanus ec-
clesicB SanctiLamberti, cujusrogatu sc7ipsit ad Tre-
virenses librum de jejuniis Quatuor Temporum, et
multa qucB commemorat in libro illustriufn virorum.
In cenobio Gcmblacensi me, qui hcec descripsi, et
mvXto meliores erudivit; quorum multos antese pi^ce-
misit, paucos proh dolor 1 post se dimisit. At vir pru-
dens, cum esset multce gravitatis, non erat indiscrctce

tibus^ non indiget nostris laudibus, quia laudanteum r» austeritatis, sederat ad omnes, ut res poscebat, dis-
opera ejus, Cum enim esset juvenilis xtatis temporc cretce mediocritatis, Scripturarum maxime divina-

Mascelini abbatis, Metensibus notificatus et in ceno-
bio sancti Vincentii martiris cum Fukuino abbate diu
eonversatus, sapientis fonspatens erat non solum mo-
naehis, sed et clericis ad se undique confluentibus.
Multis Mettensium hodieque dulcis est ejus memoria,
tft quibw adhuc supersunt doctringe ejus vestigia. Qum
vel quantaillic degens rogatu eorum scripta ediderit,
ipse ostendit in libro illustrium virorum, quem com-
posuit. Non solummodo Christianis, sed et Judeis in
eadem urbe commanentibus erat carissimus, pro eo
quod Hebraicam veritatem (11) a c^teris editionibus
secemere erat peritus, et in his, quw secundum ffe-
braicam veritatem dicebant, Judeorum erat consen-

rum lectio et meditatio eum occupabat, sed tamcn
quotidiana missarum celebratio et devota ad Deum ora-
tio semper eum prceoccupabat. Longa confectus sene^
ctute cum dectJibuisset extrema egrittidine, nichil amit-
tens insita sibi prudeniice, fratrumque voluntas esset
ut, cum obiret, intra monasterium sepulturce locum
cuitiperet : ut vir altioris consilii, malens in conspectu
Dei humilisquam prcssumptuosus inveniri, obnixe
petiitin ccemeterio nostro fratribus omnibus consepe*
liri. Obiit ergo m Nonas Octobris, tempore domni
Liethardi abbatis (12),

Haec sunt quse de vita Sigeberti tradita habemus,
pauca quidem, sed quse sufficiunt ad virum cogno-

tiens assertionibtis, Post multum temporiSt vix impe- scendum vitae candore atque animi humanitate adeo
IraJta licentia, rediens cui cenobium Gemblacense, commcndatum, ut ubicunque degeret, omnibus es-

NOTiE.

(7) Elevatio S. Guiberti, in Actis SS. Maii V, 266. C

(8) Devir. ill. 172.

(9) Non a. 1113, ut unus tradit Robertus de
Monte; Liethardus enim abbas jam ii Nonas Febr.
a. 1113 obiit. Error ille Roberti inde natus est quod
Chronici codex quem ille cxscripsit Bellovacensis
annum 1112 in duo dividit.

(10) In Gestis abb. Gembl. Damus ea e codice
egregio Lipsiensi, quem contulit Waitz.

(li) I. e. textum ab Hieronymo ex ipso Hebraico
non ex LXX, in Latinum translatum. Ct. Chronicon
a. 382,395.

(12) Sequuntur in codice Lipsiensi versus de eo-
dem hi :

Jtistis consertus, vivat Christo Sigebertus I
Mundus mutatur, transitt dum stare putatur,
Vivens transit homo, sed pertransit moriendo
Eheu I mors homini parcit nulli, datur omni,
PrsBflxas metas nullius proRterit cetas.
Huic mundo lacrimss si defunctos recocare
Possent, qtiot, quales nobis, quam spiritualeSf
Omnibus et clari stiuiiis et heu I modo rari
Essent, emerito deflendi cum Sigeberto.
Sed quia prseclari rari, nequeunt revocari,
Mundo subtracti, sint calicolis sociati I
Nobis solamen det semper se Deus, Amen.

In eodem codice postea f. 56 sequens legitur

Epitaphium domni Sigeberti,

Heu I mors mcsroris crementum^ causa doloris !
per te quantos luget mundus sibi raptos I
Spicula nosferiuntj ad corquoque vulnera figunt :
Figitur hoe menti vulnus, non estque reniti

Effnngens hic cor induratum ferit angor,
Cum mors dissocians germanos^ omnia mutans,
In quibus est caris et fervet amor sodalis,
Turbat mutandOj rumpit quoque pollice duro
Ut naturales a/fectus^ sic socicdes.
Efflorescat homo licet, ut flos tempore verno.
Res rebus cumulet, mentem corpus quoque vexet.
Sotlicitus curas explens secum ruituras :
Una dies miserum penitusque fecit miserandum.
Sit rex, sit prvixceps^ opibus paupercula sit plebs,
Partrahit hos mortis lex, discretissima quamvis.
Est etenim justis justce discretio sortis,
Terrea terrenis terrceque placent studiosis.
Rerum contemptus vanarum partior usus
Extenuans justos, promptosmagis efficit illos
Sint ut in ascensu recti, sint corde vel actu,
Admitti superis, emitti funditus imis,
Nancisd summce certent pia gaudia vtto.
Certamen sit eis omnis custodia cordis.
Tendit enimiaqueos raptor cuicunque paratos,
Et tam multiplices habet ejusmens mala fraudes
Tutus ah his sensus ut non sit corporis ullus ;
Ut meritumminuat justis, vel eos sibi subdat,
Viribus cUque dolis concertat subdolus hostis.
Si mentes ftuxas absorbet, nil putat Ulas,
Gratia, Christe, tibi I per te superant quia justi
Omnes dedpulas et quas parat ille ruinas,
Devia sectantes revocans, jungis tibi stantes,
Et tua spes nostras juvat expkns larga potestcu,
Spe salvos fadens, ad rem gratos tibi ducens.
Consimilis justis mtilto studio probitatis.
Aptus divinis et mundi rebus agendis,
Lex vitcB, speculum normoi fueras, Sigeberte^
Cuinoster sermo persolvit debitascripto.
Vixisti concorSt vivas per smeulaconsors,

PROLECOMfiNA.

set charus; modest» verecundia^, utquigloriam al- A si® "Oi''"^!^ semper redit ; quod ad discutiendai

que honores semper declinaret (13) ; gralissimi ad
obitum usque animi erga monasterium suum eum-
que qui puero pater fuerat atque fautor, Olberlum,
cui in Geslis abbatum Gemblacensium tam pulchrum
monumentum condidit ;i4). Fuit monachus nntiquae
revercntiae, mente purus, avaritise et malse liccntiae
in monachis impugnator acerimus (15), gravis sine
morositate, bencvolus erga omncs, Judieos»que at-
quc Chrislianos ; in judicando firmus absque arro-
gantia, res tantum spectans, non pcrsonas ; justi et
veri dcfensor intrepidus;malefacta ubicumque vide-
bat, vituperans ex animo, sed sine odiosa acerbitate;
ncc damnans ut zelator, scd ut qui humanam natu-
ram bene cognitam haberct (16). Superslilionibus

qusestioncs illas gravissimas non argutiis utitur ne'-
que afPectibus, ut plurimi tum faciebant, sed advitae
statum hunianaequenaturaeconditionemeasreducitet
adrationem legenlium provocat, non nccessarias,ubi
haec clarc loquantur, auctoritatcs dicens,etvcrumin
omnibus spcctandum, non littcrae inserviendum mo-
nens (21) ; quod verum non ideo verum, quia aucto*
ritates id dicant, sed auctoritatibusindecrcdendum
quia verum dicant (28) ; haecanimumproduntsaeculo
illo longe supcriorem, etqui altiori loco dignus erat,
quam qucm Sigeberti modestia tenere voluit. Nec
mirum, summos Leodiensis Ecclesiae viros semper
ad monachum Gemblaccnsem retulisse, si magnum
aliquid agendum essct, ipsiusque sentenliam pro

et prodigiis raulto minus deditum videmus, quam g publica Ecclesiae suae opinione cdidisse. — Doctrina

plerosque aequalium ; de miraculis libere ct ultra
statis illius modum sentire et loqui audebat (47).
Gravissimus autem ingenio, mente, sermone,appa-
ret in epistolis, quasGemblaci scripsit. Quae ibi dicit
dc studio per allegorias omnia explicandi (18) ;quae
de pericuIisEccIcsisR et religioni inde imminentibus,
quod jejunia, caelibatus et alia multa ad monacho-
rum tantum ordinem spectantia sensim fidei ipsi
Christianae obtrudercntur tanquam ab omnibus ser-
vanda (19) ;quod reliquis auctoritatibus rejectis(20)
ad sacras Scripturas tanquam ad summam Eccle-

inter primos sui temporis claruit. Veteres auctores,
Horatium maxime, non sine fructu eum legisse
scripta produnt, floribus inde collectis respcrsa ;
inter Patres Ecclesiae Hieronymum atque Augusti-
num praetulit. Graecam linguam, si non penitus im-
bibit, gustavit saltem (23) ; Latinam et soluta ora-
tione coluit et carminc, heroico (24), elegiaco (25),
Alcaico (26j, non prorsus invita Minerva ; in eo ta-
mcn tcmpori inscrviens, quod mediam quamque
versus voccm ultimae in Alcaicis quoque consonare
iccit, MusicaB etiam artis ex disciplina atque exem-

NOTiE.

Sint et defunctis eadem consortia nostris,
Dant binos versus nostri dc se tibi versus (a)

(13) Per totum Chronicon ne verbo quidem de
suis rebus loqmtur ; imo epistolis duabusin codice
Gemblacensi non nomen suum, sed tantum epistolam
cujusdam inscripsit.

(14) Hic etiam solus est inter abbates Gemblacen-
ses, cujus in Chronico mentioncm fecit.

(15) Vita S. Guiberti 8 : radicem malorum et ma-
lam momchorum noveicam^ scilicet firoprietatum con-
cupiscentiam GestA abb. Gembl., sub obtentu pau-
pertatis dum quisque sibi consulii, et posthabita com-
munis vitce honestate rem familiarem augere peculia-
riter quceritfVivebatur justo licentius^ quod omnino
non expedit monachorum animabusy et plura ibid.
Ipsequae Mettis dono acceperat a discipulis, omnia
monasterio suo contulit.

(16) Cf. Gesta abb. Gembl., p. 762.

C docti fuerunt, sed quia veritatis assertoresprobantur,
et reliaua.

(21) Ibid. : Quid tantum inhceremus occidenti 2t(-
tercB, ut deviemusaspiritu vivificante ?

(22) Ibid.

(33) De hoc alii dubitant ; sed vix, credo, tot
verba Graeca ( Vita Deoderici, infra, in Invocatione.
Kyrie^ christe, theos, pantocraton^ archos^ anarchos :
gymnasio : Cap 5 : aorasia ; Cap 9 ; logio ; Cap, 10:
prolensimiC^p. 17. neutericis ; Ibid., vcrs. 25 lana-
tolen^ disin^ mesenbriany arcton^ paranimphus; ibid.
vers. 1. hidraulin ; 72 orizon. Cap. 22 in cpitaph.
Deoderici ebdenis) cum praedilcctione quadam im-
miscuisset primo quod admodum juvenis condidit
operi,et huic uni tantum nisi gaudio quodam ju-
venili stimulatus id fccisset, quo discentes reccns
partis statim uli delectat. Hmc ctiam explicatuf
quod in rcliquis ejusopcribus talia non jam occur-
runt, cum novitatc defuit delectatio. Ncc adeo rarus

(17) In Vita S. Guib : Tandem vir Dei consumma-ry illis rcgionibus tunc fuit Graecae linguae usus ; multi
tus in virtiUtm gratia^ quod majus est^ quam si cla- enim S. Amandi Elnonensis, S. Laurenlii Leodien-
ruisset miracutorumgloria.Miraculisquippenojmun''
quam virtutes offuscantury miracula vero solis virtu-^
tibus commendantur.

(18) Ep. de jejuniisQuat.Temp : delectatetiam nos
allegoriiaresuper numero hebdomadarum, qucedistin-
guuntjejunia temporum, Sed guia, ut aitOrigeneSy
in campis allegoriiB est libera evagandi licentiay hoec
Ubertas debet habere modum progrcdiendi, Placet
hmc aUegoriUy sed non ita ut pro cefia figatur jeju-
niorum regukt,

(19) Cf. ep. de presb. conjug.

(20) De jejuD. Quat. Tcmp : Hos aliosque sanctos
et doetos viros in hoc sequimur non quia sancti et

if) Id est cnm sin^li Tersos binis partibus constcnt in
ooaiee, sfMtio qoodam aeparatis et iittera majori distinctis.
HttanB inifiialaB in initiis Tersnom dant

Has feeii versus,
Petre itmets, tnut
Gndmeakus;

sis et ipsius S. Petri Gemblacensis codices, quos
etiam nunc exstantes vidi, Graecas voces atquc sen-
tcntias et vero intcgras paginas continent. — He-
braicae linguae peritum nostrum soli faciunt Historiae
Litterariae auctorcs, unico loco e Geslis abb. Gembl.
supraallato inducti, cum Hicronymi vcrsionem, non
verba Hebraica ipsa ibiindicari^ Chronici loci coUati
satis doceant. Aliis argumcntis non nititur Sige-
bertus hcbraizans.

(24) Ecclcsiastcn, passioncm SS. Thebaeorum.

(25) In Vita Deoderici passim.

(26) Rhythmum de Dcoderico, passionem S. Lu«
ciae.

In mediis versibus.

Claviger alme poli
Tu precor, huie aperi.

SIGCBERTUS GEMBLACENSIS

plo Olberti, adeo gnarus fuil, ut antiphonas musi- \ Scnicti Martini ejtra civitatem Mettensem sitce (32)

cismodis componere sciret (27). liurimum tamen
studium in chroaologia atque historia coUocavit.

§ II. - SCRIPTA.
Scrlpta sua in libro Do viris illuslribus, lliero-
nymiet Fennadii exempla secutus, ipse itn enume-

rat :

Sigebertus Gemblacensis monachus multa scripsi
opuscula. Metis positus in prima (xtate^ in ccclesia
SanctiVincentiiy ad instruendospueros,scripsi Vitam
Deoderici episcopi, conditaris ecctesioe et abbatia».; in
qua etiam per dgrcssionem laudem ipsius urbis he-
roico metro declamavi (28). Scripsi passionem sanctcB
Lucias, quce ibi requiescit, Alchaico metro (39). Qui-

Rcgressus ad monasterium Gemblacense scripsi PaS'
sionem Thebaeorum patronnrum nostrorum keroico
carmine (33;. Scripsi Vitam sancti Guiberti confcs-
soriSy fundatoris ccclesiiz nostra Gemblacensis (34).
de qua cxcerpsi iectlones competenti ordine in ejus
depositione. Arte autem musica antiphonas et respon-
soria de sanctis Machvo et Guiberto mcUficavi (d-o).
ScHpsi el Gesla abbatum Gemblaccnsium (3^). Mtas
sanctorum Maclovi (31) et Theodardi ^38J mbnniori
stylo mclioravi. Vitam quoque sancli Lantberti, cnm
in primis urbane meliorassem, postea rcgatu Heinrici
archidiaconi et decani ecclesice Sancli Lamtberli de-
floravi comparationibus antiquortm juxta consequm •

busdam etiam reprehendentibus illam sanctoeLuciw w^tiam rerum \ quamvis priorem, utpote simplicem,

»«• k •* 1»* I • 9\ • U ^ • t • A A i A * * A •i.-A

pr(yphetiam: — «Annuntiovobis pacem ecclcsiae Dei
datam, Diocletiano ejecto de regno suo, ct Maxi-
miano hodie mortuo, » respondi diligenter^ conside-
ratatemporum ratione et rerum veritate(^). Scripsi
nihilominus sermonem in laudem ipsius virginiSf in
quo translationes ipsius a Sicilia in Corfinium civita-
tem Italice, et Confinio in Mettim urbem Gallice,
ordinata temporum consequentia digessi (31) Scripsi
Vitam Sigeberti regis co^iditoris ecclesix et abbatice

quidam magis amptectanlur et cuiiosius transrribant.
Eslenimsensu apertior^ et verbis clarior (39). Ro-
gatu etiam prcedicti viri validis PcUrum argvmentis
respondi epislolce Eildebrandi papas quam scripsit ad
Henmannum Mettensem episcopum in potestcUis re-
gioR ccUumniam (\0). Scripsi ad ipsum Heinricum
apologiam contra eos qui calumniantur missas conju
gatorum sacerdotum (bf) Jpso etiom rogante^ re-
spondi epistotcB Paschalis papce qui Leodicensem ec-

NOTiE

(27) De vir. ill. 172 : Arte autem musica antipho- Q logus secundi libri poetam excitat, ut lecto prima
nas et responsoria de sanctis Maclovio et Guiberto die relicto pergat in itinere suscepto ; adjiciuntur

melificavi. Musica atque geomctrica studia, ab 01-
berto suscitata, Sigeberto duce seque in monaslerio
floruissc, multi bibliothecae Burgundicae codices
festantur Gcmblacenscs, s&eculis xi ctxii exarati, in
quorum uno, n, 10090 mbr. auart. s. xi ex , inter
multa alia in foliisquatuor et dimidio hsec lcguntur:
«Sententia cujusdam de ratione tonorum. Quinque
sunt consonanliae musicae, quarum prima et notis-
sima est ea quse dicitur diapason. In omnibus ta-
men versus ita canuntur : Gloria Patri et Filio et
Spiritui sancto. » Quse cujusdam sint auctoris nus-
quam apparet ; voci « cujusdam » manus s. xvii
Buperscripsit <« Sigeberti, » quod veri non absimile
viaetur. Epistolae enim, quas ipse noster inter opu-
scula sua recenset. in codice Gcmblacensi itidem
superscriptum habcnt « Ep. cujusdam. >
(28) Infra.

quaedam dc laudibus Aurorae amicae Musis et pui-
chra descriptio lemporis vespertini. Prologus tcrtii
libri agit dc pcrsecutionc Diocletiani, et quomodo
Deus Ecclesiam suam conservaverit. Haec quoque
Gcelii dcbeo humanitati nunquam satis mihi lau-
dandae.

(34) Apud Surium ad 23 Maii. Mabillon Act. V,
301 Act. SS. Maii V, 259. Scripta est priusquam
Guibcrtus miraculis claruil quae a. i099 heri coepc-
runt.

(35)Non jam nota.

•36) Dachery, Spic 11, 759. Desiit Sigcbertus in
primis Mascefini temporibus. Quae sequuntur de eo-
dem Mascelino atque Thietmaro, alius addidit Re-
liciua plures temporisdecursuscripserunt, ut codcx
Lipsicnsis autographus ostendii.

(37)Apud Surium ad 15 Nov Scripta cst jubcnte

(29) Nondum editam ; specimina tanlum leguntur rx Thielmaro abbatc, qui a. 1076-1099 praefuit
apud Mab. Ann. IV, 372. Jacobs et Ukerl Merkwur- ^ (38) Apud Surium ad iO Sept. : Act. SS. Sept.
digkeiten der Gothaer Bibliolhek II, i, 140. "

(30) Epistola haec inedita legilur in cod. Gothano

11.61.

|3i) Ed. Mcurisse in historia epp. Mettcns.

p. 329.

(32) Aptid Duchesne SS. II, 591 Alleram apud
Surium ad Kal. Februarias, in Actis SS. Febr. I,
227, et apud Bouq. II, 597, edilam cx priore illa ge-
nuina interpolatam esse V. D Ilirsch probavit.
Scribendi occasionem dedisse videtvir translatio
sancti a. 1063 facta. Et hujus translalionis historiam
cum miraculis, post a. 1070 conscriptam (in Aclis
SS. II), Mosander atque Henschenius Sigcberto tri-
buuD t ; quod cum nullo praeter Mosandrum testimo-
nio nitatur, nil tamen iuest c[uod eoutradicat huic
opinioni, veri admodum simili.

(33) Carminis pro deperdito habiti unicum, quan-
tum scio, codicem 8. xii Geclius mihi obtulil Lu-

Sduni-Batavorum in bibl. publ. 114, A. Tribus libris
istinguitur carmen, e quibus primus 892 versus
continet, sccundus9()0, tertius 1130 Prologus primi
libri narrat quomodo poeta Philosophiae templum
iiitraverit, quae(iuc ibi yiderit prseclara, unacum enu-
moratione poetica sanctorum Patnim Ecciesiae. Pro-

III, 597.

(39) Priorem simplicem sub falso Reineri nomine
cdidit Chapeaville Gesta pont. Tungr. 1, 4i1 ; alte-
ram defloratam Act. SS. Sept. V, 589 Antiqui isti
sunt Moyscs, Josue, David, Conslanlinus Magnus,
S. Benediclus.

(40) Inediiam hucusque et pro deperdita habitam
Bruxcllis rcperi in codice Gemblacensi praestantis-
simo saec. xii in., ubi inscribitur : Dicta cujusdam
de discordiapapCB et regiSfpriorum reprehensa exem-
plis. Legimus in Gestis Romanorum pontificum , clc.
Edita est intra annos 1076, quo Hildebrandus primo
ad llerimannum scripsit, et 1084, quo Heinricus,
in epistola rex vocatus, imperii coronam adeptus
est.

(41) Exstat in eodem codice Gemblacensi sub ti-
tulo : Epistola cujusdam adrcrsus laicorum in presb.
conjugatos calumniam, unde ediderunl Martene et
Durand thes, 1, 230, Wenrico eam tribuentes, cum
jam manus ssec. xvii in. in codicis marginc Sige-
berti nomcn posuisset. Quod nesciens, Hirsch sola
conjeclura verum vidit argnmentiique probavit pag.
i 96-21 i .

PROLEGOMENA.

e/enam, «giM ui GarMraeauemt a Botberlo Flan- \ licet per cychs hinares, qui 19 annis, et per cycloi

drensiwn comite jubebat perdilum iri (A2) Nihilomi
nus ipso poscenie respondi Treverensibus de jejunio
Quatuor Temporum, qiti regidas cujusdam Bernonis,
secundum allegoriam ut sibi videiur bene concinna-
tas, observanl, et a consueludine Leodicensium dis-
cordant (idj, Descripsi heroico metro Ecclesiasten,
quem opere stromateo triplicitev digessi, ai litteram,
allegorice, mythologice (44;. Imitatus Eusebium
Pamphili, qiU primus apud Grmcos Chronica u tem
pore Abraha digessit, tpse quoque a loco imermis-
sionis ej» s usque ad annum IV omncm consequen
tiam tcmporum et rerum gestarum, quanta potui
styli temperantia ordinavi. Cum diligenter Dedam De
tcmporibus rekgerem; et ab eo no(am Dionysio cy

solareSy qui 28 annis clauduntur et per alterum
muUipHcati magnum cyclum 532 annorum conficiunt
lineatim distinclis hinc inde annis Adas^ epactis con-
curreniibus terminis paschalibus diebus dominicis
paschcB : cadem via inceiens qua Dyonisius sed non
iisdcmvcsligiis, Quoidiligens lector fa^ile inveniet^
si curiosus fueiit. Et quia decem magnis eycIiSy qui
singuli 532 annis constant, opus omne distinxi^
ipsum librum hoc titulo promotavi, ut Dccennalis vo*
cetur. Vrologum etiam in morem dialogi anteposui,
quem tribus tomellis divisi; indicans sub persona tn-
terrogantis et respondentis intentionem el uiilitatem
ipsius operis, el ad quam partem philosophice perti-
neaty scilicet ad physicam. Subjunxi etiam utiles rc-

clorum scriptori infligi videremy quia male dispositis " gulas invcniendi annos ct tcrminoset indictiones, se-

annis Dominicce pasmnis, in teminis faschalibus
contraire per omnia videretvr Evanjc/io loannis, di-
gnum mihi visum est altius repettndo omnem dimo-
vere nubem eiroris, et verum diligentibus infundere
lumen veritatis, Siquidem Marianus Scottus vir suo
a longe disertus hoc idetn ingressus erat ct ChrO"
nicam suam tcxens a nativitate Christi usque ad sta-
tum sui emporis hinc annos Christi juxta fidem
Evangelii inde e regione juxta Dionysium ordina-
verat^ ut diiigentice lectoris pateret quantum ipselHo-
nysius a veriiaie Evangelii deviaret. Ego autem consi-
dcrans fauXores Dionysii semel imbibita non leviter
descire ita cautelam ingenioli mei ORqua lamc libravi
ui medias horum incedens, omncs annos ab origine

cundum dispositiones ipsius (45). Imitatus ctiam
Uieronymum et Gennadium, scripsi ultimum hunc
libellum De illusiribus vins, quantum notitta mea
investigationis exquirere potui (46).

Chronicon, — Ex his Chronicon gloria primum,
tcmpore fcro novissimum est. Composuit illud non
quidem continuo calamo, et ncque ita, ut absolutis
qufe ipsum praeccdebanl, rcs sui tcmporis, prout
actas compcrissety statim littcris mandaret : totum
potius opus ullimo dcmum vitae decennio scripsisse
vidclur. Anni enim 956-1099 uno fcrc tenore con-
diti sunt, neque ante a. 1100 (47) necposl a. 1106
(47*), unde priora quoque non multo ante tempore
eomposita fuissc crediderim. In publicum cmisit

mundi decursos vel in futurum decursuros, inscrtpta jam antc a. 1105 f48). Postea totum iterum revisit,
ratione juxta Hebraicam veritatem, colligerem ; sci- corrcxit, auxit (48*), et ad a. 1111 (49) usquede*

NOTiE.

(47) Maximc hoc ostendunt Annales Leodienses,

(42) Paschalis epistola data est a. 1102 vcl 1103,
Si{;cberti igitur eodcm tempore.Ediliones ejusHirsch
affert undecim, ila tempore se excipientes : Con-
ciliorum collertio Coloniensis II, 809. — Schardii
diss. de iuridicl. imp, et eccles. — Centuriat Mag-
dcburg. Xil, p. 1110. — Goldasti apologia, p. 189.
— Conciiiorum collcctio Paris XXVI, 701. — I.abbci
concilia X. 630. — Drown appcndix ad Ortwini
Gratii fascic. rcr. expel. etfug., p. 176. — Harduini
concilia VI, 2, 769. — Eccard corpus histor. mcd.
jcvi II, 238. — Martcne Coll. ampliss. I, 587, —
Mansi concilia XX, 986. — In -.Gallicam linguam
vertil Gcrvais a. 1697 : in Batavam, ni fallor, nostris
lemporibus van Asch van Wyk,Trajectensiumconsul.

(45( Duae sunt, altera statim post concilium anni
1095, nltera paulo post scripta. Edidit Martene,
Thes. 1, 295 et 306, ex codice Gemblacensi ssec. xii,
nunc Bruxellensi n. 5476.

fiuos Sigebertus indc ab a 956-1099 integros fere
Chronico non ascripsit, sed intexuit, ita ut tolam
hancoperispartcm ante a. 1100 non potuisse con-
scribi salis appareal. Anni porro 1097-1099 cum
e cruciFerorum epistola anno demum 1100 ineunte
cdita fluxerint, hos quoque uno calamo, nec ante a.
1100 cxaratos essc oportet. Unus tantum obloqui
videlur locusa. 1068 adhucnescitur de morte Deo-
derici, quam a. 1073 accidisse ex Bernoldo disci-
mus. At quominus hunc locum illo jam tcmpore
scriptum statuamus, impcratoris nomcn vetat HiMn*
rico constanter et cum affectatione quadam inde ab
a. 1058 inditum, quod haec omnia post a. 1083 de-
mum composita esse ostendit. Porro Mariani Chro-
nicon, quo multuni usus est Sigcbcrtus, ante a.
1082 habere non potuit. Verba quoqne a 1081.
unde terra doluit et dolet, et 1085, de hoc ita scri-

(44) Carmen ineditum Gcmblaci viderunl Andreae t\ ptum repperi, illis ipsis annis scripta esse non pos-
et Mirseus : ubi jam sit, nescimus. ^ sunt.

(47*) In anno enim 1056 verba annis gtiin^uagfinto

(45) Liber ineditum ; primas ejuslineas in proefa-
tionc ad Sigebertum Mirseus dedit ex codice Gem-
blacensi jam deperdito,

(46) Editum in Sufifridi Petri Script cccles Co-
loniae 1580. Miraei Bibl. eccl. Antw. 1639. Fabricii
Bibl. eccles Hamb. 1718. — Quae praBler hapcSijje-
bcrto ab aliis tribuuntur, sermoncs, epistola^, Vilae
pontificum Romanorum, Historia Hierosolymitana,
Vita S. LuIH, Cbronicon S. Vinccntii Mett.,Chro-
nologia episcoporum Mettensium, Passio SS. unde-
cim millium vir^num : ea cum jam Sigeberti, alias
miaima affcrcntis, altum silcntium rcfutet, tum
Hirsch p. 346-353 argumentis prorsus carere mon-
straTit,

tum demum addila csse a Sigeberto, cum alteram
operis cditionem curaret, praetcr Gcmblacensem do-
cet quoque codex A., ubi ea desunt.

(48) Hoc namque anno illud exscripsit Ekkehar-
dus, a. 1109 Waltramus.

(48*) lis, qu% in codice Gemblacensi a manibus
1 p. y. d. c. addita, dcsunt in uno A. Nos ea uncinis
inclusimus ut apparcal, quid pnoris sit rcccnsionis,

quid

(49) Hoc ipse testatur De viris ill. : usque ad an-
num 1111 omnem consequentiam ten>'^<mix(s.^r^x^
ycstarum, quanta potuist\|U terw^atvXVa,' wdNssn»^ '*

SIGEBERTUS GeMBLACENSlS

duxit ; al morle praevenlus, hanc alteram recensio- ^ in historia scribenda plurimi illud spectarenl, ul

nem non ipse edidit, sed Anselmus anno staiim
1112, additabrevi de hocannodequc Sigeberti obilu
notitia, emisit (49*^). Aggressus illud Sigebertus est
senex, scribendi usu multo et vario studiisque in
temporum compulatione coUocatis egregic prsepara-
tus, magno insuper pro temporc illo librorum su-
pellcctili adjutus (50). Ad haec ipsi crat longa vitae
expericntia, rerum humanarum cognitio claustri
praejudiciis non prseoccupala, animus veri amantis-
simus, sine ira etstudio res atquc homines judicans:
erat setas excitata qua^stionihus gravissimis, qualis
scriplores lectoresque parare solet ; erat in ipsa tur-
bulenta setate securum monastcrii otium, ubi posset
sentire quae vellet, scriberc quse sentirct,nil sibi ti-

universam mundi historiam uno voiumine comple-
ctereutur : idem Sigebertus quoque exsequi nisus
est ita, ut, qui Eusebium atque Hieronymum admi-
rabatur, reliquos non aeque probabat, illorum opus
ad se usque eadem qua illi rationc deduccret. Ita
Chronicon suum nil esse voluit nisi quod vulgo di-
cimus conspcctum historiae universalis synchroni*
sticum. Primas ibi partcs temporum computationi
tribuit; ideo paparum serics atque imperatorum
regumque succcssiones integrae leguntur, rerum ge-
starum narratione sccundo tantum loco addita. In
his eligendis id sibi proposuit ut imperii facta gra-
viora, Ecclesiie pericula atque incrementa, virosque
sanctitate et doclrina pollentcs, continuo quodam

"" " ^» ^ w., .... w _ r » T

mens, quando Leodiensis et Ecclesia et populus om- ^ filo deduceret, reiiqua quasi per occasionem asper-

nis idem sentiebant. ila Sigebertus cum pra; caeteris
quasi vocatus videretur ad historiam scribendam,
summe dolendum est eum nil nisi Annalcs compo-
suisse satis jcjunos. Duse maxime res in hanc viam
eum induxerunt : chronologiae sludium super cae-
tera ipsi adamalum, atque excmplum Mariani, Be-
dae^ Eusebii. Cum enim per totam mediam a^tatcm

gerct. In narrandis autem aequali per totum Chro-
nicon brcvitati studet, atque ideo res sui temporis
eadem jejunitate tractavit, qua prima saecula — non
enim narrare voluit, sed adnotarc; — et ne a^qua-
litas illa conspectus synchronistici turbarelur, si do
suo multa daret eo modo quo Lambertus, Ilcri-
mannus, alii : pnetulit totum propc opus ex aliis

NOTiE.

quid secundae. — Eusebii quoque, Hieronymi atque Q nondum sermo fuisset (Cf. verba Heinricus quintus

Prosperi Chronica nostro prsefigunt codices sccun-
dae recensionis onmes ; unde facilcquis crcdiderit,
Sigebertum ipsum eadem alteri huicrccensioni prae-
posuisse, cum in priore nondum fuisse codcx
Virdunensis ostendat. At tum Chronira illa in co-
dice Gemblacensi exslare vel saltcm Anselmi tcm-
pore cxstitisse deberent, id quod Fl 2, 4, credere
vetant. Sigebertum Chronico suo Eusebium atque
Hieronymum continuare voluisse, hoc certum est :
at inde non sequitur, eum id ipsis tam arcte con-
nexuisse, ut unum librum efficercnt ; pra3faiio jam
obloquitur, ampla, prout librum decet pcculiarem,
suis tantum auspiciis prodeuntem, ad Eusebium au-
tem ne verbo quidem respiciens. Nullum vcro exstat
opinionis illius fundamentum, praeter codicum isio-
rum consensum ; sed ad hunc explicandum Sige-
berto non egemus. Cum enim ssepissime a scribis
varia e variis codicibus opera in unum conscripta

hujus nominis rex ; et qum cctpta a Gregorio nono
hujus nominis papa, qui Hildiorandus vocatus est) ;
Heinricus, quem antca Sigcbcrtus semper fcre im-
peratorcm vocat, nunc rex appellatur. Sed hoc
ipsum impcratoris vocabulum annos 1108-1110 post
ejus coronationem scriptos esse oslendit ; unde co*
ronationis quoque narrationem ejusdem essc au-
ctoris, veri admodum similc est ; auamvis non ccr-
tum, cum Sigeberti verba usque ad annum 1111 «m
et de initio ct dc finc anni intclligi qucanl. Hoc igi-
turin suspenso reHnquimus ; sed annum 1112 An-
selmo debcri integrum, hoc jure nostro contcndcre
nobisvidemur Contradicunt quidem codices secun-
dae recensionis, eo quod Anselmi continuationem
non habentcs, tamen omnes exhibent annumlll2.
At iidcm mortem quoque Sigeberli habent omnes.
Quam si addere poluerunt, ab alio, ouod nemo ne-
gabit, conscriptam, seque bene addcre poluerunl

videamus : monachus quoque Aquicinensis, B., ap|totum annum, in codice Gemblacensi eadem manu
quo illi omnes derivantur, monasterio suo univer- ^ sine ullo spatio interjecto praecedentibus ascri-

sam mundi historiam uno volumine comprchensam
comparare voluit, ideoque Sigeberto pnescriusit
eumdem quo ille usus fuerat codicem Eusebii,
Hieronymi ct Prosperi, de quo vide infra n. 52.
Quem si Sigebertus ipse adjecisset, Prosperum certc
omisisset auctor ex Hieronymi fine nlum resu-
mens.

(49*) Omnes enim codices, ne uno quidem exce-
pto, verba de morte Sigeberli habent, quae Ansel-
mo deberi apparct. Quae cumin codice Gemblaccnsi
eodem prorsus calamo atquc atramento exarata le-
guntur, quo reliqua a. 1112 narratio : hanc quoque
Anselmo tribuendam esse, cum per se jam sit vc-
risimile, tum Sigeberti verbis usque ad annum
illlum plane ccrtum fit Jmo Gemblaccnsis codicis
habitus, quem infra indicabimus, facile adduxerit
aliquem, ut Anselmi narrationem incipere credat
jam altius, in verbisa.llll. Quid,vel quomodo^ etc,
quae et alius manus sunt, et cum praecedentibus non
bene cohaerent. Imo jam initium anni 1111 habet
(|[U}edam, quae dubitationem de auctore moverc pos-
sint. Scriptum est quasi de Heinrico V, dc Grego-
rio V|i, dc discordia ejus cum imperatore, plano

plum. Quod autcm Alnensis codex ct B3* posta.
!112 addunt : Hucusquc Sigebertus Chronicam suam
perduxit, lalium subscriplionum, e codicibus tantum
quos describebant factarum, auctoritas non major
cst, quam continuatoris Gallici, F2, qui Sigebcrtum
usque ad a. 1148 Chronicon dcduxisse conlcndit,
quamve Roberti de Monle, qui eum in a. 1 100 de-
sinere dicit, ideo procul dubio, quia ipse Robcrtus
hoc anno cum re^no Heinrici I opus suum incipere
constituerat, ut Hirsch bcne monuit. Nam ad a.
usque 1112 Sigebertum ad verbum exscripsil. Ee-
dem modo Radulfus dc Diceto Robcrti, Balduinut
Ninovensis continuatoris Affligemensis finem falso
indicant.

(50) Jam enim Olbertus, bibliothec» Gcmbla-
censis fundator, tesle Sigeherto in Gcstis abb.
Gembl., « divinae Scriplurae plus quam lOOcongcs-
sit volumina, saecularis vero disciplinae libros 50, »
cui numero ipsis Sigebcrli temporibus haudfpaucos
acccssissc, litterarum forma docent multi qui nunc
Bruxctlenscm bibliothecam ornant cQdiccs Gembla-
ccnses.

•1

PROLEGOMENA.

centonisare (50*) ; quod scribcndi genus media aetas \ bertus ipse in Vitis Guiberti, Deoderici, abbatum

Don modo cxcusabat, sed utiiissimum judicabat ct
quam maxime sectabatur.

Fontes. — Hi autem fontes eifuerunl: Hierony-
mus (51); Augustinus (51*); Orosius; Idacius ;
Prosper (52) ; Rufini Hisloria ecclesiaslica ; Genna-
dius, Dc scriptoribus ecclesiasticis ; Cassiodori Hi-
storia tripartita; Jordanis; Gregorii Dialogi; pro-
loguslegis Salic8e(53j; Vitae plurimorum sanctorum,
ut Hieronvmi, Gregorii Magni, Martini, Mauri, Re-
migii, Antidii, Amandi, CIodulB Meltcnsis, Maclovii,
Colombani, Kiliani, Wulframmi^ Gcrtrudis: Adrc-
valdi translalio sancti Benedicti ; Gesta pontiBcum
Romanonim; Catalogi pontiBcum; Gregorius Turo-

Gcmblacensium ; Glaber Rodulfus (^) ; Folcuini
Gesta abbatum Lobiensium; Anselmi Gesta pontifi-
cum Leodicnsium (59) ; Alperlus (60) ; Balderi-
cus; (61) ; Marianus; Wibcrti VitaLeonis IX ; Hum-
berli legatio (62); Joannis translatio S. Nicolai (63);
epistola de morlc Hildebrandi (64) ; epistoise cruci-
ferorum (65) ; Guarneri, Heinrici IV, Heinrici V
coronatio «66).

His fontibus Sigebertus satis libere usus est. Alioi
ad verbum exscripsit, alios sensu lantum expressit,
contraxit, ampliavit, correxit, nec id semper fclici-
ter. Nunc e pluribus unam narralionem consuit,
nunc unius verba conlinua discerpcns in plures an-

nensis ; Fredegarius cum continuationibus; Gesta |^ nos digcssil, suis quseque diligcnter, etsi non recte

regum Francorum ; Beda ; Paulus Diaconus ; Histo-
ria miscella ; Flodoardi Historia Rcmensis ; Aimoi-
ni Historia Francorum, Einhardi Vita Caroli ; Re-
gino; annales Vedastini, Fuldenses, Metlcnses (54),
Lobienses (55) et maxime Leodienscs (56) ; Auxi-
lius, de Formosiana calamitate (57) ; Liudprandus ;
Widukindus; Ruotgeri Vita Brunonis; Lantberti
Vita Heriberti ; Petri Damiani Vita Odilonis ; Sige-

somper, temporibus ascribere studens. Ila cum cen-
tonem condere vcllct, satis quidem varium fecit;
ncque id sallem objici ei potest, quod sine delcctu
et judicio fontes exscripserit unum post alterum.
6uin potius cum plurima legisset, ex magno saepe
libro perpauca tantum excerpsit, alia quae ibidem
haberc potcrat, aliunde petivit, ubi rectius ea lcgi
judicabat; et omnino videmus, ei neque acumen

NOTiE.

(50^) Ut ipse de Olberto dicit in Gestisabb. Gem-Q 1098 a pluribuss. xi exarati sunt diverso tempore,
blacens. factis pierumque a^quali; saeculi xii vestigium m iis

(51) A. 381, 382, 386, 406. — In fontium disqui-
sitione multum me dcbere et Waitzio noslroct hbro
V. D Hirsch» gralo animo profitcor.

(51*) De haeresibus, a. 386, 404.

(52) Hoc nomine semper intelligit Chronicon Pi-
thoeanum scu imperiale, quo dc cL Waiizium in An-
nalibus noslris, Vll, 230. Genuinuifl Prosperi Chro-
nicon non novit. Usus igitur cst codice Euscbium,
UieronymumetChronicon Pilhceanum complectenle,
qualcm jam ante Sigebertum exstiiisse teslis cst ve-
tus ille codex Bollandianorum, quo de cf. Acta SS.
Maii VH, praef. 40. Id^m chronicon post Euscbinm
atque Hieronymum sine Sigcberlo vidi in duobus
sabculi XV codicibus bibliothecae regiae Bruxellensis,
9486, ubi Martinus Polonus, et 9&6, ubi Marianus
illud'sequitur; unde jam Wailz rccte rcstrinxit

3uod Scali(i;er Chronicon illud in solis Sigcberti co-
icibuslegi contendit.

(53) A. 422.

(54) Ex his eliam hausit quaecunquc Bertiniano-
rum, Fuldensium, Reginonis verba apud cum legun-
tur; ipsos non adiit.

. (55) Usus iis est in annis 902-972 ; priorem par-
tem non adhibuit.

(56) Primo rarius iis utilur, ad a. 570, 630,
646, 661, 665, 735, 737, 774; abhinc eorum vesti-
gia prorsus deserit usque ad a. 956. Ab hoc inde
tantum non integros, iisdem ferc verbis, in Chro-
nicon recepit; imoannorum 1113-1146 omnia, pau-
cissimis tantum exceptis, ne verbis quidem mutata,
in Anselmi et Gemblacensium conlinuatione occur-
nint. Hanc autem ex his annalibus non posse
fluxissc, quivis videt. Codex enim Gcmblacensis
conscripiam esse docet per singulos annos, imo
menses, prout evenerunt quae narrantur. Hinc
erunt, qui quaecunque horum annalium vcrba apud
Sigebertum leguntur; ex hoc demum in annales
traDScripta putent saeculo xii, ut idem in Elnonen-
sibus, Marcnianensibus, aliis factum videmus. Sed
antc a. 1056 omnia ibi manu coutinua s. xi cx an-
tiquioribus annalibus transcripta esse, et codcx ipse
ei coUatk) AnoaliQm Laubiensiumtcstatur. Hucusque
igi.ar Leodienses Sigeberti fontem esse, extra om-
Deni dnbitalioneQi positum est. Porro anni 1055

nullum, ne quaercnti quidem. Neque haec igitur ex
Sigcberto desumpta esse possunt. Alia res est in
sequcntibus. Annos cnim 1099-1121, nivium nimis
humida una manus in praeccdentibus nondum ob-
via continuo calamo exaravit; alius deindc in mo-
nasterio Possensi et ipse uno ductu sequentia scri-
psitusquc ad i\31 exterminaviU ubi Anselmus desi-
nit; tum novamanus uno tenore pcr^itusque 1146,
multos affli^jcit. Hic desinit continualio Gemblacen-
sis; annales quoque per duos annos cessant;qu8e
tum scquuntur, quot annos, tot fere manus cxhi-
bent. Apparct igitur Annales Leodienses ad annum
usque 1099 inter fontes Sigeberti habendos, annis
1099-1146 autem cx ipso ejusque continuatoribus
Gemblaccnsibus ad verbum fere exscriptos esse tri-
bus vicibus, primum a. 1024 a Lcodiensi, dcinde
a. 1137 ct 1146 aduobus monachis Fossensibus.

n (57) A 900-903. Cf. Sigeb. De viris ill., 112.

" (58) A. 977, 992, 1001, 1003.

(59) In codice nunc Guelferbylano legit atque ad-
bibet annis 883, 903, 960, 972, 1014.

f60) De epp. Mettons. ad a. 982-984. De divcrs.
lcmp. 997,1003-1020.
(61) A. 959-1054 plurima inde sumpsit.
(G2) Apud Baronium XI, 210. Lc^ebat eam atque
dcscripsil ad a. 1053, 1054, cx codice S. Laurcntii
Leodicnsis,jam Bruxcllensi 9706.

(63) A. 1087.

(64) A. 1085.

(65) A. 1097-1099 apud Dodechinum.

(66) Non usus est Annalibus Bertianis, Blandi-
nicnsibus, Thietmaro, Hcrimanno Au^iensi, Lam-
bcrto, cxhoc enim quos locos afFert Hirsch, corum
1048, 1066, 1077, ex Ann. Leod. sumpsit Sigeber-
tus ; 1067 ex Vila Cunradiet cx narrationibus «qua-
lium; plura cnim habet quam Vita et Lambertus ;
1073, de Russis noster nequaquam idem narrat,

3uod Lambcrlus, neque in anno conveniunt ; 1071
e marlyribus Thebaeis longe plura Lambcrto ha-
bet Sigebcrtus, qui tum temporis prope adfuit, ct
carmen de ipsis scripsit; 1056, 1062, possunt qui-
dcm cx Lamberlo,at non minusbeneexaIiofluxis*?e,
Cf. ibi notata.

SIGEBERTUS GEMBLACENSIS

ad vernm videndum neque caulam in incertis du- X certa sunt, ipse indieat ; falsa sciens nunquam nar-
bitationcm, neque criticum in eligendis et fontibus ravit nec rinxit(71).

et rebus quas inde sumeret judicium defuisse. Hoc
autem unum ejusatque solum meritum est in omni
bus fere quae a. 1024 prdecedunt ; tota enim haec
pars a. 381-1023, paucissimis tantum exccptis ,
compilata est, e fontibus supra dictis, nobis igitur
nuUius prorsus utilitatis. Inde ab a. 1024 multa qui-
dem adhuc ex aliis hausit, sed iis tot et tantn de
8U0 addit, ut jam ipse possit pro fonle haberi. Ex
hac nna itaque chronici parte satis exigua nnno-
rum 1024-1112 jure nostro judicium ferre possu-
mus dc Sigeberto scriptore historico; reliqua enim
non sunt Sigeberti.

Sigebertifides(66*).— Triapotissimum sunt quaeei
objiciuntur: quod schismaticus fuerit; quod nimio
imperatoriee partis studio abductus, fal«^a sciens
narraverit, imofinxerit, vera tacuerit; quod in tcm-
poribus et rebus scribendis multum erraverit. At
schismatis quidem notam jam catholicte Ecclesia;
scriptores, Fleury (67), Martene (68) et Benedictini
auctores Hisloriae Littcrarise (69), deillosustulerunt.
A partium autem nimio studio eum prorsus liberum
fuisse, ncmo negabit, qui libros ejus animo non
praeoccupato legerit. Facta cnim ex ipsis tantum
judicat, nonex personis; male commissa in impe-
ratore non minus vituperat (70) quam in papa, at-
que ita raro exemplo partibus omnino superiorem
se tenuit. Pro imperatore quidem scnsit cum tota
sua dioecesi ; at non Heinricus est cui favet, non

Chronologia. — Nescientcm aulem multos errores
commisisse in rebus et in temporibus, id quidem ne-
gari non potest. Temporum computationi praecipuum
quidem studium impendit ; sed cum tot auclores se-
queretur, ubi haec aut diversissima erat aut nulla.
errores multiplices et graves vitare non bene potuit.
Multa in hac arbitraria sunt, ubi e fontibus tempus
cognoscere non potuit, vel ubi anno certo ascri-
benda erant, quae pcr se certum tempus non ha-
bent, ut miracula, vitae clarorum virorum, similia.
Saepissime etiam aliud quam quod in fontibus in-
veniebat tempus ascribit rebus inde petitis, non
^ recte semper nec ad id jsatis attendens, quod an-
num alii in Pascha, alii in Natali Dominico incipiunt-
Ubivis tamen inquisivit, et e certis quantum haberc
poterat fundamentis computavit, nec dubia occul-
tare sludet. llaque in his voluntas ejus laudanda,
aucloritas fere nuUa. Hoc maxime de paparum ca-
talogo dicendum, in quorum serie constituenda ad
a. 873 usque Gesta pontificum sequitur, in annis
tamen saepe ab eis recedcns : inde ab illo autem
anno Marianum et catalogos pontificum adhibuit.
Qui, cum multum intcr sc differrent, Sigebertus
eos conciliare nisus est. At mox vidit et ingenue
confitetur (72)^ sc non sufiicere huic labori, et cum
in ipso numerando se nimium ab illis recedere de-
prchcndisset, a nonagesimo tertio statim ad nume-
rum centesimum transit (72*) ; nec postea satis sibi

papse persona cui irascitur, sed divinum jus regum cavit ab erroribus. Reliqui codices alii ad lillcram

labefactatum, sed rebelliones et perjuria sancita,
sed concordia regni et Ecclesiae turbata, filii erga
patrem pietas corrupta, fides hominum concussa.
Quae cum reprehendit, tantum abest ut partium stu-
dio seductus sit, ut si minus ea tetigis&et, tunc dc-
mum partium nimis studiosus recte forct dicendus.
Quod multa non narrat Heinrico minus favorabilia,
hoc quidem nomine reprehendi nequit, cujus con-
silium erat summa tantum rerum breviter perstrin-
gere. In adversa enim parte prorsus idem fecit. At
qui increpant quod Heinrici aliqua tacucrit, iidem
crimen ei faciunt inde, quod paparum malefacta
silentio non texerit omnia, cum tamen multa re-

haec expresserunt, aiii pro sua quisque opinione
correxerunt ; unde apparet, ad seriem annosque pa-
parum rectius cognoscendos Sigeberti codicumquei
ejus cunctorum auctoritatem atque utilitatem pror-
8US esse nullam. Idem de tota ejus chronologia di-
cendum, non soium ante a. 1024, sed post etiam
Dictio, — Dictio in Vita Deoderici etreliquis Vitis
juveniliter exsultans, ornata flosculis imo versibus
poetarum Uoratii maximc vocibus rarioribus (73),
Graecis quoque, antithetis, comparationibus, mela-
phoris referta, sacrae Scripturae et Patrum lectione
turgens ; numero gaudet poetico et sententiis aequali
sono bis terve in 6ne sibi respondentibus ; quod

verenter omitteret, quae in fontibus suis legebat. Si p. scribcndi genus saeculo xi atque priori xii parti pe-

quando paulo acrius in Gregorium atque Pascha* culiarc fuit et quam maxime usitatum. In epistolis

lem loquitur, hoc saltem bona lide fecit, non con-

scius erroris ; neque in illis falsum esse, possumus

probare. Ubivis potius veri amantcm vidcmus; ita

cum minusrecte a Dcoderico gesta in vita ejus non-

dum tctigisset, in Chronico ea supplevil. Si qua in-

idem aequalis soni studium : dictio minus florida,
inusitatis vocibus carens, at dignitate gravior, sen-
tentiis vividior, eloquentia quadam nativa animata,
non sine facctiis et oratoriis virtutibus, omnino au-
tem optimis ejus aetatis annumeranda. In Ghronico

NOTiE.

(66*) Vide infra observationes quas ex Hartzhcimio
(Conc, Germ , t. 111, p. 234, §Quid de Sigebcrti Gem-
blacencis dupUci asserU> sentiendum) ad nn. 1674 et
1085 subjungimus, Edit. PATRf LoaiiE.

(67) Fleury, Hist. ecclcs. I. lxv n,40.

(68) Ampl. coU. I, 588. nota.

(69) HUt. litt. dela Prance, IX, 537.

(70) Cf. 1073-U84: his autem— aget^ 1085. De
vir. ill. 105 : cujus soHus verba sufficiuni omnibus ad

intelligendum, quam gravis et odiosusfuerit ipseim'
perator Saxonibus Cf. ibid. 160, 161.

(71) Locus enim anni 773, ouo maxime infestalur
a Grctsero, non ipsius est, sea interpolatoris Aqui-
cinensis ; epistolam a. 1085 recepit tantum . non finxit.

(72) A. 995.
(72*) A. 824.

(73; Ut scobere i. q. scopomundare ; minare i. q.
mener, ducere.

PROLEGOMENA.

plana estatque composiia, qualis in sene, nunquam \ bertus monachus S. Mariani Altissiodorensis a.

fere se altoUens ; ex priori ornatu sonos tantum
a^quales in 6ne scntentiarum retinuit, donec ih li-
bro de viris illuslribus ct hunc uUinium ornatum
deposuit.

Exceptores. — Opus statim postquam in publicum
prodiit, mirum quantum hominum altentioncm in
se convertit ; plurimumque descriplum, excerptum,
continuatum, maximi per sequcntia saRCula in hi-
storiam scribendam et rcbns et forma fuit momenti.
Primus eo usus est jam mcdio a. 1105 et saepius
postca Ekkehardus Urau;;iensis, et cx hoc annalista
et chronographus Saxo; dcin auctor Iractatus De
inveslitura, quem vulgo Waltramum iNaumburgcn-
scm dicunt, a 1109 (7i); tum Annales
a. 112i(75); Nicolaus Lcodiensis

1210 (88)et ex liocdcducli Chronicon Turonense (89),
Gerardus de Frachelo a l2Gi, ct Guillolmus de
Nangis a. 1304; Helinandus (90); Albericus Trium
Fontium a. Ii24i (91); iCgidius ab aurea Vallo
a. 1247; Matthaeus Paris (92) ; Vincentius Bcllova-
censis (93) ; Martinus Polonus ; Annales S. Mcdardi
Suessionensis a. 1269 (93*); Balduinus Ninovensis
a. 1293 (94); Johannes Iperius a. 1294; Chro-
nicon Gallicum a. 1306 (95); Malthaeus Westmona-
steriensis a. 1307; Annalcs islandici a. 1328 (96) ;
auctor carminis de Lohengrino post a. 1336 ; Hen-
ricus de Hervordia, et cx hoc Kornerus ; interpola-
tor Rodulfi Trudoncnsis a. 1366 (96*) : Petrus a
les Leodienses n Thymo in Chronico Brabanlise a. 1429 (97) ; Chro-
in VilaS. Lam- nicon S. Bavonis paulo post a. 1497 (98^ Pneter

berti intra a. 1 124-1 147 ; (lermannus Tornaccnsis (76);
Ordcricus Vitalis antc a. 1132; Rupertus Tuiticnsis
ia Uistoria S. Laurenlii Leodiensis anle a. 1135 ;
Reincrusejuscontinuator (76^) ; continuator Fulcuini
circa a. 1160; scholiastes Adami Brcmensis (77) ;
Annaiium L^ubiensium interpoiator (78) ; Annales
Cinonenses (79) (et ex his Chronicon Torna-
cense [79»]), Marchiancnses(80:, Fioreffienses (81),
Parcenses (82) ; Chronicon Remense a. 1190 (83) ;
Leodiensea. 1192 (84); Lambertus Parvus anlea.
1195 184*^; Andreas Marchianensis a. 119i(85);
Radulfus de Dicelo a. 1199 (85); auctor narratio-
nis De beilo sacro (86) ; monachus Egmondanus
a. 1204; Nicolaus Ambianensis a. 1204 (87); Ro-

paulo post

hosce Sigeberto usi sunt Lambcrtus Waterlos in
ChronicoCamcracensi, a. 1 152scribi coeplo, habuitCo-
dicem familiae B ; Bertimanusauctor Gcncalogiae comi-
tumPlandrensium,quamGalopinuscdiditsubnomine
Flandriae Gencrosa* paulo post. a. 116i; Rogenis
de Wendower in Fioribus historiarum, a. 7235, usus
codice Roberti de Monte ; Jacobus de Guisia in An-
naiibus Hannodiae, ante a. 1398; Joannes Brando
Dunensis, a. 1431 ; Anianus in Chronico Aldem-
burgensi a. 14i8.

Continuatoren. — Continualorum agmen, majut
quam in ullo prsetcr Martinum Polonum scriplore,
Ansclmus ducit, c Guirini Gemblaccnsis discipnlo
magister apud Altovillarenses, dein apud Latinia-

NOTiE.

(74) Cf. de hoc ct dc roliouis diligcntissimam Q
Hir.<chii disquisitionem, p. 408-437. Exscnpsit ad ver-
bum annos 791,798, 801, 752, 420, 963, lOiO, 1047

(75) Vide supra notam 56.
(76; Dachery, Spirii. II, 903.

(66^) Usus Sigeberto, Anselmo etGemblacensibus.

(77) Cf. Archiv. VI, 821.

(78) Annos enim ibi 448, 637, 646^660, 895, 958,
963, 969, alia manu e Sigebcrto additos cssc apparct.

(79) Praeter manum continuam iuterpolatriccm
ibi pinra etiam variis manibus e Sigeberto addita
snnt.

(79*) Apud Martene Thes. ill, 1453, totum ex El-
nonensibus descriptum, non eSigcberlo ipso.

(80) inediti, ad annum usque 1076, ex Leodien-
sibus descripti alia manu s. xii multum e Sige-
berto interpolati, a. 1079-1107. Integri ex eo dc-
scripti.

(81) Inediti, usque ad a 1139, e Leodiensibus
descripti, multis postea s. xii eicunte additis c
Sigebcrlo. D

(82) Inediti, maximam partcm e Leodiensibus
atque Sigeberto excepti sunt.

(83) Ubbei Bibi. ms. I. 355.

(84) Mariene, Thes. III. 1403, usum sig. et An-
seim.

(8i*) ExscripseritSigebertum, Anselmum, Ocmbla-
censes et Aqoicintinum.

(85) Usof codice Aquicinctino.
(85^) Usus Roberto de Monte.

(86) Martene, Goli. V, 536.

(87) Natof a. 1147, utipse dicit, Chronicon scri-

Csit ab 0. C. usque ad a. 1204, octo iibris compre-
ensumy qood aDte a. 381 totum ex Eusebio atque
Hieronymo Gompilaviti a. 381-1155 ad verbum e

Sigeberli codice Ursicampino, a. 1156-1200 ex
Aquicinclino B5, cxcerpsit, nil prorsus addens nisi
decem notulas brcvcs a. 418, 4:24, 43i, 533, G33,
636, 648, 679, 684. 706, cx Historia miscella, ct
undecim alias a. 902, 1121, 1117, 1152, 1153,
r62, 1187, 1200, 1202, 1203, 1204, papas tantum.
Ambianas, Galliam speclantes. Tanla brevitate egit,
ut annos 1100-1204 octo fere paginis complectere-
tur; lanta ignoraniia, ut v. g. ex Sigebcrti verbis
561, in Scotia Djrndanus claruit faceret in historia
Brendanu floruit a. r)83 pro in Armcniam incttp^ente
scriberet in amicitiam incurrentc. Opus, non dignum
quod edatur, cxstat in codicc olim Pithceano, tum
Chrislinae intcr Vaticanos 444. s. XiV. cujus apo-
craphum cst codex quo usi sumus Parisicnsis inlcr
Supplem. Lat. 783. Continuationem cxcerptam
cdidit Brial XIV, 21.

(88) Usus codicc Ursicampino.

(89) Marlcne, Coll. V.917.
(90; Usus codiceMortui maris.

(91) Usus codice Affligemcnsi alquc Helinando.

(92) Usus Regero dc Wendower.

(93) Usus coaice Ursicampino.
(93») Dachery, Spicil. II, 486.

(94) Usus codice Afnigemensi.

(95) in cod. Parisicnsi inlcr San Gcrmanenses
Pranc 659 s xiv

(96) Cf. Waitzium in Annalibus nostris VII, 690,

3ui eos ex codice quos Roberti dc Montc fluxisse
ocet. De Theodonco rerum Norvegicarum scri-
ptorc, quijam Sieebertum Iaudal,cf. Hirsch, p. 415.
(95*)Ineditus, incodicc Bruxellcnsi 18181.

(97) Ineditum servatur in tabulario civilalis Bro-
xellensis; cf. Archlv. Vlf, 707.

(98) Vide infra notam 106.

SIGEBERTUS GEMBLACENSIS,

censes;po8ta i099 Gemblacum redux, ibi a mense A Edidit primus Miraeus^ ex hoc Struve atque Bou-

Februario a. iH3 abbas multa cum laude prefuit
usque ad obitum a. ii36. Litteranim amore mo-
rumque elegantia omnibus commendatus fuit ; in-
genio quidem Sigeberto inferior, judicio flu-
ctuans (99), miraculis, monstris, tempestatibus ni-
mium intentus, multa tamcn utilia nobis tradidit.
Sigeberti Chronicon continuare jam anno 1112 ag-
gressus (100), calamo cum rehus pariter excurrente
ad fincm usquc a. 1135 deduxit. Ut enim ex codice
ejus auiographo videmus, res prouti fiebant statim
litteris mandavit, bis tcrve in uno saepe anno cala-
mum sistens etad novosnuntiosresumens; qu8e sero
didicil, supplens, quse falsa essc post comperit, corri-
gens. Ita libcr ipsis rerumvestigiis incedcns. summa

quet. — Porro Gallus (iOI), [quidam familiaris ;S.
Beroardi, hsec omnia usque ad a. 1148 a Sigeberto
< Jamblensi • scripta credens, cum continuare sus-
cepit ita, ui « omissis aliis, ea quse ad poniificalem
historiam pertinent perstringeret, i» et lantum t quae
visu et auditu veraesse cognovisset, narraret. » At
ni Sigebcrti continuatorem ipse se profiterelur,
nemo eum illis annumeraret. Opus cnim alius plane
oonsilii atque tormpe, non annis, sed capitibus dis-
tinctum, totum fere versatur in concilio Remcnsi,
Conradi et Ludov^ici expeditione, Arnoldo Brixiensi
aliisque Ecclesise rebus, quae omnia amplissimc et
ex accurata cognitione narrantur (102). Quare do-
lendum, quod ad a. tantum 1150 medium nobis ser-

fidedignusvidetur,in temporepraesertimrebusascri- '^ vavit illud codex unicus F2, unde suo loco ede-

bendo. Auctor ipse illum pluribus vicibus edidit ;

nam a. 1124 inde suppletos vidimus Annales Leo-

dienses a. 1126 monachus Alnensis et a. 1131 mo-

nachus Virdunensis totum transcripsit, a. 1136

Fossis alteri Annalium istorum supplemento inser-

viit. -^ Anscimum statim excepit continuator Gkm-

BLACENSis PRiMus, s. 1136 atquc initium a. 1137 scri-

bens ; alter vario tempore et atramento multum mu-

tato addidit 1137 Ptuukns lector usque ad 1145,

successit; inde tertius uno tenore processit us-

que ad finem a. 1148. Ita librum iterum Annali-

bus suis adhibuerunt Fossenses; totum descripse-

runt nostri codices F i, 2, 3, 4, excerpserunt Rei-

tur.

Jam autem a. 1il2 seu 1113 Sigeberti Chronicon,
quale ad secundam editionem praeparatum auctor
moriens illud rcliqucrat, adjecta in fine notitia An-
selmi de anno tli2, descripsit monachus Aquicinbn-
sis [B ] satis accurate, nisi quod additamenta quae-
dam de suo maximc monasterio interseruit. Idem
etiam Eusebium, Hieronynium atque Prospcrum Si-
geberto prsefixisse videtur (103). Hic codex B. reli-
quorum fons fuit omuiunr(104). Anno 1148 eidem
addita est Anselmi atque Gemblacensium continua-
tio, atque ita totum descripsit Bl. Postea in mona-
sterio ipso Aquicincti continuatus fuit, diverso tcm-

nerus Leodiensis et chronicon Leodiense. Praeter ^ pore, ut videtur, rebus maxime Flandrias et bella
hos usi sunt Anselmo et Gemblacensibus continua- sacra spectantibus, quarum plurcs ex Annalibus

tor Ursicampinus cjusque sequaces Nicolaus Ambia-
nensis et Vincentius Bellovacensis; Andreas Mar-
chianensis; Lambertus Parvus; Albericus; Baldui-
nus Ninovensis; Iperius; chronicon. S. Bavonis.

Blandiniensibus, paucae ex Aquicinctinis petitae sunt
Hanc continuationem novimus tantum e quatuor
aliis, quae ei superstructie sunt (105). Prima est
monachi Valcellensis, [B2.] qui totum librum de-

N0Ti£.

(99) Cf. a. 1130, 1132 de Lothario imperatore.
Cf. de Anselmo Acta SS. Junii Vil, i71 ; Delvenne.
BiogrcmhU des Pays-Bas ; Mons, 1829, I, 23.

MOO) (X supra notam 49*.

(101) C. 7. enim Francorum regem nomine non
addito simpliciter designat per serenissimum regem^
eumdemque saepe vocat Christianissimum.

(102) Inter alia legimus ibi c. 40 jam a. 1150
episcopum Wintonicnsem antiquas statuas Romae
coemptas in Angliam transportasse ad domum suam
ornandam.

(103) Vide supra notam 49.

(104) Hoc ita probatur. «^odices Bi, 2, 3*. 4», 4*»,
5, licct lectionibus et additionibus plurimum inter
80 diffcrant, eo tamen communem fontem produnt
quod omnes Sigeberto Anselmi ataue Gemblaccn-
sium continuationesadjungunt, quodque has iterum
continuarunt diverso quiaem quisque niodo, sed

1086, 1087, 1088, 1090, 1092, 1093, i095, 1096,
iiOO, 1102, 1105, 1109, 1111, 1112, et in verbis
ejus omissis a. 954, 958, 987, 1012, 1106, utriusaue
familiae codices conveniunt uunc omnes, nunc plu-
res; Eusebium insuper, Hieronymum et Prosperum
Sigeberto praefigunt cuncti, excepto C5., qui ita dc-
curtatus est, ut hic non possit objici. Uoc aliter
explicari ncquit, nisi ut amoas familias ex uno fonte
fluxisse statuamus, qui Eusebium, Hieronymum,
Prosperum et Sigebertum continebat cum addita-
mentis illis utriquc communibus. Ex hi8i079, 1080,
1086, 1087, 1088, 1090, 1093 1096, 1100, 1102,
il09, 1111, tangunt monasterium Aquicinense,
omnes praster 1079, 108O, 1086, desumpti ex ipsius
monastciii Annalibus adhuc ineditis, quorum prima-
rium exemplar Duaci servatur ; 651, 690, 1084,
1086, traclant vicinas ei rcgiones; 1076, 1092,
1095, 1105, episcopos Cameracenses, quibus illud

omnes uno atque eodcm usi fundamento, continua- n subditum erat. In hoc igitur monasterio codcx iste
tione Aquicinensi.Porro Cl,2»,3,i»,5. D. Dl, 1*,*^ ' * "^ ' * ' ' '• "' *

2. E., ct ii inter se multum variantes, habcnt tamen
in quibus nunc omnes nunc plures conveniant le-
ctiones, ut767, Scomnas; 882, Runnam; 928, Qana;
939, bellaria ; 953, Baginoensium ; oniissa, ut 962,
1012; additamenta, ut 1048, 1096, 1099; deniquc
continuationes. Et hi igitur suum sibi fontem pecu-
liarem vindicant. quem conjicimus esse Atrebaten-
sem, C. Familia Bl, '2, 3, 4, 5, quam plurimum ab
illis differt, cum lectionibus, tum vero continua-
tionibus; in additamentis autem, quae Sigeberto fe-
ififtr»/>i 3. 651, 690, 773, 1076, 1079, iM80, 1084,

primarius B. exaratus erit. Additamenta supradicta
pleraque quidem et in altero codice Aquicinensi
B5, leguntur; sed inde fluxisse non possunt jam ob
id, quod nonnulla ex eis et in antiqnioribus codici-
bus t.4». D. E. exstant. (}uod autem non in jomni-
bus codicibus ea reperiuntur omnia, hunc per om-
nes fere Sigeberti codicesusum fuisse videmus scri-
barum, ut sui monasterii historiam intruderent.
a'iorum omitterent, prout ipsis placebat. — Nos
illa in unum collccta dabimus post Sigebertum.

(105) Per continuationes ehimB2, 3*, 4*, 5, quam
maxime inter se diversas, sparsa leguntur nonnuUa

PROLCGOMENA.

scripsit nsque ad a. 1 163, aliqua omiitens, alia de ^ margine el intra lineas apposuit, qnse ex Annalibus

suo addens. Hunc paulo post a. 1697 auctor Chro-
nici S. Bavonis totum fere transcripsit, mnlta inter-
ponens ex Lamberti Florido, Annalibus Blandinien-
sibus atque S. Bavonis. Genealogia comitum Flan-
dnae, Martino Poiono, Johanne de Thielroda, i£gi-
dio deRoya, Adriano But, Trithemio, aliisf'106). —
Altcr fuit monachus Affligbmensis, [B3.] qui Sige-
bcrto, Anselmo alque Gemblaccnsibus aliqua addi-
tamenta de monasterio Affligemensi ex Historia et
Annalibus ArQigcmensibus aspersit, alia scptuaginta
septem ex Blandiniensibus. Deindc continuationem
Aquicinensem ad a usque 1156 adhibuit ita, ut
eam quasi obrueret mole suarum additionum ; ab a.

Blandiniensibus, Nafchianensibus, Elnonensibus,
atqueVitisS. Amandi, Amati, Riclrudis, Gcrtrudis
ad verbum transcripta, nullius sunt pretii. — Quar-
tusdenique monachus Aquicinctimjs (B5.) rogatu
Simonis a. 1174-1201 abbatis codicem primarium
Aquicinensem, denuo descriptum usque ad annum
1148, inde ita conlinuavit, ut continuationem illius
pro fundamento proprie subjcclam multum am-
pliaret, sequentia usque ad finem a. 1021 de suo
adderet, diversis ut videtur temporibus ^109j. Ali-
qua sumpsit ex Annalibus Aquicinctinis, plurima
autem, de bello potissimum sacro, e relationibus
eorumqui ipsi interfuerant. Auctor Fridericum im-

1157-1163 suis tantum vestigiis inccdit. Scripsit -^ peraloremadmiratur (110) ; quae Mirseus tacens ubi-
ante a. M89 (107) animo crga Fridericum impera- vis omisit. Alius dcinde uno calamo adjecit breves

notitias a. 1201-1237, omnes, tribus tantum exce- ,
ptis, ex Annalibus Aquicinctinis ad verbum peti-
tas ^lll^. Exscnp.«erunt hunc codiccm Lambertus
Parvus ; Andreas Marchianensis ; Wilhelmus |aa-
ctor Chronici Andrensis ; Nicolaus Ambianensis ;
hnonachus Clarimarisci, qui Genealogiam comitum
Flandrcnsium continuavit (1 12^ ; interpolator An-
nalium Elnoncnsium ; Iperius. Edidit Mirsus, et
ex eo Struve. — Eumdcm naclus monachus S.
WiNNOGi Bbrgensis [B5*.], inde annos 1149-1201 »
accurate transcripsit, annis ^201-1237 multa im-
raisauit j8d:f44ftafiai'.lnaifanc-. spcclantia. Auctor
i^ ien\jNJci JMJciae-vitietui' ff 13j ; continuatio nunc

torem inclinato ; quae Mirseus pleraque omisit. Usi
co sunt Albericus Trium Fontium et Balduinus Ni-
novensis. Nos illum novimus ex exemplo tantuin,
quod saec. xiii ineunte monachus Eihamensis(B3*)
dcscripsit. id nomine auctarii Afftigemcnsis edidit
Miraeus, et inde Struve. — Tortius monachus Hasno-
NiEMSis [B4.] Aquicinensem descripsit usque ad a.
1167, cui Annales Blandinienses adhibuit in nona-
ginta sex locis ; praeter hos de suo paucissima tan-
tum addidit, inter quse tres de monasterio Hasno-
uiensi narrationes ^108) ibi scriptum produnt. An-
selmum, Gemblacenses atque Aquicinensem conti-
nualionem hic illic decurtavit ; propriam non addi^'

dit. Novimus eum tantum e B4*, 4**, qui inde accu-p primum lucem vidit ^114). U8ua..ea cst Wilhelmus

ratissime descripti sunt. Atque codici B4**in^/ia., An<!n^i:isi:i<^t.exhb<! [perluft.: J -. * •..

1296-1306 monachus S. Marchianensis plurin^ajio " ■ ;P^b[^r^o£ex iVqu^icliTcnsi^B. alium etiam codi«

NOfiE.' *

nostrorum victoriam cuihuc minime audivimtts. Jam
ante a. 1195 eodem usi sunl Lambertus Parvus

in omnibus eadcm, quibus caetera interposita esse
nonnunauam satis apparet. H<ec non possunt ex
una in aitcram transiisse — tum enim multo plura
communia esse deberent his continuationibus —
sed ita tantum explicari possunt, ut commune ilia-
rum fundamentum esse statuamus.

(106) Le^tur in cod olim Blandiniensi, nunc
Bruxeilensi 14524, undc descripti sunt Brux. 16531
et Ambiauensis 356. Totum edidit dc Smet in Corp.
chron Flandriae I, 455, priorem partem usque ad
a. 772 Vandeputte in Annalibus S. Petri Blandi-
nicnsis (Gandavi 1842, 4"») e cod. chart. sjec. xvi
in tabulario Gandensi. Idcm prorsus opus est. imo
cx codcm codicc impressum, quod Dom Brial XIV,
16 nomine Amtarii Blandiniensis edidit ex copia
codicis sque Blandinensis /'quem in manibus ha-
buit, ct une tout autre proauction vocat de Bast. ,
Institution des communes, Gand 1819, p. 99, 112)

atque Andreas Marchianensis. In prsfatione operis
hsectantum de se dicit auctor:A i3 autem anno
Conradiregis Theutonicorum et ii Ludovici hujus
nominis septimi regis Francorwn, rogatu quorumdam
fratrum Aquicinensiumt et postmodnm auctoritate
Symonis ejusdcm EcclesioB abbatiSf quidam monachus
ejusdem Ecdesia famiHarissimus, mcdioeriter litteron
tus. usque in cakem voluminis sequentia apposuit.
Audita magis quam visa scripsit^ et qwB a fidelibus
reUUoribus audivit^ p^osterorum noticie dereliquit

(110) Nec tamen injusto partium studio ; cf. a.
1156, injuste dimisit ;1161, per violentiam impe^
ratoris ; 1162, Octavianum scismaticum^ 1163, tm-
pcratoris tam temerario juramento»

^111) In codice unico B5 exstant tantum usque ad
a. 1225 medium, ultimo ejuf^ foiio deperdito. Sed

a D Nelis sibi communicata. Nusquam Dom Brial |\ apud continuatorem B5* iis superstructum, non
dicit, hoc ibi \ep post Si^cbertum ; idem apud haec tantum ieguntur,

cum ct in Chronico finis abruptus, eadcm verba :
Brial nil prorsus habet, quod non ctiam Chronicon i
quai Chronicon illo plura habct, perpauca tantum,
a Brial omissa erunt ; qui se non omnia edidisse
ipse innuit. Continuatio igitur Sigeberti Gandensis
nunuuam cxstitit.

(l07(^Nama. 1154 Heinricum Anglorum regem,
a 1 1H9 mortuum vocat hunc qm moao regnat.

(108) A. 670, 1069, 1150,

(109) Cf. a. 1190 de Friderico imp. : Carpus ejus
adhue insepuUmn custoditur ; 1192 : rex futurus
scriptum esse oportet ante Heinrici mortem a.
1197. naiTataro ; 1194, actum hocanno ; 1197, se-
wUnum ut videhtr pulchra proceutd ; ibid. certam

im ieguntur, scd etlam cuncta quse Annales
Aquicinctini a. 1226—1237 cxhibent. Atqui B5*non
ususest Annalibus, sed coJicom B5 ad litteram de-
scripsit icC subunone apud uirumquc;; locos ergo
Annalium apud eum obvios in B5 quoque exstitisse
oportet.

(112) Apud MarteneThes. 111.388.

(113) Eum Bcrgis prope Dunkirchcn scripsisse,
inde conjicimus, quod huius maxime regionis hi-
storiam tractat ; quod vocibus Galliam redolentibus
utitur, ut saisivit : quod translatione S. Iduberge
plene narrata, adjicit : factaest tempore domni Inselr
mari abbfUis Bergemis.

(iH) Novimus tantum dabimusque e C4>dice B5**
pcr monachum Blaodinicnsem e vacu& \,\bt\ft>\ft^N^

SiGEBERTUS GEMBLACENSiS.

cem fluxisse oportet jam deperditum, in dioecesi ^ spectantia ; at triginta loca omisit, sententias quam

Atrebatensi scriptum (C.) (i15j. is primo conti-
nuationem non habuit ; ita indc derivali sunt D. et
fontes codicum D1.2. Dcinde pauca illiaddita sunt ;
ita a. i127, iode descriptus fuit codex Tornacensis
(C3.), cui alius postmodum adjecit notulas brcvis-
simas annorum 1132 1175, tcrtius a 1332. 1333,
1334. — Anno 1136 monachus S Vingentii Lau-
DUNENS18 (Di.) codicem C. descripsit,8ed inde ab a.
917 multa omisit, pauca addidit, maxime Laudu-
ncnsia (i\6), ejusque continuationem, auctam de
rcbus potissimum Laudunensibus, deduxit primo
ad a. 1136, deinde calamo rcbus semper suppari
usquead a. 1145. Ita totum a 1154 monachus

plurimum transposuit, non in singulis modo annis,
sed ex allerosaepe in alterum ; paparum catalogum
inde ab a. 939 de suo prorsus alium fecit. Ita codex
revera omnium pessimus, miro tamen fato majoris
quam uilus c reliquis in historiam fuit momenti ,- ex
00 namque fluxerunt non solum codices sequcntes,
sed et editiones praeter Mira^anam omnes. Conlinua-
tionem primo non habuit ; hanc alius ipsi addidit
brcvissimam annorum 1114-1147 ; tertius auxit et
deduxit usquc ad a. 1163 (120). Ita totus codcx de-
scriptusfuit plurimis omissisapud S. Victorem Pa-
RisiKNSEM (D2.) ; priore demum continuatione au-

ctum anno 1155, monachus Mortui maris (121)
CoRBEiENsis (Ci*.) accurate expressit, niladdens ^..(Dl.) accuratissime expressit, el scptem notulas
continuavit codex Vallis ducentis iam deperditus adiecit. Hisduo alii multa interposuerunt a. 1114-

(117;. Porroineunte anno 1155, monachus quidam
PRiEMONSTRATENSis continuatioui I^udunensi novam
annorum 1113-1155 superslruxitila, ut illiinprio-
ribus magnos cenlonesexVitaNorberliad plurimum
excerptos assueret, in sequentibus plurima afferrel
oova et quam utilissima. Habemus eam in uno co-
diccnostro Bl. Eadcm ilerum ex Anselmo inlerpo-
latam esse a monacho Ursicampino, infra videbi-
mus. — Ex codice C, fluxisse eliam videtur Bur-
BURGENSis (C^.), qui Sigeberto quam maxime decur-
tato addit brevem a. 1114-1164 conlinuationem,
""^" "-■'"'" '-'^•is aj^Msrjac^^taipfuBeflSi CDnvcjjMlj . .Bjin<

ineC, \nk • et- •irf . chrooipob S.-bV: 'cBiti

qu8D primis tribus
tum plura contineC

vonis transieruot .|11Jj, alia^ |qu8B alibi non le- A"mbianensii , Vincentius Bellovacensis ,
gunlur. f ; : :' ; ;.: ' •. •'; \/':*::^.: ; :^ Altjssiodorensis cum chronico Turonensi,

Codices quoV hucusquc ' cfrfufnCraviihui iMpQS ••'dfetFfachetoet Guilelmo de Nangis

1165 ; sequenti temporc plurcs continuarunt usque
ad a. 1234(122). Hunc codicem, omissa continua-
tione, descripsit Cisterciensis monachus Ursicahpi
[Dl"^.], qui ei addimenta interposuit triginta duo
ex Galfrido, reliqua e variis excerpta, novamque a.
1113-1155 continuationcm compilavit ita, ut codi-
cem Bl. niclus, conlinuationem ejus Praemonstra-
tensem usque ad a. 1128, ex Anselmi, quam ibidem
legebat, plurimum interpolaret, post integram de-
scriberct, quindecim tantum per totam additamenta
facicns, qus; auctorem Ursicampi vixisse produnt.
nccodicem excepcrunl D1 *. et E8h., ex quo

itio princeps fluxit. Eidem innituntur Nicolaus

RobertDS
Gcrardo

Sigeberto multa quidem nunc addunt, nunc adi-
munt, at verba et sententiarum ordinem intactum
reliqueruttt. Uunc mutare primus ausus est mona-
chus Bellovacensis(D.), qui intra annos 1138-1147
(119; codicem C, descripsit sine continuatione. Hic
nova additamenta fecit decem, Bellovacum maxime

Ultimus dcnique atque clarissimus inter conli-
nuatores est Robbrtus de Torinneio, anno 1128 S.
Bcnedicti rcgulam professus apud Beccum, a. 1149
ibi prioreIectus,viKaI. Jun.1154,ad abbatiam Montis
S. MichacUs dc Periculo maris vocatus, quam summa
cum laude gcssitusquead obitum viuKal. Jun.1186;

NOTiE.

incuria compilato, ut nonnunquam auctores quam f) At Corbeiensem calamo tantum, non ingenio ope-
maximc diversos, sine ulla distinctione eadem linea ratum plura ostendunt ; in continuatioue, quae ad

mutanaum et omittendum magis etiam invitabat

purgens, conjungeret. Ita noslro quoque adjunxit,
quasi unum esset, opus prorsus aliud, quod ipse
conflavii, a. 1222-1228. Annales Blandinicnscs ad
verbum dcBcribens, itaque interponens paparum
Vitas e Martino Polono decurtatas et pauca alia ex
Baiduino Ninovensi ctAnnalibus quibusdam Braban-
tinis excerpta. Non dignam igitur compilationem,

2u8p edatur, idco lantum hic tetigimus, ne quis co-
icis Bergcnsis contiuuationem esse credat, eo quod
huic ia codice B5** et duobus ejus apographis ad-
jungitur.

(115) Hoc innuere videntur vcrba continuationis:
Obiit bonoR memoria Lambertus episcopus Atreba-
tensis. Libentissime quidcm crederem, huuc esse
Laudunensem nostrum C4, ni duo tantum obsta-
rent : primoqiiod hic a. 1136 scriptus est, C3 au-
temjama. 1127 exaratus videtur ; deinde quod a.
596 falsam Laudunensis lectionem Theudelina e re-
liquis unus C4^ habet. Neque C3 ille fons esse
potest, cum aliqua ipsi desint, quae reliqui habent,
ut a.1080, 1084, 1086,1088, 1093, 1096, 1111.

(116) H<ec omissa atque addita erunt fortasse qui
tribuant monacho Corbeicnsi, cum Laudunensem
totum fere deperditam ex hoc tantam cognoscamas.

quam Chronicon, nil omisit ; ex octo eius addila-
mentis Laudunum spectant a. 928, 1052, HOi, et
quod in monasterio S. Vincentii scriplum esse
oportet a. 1096.

(117) Hunc exstitisse scimus ex solis verbis : Se-
quentem hujus operis seriem re^tdreapud Vallem lu-
centemf quffi saeculi xii medii manus Corbeiensi
subscripsit. Vestigia ejus forlassc quaerenda sunt in
continuatione Prsemonstratensi Bl.

(I18i VidcKupranot. 106 Sunt anni 1122, 1126,
1133, 1134.1135,1137.

^119) Nam a. 1109 8cribit ipse, non alia manus :
Ludovicus fUius ejus post eum regnat annis 29, quod
ante a. 1138 scribere non potuit. Porro alia manus
continuationem addidit, quae jam a. 1147 de-
slnit.

(120^ Edidit primus Labbeus Bibl ms. 1, 390,
inde Struve, p. 1015, Bouq., XIll, 334.

(121) Mortemar, di(cc. Rothomagensis, Cister-
ciensium regulam acceperat a. 1 1 36 a monasterio
Ursicampi (Orcampy dirp.c. Noviomensis)

(122) Edidit llanene Thes. III, 1437. excerpsit
Bonq. XII, 781, XVIU, 354.

PROLEGOMENA.

virgenerisQobilitatecxccncns|123), inrcbuspublicis 4 Uuntingdonensi. In anno 1100 ipsius continuatio

Don minusversatusquam in littcris,regiatquc regine
mQltum commendatus (124). librorum inquisitor at-
que coacervator studiosissimus (125!,doctrince gloria
Normannorum suisaeculi princeps. Historiamct aiiis
commendabatscribendametipsescriptiscoluit (126) ;
inter quae primum locum tenet Chronicon Sigcberto
additum. Cum enim patriam maximc historiam nar-
rare \cliet, ex more mediae aetatis hanc ita uuiver-
sali conjunxit, ut codicem L ab episcopo Bellova-
ccnsi mutuatus, Eusebium, Hieronymum alque Pro-
sperum inde describcret puros, in Sigeberto nil mu-
taret, nil omitteret, sed interponeret archicpiscopos
Rothomagenses atque Anglorum Normannorumque
historiam« omnia petita ex Annalibus Rothomagen-

incipit, quae in primis Sigcberto atque Henrico Hun*
tingdonensi plurimum innititur, post a. 115iipsi Ro-
borto totadebetur. Scribcre eam aggressus a. 1150
(127) uno tcnorc perduxit ad hunc usque annum, in
quo illi iinem imponerc primo constituit (128.) Scd
ut fit, cum eo usque pervenissct, non habens cur
scribere cessarct, usque ad a. 115i perrcxit adhuc
apud Bcccum, el in monte quoque Michaelis coe-
ptum opus variis temporibus ad vitse nneoi perduxit.
Edidit illud pluribus vicibus prouti erant qui vel
totum describere vel reccns composita jam prius
descriptis addere optarent; et primo quidem edidit
a 1156 ineunte (129), deinde in fmc a. 1157 (130),
tum a. 1169 (131), denique a. 1182, quo altera vicc

, ^ „ — ^ — ,, -, , ^ ,.^^

sibus, Beccensibus atque Montis S. Michaelis, Guil- " finem operi faccre constituit (132). Sed iterum mu-
Iclmo Pictavensi, Guillelmo Gemmeticensi, Henrico tato consilio, ad anni 1183rincm conlinuavit, plura

NOTiE.

[m] Cf. a. 1180.

(124) Adeo ut eorum' filiam Alienoram dc fontc
susciperel a 1161, ct custodia Pontis-Ursonis mu-
neraretur a. 1162. Jamantea idem rcx Hcinricus II
ad eum venerat in Montem a. 1156, et iterum cum
Ludovico VII, biennio post Alexander quoquc papa
eum Turonos vocavit ad concilium a. 1163; quo
finito, Robertus Romam profectus est, indeque re-
dux Angliam adiit — De vita Robcrti cf. ipsum in
Chronico passim inde ab a. 1154; Labb. Bibl. ms
I. 348; Galliam Christ. XI, 520; unde suahauserunt
Hisl Litt. XIV, 363; Bouq. XIII, praef. 30; Hirsch,
p. 387. Qoe Fabricius dicit, fere omnia falsa
sunt.

(125) Ut eam HenricusHuntingdonensis vocat. In-
ter alia Plinium in Normanniam primus advexit.

(126) Scripta Roberti haec sunt: Hisloria Uen-
rici I seu liber octavus Guillelmi Gemmeticensis, in-
tcr a. 1135-1150. — Continuatio Sigeberti, iucoepla
a. 1150. — Epistola ad Gervasium, inter a. 1150-
11&4, editaa Dachery, post Guiberti opp. p. 715. —
Dc immutatione ordinis monachorumin Normannia,
a. 1154. apud Dachery, p. 811. — Annalcs Montis
S. Michaehs ab an. 1154 ad 1159 ipsius manu inscrti
chariulario monasterii, nunc in bibl publ Abrin-
censi, n. 80. — Prologus in Augustini Florum, apud
Dachery, p.716. — Prologus in Plinium ab ipso cor-
rcctum, qui liber anle duo ssecula ad San-Germa-
nenses missus, nunc crit in bibliotheca regia Pari-
siensi. — Epistola ad abbatem Beccensem a. 1182,
apud Bouquct. XVIII, 333. — Quae praelcr hxc ei
tribuuntur, testimoniis carent. Quod catalogus ab-
balum a. 1643 confcctus, apud Dachery epp. Lan-
franci p. 351 dicit : Robertum 154 volumina edidis-
$e atque turris sub ruinis et impluvio putmisse refert
Historia S. Michaelis, in hoc errorem inesse ap-
paret; libri isti 154 non sunt, quos ipse conscripsit,
sedquoscoUegiL

(lz7; Cf. a. 1117, quodadhuc disponity transactis
exinde3^ annis.

(128) In praefatione ipse dicit: egoexinde^permit-
tente et auxiliante Deo, sine quo nichil possumus fa-
eere^ usque ad, 150°m annum..,. colligere aggrediar.
Ita leguut E3a« 7b, 8d et primo scripserat codcx E;
a, in hoc Robcrius ipse postea annum mutavit in
1182 — Quod Radulfus de Diceto eum usque ad a.
1147 scripsisse dicit, in hoc idem facit, quod Ro-
bertum in Sigeberto fecisse vidit: finxit annum, quo
ipse incipere slatuerat, Roberto fuisse ultimum cum
tamcn ejus CbroQicoQ, prorsus ut ille Sigeberti, post
annum attoqae 1147 exccrperet.

(129) bic eQim desiQit E2. et prima maQus Iq E.
E8d.

(130) Dcsinunt E3a. b. Hucusque Robertum scri-
psisse, Matthaeus Paris dicit.

(131) De^inunl E8a. b. ct altcra manus in 8d ;
dcsinit tcxtus dccurtatus in 8c. h. ct procul dubio
etiam in8c d.

(132) Hoc tum totus hujus anni habitus indicat,
tum ipse innuitin epistola ad abb. Bcccensem, edita
ex E6. apud Brial. XVIlI, 333. quam in nominc tan-
tum intcrpolatam, non pcr omnia fictam crcdo ; et
eo, quod in oraefationc numerum a. 1150 correxit
in 1182 Manus etiam mutatur in E; desinunt E7a.
b. — Codiceipso E6insncclo, Pcrtziusdocuil, Robcrti
opus quod ibi fol 70-93 lcgitur primo codiccm pcr
se cffecissc, manu s. xii cx. scriptum, cujus primae
paginae, a scriba vncuae relictae, alia manus paulo
nitidior, sed et ipsa s. xii ex. hanc epistolam in-
scripsit, quam cx ipso codicc ita Pertzius exccpit :
Domino et patri karissimo Rogerio^ Dei gratia Bec-

p censi abbati, Robertus abbas Moitis S. Michaelis de

^ periculo mariSy quicquid filius patri et quicquid servus

domino. Veniens ad nos quidam juvenis requisivit ex

parte vestra, ut mitterem vobis partem cronicorum

nostrorum qux continent tempus 82 annorum, scilicet

a martirio sajicti Thome martiris usque ad presens

tempus. Ego autem, volens pleno addere cumxHum^

quicquid scripsi postquam abecclesia Beccensi revessif

vobis transmittei^e curavi, continens tempus 28 anno^

rum. Reliqua vero quas feci antequam ad Montem ve-

nirem, apud vos sunt in cronicis, qux cum majno

labore habui de episcopo Belvacensi. Revera liber cro-

nicorum Eusebii Cesariensis valde utilis est ad enu-

cleandas multas questiones tam veteris legis quam

no\)e, id est evangelii Incipit enim cronica sua 43"

anno Nini regis, quo natus est Habraham, et duxit

usquet{)^^annumC(mstantini principis. Ethec trans-

tulit Jeronimus de Greeo in Latinum ; et his idcm

Jero7iimus addit de proprio a 20° anm Constantini

rx usque ad mortetn Valentis. Ex hoc sequitur Prosper,

^ et ducit historiam suam, usquequo Roma capta est a

Jenserico rege A/frice. Post istum incipit Sigibertus

Qemblacensis monachus, et ducit historiam siuim a

381 ">" usque ad llOOum annum^ quo anno Henricus l

rex Anglorum cepit rcgnare. IUius hixtorie de serie

temporum aliquid continuare conahar^ incipiens a die

quo Henricus I senior cepit regnare, et perduxi usque

ad a. 1182unri. jp$e siquidem ducit historiam novem

regnorum insimul ; ex quibus sex deficientibus, tria

tantummodo duco, id est Romanorum, Francorum,

Anglorum ; et ego eum imitans^ ista regna prose*

quor. De cetero supplico patertiitati vestre, ut fuibeu'

tis memoriam et sancta congregatio cui Deus vosprc^

fecit, de karissimo patre et domino meo Ricardo A6-

rincensi episcopo^ qw in die 6 Mar<^ cm\\ V(v toXo^*

8S SIGEBERTUS GEHBLACENSIS. 36

in prioribos corraiil, aliqoa addidil, itqnc iia alle- \ obtulil (133). SequeDtt aniio catamum itenim re-
ram lolins opcris reccnsiooem n. <184 Henrico regi sumpeil, et a. 1186cum vila dcmum de|>osuil.

Valeat bene et diu saitetitas vtstra. Dies S. Harci pro ai6, id csl Osberno, aut dc

est 25 Aprilis, annoque 1182 oliiissc Iticardum Ab-
rincensem, el noster (estatur infra ad an. 1133, et
Necrologiam Lucernx, ab auctoribus Galliie Chri-
slianie adhibitum, conlirmal. Reliqua ciinm hu us
epistolfe iii hunc annum quadrant umnia, cxccpto
uno nomine Rogerii Becccnsis, abbalis, cui inscripla
eil. Hic enim, ipso Roberlo infra lesianle, jam a.
1180 medio obiit, Osbernum habens successorem.
Quamobrem Kirscli p 394 lotam cpi»lolam addubi-
lal. Sed cum prEeier illud nil prorsus insil quoddu-
bilalionem movcal, neque cur aiiquis lalem episto-
lam cuderilcausaappareal: cr^diderim polius men-
dum latere in voce Roberto, quam scnba — nam
scribe tnaous esl, non auctoris, — aut errans logil

iupple;

(133) Ipse enim sua mauu verba: Robattti

fecit histariam usque ad presms lempus, eoiKi-

nentem scilieet annos usque ad a. d. i. 118i. qutm
librum firesentavit karissimo domino suo H. regiAn-
gUirum, contiiiontem hisloriam.-.. Eusebii, Jeronimi,
Vrosperi, Sigebcrti, et propriam codici E prxpo-
suil eodem caUmo, quo a 1182, 1183, clausil cl
prtefalionialitulo ascripsit verba : usque ad llRlom
aimum. — Hicdcsinunt E8c. f. el procul dubio de-
sierunt etiam E8d. a. g. Itaque 8c. secundte recen-
sionis eril, id quod de 8b. c. f. h. et secunda lerlia-
que manu in 8d. certo scimus. El — 7priorcm re-
; K, ulramquc exhibel, priorem
ibusdelctis, alleram in superscriptis,.

.Ji U !* t J

/s'

l5 — 2 /

Opns jam viveate «uctore plurimum lectum, a X mulaverant. Alius qaidam Hobertnm secund» r

censionis usque ad verba a. 1i60 tn ea perienmt
describens, uec auxit ncc mutavit, scd omisit ea
maximc, qux ad monasteria Hingulorumque homi-
num historiam speclant, ita pne ca[;teris nnnos 1162-
i168decQrtans, Hunc descripserunt E8a— h, etqui-
dam Sa et secunda manus in 8(1 purum -. 8b addidit
brevem coDlinuBtiDnem (133) ; 6c 8e el lertia ma-
nus in 8d adjccerunt Roberli opns inlegnim a. 1169-
1182. Honachus deniqne S Harix dr Votd (136)
[E8b] hanc conlinuationem cum Ursicampina ila

Radulfu dc Siccto, Rogero de Weudower a. 1233,
NicolaoTrivei a. 1307, Hatthieo Weslmonasteriensi,
Chronico Beccensi el annalista anonymo (134) ei-
cerplum, sub manibus scribarum non sine mulatio-
nibus permansit. Verba ipsa mulavil unus tanlum
noMchus SxviuNuCENsis (EiJ, plurima eltam omit-
tens, aliasaddens de suo maxime monaslcrio. Gbm-
KBTicBNSis {E4) alque LiHEnsis [ETb| scrmonis ha-
bilnm iniaclum reliDqueoles, addendo tanlum et
omiltendo sua quisque raiione lextum integrum

NOT*.

(13i) Annorum 1087-1239 in E8h, unde inilium (136) Scu Vallis-Ascil, dicecesis Rolhom

elfinem cdidit Bouq. Xli, 786, XVIII, 343. ordinis Cislercieosis, fundalum a. 1137 ex

(13S] A. 1169 iI59, quam edidil Duchcsne SS. mari
Nonn 977 ; Rouq. XII, 788, XVI1I.345.

i i

2 s 1

'snawiauitiv

iiiU31sq»JtV

SIGEBERTUS GEMBLACENSiS.

conjuniit, ul codici Di* accaralissimedescriplo ad- A offuscatae sunl, ut melius legsnlur. -F. 81-54-

(a. i085-ilii proierebat) seu seplimum quaternio-
nem scripsil lerlia manus, eadem quae a ii36-!i37
pulchcrrima. Desinit in media pagina, cujus reli-
qua pars vacat. — F. 55 soium insertum conscripsit
quarta, longe diversa, subcrispa ; indices regnorum
nuUse compendia scripturae atque orthographia
alia, ut kartaykarissimus, dominus papa, Henncus,
monacus, Uitimse dimidise paginse manus, quam
credimus Ansclmi, praecedenti satis quidem similis,
nec tamen cadem, atramento paulo nigriore inscri-
psit uno lenore annum iil2 et morlem Sigeberti ;
alia paulo post qui — reliquit addidit.Tum nuilospa-
tio relicto, paginam claudit annus 1113, Anselmi

jiceret Roberti textum illum brcviorem a. Ii55-ii69
et integrum a. 1169-1186, adspcrsis hic illic paucis
de suo monasterio notulis ; cui in eodem codice
monachus Gemmeticcnsis continuationem a. 1187-
1210 subjunxit. Hunc librum naclus Guilelmus Par-
vus,a. 1513, inde cditioncm principem fieri curavit.
ita, cum codex Ursicarapinus conglutinatus sit c
textu Bellovacensi, continuatione Laudunensi et
Gemblacensi, miro quodam fato factum cst, ut cdi-
tio princcps atque tcxtus hucusque rcccptus quasi
cenlo fierct ex omnibus familiis consutus (137).

Codices, — Codiccs Sigeberti atque continuatorum
exstitisse scimus 63, e quibus jam depcrdili 19^ su-

persunt 44. Ex his a novem ante nos editoribus ad- i^ manu sed alio tempore scriptus. — F. 56-72 octa-

hibiti fucrunt 12, nos usi sumus 33. Sunt igitur eo-
dices familim Gemblacensis.

1) Codex olim S. Petri Gemblacensis, hoc everso
in manus cauponis delatus, inde ereptus per D. Bau-
de, a quo benignissime communicatum a. 1840
ipse contuli, nunc bibl. BurgundicaeBruxellensisn.
18239, unde benignissimc nobis transmissum edi-
tioni faciendae itcrum adhibui : optime conservatus
membr. fol. min. foliorum 62. Quatcrniones non
signati ; lineae nunc stylo nunc plumbo ductae ; lit-
terae s. xii ineuntis, summae simplicitatis, litterae
pictae praeter titulum minio scriptum nullae. Rcgno-
rum indiccs in summa quavis pagina, anni Christi
inmargine per decennia tantum notanlur. Singula;
sentcnliae spatio latiore et littera majuscula distin-

vum quaternionem efficiunt, cujus primum folium
jamante a. 1115 excisum est ; nil tamen deficit.
Annos 1114 1135. Anselmus ipse scripsit atramento
et habitu quamplurimum mutato ; et quidem a.
1113 ct 1115 fortasse uno calamo ; deinde a 1115
ctadditionemada. 1113. tum 1116-1117 tribus vi-
cibus;a. 1119-1121 scripsit iterum manus tertia ;
sed Anselinus eam correxit, et ipsc scripsil a. 1122 ;
tum a. 1123 ctqua^dam anni 1117 : tum a. 1124 et
1125 tribus vicibus, 1126 duabus, 1127 duabus,
1128 sex, 1129 duabus. In a^ 1130 cum calamo
animum mulavit : Gregorium modo vituperalum
laudat, Lotharium laudatum vituperat ; a. 1132
ilerum quae primo scripserat contra Lotharium,
paulo post immutavit. Manus tamcn in his prorsus

guuntur. Interpunclio planeegregia, quaeubivis fere eadem, Anselmi, usque ad a. 1145 finem. — A.1i36

retinenda fuit. Calami errores per totum codicem
quatuordecim. Folia 1-42 quinque quaternionibus
juncta quatuor diversis temporibus cxaravit Sfge-
bertus ipsc manu autographa, eadcm, qua Gesta
abbatum Gemblacensium in codice Lipsiensi scri-
psit, pulchra et firma adeoque accurata, ut octo
tantumpennae lapsuscommiserit levissimos ; f. i-i.
(Incipit — Priamus) uno calamo, 51 per paginam
lineis ; f. 3-6, {Alii — a. 422) atramento alio, lit-
teris minoribus sed quae sensim priorcm magnitu-
dinem recipiunt, lineis abhinc per totum 42, interius
praefixis ; f. 6 finem (a. 423-425) litteris subito mi-
noribus ; f. 7-42 (a. 426-972) atramento alio, quod

iterum manus tertia scripsit, finem alius erasit et
aliumfecit. — A. 1137 • Prudens » succcdit sexla
(\r\.) pulcherrima, sex vicibus calamuni sumens.

— A. 1145 a Remis » septima sequitur uno tenore
usque ad transactis, ubi in fine paginae desinit, ul-
tima quaternionis et codicis pagina vacuarelicla.

— Praeterea additiones et correctiones per lotum
codicem multae reperiuntur, quas ita distinguimus :
Sigcbertus poslquam opus scripsit, plura in eo
postmodum correxit curis sccundis, atramento ni-
gro ; alia postea quoque, curis tertiis, atramento
subfusco, manu nitida. Ha*c omnia legunlur in om-
nibus codicibus ; facta igitur sunt priusquam opus

abhinc non mutatur. Postea diversis temporibus*^ pnmo ederetur. — Praeter haec aliae manus, 1 ^.y.
auctoripse hic ilHc plura correxit, delevit, adjecit ; 6. c, aetatc Sigebcrto prorsus aequales, habitu ta-
post a. 972 nullum ejus vestigium apparet. — F. men, compendiis, atramento paululum el ab eo et
43-50 (a. 973-1084) seu sextum quatemionem exa- intersedivcrsae, plura addidcrunt, partim in rasura.

ravit secunda manus s. xii in , simillima Sigeberlo,
sedin Mtlcris majusculis ornatior ; orthographia ali-
quantulum diffcrens ;a, quod Sigebertus semper d
scripsit, accentu carct ab hac ct sequentibus mani-
busomnibiis; pennae lapsus tres ; lineae pcrpagi-
nam 41 ; membrana spissior, laevior. Tres paginae
cum a. 973-979 et 1077. Hildebrandus per omnes —
a. 1088 fin. jam ante unum duove saecula tinctura

partim in marginc, sed posl a. 972 quo Sigeberti
manus desinit, non jam occurrunt, exceptis a. 1003,
1012, 1076. Haec unus A. omittit omnia, et in ra-
soris iliis plerumque babet ea quae Sigebertus primo
ibi scripserat ; apud Ekkehardum quoquc etWal-
tramum eorum nil rcperitur, reliqui autem praeter
A. codiccs has 1 /8. y. 6. e. additiones et correctio-
nes ubivis habcnt omnes : unde apparet factas eas

NOTiE.

(137) En familias codicum atque continuationum, quarum interpolationes signo
Vidc paginam praecedentem.

indicavimus.

PROLEGOMENA

etse neque ante primam edilionem anni iiOS, ne- X rum propter peccata inhabitantium in ea et diseor^

que p08t secandam ab Anselmo curatam a. i112,
qno anno exaratus fnit codex B , qui illas jam ha-
bnil. Sigebertiigitur erunt, intraa. ii06-iiH variis
temporibnSy prout fit, opus revidentis, augentis,cor-
rigentis. Qnse quod ab aliis, non ab ipso auctore
cxarata snnt, hoc ntl inusitati habct, cum idem et
in Anselmi continuatione a. ili9-ii2t. ct in aliis
codicibus autographis factum videamus ; quod a
piuribns temporum varielate explicatur. Cumque
nnius hominis manus atque scribendiformatempo-
ris processtt muitum mutari per se pateat, plura
etiam ez bis ipsis ab ipso Sigeberto exarata esse

diam principum terre iUius. Tertio Idus Februarii
visum est celum quasi ardere noeturno tempore. Alia
iterum manus addit.

Urbs data quando fuit Constantinapolitana Latini$t
Quando vel imperium sumpsit de gente Latina.
Balduinus ibi, Flandrensis cum comes esset.
Anjius erat Christi quartus post miUe ducentos, —
A.)Codex S. Pauli Virdunensis n.36,mbr., fol.,
8. xn, binis columnis, sine coloribus, f. i4-ii3,
conlinet Sigebertum cum Anselmo usquead a. ii31
« Mariae, Mubiin media pagina desinit ; nil deper-
ditum. Codex in Sigeberto cx apographo prim» edi-
tionis, in Anselmo ex ipso ut videtur ji. descriptui,

possunt, quamvis non omnia. Alia autem quaestio

est atrum hsc omnia revera sint Sigeberti, annon ^^ maximi momenti est eo quod unus textum prima-

potiosad AnselmointerpolaU, priusquam prsecepto- rium servavit, in i. jam erasum (ut 535, 569, 578,

ris opns a. iiiS aderet. Sed hoc nos credere vetat
nimia roanuum atqae atramenti varietas. Nos omnia
uneinis inclusimus, ut ita secunda recensio a priore
distincta babeatur. — Sed lertium adhuc additionum
genns reperitur in codice nostro, ita distinguen*
dnm : i ^. ante a. ii45, quaedam a. 761,876, 888,
adjecit ii\, patria Leodiensis, idem quianno 1137-
lii5, scripsit, abbates Gemblacenses et res maxime
Leodienses Sigeberlo inseruit a. 465, 651,694, 710.
7ii, 7i4, 735, 76i, 849, 890, 964, 987. 971, 1012,
1036, i041, iu48, i072,i092. Anselmum atque con-
tinoatores intactos reliquit 16 ejusdem aetatis de
Fiorinis qusedam addidit a. iOlO, 1015, i088, ii
coaeva a. 1133, 1134, ii35, a et ix coseva a. 1131,

688, 763, 829 ; cf. 532) Omittit quidquid 1 p-X.
addiderunt ; sed pluraquoquequae jamin textu pri-
marioeranl, ut 522, 659, 690,954, 1067,1099,1126,
ii27, 1129, 1130, et integros annos 1092, iiiO,
Addidit ccontra aliqua de suo a. 594, 900, 914,
1106. Haec indicavimus omnia et e reiiquis ejns
lectionibus quaecunque alicujus momenti esse pote-
rant. Contulit Waitzius nosteret descripsit in Anna-
libusnostris VIII, 446.

Fl.) Codex oliin Petri Pithcei^ jam Bruxellensis
14782, cujus primum quaternionem deperditnm
reperi incodice regio Parisiensi 7193., mbr., fol.,
s. XII vel in xiii in., cxaratus una manu, binis colum-
ni&, sine annis regnorumque indicibus, nil continet

ii48. Hec omnia transierunt in solos codices F. i, ^ °'S' ^"® ^» ^^^^ accurate expressit cum omnibus

2,3, 4, B3^; itaque nonante a. il32facis csse
possnnt, quoanno A. scriptusest. Alia deniquc ma-
nus interpolatrix fere coseva, ix, in a. 1083, 1087,
1121» ii30, transit in solos F3, B3* ; non igitur
ante a. ii48 orta erit. Ila i O^ vere interpoUationes
snnt a Sigeberto etAnselmO aliena, quare illas post
Sigebertam rejecimus , dandas nominc auclarii
Gemblacensis. — Ita codex Gcmblacensis tres
qnodammodo textus exhibet : primarium, qualem
Sigebertus ipse primo edidit, exprcssit unusA. (1.
Sig. eur, sec; cur, terciis) ; secundum, qualem re-
visit ipse, cdidit Anselmus, dcscripserunl B-£.
(1d-c) ; tertium, qualem Gcmblacenses fecerunt
posl a. ii51, descripserunt F 1, 2, 3. 4,(1 ?->).

additionibus prseter iX et a. 1090. 1119,1136. Ipse
nec mutavit quidquam nec addidit, prsetera. 1i21,
1144. Ipse contuli.

Fl*.) Codcx Carmelitarum Parisiensiumf jam re-
gius4993, mbr., quart., s. xiii in., descriptus ex
Fl., a quo in uno tantum a. 453, 1042, paululum
dificrt. Ipsecontuli, sed nunquam adnotavi.

F2.) Codcx olim Bongarsii, nunc Bernensis 367,
mbr ,quart., s.xin, continet eaquae 1, ct continua-
tionem quae in medio c. 45 desinit ; tunc post ali-
quot folia vacua sequitur secunda pars hislorie Je-
rosolimitane. Proxime accedit ad Fi.,additiones
habet omnes prseter IX ; de suoaddit a. 597, 1141,
1142, iUi, 1145. Nomina miro modo detorquet.

A*)Codex A/nensw iamMiddlehilln. 4632, mbr,^"^ ^^^^^^^ Cartanus pro Namuci, Cajetanus, ei
fol., de quo cf. Sanderi Bibl. Belg. II, 261, et Anna- »nendis repletus est

les nostros VII, 767, Pertzio docente, qui eum a.
1844 evolvit, duabus s. xii manibus exaratus cst, e
qnibus prior usque ad anni iii2 finem pcrtingit, al-
tcra ibi pergens ad anni li26 finem usque calamum
continuo daxit. Satis accurate descriptus est ex 1,
anno ut videtur ii26excunte, et prius quam ibi An-
telmns ipse quaedam expunxerat sub a. 1119. Pro-
prinm atqae peculiare nil planehabet, saltem in An*
selmo. Desinit in fine fere anni 1126 cum voce vt-
ceruni in media pagina. Cui alia manus saec. xii ex.
sabjeeit : Amo ab Ineamatione Domini ii87 capta
m Jhenuakm a 8araoeni$ sub Salahadino rege eo-

Patrol. CLX.

' F3 ) Codex olim Thuani, nunc regius Paris.
4864, mbr., fol., s. xiv, una manu scriptas, continct
Eusebium, Hieronymum, Prosperum ; dein folio va-
cuorelicto ea quse i. Ultimum folium decst, et alia
duo cum a. 631-652. Descripsit 1. cum omnibua
ejus additionibus, satis ignoranter ; post a. i020
ineptissime qufiedam addit ; omittit qusdam a. 453,
7i4,963, iii9, 1134, sed incnria tantum. Ipse contali.
F.) Codex regius Parisiensis 4994, mbr., s. xv,
continet Sigebertum cum Gemblacensibus usque ad
a. 1i48, docente Waitzio, qui eum inspexit.

2. Codiees famili» Aquicineniis.

SIGEBERTUS GEMBLACENSIS.

[B.] Codex Aquicinemis prior, de quo vide supra ^ omittil (sal mulla, quae ubivis indicamus ; scd ille

col, 28.

B1.) Godex Cameracensis 863 (bibliothem eccL
metrop. Oameracensis ex legato Val. Duflos ejusdem
eccl. canonieiet archidiaconiBrabantite. 1610.), mbr.,
quart. maj., una manu s. xii pulcherrime scriplus,
conlinet Eus., Hier., Prosp., Sig., Ans., Gembl.,
dcinde aliam continualionem a. 1M3-11I»5. ab ea-
dem manu, quse desinit in summa pagina quater-
nionis ultima. Tum eadem manus adjccit duas no-
titias theoiogicast Anno i. v. 1146 haeresim conci-
tat m. Gislebertus — sed in filio. h et Hugonis Chro-
nicon. Forma atque habitus qualis in 1. ; textus
mendis purus ; desunt quaedam in a. 954, 958, 1099,

omiUit etiam, 1129, 1139, 1144, qua) hic leguntur,
exhibet ahqua, quBB B3*. desunt), eadem addita!
1119, H27, 1128, 1140, 1142, 1146, propriahabel
lantum a. 1139. In conlinualione muUoampJior est.
Per tolum autem librum inde ab a. 606 scriba Affli-
gemcnsis 77 nolilias interposuit ex Annalibus Blan-
diniensibusad vcrbum descriplas,nunceasdem quas
B4*, nunc alias ; quarum annos tanlum indicabi-
mus, cum verba melius ex ipso fonte sumantur.
Ipse contuli.

[B4 ] Codex SS. Petri et Pauli Hasnoniensis, visus
adhuc Martenio Voyage IHUraire, 11, 97, jam deper-
ditus, fons fuit B4», B4*».

1105,1106, 1120,1123,1127, 1128, 1130-1132, „ dz. x r ^

1136 ; addunlur a. 631,773, 1076, 1079, io84, ** „ ^\'^''!*^1^^*'" *^''^^^^»^ Jesu Brugensis, nunc

Bruxeilcnsis 9070 9073, mbr , fol., s. xiv, una manu
exaratus, continet Orosium, Eus., Hier , Prosp. ,
Sig., Ans., Gembl., cum continuatione ad a. 1 167 »
« uxorem, » Valerium IVIaximum. Textum exhibet
Sigeberti secundum ; omissa annorum 1071, 1080
et llildcbrandus ubivis Gregorius vocatus, mona-
chum Hasnoniensem a partepapae stciisse, probant.
Ex additamentis in B. descripsit lantum a. 631 ,
690, 1079, 1080,1090, 1092, 1093, 1103 ; propria
non habol nisi a. 610, 670, 1069, 117«», 1120, 1134,
1136, 1149, de Hasnone et Affligemio. Per a. 839-
1163 monachus Hasnonicnsis nonaginta sex addi-
tiones fecit, ad vcrbum descriptas ex Annalibus

1086, 1090, 1092, 1093, 1094, 1096, 1100, 1105,
1109, 1130, 1134, 1135, 1136. Uaec omnia alii
etiamhujus familiae codices addunt atque omitlunt ,*
proprii nil prorsus inesl in toto codice ; nam et con-
tinualionem cx alio dcscriptam esse apparet Ipse
conluli.

[B2.] Codex S. Marice Valcellensis, deinde Orte-
lii, tum Livinei, denique societatisJesu Antwerpien-
sis, ubi Kluit eum vidit atque « eleganlcm codiccm
mbr., fol,, scriptum jam ante 1239. • vocat in hist.
crit. Holland. 1, 2, 61, Bollandiani in ActisSS. Mai.
Vil, prwf.40. (Cf. ibid. Febr. III, 216. Mart 1,265.)
eum coutinere dicunt • Eus.,Hier., Prosp.,Sig. ;de-

nique inler alia qu»dam nomina et originem regum B^andiniensibus, quarum multa in B3\ quoque lc-
Francorum usque ad a. 1230. . Jam deperditum C g»ntur ; neuter tamen exaltero hausit, sed ex Blan-

novimus tantum ex additionibus quas Mirseus inde
excerpsit, et ex Chronico S.Bavonis, quod integrum
fere excepit.

[b3.l[Lodex Affligemensis, scriptus ante a. 1189,
jam deperditus ; inde fluxit sequens.

B^"*) Codex S. Salvatoris EihamensiSt ut apparet

ex inscriptione. xvi in prima pagina : In \^^y re-

quiescit E, Qillis Knudde prepositus hujus monasterii
[Eihamensis additum s. xvii] a, 1322 et reforma-
tum erat p, monasterium eodem a. i. d. 31. restau-
raiore Godefrido de Brcele a66a(e, dcin JusliLipsii,
jam Lugduno-Batavus inter Lipsianos 2. Codex
mbr., fol., una manu pulchra s. xiii in. exAfflige-

diniensibus uterque Cum B3* similitudinem quam-
damhabet a. 1073, 1074, 111 1 ; in Anselmo et Gein-
blacensibus proxime conveniunt, et eadem addunt
a. 1119, 1127, 1128, 1140, 1146, quanquam ibi
quoque utervis exhibet quod alteri deest. Conlinua-
lio longe brevior est quam in B3*. B3 ; cum autem
qu8B B3».plura habet, non et inB3 , qu» B5. plura,
non et in B3. exstent, B4*, econlra oinnia ct in B3*.
elB5 legantur : ha?c gcnuina vidctur esse conti-
nuatio Aquicincnsis. Desinit in media et pagina ct
scntentia : at eadem manus Valcrium Maximum ad-
dit ; jam tum igitur codicis Bi. flnis fuitdeperditus.
Ipse contuli.

B4**.) Codcx S. Rictrudis Marchianensis, jam

mensi adeo accuratc descriptus, ut ne verba qui* ^ Duaccnsis a. 730, mbr., fol., inter a 1296-1306

dem ejus hunc, Aoc, etc, de monasterio Afflige-
mensi mutaret, continet Eus., Hier., Prosp., narra-
tionem peregrini de monte Sinai : t De Katerina--
transvexit, » viginti lineis comprehensam, Sigebcr-
tmn, Anselmum, Gemblacenses ct continuationem
nsque ad a. 1163, « inveniet. » Fons ejus Afflige-
mensis non integer fluxit ex B., sed in Sigeberto
descripsit codicem textus Gemblacensis tertii, simil-
IimumF2., eumomnibusadditionibus 16-X; reliquo-
mm codicem additiones non habetnisi a. 597, eam-
dem quam f^ , proprias a. 1005, 1030, 1033, 1063,
1086, 1087, 1088, 1091« 1093, 1093, 1096, 1100,
liOl, 1103. In Anselmo autem et Gemblacensibus
hoc textu reiiclo, proxime accedit ad B4*., cadem

exaratus ab R. monacho Marchianensi. Hic primo
Eus ,Hicr., Prosp., Sig., Ans., Gembl. et continua-
tionem u.sque ad a. 1 167 « revertilur » in sex qua-
ternionibus descripsit cx B4., tanla cum B4*. simi-
liludine, ut hujus apographum dicercs, uisi cum
aliis codicibus haberet, quaj B4*. dcsunt a. 773,
93i, 1076, 1093, ct ni a mendis multo cssct pu-
rior. Paulo post, ut cx habitu scripturae apparet,
idem R. codicem ita inlerpolavit. Scripsit quater-
nionem dccem foliorum, haec continentem ; Inc,
epislola contra eos qui dicunt cronicas inanes seu
inutiles. Quoniam ca, etc. Inc.proifatio sequefitis ope-
rtc. VenerabHes igitwr predecessores et orthodoxi pa-
tres (cx prsefatione Annalium Vedastinorum. )

PROLEGOMENA.

Gregotius, Anselmus, Sigebertus monachiqvie Cfew- A "^«»^0 uno ; a. 1201 poslea addidit. Sequeniia om-
.. j ... .. . .. ^. . ^j^ .j^j^ ^^ ^j.^ ^ ^^^^^ ^ manus s. xui uno tenore

ascripsit ex Annalibus Aquicinctinis ; sed fine de-
perdilo, codex jam desinit cum quaternione. — Tex-
tum exhibet Sigebcrii secundum, accurale descri*
ptum; aliarura manuum vestigia nulla; rasur» duse
a. 773, H05; omisit quaedam a. 954, 058, 987,
1099, 1113, 1119, 1123, 1127, 1128, 1130, 1131,
1132, 1136, dc Gemblaccnsi aliisque monasteriis
pleraque, a quibus nonnulla jam in ejus fonte B.
defuisse oportot. Additamenta habel a. 1076, 1079
1080, 1084, 1084, 1086-1096, 1100, 1105, 1109.'
1111, 1130, ex B. omnia; propria nulla. Aliense ma-
nus per totum codicem unum lanlum vestigium ia

blucenses de regnis et temporibus ordinaverunt suas
quisque historias, Sed cum omnium predictorum At-
storias minime haberemuSy tandem exortante seu pie
ammonente paire P,, Dei gratia hujus ecclesix Mar'
chianensis venerando ministro, exortatione etiamquo»
rundam fratrum .. ego frater R omnium minimuSt
secundum abbatis imperiam quorundam predictorum,
videlicet Eusebii. Iheronimi^ Prosperi et Sigeberti
Gemblacensis historias tramcribere curavi. Vnde quia
in predictis historiis cronicas,... usque ad primum
anfium nativitatis Abrahe minime repperi: hac de
causa ego,.. ad predicta tempora stilum retorsi.,.,
Expl. prmf. Ab optimo rerum creatore, etc. Sequitur

opus ipsius R., quod nil est nisi series annorum, p ^' '^'^^'^P^ conluli.

appositis brevibus notitiis ex sacra scriptura, Beda,
Petro Comestore, Vincentio petitis. Haec decem folia
codici jam prius a se conscripto prseposuit, eidem-
que nunc in margine, nunc inter lineas, nunc ia
scedulis assutis additamenta adjecit 36, excepta om-
nia ex ViU S. Amandi a. 371, 609, 610, 626, 633,
648, 649, 661,677; Rictrudis 614, 645,659,687,
701 ; Vedasti 687; Amati 666, 685, 690; Gertrudis
655; Annalibus Marchianensibus 633, 653; Elno-
nensibus 614, 691, 598, 782, 828,855. 862, 871,
907, 1041, 1050-1089; et de monasterio S. Amandi
828, 974, 1118. Continuationem jam claudit a. 1167,
c revertitur, > cui tres nolitias ascripsit ex conti-
nuatione Aquicinensi et Annalibus Elnonensibus.

[B5*.] Codex S. Winnoci Bergensis jam deperdi-
tus, quem exstitisse conjectura tantum scimus, de-
scriptus fuit ex ipso B5, cum ultimum hujus fo-
lium adhuc adesset. In Sigeberto qualis fuerit, ne-
scimus; continuationem satis bene descripsit, at
brevi ejus appendici a. 1201-1237, plurima interpo-
suit, ut videmus ex ejus apographo B5**,

B5**.; Codex S. Petri Blandiniensis, jam Bruxel-
lensis 16531 mbr. quart. s. xvi., de quo egi in An-
nalibus nostris Vil, p. 541 seqq., in foliis 162-263,
sine ullo litulo exhibet coutinuationem Aquicinen-
sem a. 1149-1201 cum appendice a. 1201-1237
multis interpolationibus adaucta, quas a monacho
Bergensi factas et in B5** ex illo cum mira tempo-

Subjecit Jacobi de Vitriaco Hisloriam Hierosolymi- r ^"™ confusione descriptas esse apparel. Huic con-

. ?_ j? _ /\i\ _» />i ^_f « iiniia(i«\n« 0/»«:Kn dIam j:^:^^.:« ^_..:--: 1 ._^ •.

taaam usqne in medium c. 90, atque Chronicon a.
1187, 1280, c cisionis receperat — obligatum tnuene-
runt, • quod in Dl quoque ab alio assutum legitur.
Ipse-contuli.

(B 5) Codex S. Salvatoris Aquicinensis, jam Dua-
censis, n. 756, mbr., quart. max., columnis primo
8inguli8,ab a. 902 binis, pulcherrime exaratus qua-
tuor maoibus s. xii exeuntis, c quibus prima Euse-
bium, Hieronymum, Prosperum, Sigeberlum scri-
psit uno tenore atque atramento, forma codici 1 si-
milima. Secunda, in media linea pergens, uno te-
nore adjecit Anselmum atque Gemblacenses usque
ad a. 1148, < mortuus est, • ubi cum quarto quater-
nionis folio desinit. Tertia centinuationem a. 1149-
1158 scripsit in novo quaternione, cujus primam
paginam vacuam reliquit; destinavit igitur codicem
scribere separatum atque peculiarem. At quarta
eumdem priori illi conjunxit ita, ut illius ultima
quatuor folia, nil nisi finem a. 1148 continentia,
excideret, finem istum transcriberet in paginam a
tertia manu vacuam relictam, et ipsa continuatio-
nem deduceret usque ad annum 1201, calamo non
quidem ita continuo, ut trium priorum manuum, at
neque rebusiequali. Ubivis potius scribse vices egit
Danquam aactoris; ita ultimo loco nonnisi duer-
Dionem adfiecit, cum yideret pluribus sibi non
opos eise asqoe ad annum 1200, annos 1191-1200,
qaos ab aactore diTersis annis compositos esse vi-
\^ seriba eontinenii ealamo exaravit atque atra-

tinuationi scriba Blandiniensis arclissime subjanut»
quasi iinum esset opus, Annales a. 1205-1288 a
continuatione Bergensi quam maxime alienos. Ipse
descripsi.

B5'*».) Codex Baluzii, jam regius Parisiensis
5440, chart., fol , s. XVI ex. ; nil continet nisi 8.
1149-1288 exscriptos a e codice S. Petri Gandensis,»
qui est noster J85**. Ipse contuli.

B5****.) Codcx regius Parisiensis inlcr residuos
S. Germani 13, 5, anno 1719 descriptus est ex
B5*»*. Ipse inspexi.

3. Codices familios Attrebatensis,

[€.) Codex fortasse Atrebatensis, quem dcscri-
ptum fuisse oporlel ex B., antequam hic Anselmum
ulque Gcmblacenses adjiceret. Ex ejus additionibus
pluriilnas rccepit, aliquas omisit; ipse perpaucas
tantum de suo fccit. Nomina multum corrupit.
Alius deinde conlinuationem usquc ad a. fere 1127
addidit, cujus vestigiavidenius iu C3, 4^.

Cl.) Codex Cantabrigensis Corpus Christi 51,
mbr., fol., s. xiii cx., in Calal. libr. mss. Angl.
I, 3. n. 1333, 51, coniinet Eus., H., P., Sigebertum
quem fideliter exscripsit. Quae euim desunt paucis-
sima, jam. C. vel B. omiserant; additamenta a.
651,1690, 773, 1048, 1076, 1079, 1880, 1084, 1086,
1087, 1088, 1090-1090, 1099, 1100, 1105, 1109,
1111, omnia apud alios quoque leguntur; propria
non.habetnisi a. 640, 698 (depositio evimii Patris
nostri Bertini) 807, 820, quse vel apud S. Bertinum

SfGEBERTUS GEMBLACENSIS.

seriptam, vel ex Bertiniano descriptum probare vi-
dentur. Anno i074 manus s. xvii qusedam aspersit
de Wilhelmo rege. Conlulil Oehlcr.

[C2*.] Codex S.* Judoci supra mare, deperditus,
enjns apographum est.

C2.* Codex olim I Erickengris, dein Colberlinus.
jam regius 4867, mbr., fol., s. xv, eleganter exa-
ratus cum picturis, bona» nolse. Omittit quaedam so-
losa. 755. 758, 827, 975, 987 ; qu»dam cum aliis;
in his s«pe cum uno A. convenit. Additamenta
habet a. 1079, 1080, 1084, 1886, 1092, 1095, 1096,
1099, 1100. 1105, 1109, ex B. et C, propria nulla
nisi 795, 840, de S. Judoco 'supra mare. Contulit

Kurtx.
C3.) Codex S. Martini Tomacensis, jam regius

Parisiensis 1793, mbr., foL, s. xii, una manu con-

tinet scripta qusedam Hieronymi, Eusebium, H., P ,

Sigebertum et brevissimam continuationem a.

1114-1127, quse iisdem fere verbis et in C4 et ex

parte in C5. legitur; scriba igitur Tornacensis eam

non condidit, sed ex originali suo C. descripsit,

duas de suo notitias addens. Alia deinde manus

notulasa. 1132-1172, tertia a. 1332-1334 aspersit.

Forma atque habitus idem qni in 1 ; textus ex C.

accurate descriptus ; nomina multum corrupta jam

in C. ita legit, non ipse co-rupit; quae omittit a.

954, 958, 962, 1012, 1099, 1105, quseque addit a,

661, 690, 773, 1048, 1079, 1086, lo92, 1093, 1099,

ilOO, 1105, 1019, omnia jam in C ita invenit,

quanquam non omnes hujus additioncs recepit ;

proprium nil prorsus habet. Contulit Waitzius

noster.

04.) Codex 5. Vincentii, jam bibliothecse publicae
Laudunensu, mbr., foL, a. 1136 scriptus, contine-
bat E , H., P., Sigebertum, descriptos ex C, cum
ejusdem contiuuatione, quam monachus Laudunen-
sis auxit et vario tempore deduxit ad a. 1145. Sed
iine deperdito, jnm desinit in a. 596 : t est usque
ad f Evolvit V. C Pertz atque dcscripsit in Anna-
Hbus nostris VH, 533.

C4*.) Codex S. Petri Corbeiensis, jam Lugduno
Batavus bibl. publ. 30, mbr., fol., singulis colum.
nis, pulcherrime exaratus una manu, quae primae
paginae inscripsil: Hic liber sci Petri Corbeiensis
cenobii anno MCLIin scriptus est, Continet E , H ,
P., S et contiouationem a. 1113-1143, omnia uno
calamo exarnta, quanquam continuationem vario
tempore Lauduni apud S. Vincenlium composilam
esse apparet. Ex hoc et lectione utriusque Theu-
ddina a 596, et ex additamentis pluribus Laudu-
nom spcctantibus vidcmus, Corbcienscm ex C4,
descriptum esse, ad a. usquc 942 satis accurate ;
sequentia mirum in modum decurtavit adeo, ut an-
noslantum 949, 964, 971, 978, 979, 981, 982, 985,
986, 990-996, 998, 999,1006, 1011, 1016, 1017,
4(H9, 1022, 1027-1029, 1034, 1035, 1056, 1059,
1080,1063,1066, 1069,1091, 1094, 1102, intactos
relinquens, reliquos omnes excerpcrct, non descri-
)>eret; quod semel hic monemus, sub singulis annis

^omissa non indicaturi. Additamenta a. 651, 690,
1048, 1076, 1079, 1092, 1095, 1096, 1099, 1105.
cum aliis communia habet; propria annorum lan-
tum 928, 1052, 1053, 1096, 1104, jam in C4 inve-
nitomnia; ipse nil prorsus addit; quare et abbre-
viationes istas jam a Laudunensi monacho factas
esse, a Corbeiensi doscriptas tantum crediderim.
Alia autem manus prorsus coaeva in margine no-
tulas aspersit de monasterio Corbeiensi a, 664, 807,
115, 821, 827, 828, 1141, eademque in fine scripsit:
Sequentem hujus operis seriem require apud Vallem
Lucentem ; tertia paululum tantum recentior quffi-
dam addit a. 419, 662, 844, 883. Ipse contuli.

C5.| Codcx S, Marice prope Bourbourg, }am Bo-
gloniensis, mbr., quarL, s. xii ex., nil exhibet nisi
Sigeberti Chronicon sine titulo et sine annorum
numeris in brevius redactum. Annus 383 duabus
lineis continetur; prorsus desunt a. 384-386,388-
393, 395, 406-412, 418-437, 452, etc. ; scd post
a. 1100 auclorem integrum cxhibeL Additamenta
a. 1102,1105, 1109, 1111, omnia et apud B5 le-
guntur. Post Sigebertum eadcm manu scripta se-
quiturcontinuatio brevis usque ad a. 1164, « pere-
gerunt. » Ipse contuli.

4, Codices famUioR Dellovacensis.

D.) Codex olim Bellovacensis, dein Loiselianus,
jam Parisiensis, fonds Notre-Dame, 94, mbr.. fol.,
eodemprorsus habitu quo 1., continet E., H., P.,

£.S.,una manu pulchra intcr a. 1138-1147 descri-
plos ex C Nomina muUum corrupta (ut Symon,
Hyspania, Watheo , Cheberth , Dando, Remerbuch,
Ausburg, pro Sunno, Hasbania, Wache, Ecberth,
Lando, Reinesburch, Ansburg) alque additamenta
a. 651, 690, 773, 1048, 1076, 1079, 108i, 1099,
1100, 1109, jam in fonte suo IcgiL At ipse primus
textum prorsus arbitrario modo plurimum immu-
tavit. sententias transposuit, verba adjecit, omisit,
mutavit; paparum catologum prorsus alium fecit,
multa primus omisil, alia de suo addidit, nunc in
texlu, nunc paulo post in marginc, annis 649, 731,
1015.1024, 1051, 1067, 1069. 1078, 4092, BcIIo-
vacum maxime spectantia. Alia manus coaeva adje-
cit trcs additioncs a. 1109, 1111,1112, et conti-

D nualionem brcvissimam a. llli-1147; tertia hanc
auxil alque deduxit usque ad a. 1163. In ullima
codicis pagina manus s. xvi scu xvii pauca qu»-
dam scripsit Bellovacensia. Contulit Waitz :

Dl.jCodex S. Marice Mortui MariSy dein Colber-
tinus, jam regius 4863, mbr., quart., s. xii med.,
continct E., H., P., S. cum coutinuationc Bcilova-
ccnsi usque ad a. 1147, accuratissime ex D. de-
scriptos anno 1155. Ipse nec omisit quidquam nec
mutavit; adjecit pauca tantum a. 1054, 1098, 1117,
1120, 1153, 1154, 1155. Hanc continuuationem duae
manus sequales interpolaverunt atque deduxerunt
usque ad a. 1165; dein multae aliae, rebus «equales,
usque ad a. 1234. Postea codici assuti sunt Annales
sequenti saeculo scripti, iidem qui et in B4** ie-

PROLEGOM£NA.

gantur, ei alia quaedam nuUius momenti. Contulil \ speri, Sigeberti, et propriam, que in fine ponUur, D$

historia Orosii quam fecit de Ormesta mundi. « Sunt

ab Adam primo homine et predicatiane DonwU

nostri Jesu Christi anni 251. >* Codex ipse 29
quaterniorum a pluribus cxaratus est. Prima manas
scripsit E., H., F., S., qui incipit : Incipit prologus
Sigiberti Gemblacensis monachi in Chronographiam
ab eo editam, quam incepit a 381^ dom, inc, anno,
etperduxitusque ad WOO^^ annum, quoannoprimus
Henricus rex Anglorum cepit regnare.fkDicturi,^ elc.,
et desinit : « Aquicinensi posuit. > Explicit cfironica
Sigiberti mon. G. Incipit prologus Rotberti in ea
quce sequuntur de temporum descriptione [usque ad
1184uni annum in rasura addidit eadem roanus.
quae f. 3 et infra a. 1181-1184 scripsit, Roberti]

Waitz.

Dl*.] Codex Ursicampinus inter a. 1155-1200
exaratus, continebat E., H., P , S., ad verbum de-
scriptos cx Dl, quem nec mutavit, nec decurtavit,
sed interpolavit plus 50 locis ex Galfrido atque
aliunde desumptis. Dein continuationem a. 1115-
1155 eam, quam editioncs praeter Mirseum omnes
habent, cxcerplam ex Bi, quem in primis annis ex
Anselmo interpolavit, inde ab a. 1129 inlegrum dc-
scripsit, de suo quindecim additiones faciens. Co-
dicem jam deperditum novimus ex apographis ejus
Dl^^ et EBh, unde additamenta ejus dabimus in
unum collecta ; continuationem integram non reco-
qucmus

Dl**.) Codex Divionensis 3!2, mbr., fol., nnei B • De chronographia incamationis, *» De tmmuta-

manu s. xii exeuntis ex Dl* descriptus tanta cum
fide, ut ne verbum (quidem adderet, nec omitteret.
Conlulil Wailz, quem cf. in Annalibus nostris VII,
334.

D2)CodexS. Victoris Parisiensis ^28, mbr.,fol.,
s XII ex., continet E., H., P., S., cum conlinuatione
Bellovacensi exipso D. splendide quidem,sedquam-
plurimis omissis descriptos ; nullius ergo pretii.
Inspexit Waitz noster.

5. Codices Roberti de Monte.

[E*.] Codex Beccensis, Roberti autographus, jam
deperditus, ex D. descriptos continebat E., H., P.,
S. a Roberto interpolatum, cum hujus continua-
tionea. 1100-1153 ettractatu De immutatione ordi-

tione ordinis nwnachorum, de abb. et abbatiis NoT'
mannie et edific earum « Libet, » etc, ut apud Da-
chery p. 811. Sed rubricator margini apposuit:
Expl. prologus. Consequentiam chronographie mutf-
nies inantea in duodecimo folio. Hic enim vicio scri'
ptoris quedam, licet non indigna metnoria, interpo-'
nuntur. Finis hujus tractatus in rasura aropliatus est.
Iticipit epistola Henrici archidiaconi ad Warinum
de regibus Britonum fiQtieris—vale, • Item de eadem
hystoria ^Adhuc—invenitur. » Ex eadem ystoria de
modemis sanctis Anglie • Quis—irradiant. • Ind"
piunt cronica Roberti « Henricus, • etc. Prima hoBC
manus pulchra s. xii medii sine ulla interruptione
continuo calamo scripsitab initio codicis utque ad

monachorum. Indicatur in ealalogo librorum ^ a. 1156,« subsecutus est, » habitu et atramento

nis

Beccensium, et a Roberto ipso in epistola E6 prae-
lixa : Reliqua vero, quoR feci antequam ad Montem
venerim, apud vos sunt in chronicis, quce cum magno
labore Imbui de episcopo Belvacensi. Fons est co-
dicis E.

E.) Codex S. Michaelis de Periculo Maris in North-
mannia, jam bibl. publ. Abrincensis, n. 86, mbr.,
fol. min. Foliis 1, 2, post annum demum 1184
codici praepositis a manu s. xii ex. inscripti sunt
Tituli librorum quos dedit Philippus episcopus Bajo-
eensis ecclesice Becci, atque Tituli librorum Beccensis
armarii. Folium 3 jam anno 1184 Robertus ipse
prseposuit, ut esset codicis titulus, versoque hsec

eadcm prorsus ubique manens. Linese plumbo
ductse ; lilterse inltiales rubrae, virides, cseruiese : ha-
bitus totus idem quiin D. et l.Inhominibus variat:
Hericus ct Heiricus ; Northmanni primo postea sem-
per Normanni, raro Normani ; Dunelme et Dundhfie,
imo Duveline ; sempcr fere WiUmus, raro GuiUmrn.
integrum semeitantum scribitur GuiUermus a. 1183
ab ipso Roberto ; dns, si integrum, semper donnus ;
ecclesuB initio constanter, postea ecclesie ; preeter
hanc vocem ubivis e pro^^ a?,(B.Penn8e lapsusrarit-
simi, Rasaet correcta, tum a scriba, tum aRoberlo,
in Sigeberlo rara. Reges Anglorum et archiepiscopi
Rothomagenses nuncin textu leguntur, nuncinmar-
inscripsii : In fui$ volumine issa continentur : Cro- r\ gine et intcr lineas supplentur, incertum utrum

nica EusebU Cesariensis episcopi Exinde idem

leronimus perduxit., „ Secuntur cronica Prosperi in
ordine historie quecontinent annos 11. Sequitur exinde
cronographia Sigiberti Gemblacensis motiachi, quam
incepit a 381^ dom inc. anno et perduxit usque
ad 1100""^ annum ejusdem i. d., quo anno primus
Henricusrex Anglorum, cepit regnare. Ab eodem anno
Robertus abbas S. Miclmelis de Periculo Maris fecit
historiam, continentem res gestas Romanorum, Fran-
corum, Anglorum, usque ad presens tempus, conti-
nentem scilicet annos usque ad a. d. i. 1184, quem
litrum presentavit karissimo domino suo H. regi An-
gUnvm, continentem istam historiam et reliquas in
hacpagina notatas, scUu^et Eusebii, leronimi, Pro^

scribse manu an Roberti. In Roberti continuatione
hae additiones marginales multo fiunt rariores«
raiurse crebriorcs, omnes prseter a. 1128, 1151, ab
auctorc profectae. Alia manus j^incipit a. 1156 :
« Circa iioc tempus, • alramento alio, at cadem
linea pergens, minusfirma,habitum atque atramen-
tum s^pius mutaos. Terlia in a. 1157, « Agerem^
inter scribcndum formam ssepe mutaos ; lineas viri*
des in margine hucusque per totum codicem ductaa
omittit. Quarta in a. 1161, « Henricus rex, »diver-
sis temporibus exarata ; vcrsus fmem lineae illse
virides iterum apparent. Quinta a. 1167,» /n lui-
tali, • nitida, orthographia alia ; singulas sententias
non iitteris majuscuiis, sed signo§ distinguens, quo

SIGEBERTUS GEMBLAGENSIS.

}5lt

jam quarta versus finem nsa fnerat. Prima redita. A^^^ Roberto adjiciemus. Contulimus Waitz et ego^

il68, t Meme Februario • in novo quaternione,
qoem integrum scripsit diverso tempore. Scxta inci-
pit a. 1177, in novo quaternione, prsecedcnti simil-
lima, cadem fortasse, pluribus vicibus scripta.
Septima a. 1171, « Anno superiori. » Octava An-
dranius, » quaeiterum signum § habet. Nonaipsius
Roberti, quae et f. 3 codicis exaravit, in novo qua-
iernione « Karissimum dominum » uno tenore usque
adfinem a. 1183, indesensim crescens pcrgitusque
•mortis sue factus » infine folii in quatcrnione ter-
lii;quartum, quintum etseptimum intercidcrunt ;
in sexto et octavo de monasterio S. Michaelis quae-
dam s. xm inscripta ieguntur. Videmus ita, in qua-
temione novo manum quoquc novam plerumque

E3a.) Codex Ecclesise Bajocensis. mbr., qutrt.. s.
XTii in , tribus manibus ex E, descriptus, continei
E., H., P., S., R. usque ad finem a. 1157, • Rica^
rius ; > dein Roberti tractatum de immQtatione
ordinis monachorum, [atque epistolam Hugonis
Rothomagensis. Interpolationibus caret. Ipse evolvi.

E3b.J Codex S, Marioi Radingie in Anglia, jam
Musei Britannici inter Harleianos 651, mbr., fol.,
s. xii in., continct E.H P.S, et Robertum usque
adfinem a.ll57. Sequentia usque ad finem a. 1168
ascripsit manus saec. xvii ex codice E8a. Evolvit
Pertzius an. 1844.

E4.) Codex S. Petri Gemmeticensis, jam Rotho-
magensis F., 87, 60, mbr., quart., s. xin,idem qui

incipere. Scd si animum advertimus, qued in iis n apud Montfaucon p. 12)4 ; continet E., H ,P., S.

quoquequas una manus scripsit, habitus plurimum
tariatur, nunc subito, nunc sensim : quod quam
maxime dilTei^re saepe videntur, quae accuratius
inspicienti uno tenore scripta apparent ;quod in
aliis quoque S. Michaelis codicibus Roberti manus
sammam varietatem ostendit : plus quam verisimile
est, ea quae octo manibus tribuimus, unius esse
pleraque, et quidem ipsius Roberti. lllud certum est
post a. 1156 codicem rebus narratis ut plurimum
sequalem incederc, etcorrectionesin eoomnesaucto-
ris manu factas esse; et quidem a. 912, 1032, pra^f.
1114,1118,1128,1130, 1135, 1142, 1145, H iO,
1149, 1151, 1154, 1155, 1156, 1181, 1182, tum
demum, cum a. 1184 secundam operis recensionem

R. primae recensionis, qui in verbisa. 1159 « obiit
Robertus Obsoniensis episcopus, et successit » desinit
in summa pagina. Sequentibus paginis inscripsit
Annales « Natus est Joannes —Joliannes papa, » a.
874 fine deperdito desincntcs, quos^ edidit Labbeus.
Ipse inspexi.

E5,) Codex Rothomagensis \] , 11, 7, mbr., fol ,
s. XIV ;continel E., H., P., dein : qua secuntur,
sumpta sunt ex cronica Sigeberti, nil nisi excerpta
satis arbitraria usque ad a. 1164. Tum Chronicon
abO. C. usque ad Heraclium et Sisebutum: • Bre^
vem temporum — vita et miracMis claruit. » Ipse
evolvi.

E6.) Codex S. Michaelis de Periculo Maris, jam

rogi offerret ; reliquas a. 899, 1128, 1157, 1162, ^ Musei Brilannici inlcr Cottonianos Domitian. 8.,

1161-1174, jam antea. Codex itaque S. Michaelis
usquead a. 1156 ex Beccensi autographo E*, de-
scriptus, post a. 1156 ipse autographus est. Ipse
contuli.

Cl.) Codex. Londiniensis inter Arundelianos n. 18
oiimcollegii Greshamensis n. 2917, 18. mbr., s.xiv,
continet E., H., P., Sigebertum ex recensione Ro-
berti, sed ad a. 1100 tantum proccdit.

E2.) Codex S. Trinitatis Savigniacensis, dein CoK
bertinus, jam regius 4862, mbr., fol. s. xiii. una
manu pulcherrima exaratus, continet £., H,, P.,
S., Robertum usque ad a. 1156, » Andegavensem
pagum ; » in duobus foliis sequentibus notitias a.

mbr., post alia multa Roberlum conlinct a, 1153-
1179 praemissa ejusdem epistola, quam ex hoc
codiccediditBrial XVIII, 333. Pertzio docente, qui
codicem a. 1844 evolvit, folia 70-93 Robertum
continentia posteademum cum reliquo codice con-
junctasunt, cum prius peculiarem codicem effice-
rent. Pjimam paginam scriba vacuam reliquit, cui
alia manus nitida s. xii ex. postea inscriput epi-
stolam illam quam supra inde dedimus. Fol 70*
Roberti opus incipit, una manu continua s. xii ex.
deductum usquc ad exeatis eum, ubi folium dcsinit.
Inlercidit igiturfiniscodicisf quem usque ad a. 1182
medium pertigisse non dubito. Cf. Archiv. VII,

1213-1258, historiam monastcrii 1112-1243, notasD'^^'

a. 1212-1305 ; tum a prima manu Hugonis Chroni-
con. Sigeberto superscripsit : Qux sequuntur usque
ad a, 1113 (iom. tm;, a SigebertoG, m. m. sunt
eollecta, nec a. 1100 eum claudit, ut Robertus, sed
statim hujus continuationcm adjungit quasi opus
Sigeberti ; posta. 1113 Roberti ponit praefationem
abbreviatam, in qua iterum dicit : Perduxit eum
usque ad a. D. 1113. Primam scquitur Roberti
reeensionem ; sed ita totum decurtavit atque muta-
vit, Qt ssepe vix agnoveris. Roberti additiones ante
a. 876 omisit omnes, postea multas, ut a. 966, 971,
976, 989, 1006. 1027, 1040, 1041, 1073, 1077, 1078,
1089, alias; desuo addit 938, 1085, 1098.1099,
1112,1120^ 1124, 1138, 1146, 1149, 1151, 1152,

E7a) CiOdex Oxoniensis inter Bodieianos 2tf,
mbr., fol.,s. xv ;exhibet E., H., P., S., R. usque
ad a. 1182, tmonachus Becci, « cum tractatu de
immulatione ordinis monachorum. Cf Arch. VII,

536.

E7b.) CodexS. Taurini Ebroicensis, dcin Rigotia-
nus, jam regius 4861, mbr., fol., s. xiii ;conlidet
E.,H.. P., S., R , usque ad a. 1182, a monachus
Becci ; » tum epistolam Oliveri, excerpta qusedam
ex Roberto, Guillelmum Gemmeticensem atque An-
nales Ebroiccnses a Christo usque ad a. 1317, quos
ediditBrial XVlll. 353. Roberti primam sequitur
recensionem, sed hic ille quaitdam omittit, ut a.
1142, 1145, 1146, 1155, 1160. At in a. 1162,

FROLEGOM£NA.

• Fredericus » novumqnaleniioneinincipit, binis^maxime, ut codicibus vix queat annumerari. Prae-

columniSy eadem tamen manu, neque quidquam
abhinc omittit. Additamenta facit a. 111i> 1118,
1119, 1181, et de oionasterio Lirensi 1146, 1147,
1152, 1160. Contulimus Waitz ctego.

E8a.) Codex Musei Britannici Kings library 13»
C. 11, mbr., fol., s. xii; continet E., H., P., S /
R. nsquc ad a. 1169, c m ea perierunt, » ejusdem
procul dubio recentionis cum sequentibus dein
Roberti traetatum De immutatione ordinis mona-
chorum. Evolvit Pertzius a. 18U. Cf. Arcoiv. Vll,
77.

E8b.) Codex S. Victoris Parisiensis 287 (olim
459), chart., quarto, s. xv cx.; inter alia mulla

fationes Sigeberti atque Roberti cum epistola ad
Warinum prorsus desunt; reliqua excerpta tantum
leguntur. Propria non habet. Sequuntur in codice
Asconius et Valerius Flaccus, Poggii manu scripti.
Evolvit atque Roberli contiuuationem descripsit
Knustius noster.

E8g.) Codex Vaticanus reginae Suecise 152, seu
^22, de quo et. Acta SS. Mart. I, 455. Montfaucon
p. 17, Bouq. Xin, 300, XVdl, 336, qui usus est
apographo Sangermanensi inler miscellanea Du-
randi. Proxime accedere videtur ad E8h.i sed
addilamenta habet a. 1158. 1159. 1160.
[E8h.] Codex S Marice de Voto, dein Guilelmi

conlinelf. 120168 id quod Duchcsne SS. Norm. j^ Pani, jam deperditus, conlinebat (E., H., P.,)

977 et post eum Bouquet Xll, 788, XVllI, 13i5i ex
hoc ipso codice, sed minus accurate ediderunt,
Roberti opus ab a. 1138, ■ Stepfianus — 1169, in ea
perierunt, » secundae recensionis, in verbis non
mutatum, sed omissis quae monasteria vel singulos
homines spectant, cum brevi continuationc a.
1169-1259. fortasse in monasterio Vallomontensi
scripta; f. 168 175 ab eadem mauu Chronicon;
I 1087. OHit GuiUelmus — 1239 Edoardus f, H. r.
Angiie, » quod edidit Bouquet XII, 786, XVllI, 343.
Ipse evolvi.

E8c ) Codex universitalis Cantabrigensis n. 1153
mbr., s. xni, continet E., H., f'., S., R., usque ad
a. 1183, a pacis persecuntur » et tractatum de im-

mutatione ordinis mouachorum Cf. Archiv. VII, p yn, lOO.

Sigebcrtum cum continuatione Ursicampina, descri-
ptum ex Dl"^. ; dein Roberti textum, annorum 1154*
1169, a perierunt » decurtatum prorsus ut in E8b.
e., annorum 1169-1186 integrum, secundae recen-
sionis, cum paucis additamentis a. 1159, 1164, 1169,
1181, 1182; tum continuationem Gemmeticensem
a. 1187>1210. Novimus tantum ex editione prin-
cipe.

6. Codices deperditu

S Petn de Selincurte, mbr. , quarto • Sigeberlus ;
chronologia ab Adam usque ad Ludovicum Pium;
catalogus paparum et episcoporum Morinensium
usque ad a. 1160: cf. Montf. 1197.

Signiacensis,de quo vidcTissier Bibl. Cislerciens. ,

536.

E8d.) Codex olim Ludovici M. . . Rotomagensis,
dein Bigotianus, nunc regius 4992, mbr., fol , min.,
s. xiii. Quaternionibus 1-20 prima manus inscripsit
notitiam provinciarum, Kafendarium, Sigebertum
atque Robertum usque ad 6nem a. 1155, primae
recensionis, tractatu de immutatione ordinis mona-
ehorum stalini post prsefalionem inscrto, prout in
E. Quatemionibus 21 , 22, secunda imposuit a. 1156-
1169, c in eaperierunt » secundse recensionis, mul-
tum decurtans ; quat. 23-25 tertia* ejusdem recen-
sionis scquentia omnia usque ad a. 1182, « mtUtos
latinos, » tribus ultimis foliis amissis. Codcx
igitur integer desiit procul dubio ut E8c. Ipse
evolvi.

E8c.) Codex regius Hannoveranus, charact., s.
XVII ex., descriptus ex codice ms. in biblictheca
Bodleiana NE. B, 6. 9. foL 121«. Incipiunt chronica
BoberU Montensis. Henricus filius primi Wilhdmi,
etc , qui codex Bodleianus non potest esse noster
E6. ; hic enim jam in voce « Becd • desinit, E8e,
postea demum in c Pictavensis. • Secundam sequi-
tar recensionem ; a. 1139-1169. leguntur prorsus
ot in E8b. Ipse contuli.

E8f.) Codex regios Madritensis X, 81, chart,,
[Ol., s. xv; in primis 17 foliis-continet Sigebertum
eom Roberti coatinoatione usque ad verba a. 1182,
• ObiU Henricus tereiut filius Henrtci, patre vivo rex
Anglie, » sed ita decnrtavit nlrumque, Robertum

Suessionensem, quem cilat Hsenel p. 541, frustra
Suessionibusqu8esivi,nec minus.

Attrebatensem, s. xv, qui teste Haenel p. 35;
Eusebium, H., P., S., Marlinum Polonum com-
plectebatur.

S. Gisleni, continebat f chronicon Eusebii, II .
P , S., ilcm aliud vctustissimum incerli auctoris >
tesle Sandero in Bibl Belg. I, 246.

Stabulensis, de quo cf. De Reiffemberg Philipp.
Mouskes praef. p. 17.

Vallis Lucentis, cum continuatione Laudunensi,
ef. supra C4*.

S. Laurentii Leodiensis, in catologo librorum S.

Laurentii, s. xii, inscripto codici ejus monasterii,

Djam Bruxellensi 9814., ita indicalur: Tripartita

Historia Sozomeni cum cronica Sigeberti Gemblacen-

sis monachi,

Ottobonianus, de quo cf. Montfaucon p. 188.

7. Falso Sigeberti nomine inscribuntur VindobO'
nensis Eugen 18 et Bruocellensis 14855, qui conti-
nent Guillelmum de Nangiaco; Trevirensis 1287,
continct Robertum Anlissidiorenscm ; San Germa-
nensis, quem inter Coislinianos Montfaucon p. 1121
citat, nunc S. Germain Franc, 659, s xiv. Waitzio
nostro monente Chronicon est usque ad a. 1306
Gallica Iingua scriptum, cui inter alios Sigebertus
pro fundamento fuit.

Editiones. — Editiojes has habemus: a.) Editio
princeps. Sigeberti Gemblacensis camobitm dvroni-

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

con ab a, 381. ad 1113, cum inserlionibus ex historia f^ in fol.f in Sigeberto est Schardius redivivus, nil
Galfridi et additionibus Koberti abb, Mon tensis, i03, amplius.

sequentes annos complectentibus, protnovente e p.
domino Guilielmo Parvo d, t, c. r. nunc primum in
lucem emissum, Venale habetur in officina Henrici
Stephani, ubi impresi^um est, e. r. s. d. s. e i. v S.
I. i, 0, /. P.s, l. a , in quarlo. In fine : Absolutum
est Parisiis hoc Sigeberti chronicon cum non paucls

additionibus per Henricum Steplumum expensis

ejusdem et Johannis Parvi bibliopolw insignis a D.
c, t. d, 1513. calendis Junii. Editio pcr Anlonium
Rufum c codice E8h , adhibito D2., curala, sed
non salis accurala; nihilominus, Alience, Falco-
nius, Fanuel, Gigunix, Brogo, Penectesel, Kamaldo,

e.) Laurentius de la Barre in Historia Christiana
velerum Patrum, Parisiis 1583 in-fol. editionem
principem ilerum expressit.

f.) Chronicon Sigeberti GembUicensis monachi, ad
autographum veteresque codices manuscriptos com; -
ratum ; accessit Anselmi Gemblacensis abbatis chro^
nicon, cum auctariis Gembtacensis Affligemensi, Val'
cellensi et Aquicinctino, studio Auberti Mircei, Ant-
verpicB apud H. Verdussen. 1608. fol. min. Mirwus
primusfuit alque solus, qui auclorem nostrum de
ditgcnuinum. Codiccm Gemblacensem accurate to-
tum expressit; nil indc reticuit, nil mulavit; addi-

talia pro Nicholaus, Alienor, Malcomus, Manuel, n tiones ejus lillerarum forma dislinxil, quamvis non
Guingamp, Drogo, Penevesel, Rainaklo, vix codici recte semper. Codicum B2, 3*, 5. additiones suis

impulandafuerint. Sciens mutasse, omisisse, addidis-
seniIvidctureditor,siexeo, quoda. 1025-1109 cum
Dl**. etE8b.salisconvenit,de reliquisconjicerelicct.

b.) (Simon Schard) Gennanicarum rerum quattuor
chronographi.... Francofurti ad Mcenum a. D 1506.
in fol. In fine : Impressum Franvofurti ad Mienum
apud Georgium Corvinum, Sigismundum Feyrabend
et hasredes Wigandi Gallii666. Aliquol exemplaria in
tilulo habent : ParM//5 upud Jacques Dupuis \b6Q.,
alia: BasUew, alia: Lugduni; scd idem cst liber,
tilulo tantum prietixo alio. In Sigeberto nil cst nisi
editio princeps recusa integra.

c.) Margarinus de la Bigne in Sacra bibliolheca

locis inserit, at non omnes (138); alias aliunde ex-
hibet fontibus non indicatis (139); ex his aliquot
ipse confecissc videtur (140). Qui in Sigeberto et
Gemblacensibus eum mala fide cgisse arguunt, in-
juste faciunt; at in Anselmo (141), in Aquicinensi
ct Affligemcnsi nimis justa est accusatio. In hoc
cnim inde ab a. 115o onmia tacitus omittit quae in
Friderico laudantur (142), iu adversariis reprehcn-
duntur (143); imo factaipsa hoc censureticet(14i) ;
ncc in ipso codice talia calamo, imo cultro delerc
limuit (145). Aquicinensem in a. 1149-1164 excer-
psit tantuni brcvissime ; abhinc dat integrum qui-
dcm, sed codem quo B3*. modo casligatum: omittit

SS. Patrum. Parisiis 1575, ct in altcra edilione p non solum qute imperalori favent (146), sed et alia

1580. fol. Sigebertum sine continuationibus ex edi- multa (147): auctorem alia dicentem facit quam

lione principe recusum exhibet lomo Vll, 1339. quse revera cripsit, ridiculum sa;pe inmodum (148);

d.) lUustrium veterum scriptorum q. r. a. G. p. imo erasit in ipso codice quae sibi non placebant

m, a. g. h. v. a.p. r, tomus unus . . ex bibliotheca (149); atque ita non edilorem cgil, sed ccnsorem

Joannis Pistorii. Francofurti apud haredes A. \Ve- atque falsarium. Quod in Sigeberlo quoque fecisset,

chelii, i^3, in fol, et allera edilio Hanovi(e \CA3. nisi in scriplore jam saepius edito hoc nil jprofici,

NOTi*:.

(138) Ita ex B3*, triginta quinque omisit, et a. qmm credi potest ammirans et exhorrens eorum per'
1084-1086 illi tribuit , quae ibi nequaquam le- fidiam — vindicandam.
guntur. (Ii4) A. 1156, imperator judicio et consUio epi-

(1391 A. 484, 529, 633, 644, 695, 701, 730, 784, scoporum et archiepiscoporum relicta uxore; 1161,
863, 881, 887, 934, 937, 953, 990, 1048, 1063, consiiio principum. Nonnunquam ad risum movei,
1064, 1077,1084, 1095,1098, 1101, 1116, 1124, f. ut cum a. 1156 in conjugium ante copuavit
1125, 1128, 1132,1134, i 135, 1138, el quidquid ^ omittit.

per auctarium Aquicinense obliquis litteris ex- (145) A. 1155, 1158, etjam in Anselmo a 1131,
'"""""'• Sicut — tangebat et Quamvis — indiget.

(146) A. 1169, 1172, 1173, 1180, 1181, 1191,
1194,1196.

(147) A 1184, 1186, 1187. 1190, 1192, 1198.
(14^) Sic Germaniae optimates semper vocat pri-

mates; tttnentem mulBi mvidentem; imperatoris ft-
deles in adh(erentes, rebeUes in hostes, rebeUionem in
commotionem ; pietate imperatoris in consensu imp. ;
superbiam in animositatem : cardincUis tepide exse-
quitur in conatur exsequi : dux Saxonie, malo a ma--
iis hominibus accepto consilio, contra dominum suum
tmperatorem videlicet Fredericum, rebeUat, in Hen-
ricus dux SaxonieG. imperatori rebeUat; cl paulo
post de eodem venire contempsit in i;. noluit; eiau-
xiiium sui domini in ejus auxUium.

(149) A. 1131 eadem quae in Gemblacensi et in
B3*. delerat, in B5. quoque erasit, margini appo-
nens : Videtur hic locus expurgandus et censura di-
gnus. Anno 1183 in margine ascripsit : Vidcntur
huec caute legenda.

pressit

(140) A. 990. Fulquinus m. e. c. d.m ; 4011,
LambertiS. m. H. c. d. etalia plura.

(141) A. 1114 omisit eummagna o. s. g. e. t. r.
gloria; 1127, detitam; i\d3,Romanorum avaritiam;
ef. 1131.

(142) A. 1155, floret imperium, et dominus rerum
sublimis aUoUitur ; ii^l, quem justicia, fortitudo et
iiberalitas omnibus bonis laudabilem et amabilem fe-
cit ; iiliSy sua usus constantia ; ibid pius et justus
— peromans negociis; 1161, Timuit enim — ipse
pius et dilectus omnibus habitus est, ut duces et co-
mites GuiUelmi regis SicUie dominum suum desere-
rent, et ad ipsum se conferrent; et alia plura.

(1 43) A. 1 1 55, pecunie inhiantes contumaciter ; ibid .
imperator semper eorum inexpletam avariciam re^
spuens; 1156, ut eam perderet et hereditatcm ejus
fraudulenterpreriperet; 1158, quirebelles extiterunt;
1159, depapatu contendunt mutavit in adp. adspi-
rant; ibid. Med. violatis sacramentis; ibid. ultra

CHIVOMCA.

sed suspicionem metum iri bene novisset. Quae addit A Addiliones 1 ^-X , quas non esse Sigeberti scimus.

continualioni Aquicinensi litteris obliquisdistincta,
in B5. non leguntur, nec unde sumpserit, scimus;
illud certum, nonex uno quodam codice excerpla,
sed e plurimis auctoribus ca conquisita, quaedam ab
ipso composita.

g.) S/rtiv^ ineditione tertia Scriplorum Pisloria-
norum, Ratisbonae 1726 in fol. Sigcbertum cum
continuationibus Ursicampina, Votensi, Gcmmeti-
censi repetiit e prima Pistorii editione ; sed suo
quaeque loco infersitomuia quae Miraeus plura liahet
cx 1. B2. 3*. 5 ;sub textu potiorem Mirajanae le-
ctionis varietatem cum notis Miraei atque suis po-
suit ;dein continuationes Anselmi, Gcmblacenscmy

sed post a. demum 1 1 36 a variis factas, post Sige-
bertum relegavimus in unum collectas, nomineAu-
clarii Gcmblacensis. E reliquis codicibus lectionis
varietatem aflferre integram et superfluum erat,
quippe cujus originem arbitrariam noverimus, et
mole inutili notas^nccessarias obtexisset. Seligen-
das itaque putavimus eas tantum qua3 ve< ad digno-
sccndum texlum primarium, vel ad discc.nendas
familiascodicum, vel ad lextus editi historiam mo-
menli aliquidhahere possunt ; neque transpositiones
codicis D. indicavimus, a scriba demum Bellova-
censi inventas ; quas qui scire desidcrat, melius di-
scet ex editionihus. Omissa autcm in variis codici-

Atfligemensem atque Aquicincnsem ex Miraeo suh- |^hus rcligiose scmper indicavimus, exceptis Ci* 5.,

junxit, Bellovacensem ex Labbeo. Ita omnia com-
ponens quodammodo confudit novi nil prorsus at-
tulitpnelernotulas nonnunquam bonas

h.) Dachery in editione Guiberti Novigentensis
primus Robertum dc Monte dedit integrum ex co-
dice E, adhibito C4. Nomina minus accurate reddi-
dit ; hic illic quaedam omisit ; additamenta Roberti
ad Sigebertum ab a demum 876 cxhibet, et vcl cx
his aliqua oblitus est. Notas non addidit.

i.) Boiuiuet atque l^rial 111, 332; V, 375, VI, 233,
VII, 249, Vlll, 308, X, 2J6, XI, 163, Xlll, 256,
XVIIJ, 334, excerpta tantum dederunt, quihus prae-
ler editioneshic illicadhibueruntcodicesBo'^*^. E2.
7b. 8b. d.

de quihus vidchis quse supra diximus. Addiliones
omnium codicumdedimus omnes ; at non suo quam-
queanno inscrtam Sigeberto, — quippe qui tanta
moie oppressus foret — , sed secundum auctores
distinctas collegimus, tilulo Auctarii Aquicinensis,,
Affligonensis, Valcellensis , Hasnoniensis , LaudU'
nensis, Corbeiensis, Bellovacensi% Mortuimaris, UT"
sicampini, Hobertini pneponendas istis continiiatio-
nihusqua; ab iisdem quihus adilitioncs auctoribus
scriptae, cx iisdem fontibus hausl», nil sunt nisi
tales addiliones sensim lalius crcsccntes, cujus rei
luculentum exemplum prapbet Roberlus. Ita legenti
slalim apparct quaenamcuique addilioni patria, quffi
* sit aetas, quis fons, quae fides habenda ; ila quae

Nostros editionis rsiiio haec fnit uttexlum Sigeberti p cjusdcm auclorisejusdemque monasterii sunt, non

daremus eum quem auctor ipsc edendum constiluil;
primariam autem formam ubivis in notis indicare-
mus Pro fundamento igitur posuimus codicem 1.,
quem accurate expressimus. Additioncs ipsa Sigc-
bcrti manu factas, antequam primo librum ederet,
intextum recepimus omnes, in notis ubivis indican-
tesquid secundis quid tertiis curis adjecerit au-
ctor. Additiones 1 p-c , a Sigeberto post a. 1105
dictatas, tum cum alteram editioncm curaret, un-
cinis inclusimus, non quod esscnt spuriae, scd ut
eas primario textui dcfuisse apparcat. Quse prius
ibi scripta fuerant, jam erasa sub tcxtu indicavi-
mu8 omnia, prout ex A. ea agnoscere potuimus.

discerpuntur ; historia tcxlus mclius perspicitur,
et Sigeberti Chronicon purum, uli condilum fuit,
ita legenlihus ofrerlur. JJnhitum etiam operis atquc
formam exleriorem, qualcm 1. exhihet ct reliqui
codices retinuerunl plcrique, nos quoquc accuratc
expressimus, pra^ler quod annos Chrisli, a Sige-
herto per deccnniatantum in margine exteriori no-
tatos, nos cuivis anno apposuimus ; praeter haec
plurimnm operfe coUocandum judicavimus in inda-
gandis fontibus ex quihus hauserunt Sigebcrtus
ejubquc continuatores.

L. C. Betbmann.

INCIPIT CHROiNICA

DOMNI SIGEBERTI

GEMBLACEJNSIS MOINACfll.

Dietari aiiquid juvante Deo de eontemporalitate D gia majorum directi per semiias hisloriarum. Po-
regnoram, primum pauca dicamus de origine sin- nemus in prima linea regnum Romanorum, in
giUanim gentittm ; quatenus sequi poterimus vesti- secunda Persarum, in tertia Francorum, in quarta

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

Wandalorain,in quinta Angloram, in sexla Lango- X verunl, et in magnam gentem coaluerunt, et crcbris

bardoram, in septimaWisigotharum,inoctava08tro-
gotharum, in nona Hunorum.

De regno Romanorum non aliud dicendum puto,
nisi quod Danihel prophcta interpretatus est de
quarto regno : quod^sicut ferrun^comminuit, domat
et conterit omnia^ sic ab origine sui tuluderit, do-
muerit et contriverit omnia paene mundi rcgna; no-
vissimo vtir» temJ)ore rcgiium illud, quod in libiis
suis ferreis diutissime ct firmissimc sine aliqua las-
situdine steterat, tandem ferro suae fortitudinis
commixto cum tesla humanae imbecillitatis, ex allo

incnrsibus Romanum solum incessentes, usque ad
Gallias ferocitatis suje vestigia dilataverunt. {HisL
misc) Hos adeo Romanis infeslos Constans Csesar,
filius Migni Constantini, bcllo oppressit, et tandem
Romano imperio subjcctos aliquantulum a sua feri-
tate mansuefieri coegit. Post aliquot annos,rebclian-
tibus Alanis contra Valcntinianum imperatorcm,
cum eosnon possct imperalor penilus debellare.eo
quod eos inlransibilcs Meotis paludes tutarcntur,
proposuit Valentinianus, quod, si qua gens has pa-
ludcs intrare et rebcllcs Alanos posset conterere,
dccem annis eos a tribulis liberos rcdderel. Hac pa-

dominationis suae gradu cum fragorc lerribili labare

caperit. Hoc regnum primi Pcrs» impulcrunl, qui ^ ^^^^"^ '''^^j^"* '^^^^^^^' ^^ fortitudinc el prudenlia

semner cum Romanis n«nft ny «mm «n }.ohnor„nt » sua confisi, duce Priamo Mcotidas paludes Romanis

semper cum Romanis paene ex apquo sc habuerunl,
modo vero vacillanle rei publicae slalu, eos ultro
impetere non timuerunl, «t insuper eos suis finibus
mutilare potucrunt, quando Juliano apostata caeso
et exercitu Romanorum miserabiliier subjugato,
nimis fortunati facli sunt cx corum infortunio. Ita
regnum illud, quod tanlo tempore omnes paene
mnndi gentes praedae ct dominationi habuit, modo
Dei omnipotentia miscente ei duplum in poculo,
quo ceteris miscuit, cunclis gentibus paene praedae
cl ludibrio patuit ; ct qui olim cum aliis genlibus
pro sola gloriacertabant, modo saluli suae vix satis
consulere poterant. Nam quaecunquc gentes, aut
minuenda» domo multitudinis causa, aut amore

invias ingressi, Alanorum gcnlem cxtcrminaverunt,
et ita Valentiniano satisfeccrunt. Valentinianus eo-
rum virlute delectatus, eos, qui prius vocati erant
Trojani, dcinde Antenoridae ; postea etiam Sicam-
bri, Francos Attica lingua appellavil, quod in La-
tina lingua inlcrpretalur feroccs. (Fredeu.) Alii
Francos cognominatos dicunt a quodam corum rege
Frantione, qui in bello fortissimus, dum cum mul-
tis gcntibus dimicasset, inEuropam itcrdirexit, ct
interDanubium et Rhcnum conscdit, ibique pro-
genics cjus coaluit, nulliusque jugum usque ad id
tcmporis suscipcre voluil. (Prosp.) Undecunque cr-
go dcnominati sunt Franci, quantnm altius colli-

^^^^^^^A^ o f •. .• . • . .^ gere potuerunt histoi iographi, hic Priamus regna-

exercendae suae fentatis, a patna sua exulabant, p ? . . • • ir i .. • • t,

Romannmimni.ri„mW.c,.hont M^n.;». u.;ce:^>*>«^ supcr cos tcmpore prioris Valentmiani. Nam

ex ipso regis nominc recolentes nobilitatem illius

Priami, sub quo eversaest Troja, inde gloriabantur

Romanum imperiumjincessebant,ctde ejus lalissimo
corpore velut partcs quasdam sibi cxcindebant, et in
eis sibi regnandi locumstatuchant Hoc in sequenti-
bus clarc apparebit.

Porro regni Persaram originem alius repetere
modo non videtur utile, quia quae hujus regni fue-
rit antiquitas, quanta et quam potens hujus anti-
quitatis nobilitas, satis recolet lector' per antiquo-
rum historias. Hoc tantum notabo, quia saepe abusi
victoria de Romanis, nunc autem recens caeso
Juliano, et exercitu Romanorum profligato, et fini-
bus suis Romano imperio mulilato, ct sic pro suo
libitu pacis fnedere in viginti novem nnnos compo-

gentissuae manasse primordia. Exaeto dcccnnio,
cum exactorcs repetcrcnt tributa a Francis, Franci
pro supcriori vicloria insolcsccntcs, et de viribus
suis presumentes, non solum tributa negare, sed
etiam Romanispresumunt rcbellare. Romanicoliecto
exercitu super Francos irruunt, ct victos usquc ad
internccioncm proterunt.

(Beda.) Britanni sives Brittones, a quibus cogno-
minata est Britannia Occcani insula, qui eam inco-
luerunt, a tempore G. Julii Caesarisusque ad annum
Domini 413. subimperio Romano degerunt. Hi, tem-

silo, felicilatem suam non tcmperdnter ferebant ; et pore Marci Anlonini Veri, inslanlia Lucii Britan-
Sapore rege eorum insolentius agente, Chrislianiset *^ niarum regis, per legatos Eleulherii papae mysteria
Romanis omnimodis infesti erant. christianitatis susceperunt, in qua aliqui eorum

usquc martyrii coronam provecti sunt. Qui cum
crebris et paene continuis Pictorum incursionibus
fatigarentur, et ipsi ad rcsistendum inimicis* imbcl-
les inabilesque haberentur, consilio regis sui Verti-
ginii gcntem Anglorum a finibus Saxoniae invitant,
cosque contra omncs hostium assultus defensorcs
sibi parant. Angli, cum aliquandiu strenue et forti-
ter eos tutati fuissent, tandem dominandi cupiditate
illecti, et ad hoc imbccillilate eorum adducti, quos
defensandos susccperant, illos sibi subicere delibe-
rant. Tam violenta injustitia indigenae Britanni
alienigenis Anglis subjugali, in jus et nomen Anglo-

((;es/a r. fyatk; ) Originem gentis nostrae, regni
scilicetFrancorum, notificemus aliis cx relalu fideli
majoram. Post illud famosum ex cunctis saeculis et
genlibus nolum Trojanse civitetii excidium, victo-
ribusGrecis ca^dentes reliquiae Trojanorum, pars
eoram cum Enea ad fundandum Romanum impe-
rium ad Italiam perrcxit : pars una, scilicet duo-
decim milia, duce Antenore in finitimas Pannomiae
partes secus Meotidas paludes pervenit, ibique civi-
tatem sedificaverant, quam ob sui memoriam Si-
cambriam vocaverant. In qu& multis annis habita-

CHAONICA.

ram quasi vicli concesserant, et nunquam de subju- X ^^^ Agemundus 25annis. Qui, dum ageret se just<>

go eorum se exculere potuerunt ^

(JoRD.)Wandali quoquedeScythia oriundi,aGothis
victi, alienas terras invadere ceperunt, qui suas re-
tinere non potuerant. Hos circa Danubium commo-
rantes rarsum posl multum tempus Giberich Go-
tboram rex bello victos inde exturbavit, et ad hoc
perpulit, ut quas quoquo modo haberc videbantur
relictis sedibus, Romano imperio se §ubderent, et a
Constantino Magno locum habilandi sibi dari sup-
pliciler peterent. Quod et impetraverunt, et Panno-
nias ab eo sibidelegatas pcrsexaginta annos pacifice
inhabitaverunt. Unde anno Archadii 13. et Honorii.
evocati instinctu Stiliconis rebellioncm contra rcm-
publicam meditantis, infuderunt sc per Gallias, jun-

securius, a Bulgaribus cum multis suorum est
extinctus. Lamissio regnavit secundus, et post eum
40 annis regnavit Lethu tertius, lldehoch quartus,
Gudeoc quintus, eo lempore quo Odoacer regnahat
in Italia. Sextus Langobardorum rex fuit Claffo,
septimus Talo, oclavus Waltarilh, nonus Audoin,
qui Langobardos in Pannoniam duxit ; decimus AU
boin, qui, transductis in Italiam Langobardis, re-
gnum eorum ibi flrmissime stabilivit.

(JoRD ) At Gothorum, qui apud antiquos Getae
dicti sunt, quique postea divisi, duo ex se regna, id
est Ostrogotharum et Wisigotharam, fecerunl, ta-
lem originem fuisse cognovimus ex historia Jorda-
nis. Isti Scanciam Scythiae insulam primo incolue-

ctis sibi Alanis, easque aliquandiu miserrime dila- " runl. Cujus possessione non contenti, cum rege eo-

ceraverunt. Etiam inde eos expellebant Gothi, non
quidem prospicientes Galliarum quieti, sed vacue-
facientes patriam suae rapacitati. Wandali Hispanias
aggressi, nunc Hispanias, nunc Gallias multo tcm-
pore depopulati sunt ; scd nec ibi a Gothis tuti esse
potuerunt. Quippe quia Gothi nimis Italiam inquie-
tabant ; Honorius, deliberato cum suis consilio,
Hispanias et Gallias, quas sibi a Wandalis aliisque
gentibus praereptas dolebat, Gothis rata confirma-
tione donavit. Cum ergo Gothi a finibus sibi depu-
tatis Wandalos aliosque hostes effugare maturarent,
et Wandali undique conclusi timore Gothorum
estuarent, peccatis populi facientibus, inopina et

rum Berich inde exierunt, et vicinas Scythise insu-
las et tcrras peragrantes, vicinas gentcs bellis laces-
sebant, ct terrore nominis sui finitimas gentcs sibi
subigebanL Post sub Filimere quinto rege|suo ad
ulteriora Scythiae progressi, ad cileriores usque ri-
pas Danubii, terras Traciae, Daciae, Mesiaeque diu
longelaleque sunt pervagati. Ibi permuUa tempora,
immo per multa saecula, in gentem magnam jcoalue-
runt, et multas gentes victoriis suis applicantes,
nomenet fortitudinem suam amplificaverunl. Viri-
bus vigentcs, ingenio callentes, philosophiae quoque
disciplinis eruditi, nativam barbariem exuentes, hu-
manitate et honestate aliis barbaricis gentibus pre-

grata occurrit eis felicitatis oportunitas. Nam inter n minebant. Temporc aulem Decii imperatoris

trans-

BonefaciumetAethium Romanosduces per invidiam
orta simultate, Bonefacius factus inferior, cum do-
lorem suae injuriae nollet ulcisci nisi damno et peri-
calo rei publicae, ad Hispanias trausivit, el Wanda-
los ad occupandam Libiam ct Affricam invitavit.
Quocum pervolassent, ibi regnum suum multotem-
pore confirmaverunt, et divina et humana sine ali-
quo respectu humanitatis vel divinitatis pertur-
baverant.

(Pavl. Duc.) Winilorum, qui postea patria lin-
gua Langobardi a longis barbis vocati sunt, certam
quidem originemlegimus,sed certum originis eorum
lempus non invenimus. Nam reges regnasse super

ito Danubio cum Gniva rege suo, graviter incuba-
bantKomano imperio. Qui a Decio impetiti bello,
exercitu Romanorum protrito, ipsum Decium pcr-
emerunt cum filio Decio. Hac felicitate elati el saepe
postca in congressu Romanis ducibus supcriorcs
eSecti, toti orbi Romano erant terrori. Isti adhuc
trans Danubium constituti, tempore Valentis impe-
ratoris coeperunt civili bello inter se collidi. Atha-
laricus dux unius partis cum prevaluisset Fritigerno
duci alterius partis, Fritigernus a Valente auxilium
petit, christianum se fieri promittit. Valens auxilium
mittit, eosque in sectam Arrianorum, Arrianus ipsc,
induci fecit. Anno 13^ Valentis Huni, qui etipsi in

eos legimus, quorum etiam nomina didicimus, sed |x Scythia polenter debachabantur atque ferociter,

— ^ -_ ^.^^— — •*! M^ A - !• »• « • M^ *• J. •• A • a *• ^^ < l_ m^^ * _ _ I

annos regni eorum per tempora distinctos non in-
Tenimus. Hi in Scandinavia Scythiae insula degen-
tcs, cum ita muUipIicati essent, ut eos terra sua
capere non posset, egressione tertiae parlis minuere
multitudinem consilium habuerant, et quinam exire
deberent, missa sorle quaesiverunt. Ergo lertia pars
Winilorum, prouteos missa sors elegerat, ducibus
Agionet Ibor de Scandinavia insulaegressi, de loco
in locam ibant, incerti et vagabundi ; et a multis
Mepe bellis impetiti, viriliter, quia pro anima res
erat iltis, salutem et libcrtatem suam defendebant.
Forro Agion et Ibor mortuis, regnavit primus super

nacti oportunitatem ex inlestina Gothorum simul-
tate, fines eorum ex improviso invadunt, eosque
bello victosaut sibi subjugant, aut captivitate ex«
cruciant, aut patria eliminant. Ita Gothi, qui inultas
gentes subdiderantsuo servitio ^, Hunorum subdun-
tur dominio, et nimis eorum potentiam adaugent,
dum omnes qui Gothis serviebant, per Gothos Hu-
norum principatui parent. Taliter Huni in omni pene
Scythia principatu et fortitudine cunctis premine-
bant. Golhi victi parlim se, Danubio transito, in-
gesserunt finibus Romani imperii, et a Valenle pe-
tierunt terram ad inhabitandtim sibi dari. Qua re

VARli£ LECTIONES.

* Hcrmn loeo Oe Briiantiis interpolati(mem ex Galfn^ E8h. indeque ediUanei prxter Mir€Bum

"— « domiiiio svperseri^io ab eadem manu scrvitio 1. nU ef^ngem.

SIGEBCBTI GEMBLACENSIS.

impetrata, cum aliquandiu se continuissent ab ^ pcrcipiant, vulneris cogantur subire tolcrantiam.

omni armorum insolentia, tandem Romanorum ava-
rilia coacti et rei familiaris inopia, in ipso imperii
sui sinu gravia concitaverunt prelia. Quibus Valens
imperator occurrens. bello victus ab eis et igni cre-
matus, justo Dei judicio, rei publice nimiam intulit
incommoditatcm, hostibus vero auxilelationcra. Hi
ergo Gothi. qui Romano imperio incubabant, Wisi-
golhds se, id est occidenlales Gothos, nomiiiabanl,
et per mullos annos occidcntales Romanorum fines
usque ad ipsas ulleriores Hispanias infeslabant, ubi
etiam postmodum in rcgnum coaluerunl. Porro
Gothi, qui in palriosolo trans Danubium sub Huno-
rum dominio remanere passi sunt, rcgulos quidem
suaegenlis habuerunt, ct sese Ostrogothas, id est

Hinc imberbes senescunt, et sine venustate effa^bi
sunt ; quia facies fcrro sulcata, tempestivam pilorum
graliam cicatrice absumit. Exigui quidem forma,
sed arguti, molibus expedili, et ad cquitandum
promptissimi, scapulis latis, et ad arcus sagittasque
parati, cervicibus firmis, ct superbia semper erecti.
(JoRD.) Hi vero sub hominum figura, vivunt belluina
saevilia. Tali ergo stirpe procreati Huni, cunotis
vicinis gentibus erant horrori ct formidini. Horum
potentiam auxit vicloria de Gothis. manentibus
trnns ripas Meotidis fluminis, qui in Scythia polle-
bant gloria singularis polentiie et fortitudinis. Quam
victoriam hoc modo Huni adepti sunt : Venatores
Hunorum,sequenles vcstigia ccrvaeMeolidos paludes

orienlales Gothos appellaverunt. Qui et ipsi postea ^ transeuntis, quas impervias essehactenus putabant,

per Theodericum regcm suum a Zenone imperatore

IlaliaB regnum dono acccptum per multos annos te-

nuerunt. IlaGothi quasi duobus capitis sui cornibus

orientem etoccidenlem ventiiantes acerrime, duo ex

se rcgna creavere, scilicct Wisigotliarum in Hispania

et Ostrogotharum in Italia.

(JoRD.) De regno Hunorum, quod in omni paene
Scythia tenebat principatum, ip.sa gentis barbaries
me silere faceret, nisi illud famosum Galliarum et
Italise excidium me loqui cogeret, quando per Atti-
lam eorum regem judicium Dei se longe lateque
effudit, quem quasi gladium limatum et exacutum
de vagina indignationissuaesuper peccatricesgentes

Scythicam regionem diligenter explorant, explorata
omnia Hunis nuntiant, ad transeundum eos ani-
mant. Horum ducatu paludibus transitis, velut qui-
dam turbo subito incubuerunt gentibus Scythicis,
easque omnes subjugaverunt sibi, ipsosque Gothos
cieteris imperitantes aut preminentes expulerunt
sedibus suis. Hoc felicitatis successu Huni inter
caeteras Scythiae genteselati per vicloriam de Gothis,
per annos fere octoginta laboraverunt ad concussio-
nem et ruinam mundi. Ab hac ergo eorum victoria
usque ad mortem Attilse regnum eorum in hoc an-
notabimus opere.
Extra has et alia; gentes fuerunt, quae Homanum

Dcus distrinxit. De eorum ergo origine quae in an- imperium dilaceraverunt, id est Gepides, Alani,

tiquorum leguntur historiis, aperiam paucis. Fili- ^ Turchi, Bulgares, et aliae plures, quse omnes ab

mcr, Gothorum rex, Gadarici magni filius, qui posl

egressum Scantiae insulae jam quinto loco tenuit

principatum Getarum, et terras Scythiae cum sua

genteintroiit, repperit in populo suo quasdam ma-

gas mulieres, quas Gothico scrmone Alirunnas di-

cunt; easque habens suspectas, de medio suipro-

turbavit, longeque ab exercitu suo fugatas in solitu-

dinecoegit errare. (/T. mm, xn) Quas silvestres

homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant, per

desertum vagantes dum vidissent, et earum com-

plexibus se in coitu miscuissent, genus hoc ferocis-

simum ediderunt, quod fuit primum inter paludes

aquilonis plaga exierunt ; ut super hoc fortassc vi-
dealur dictum per prophetam : Ab aquUone pande-
tur malum super univermm terram,

Ordiamur ergo telam narrationis nostrae ab anno
Domini 381., quo anno post mortem Valentis Va-
lentinianus minor et Gratianus, filii majoris Valen-
tiniani, incipientes simul regnare, regnaverunt an-
nis 6. Abhoc annoSapor, qui diuimpcraveratPersis.
imperavit annis 28. Ab hocanno Britanni sub imperio
Romano fueruntannis 3(H.Abhoc anno Wandalicum
rege suo Modigisilo per Gallias crudeliter debacchati
sunt annis 33^. Super Francos in Sicambria com-

Meotidas; minutum, tetrumatquc exile quasi homi- ^. morantes regnabat Priamus''. Alii scribunt cum

num genus,necalia voce notum, nisi quod humani periissc in bello, quo, ut diximus, Frauoi nimis

scrmonis imaginem assignabat, et quos bello forsi-

tan minime superabant, vultus sui terrore nimium

pavorem ingerentes, terribilitatefugabant : eoquod

erat eis species pavendae nigredinis, el velut quae-

dam, si dici fas est, deformis offa, non facies, ba-

bensque magis puncta, quamlumina. Quorum animi

fiduciam torvus prodit aspectus. Qui etiam in pi-

gnora sua primo die nata desaeviunt. Nam maribus

ferro genas secant, ut, antequam lactis nutrimenta

attriti sunt ab exercitu prioris Valentiniani, et de
Sicambria exire compulsi. Friligernus, qui super
Wisigothos aliquandiu regnaverat, ab hoc anno 3
annis regnavit. Ostrogothis in patrio solo sub Uuuo-
rum dominio remorantibus preerat Winitharius ;
eisque ab hoc anno usque ad mortem Attilae per
annos plus minus 80 prefuerunt reguli gentis suae,
Balamber Uunis imperabat, qui, etpost eum Mund-
luch pater Attilae, Octar et Rugila fratres ejus.

VARI^E LECTIONES.

» Sig, primum scripsit XXX'* III, sed III detersum, ut videtur, ab ipso slatim postquam erat scriptum,
nam quod reliquis numeris semper imponith ; hic deest. XXX habent soli \. Fl. 2. * XXXII habent k,
Fl. 2. • ab hoc anno annis qninquc addit in « . manus incerta, et B3* ; desunl reliquis.

CHRONICA.

6(>

Bieda et Altila, frater ejus, ab hoc anno usque ad A ^^^ Sophronii viri sapientis Iranstulit illud de He-

mortem Martiani imperatoris regnaverunt annis plus
minus 80. Anno ab Adam 4231, ^ sccundum Diooi-
sium, anno vero Domini 381, sccundum Dionisium,
Olimpiadis 289 anno 4 post morlem impii Valcntis
imperant.

GRATIANUS ET VALKNTINIANUS. SAPOR. PRIAMUS. BniTANNI.

381. 1. 1. 1. 1.

MODIGISILUS. FRITIGERNUS. WINITHARIUS. DALAMBtn.
i. 1. i. 1.

(Prosp.) Theodosius a Graliano magisler miiilum
ordinalus, incredibili celeritate et mira fclicilate
deviclis multis barbaris gcntibus, lassam rcm pu-
blicam in orientis partibus reparavit. (Cass.) Ciare-

braica veritate in Latinum vcrbo ad verbum. Quod
psallerium ct alia Hieronimi opuscula idem Sophro-
nius de Lalino in Grecum Iranstulit. (Beda. Gen-
NAD. Idac j Teophilus Alexandriae episcopus cyclum
de observalionc pascha percentumannos digestum,
quem laterculum vocavit, ab hoc anno incohavit,
hoc est a primo consulatu Theodosii. (G. pont ) Da-
masus papa rogalu Hieronimi, instituit, dicere in
8eccle&ia in fine psalmorum: Gloria Patri et Filio et
Spiritui sancto; Sicul crat. Insliluit etiam psalmos
in aecclesia nocte diequecanlari' [Ut autem chori
in duas partes divisi, ipsospsaimos alternatim can-
tarent, jam tempore fonstantii imperatoris in »c-

bant eo tcmpore Damasus Romsp, 13"'« papatus j^ clesia Anlhiocena instituerant primi Flavianus et
annum agens;.(HiER-) De vir.ilL) Didimus Alexan- Diodorus viri probatae vita; et doctrin»; quod indc

drinus, qui a quarto antatis anno lumine captus,
quamvis essetelementorum ignarus, tamen in lilte-
rarum scientia etiam philosophis ;.erat mirabilis;
(H. m. Cass , Idac.) Hieronimus, totus divinae scri-
pturae incumbens; Gregorius iNisenus, Gregorius
Nazanzenus, Martinus Turonensis cpiscopus, Am-
brosius Mediolanensis^ Rufinus Aquileicnsis prcsbi-
tcr ; in i£gypto Pachomius abbas, Meletius Antioce-
nas episcopus, per hoc clarior. quod Theodosius in
somnis previdit, se ab eoindui clamide iinpcriali et
diademate coronari.

382. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2.

(Pprosp ) Gratianus valde religioni favet, et per

ad terminos totius orbis usque pervenit.]

383. 3. 3. 3 3. 3. 3. 3. 3.
(Prosp) Maximus in Britannia pcr tyrannidem im-
perium arripit. (Idac.) Post Friihigernum secundus
apud Wisigothas rcgnat Athanaricus anno uno; qui,
confoederalus Thcodosio, et ab eo Conslantinopolim
inviiatus, mox 15. die ex quo veneral ibidem obiit.
Basilius Cesaricnsis, qui gemina philosophia et
sanclilatc clarucrat ; cui Dcus apparcns ad precem
cjus euin docuit, ut propriis verbis sanctum sacri-
ficium consccraret; cui revclatum est, quod Mercu-
rius milcsetmartyr Julianum imperatorem peremeril ;
qui juvenem, qui ob amorem virginis sibi perdiabolum

omnia reipublicae promptus, Theodosium consortem p concilialje negavcratChristum, reconciliavit Christo

imperii facit. (Hier. Vita S. P.) Paula intcr nobiles
Romanonim matronas prenobilis, abrenunciat mun-
do. (HiER., Prfpf. in Psalm) Psalterium quod se-
cundum LXX interpretes in omnibus secclesiis can-
tabatur, Hieronimus corrcxii. Quo ilerum vitiato,
psalterium novum composuit, quod et a LXX inter-
pretum editione non multum discordarct, ct cum
Hebraico multum concordarct. (Juod ul omnibus
clarum fierct, ipsum psalterium distinxit pcr asle-
riscos, id esl stellam -f^, ct pcr obclos, id csl virgam
jacentem -^ , docens ea quac contincntur sub astc-
risco ^ usque ad duo puncta : in Hcbrco ha-
beri et a LXX prctcrmissa cssc; ca vero quae con-
lincnlursubobelo -f- usquc adduo puncta: iuHcbreo
non haberi, sed a LXX addita cssc, justa Tlreodo-

palam allercanscum diabolo ; qui impelravita Deo,
ut sanctus Eflfrem Syrus Grcce loqucretur ; qui pec-
cata peccatricis scripta et signata orando oblittera-
vil (cf. HiER.) : his et multis aliis clarus, dum ine-
dicus Hcbrcus imminere sibi mortem pcr tactum
venae revoia pronuntiarct, mortcm orando in crasti-
num distulit, ct ita mcdicum cum suis ad Christum
convcrtens, fcliciter moritur. Damasus papa invi-
diose adulterii accusatus, purgatur a 44 cpiscopis,
accusatores cjus vcro abaecclesia cxpclluntur. Apol-
linaris Laodicea* opi^copus, conversus in herosim
sui nominis, a Daniaso papa damnatur, quia dice-
bal, quod Chrislus natus solam carncm, non ant-
mam suscopcrit, aul si susccpit non ralionalcm, scd
lanlum vivilicalcm animam susceperil, scd potenlia

tionis dumtaxat Iransldtionem \ Hoc psalterium " d<?il«t'S susceptfiecarni pro animafuerit, et ipsacaro

non de Maria suscepta sit, scd caro et verbum
unius substantiie fucrint *.

Damasus papa rogatu Hicronimi in Gallicanis a3ccle-
siis cantari instituit, et propter hoc Gallicanum vo-
catur; Romanis psalterium secundum LXX rotincn-
tibus sibi, propter quod Romanum vocatur. Hicc
duo psaltcria cum non sufficerent ad propononda
testimonia de Christo contra Judaeos, qui non reci-
piunt nisi ea qaae habentar in Hebreo, addidit et
lertiam, quod vocatur Hebraicum, pro co quod ro-

VARIiE LECTIONES.

• ita i tnimo. A.Bi^.C\ 3. IVCCCXXXllo postea correxit 1. VCLXXVUII C2». D. " i. T. d. l. pos^a
aUut^ fortatse Anselfnutf erasit et post concordaret posuit, ubi tiabent Fl. 2; desunt A. 63*^. F3. ' Inst —
cmtari m ratura dimidkB linece Sig. cur. sec. Sequentia Ut autem — ficrvonit in margine post addidit 1 8;
dfetunl uni A. defuerunt igilurprimos editioni anni 1105 * Basilius — fucrint in rasura Sigeb. cur. sec.

ROMANORUM.PERSARUM FnANfiORUU. BRINTANORUM.

384. i. 4. 4. 4. .

WANOALORUM. WISIGOTHORUM. OSTROGOTUORUM.

4. 4. 4.

UUNORUM.

4
(PsEUD Dam.) Damasus papa decrevit, ne quid

SlGEBERTI GEMBL4CENS1S.

contraepiscoposprcsumanlarchidiaconiy qui dicun-.y^ scplem caelos ei per quosdam principatus gradatim»

tur eliam corepiscopi, id est regionum vel villarum
episcopi. Chore enim Grece, villa vel regio Lati-
ne *° (149*).] (Prosp.) Maximus Piclos el Scoltos
Brittaniam incursantes superat. (Isid.) Wisigothi
sine rege sub Theodosio fucrunt annis 13. (Jord.)
Winithanus rex Oslrogoihornm pro liborlalo contra
Hunos rebellal in Gothia. (Prosp.) Ambrosius cpisco-
puslibros de Spiritu sanclo ad Gralianum imperato-
rem scribit. (Cass.) CorpusPauli Constantinopolitani
episcopi, sub Constanlino in exilio ab hereticis suf-
focali, Conslantinopolim refertur cum gloria a Thto-
dosio imperatore.

385. R.5. P.5. F. 5. B. 5. W. 5. W. i.0.5. H.5.

desccndere et in malignum principem incurrere, a
quo mundum istum factum esse dicebat, atque ab
hoc principe per diversa carnis corpora seminari ;
homincs vero fatalibus slellis colligatos, corpusque
nostrum sccundum 12 cieli signa compositum esse
dicebal, constituens arietem in capite, Taurum in
cervice, Gcminos in humeris, Cancrum in peclore,
Leoncm in manibus, Virginem in vcnlrc, Libram in
umbilico, Scorpium in coxis, Sagitlariuni in virili,
Aquarium in vesica, Capricornum in tibiis, Pisces
in plantis. (Idacius Marian.) Super his.auditus in
conciliis episcoporum, Romam petit, ibique a san-
ctis Damaso ct Ambrosio repudiatus, in Galliis quo-

(Beda ) In Gallia sanctus Romanus Blaviensis g que in synodo Burdegalense a sancto Marlino "
obiil. Theodosius Archadium filium suum augustum «»"««"'^ iinrPiirii<» iiiHi/*fliii« nhi «a rl«imnflndnin in.

facit. (Prosp.) Justina mater Valentiniani Arriana
in Ambrosium et omnem sanctam secclesiam catho-
licam execrabili odio desevit. (G, r, F.) Francis
post Priamum Priami Olius Marcomirus et Sunno,
filius Antenoris, principantur annis 36. Quorum du-
catu Franci Sicambria egressi, consedere secus Rhe-
num in oppidis Germaniae. (Jord.) Winitharius Hu-
nos in bello superat.

386. 6. 6. 1. 6. 6. 2. 6. 6.

(Beda.) Maximus in Gallias transit, et Gralianum

mperalorem Lugduni perimil; fratrem vero ejus

Valentinianum simulato pacis fcedere per triennium

Italia expellit. Theodosius solus annis 11 imperat.

aliisquc hcreticus judicatus, ubi se damnandum in-
tellexit, imperatorem Maximum appellat. A quo au-
ditus ct cpiscopatu pulsus, Treveris ab Evodio pre-
fecto 'pcrimitur cum multis suis sequacibus, edi-
eente imperatore, ut hujus sectae complices in His-
pania perimerentur. Itachius et Ursatius episcopi
accusatores Priscilliani communione eecclesiie pri-
vantur ab episcopis, nefas esse dicentibus, cujus-
cunquc modi hominem episcoporum accusatione
necari, Maximo imperatore et aliquibus episcopis
Itachium ct Ursatium defcndentibus. £t hac de
causa sanclus Martinus a Maximo molcstatur,, quia
nolebat communicare Itachianis. Vix tamen obti-
nuil^ utPriscillianistae non occiderentur. (Hier., Vita

(JoRD.) Balamber rex Hunorum Winitharium in ^ S. P.) Paula Roma preponens Bellhleem, ibi cum
bello perimit; post quem secundus apud Ostrogo- filia Euslochio ancillatur Chrislo, el sancte vivendo

tbas regnat Hunimundus annis 2. (Beda.) Secunda
synodus universalis 150 patrum Constantinopolim
congregatur, jubenteTheodosio et annitente Damaso
papa ; quse Macedonium negantem Spiritum san-
ctum Deum essecondemnans, consubstanlialem Pa-
tri et Filio Spirilum sanctum esse docuit, dans sym-
boli formam, quam tota Latinorum et Grecorum
confcssio in aecclesia ad missas sollcmnibus diebus
decantat. Hic dccrctum est, ut Constanlinopolis
tanquam novae Romse episcopus poslRomanum pon*
tificem habeat privilegium. (Marian.) Priscillianus
in Hispania episcopus condens hercsim sui nominis,
8ecclesiam perturbat. (August., De h(ere$, 70.) Hic

multas ad emulationcm sanctitatis incitat.
387. 1. 7. 2. 7. 7. 3. 1. 7.

(Prosp ; G. Pont ) Siricius Romanae ecclesiae
37us ti presidet. Hic conslituit, herelicum poeniten-
tem per impositionem manus sacerdotalis ab aec-
clcsia csse recipicndum. Hic Manichcos Romse in-
ventos cxsiliavit. Ambrosius episcopis ritum anti-
phonas in aecclesia cancndi primus ad Lalinos trans-
(ulit a Grccis, apud quos Iiic ritus jamdudum ino-
Icvcral, cx instituto Ignalii Aniioccni episcopi et
apostolorum discipuli, qui per visioncm in caelum
raptus, vidit ct audivit, quomodo angeli pcr aiiti-

^ „ ^. m •«•i-.»-« ^^ r j u . j- D phonarum reciprocationem ymnos sanctte Trinitati

personas sanctae Tnnitatis confundebat, diccns eum- 'j- .^ . „ .^.. .

cancbant. (Cass.) Franci Qumlinum et Eraclium Ro-

dem esse Patrcm quem Filium et Spiritum san-
ctum. Carnium cscas pro immundis habebat; con-
j ugcs, viros a nolentibus fcminis, feminas a nolen-
tibus viris separabat ; opificium omnis carnis non
Deo bono et vero, sed malis angclis assignabat ;
animas ejusdem naturse et substantiae, cujus est
Deus, esse dicebat, et eas ad agonem quendam
spontaneum, non tamen in terris exercendum, per

manorum duces cum omnibus pa;ne suis juxta Tre-
vcrim delent. (Prosp.) In Egypto Johannes anacbo-
rita sanctitatae et prophetiae .spiritu claret.

788. 2. 8. 3. 8. 8. 4. 2. 8.

(Prosp.) Corpora Gervasii et Prothasii martirum
Mediolani ab Ambrosio reperta sunt. (Jord.) Ostro-
gothis regnat Horismudannis duobus

VARIiE LECTIONES.

'^ Damasus — Latine in rasura 1. desunt uni A. >* a sanctis — Martino Sig. ipse in rasura, sed eodein
quo reliqua atramento, igitur statim, quum totus codex eonficeretur, non curis secundis scripta *• XXXVI
et sic porro B. C. D. E. cf. a, 399.

NOTiE.
(449*)Cf. Mon Legg. 11,2,33.

CUHOxNICA.

389. R. 3. P. 9. F. 4. B 9. \V. 9. ^ ^""""^ ^" aula impcralorum gloriose iniliUns» ex

W. 5. 0. I. 11. 9.
(Prosp., Beba.) Valcnlinianus imperator, Maxi-
mum fugien.s, Constantinopolim venit, ct a Thco-
dosio paterne suscipitur. (Prosp.) Augustinus cum
esset Manichcus, per Ambrosium ad rectam fidem
converlilur, ct relictis scolis baplizatur.

390. 4. 10. 5 10. 10. 6. 2 10.
(Idacius.) Maximus lirannus ab Ambrosio excom-

municalus, quia corrigi noluit,a Theodosio Aquileiae
Id bello perimitur ; et Valentinianus imperio restitui-
tar. (JoRD ) Oslrogothi sine rege fucrunt annis 40.

391. 5. 11. 6. 11. 11. 7. 1. 11.
(Prosp.) Theodosius imperator immane facinus,

senalore llt monachus, et pcr annos 55 in ercmo
sanclitatis exemplo omnibus mirabilis eniluit: Hic-
ronimo scripluras sacras velcris teslamcnti de Hc-
braica veritate in Latinam linguam vertenle, edilio
LXX interpretum, quaj tenebatur a cunctis et Gre-
cis etLatinis, cuipil in socuridis haberi. Quod contra
invetcratum tecclcsiai usum fieri quamvis sancti et
docli viri egre ferrent, prevaluit tamen auctoritas
Hebraicae veritatis, postquam patuit, quantum ab ea
discrcparent LXX inlcrpretes.

396. 10. 16. 11. 16. 16. 12. 6 16.

(//. m) Hoc temporein castello Judeae Emausna-
tus cstpuer perfectus, ab umbilico et sursumdivi-

quod commisil, quando Thesalonicae septem milia ^. sus, ita ut haberet duo pectora et duo capila, et

civiumfecitoccidi in ultioncm judicum in sedilione
occisonim, imitabili publicae penitentiae exemplo di-
luit, ab Ambrosio aecclesia exclusus et humili sa-
lisfactione reconciliatus. (Ibid.) Gregorius episco-
pus Nazanzcnus obiit Ambrosius post Hilarium
Pictavensem ymnos in secclesia canendos primus
composuil. Claudianus gcntilis poela Romae claret,

392. 6. 12. 7 12. 12. 8. 2. 12.
(Cass) Caput Johannis baplistae a Thcodosio im-

peratore Constantinopolim translatum cst.Quod cum
Valcns imperator olim illuc voluisset transfcrre,
vehiculum, in quo sanclum caput ferebalur, nullo
modo moveri potuit.

393. 7. 13. 8. 13. 13. 9. 3. 13.

unusquisque sensus proprios ; et unus edebat et bi
bebat, et alter non edebat ; unus dormiebat, et aller
vigilabat : nonnumquam insimul dormiebant, insi-
mul tamen ludebant ad alterutrum, et tlebat uter-
que, et percutiebant invicem. Porro vixerunt annis
ferme duobus, et unus quidem mortuus est, alter
vcro supervixit dicbus quatuor. (Marian.) Valenli-
nianus imperator nimia austeritate Armogastis ma-
gistri mililum ad vitaeta^dium perdnctus ^^ ,Iaqueo
vitam finivil. Eugenius auxilio Arbogastis tyranni-
zat. (Beda.) Corpora Abacuc et Micheae propheta-
rum rcvclanlur. Didimus Ab Oculis anno aetatis
8o<> Alexandriae obiit
3D7. 1. 17. 12. 17. 17. 13. 7. 17.

(Prosp.) Terribile in caelo signum columnae pcr ^ (Prosp.) Theodosius Eugcnium ct Arbogastem in

omnia simile apparuit. In Hispania Prudenlius ly-
ricus poeta claret.

394. 8. 14. 9. 14 14 10. 4 14.
(Beda.) Hieronimus librum illustrium virorum

hic finit ; Gennadius abhinc incipil. (Prosp.) Alcxan-

driae jussu Theodosii templa idolorum a Theophilo

episcopo dcstruuntur,ct everso lamoso Serapis fauo,

martyrium ibi consccralur, et in co ossa Johannis

baptistae recondunlur ; quae hoc modo Alexandriam

translata fucranl. (Rlfixi, h, e) Apostata Jullano

imperante el contra Chrislum furenle, pagani ossa

Johannis baptistae in urbe Samaria scpulli cfifracto

sepulcro extrahcnles dispergcbant per agroseaque

rursus collecia igni crcmabant, et sanctos cinercs

pulvcri immixtos per acra dispergcbant. Sed quidam *^ annis 18**.

monachiex Hierosolimis immixti furcntibus paganis, 399. 2.

quotquot polucrunt ossa collegcrunt et ad abbatem

suum Philippum Hicrusalcm delulerunl. Philippus

ea Atbanasio episcopo Alcxandriac misit. (Marian.)

Sanctus Patricius Scollus in Hibcrnia cum suis so-

roribus venditur : ubi cum esset regis porcarius,

angeli sepe colloquio fruitur.

395. 9. 15. 10 15. 15. M. 5. 15.
Arscnius Romae claret, qui usque ad lOu"» aelatis

bcllo perimit,et ipsc nonmulto postobiit.Post quem
lilii cjus Archadius et Honorius impcrant annis 13.
(V.Ambr.) Corpora Nazarii et Celsi martirum Me-
dioIaniabAmbrosio rcperta et levala suni.

398 1. 18. 13. 18. 18. 14. 8. 18.

(pROSP.) Constantinopolis iram Dci formidans,
ignesupcr nubcm terribiliter fulgentc, ad pcniten-
tiani conversaevasit Rutinusmagistcr mililia3 oricn-
t.ilis rcbellans, aStilicone magistro mililiae occiden-
talis periinitur. Gildo coincs Africae rcbellans, con-
sueta slipendia Ronianis subtraxit, qucm non multo
posl Siilico iutarficicns, Africam ad jus pristinum
rcdcgit. (JoRD ) Wisigothi rupto cum Romanis fc-
derc, Alaricum supcrse rcgem crcant, qui rcgnavit

19. 14. 19. 19. I. 9. 19.
(G.pont.; Marian. ; Cass.) Anastasius Romanae
aecclcsiae 37 ** presidet. (Marian.) Sanctus Mar-
tinussecundum quosdam obiit hoc anno (Gen.nad.)
Florebant in aecclesia hoc tcmpore sancti et docti
viri, Johannes Crisostomus Constantinopolis epi-
scopus, sanctitalc quidcm et scicntia clarus, scd in
facundia sua sevcrior et liberior justo ; Donatus
Epiri episcopus, qui ingentem draconem expuens in

VARliE LECTIONES.

*' Hoc — perductus primo duabus lineis continebantur. Sed his erasis, Sig. ipse statim, non curis secun-
dis, ut ex atramento apparet, et in rasura et in margine inferiori ea ita ampUavit, ut nunc leguntur. ** iia
falso i.FS. XV. plurimi aiU. " ita i. e eorr., reU.

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

1±

ore ejus inlerfecit, quem octo juga boum vix tra- A renlur, cecus per eos illuminatur, dicens, se illuc

here potuerunl ad cremandum ; in Hispania Oro-
sius bistoriographus ; in Aquitania Severus, qui vi-
tam Martini et alia multa scripsit, qui in senecta a
Pelagianis scductus, silcntium usque ad mortem tc-
nuit, tacendo corrigens, quod loquendo pcccavit.
(r. Seroat ) In Gallia Severinus Agripinensis, Ser-
vatius quoque decimus Tungrcnsium ** episcopus,
Domini nostri Jesu Christi consanguineus, non so-
lum ex eo quod voluntatem Dei patris faciebat, sed
eliam secundum carnem. (Gen. Servat )Qui natus
quidem in Perside filius fuit Emmiu, cujus pater
fuit Eliud frater Elisabcth, quse peperit Johannem
baptistam. Mater vero Eliud et Elisabeth, Esmeria,
soror fuit Annse, quae genuit Mariam matrem Do-
mini.

400. R. 3. P. 20. F. 15. B. 20. W. 20.

W. 2. 0. 10, H. 20.
(H. m ) Romanorum provincias hinc Wisigothi,
inde Huni graviter incursant. Romse celebrato gla-
diatorio ludo, Telematius monachus increpans po-
pulum attentius spectaculo inhianlem, lapidatur a
populo. Unde oifensus Honorius imperator, gladia-
torium ludum edicto suo imperpetuum removit.

401. 4. 21. 16. 16. 21. 3. 11 21.
Imperatores zelum patris sui Theodosii sccuti.

jubent in toto orbe Romano templa idolorum de-
slrui, Hieronimus et Rufinus Aquileiensis presbiter,
orla inter se simultale pro questionibus scriptura-

per visum directum essc ab Ambrosio episcopo, di-
ccnte, se in horum marlyrum consortio dcputatum
esse [H, m.) Stilico paccm fratrum imperatorum
interturbare volens, Alaricum regem Gothorum fe-
cit ordinari magistrum militum (151)

404. 7. 24. 19. 24. 24. 6 14. 24.

(G. Pont.) Innocentius Romana^ «cclesise 38us
presidet *^. Hic decrevit pacis osculum ad missas
dari, sabbato jejunium celebrari, oleo ad usus in-
firmorum ab episcopo consecrato licere uti non
solum presbiteris, sed omnibus etiam christianis, in
suam suorumque necessitatem unguendo. (Prosp.
\\}Q. De hoeres. 88.) In Britannia Pelagius execra-
' bili doctrina ecclesiam Christi maculare nititur,
B dicens, hominem sine gratia Dei posse salvari suis
meritis : unumquenque ad justitiam propria volun-
tate regi ; infantes sine pcccato originali nasci, sed
tam insontcs essc, quam insons fuit Adam ante
prevaricationem ; nec ideo baptizandos esse, ut a
peccato solvantur, sed ut per adoptionem in regnum
Dei ammittantur ; qui etsi non baptizentur, esse
tamen eis extra regnum Dei aeternam et beatam
vitam ,* Adam solum suo peccato lcsum esse, eum-
que mortuum esse nonex culpae merito, sedexcon-
ditione naturie ; qui moriturus fuisset, etiamsi non
peccasset. Dicebat etiam, irritas esse orationes,
quae fiuntab aecclcsia, sive pro infidelibus, sive pro
fidelibus. Hunc et Caelestium et Julianum complices

rum, libros invectivarum satis quidem luculento, p ejus Innocentiuspapadamnavit: Hieronimusqutque

__ 1 _; • __j ; ^_ _ ;_ _i»^ 1 ^___^_; ^^ «... i«. . r* t • . . • ». ••

sed nimis mordaci sermone in alterutrum conscri-
bunt.

402. 5. 22. 17. 22. 22. 4. 12. 22.
(Prgsp.) Sanctus Martinus setatis anno 81, episco-

palus vcro 26 obiit hoc anno secundum Prosperum,
qui scribit, eum obisse anno 5^ Archadii et Hono-
rii ; (Skv.) immo secundum Severum, qui scribit in
vila ejus (150), eum post mortcm Priscilliani sede-
cim annos vixisse.

403. 6. 23. 18. 23. 23. 5. 13, 23.
(V, Ambr.) Ambrosius Mediolanensis obiit, cujus

vilam Paulinus Nolanus episcopus ad Augustinum
episcopum describit. (Prosp. : Idac.) Hic Paulinus

Augustinus et alii eos ut fidei hostes armis veritatis
impugnabant. iCass.) Orientales etiam graviter ex-
agitat mota de Deoquestio^utrum Deus sit corpuset
humanum scema habeat, an sit incorporeus et ab
humano scemate omnino alienus ; simplicioribus
Deum corporeum et sub humnno scemate essc
astruentibus, aliis hoc desiruentibus,

405. 8 25. 20. 25. 25. 7. 15. 25.

Romae Alexis Romanorum nobilissimi vita mira-
bilis dcclarata est ; qui prima nuptiarum nocte
sponsam relinquens, pro Christo pcregrinatus est
per sedecim annos, el tandcm apud Edissam Syrise
urbcm imagine sancta; genitricis Marire eum divul-

Nolae postmodum episcopus, cum esset innumerabi- gaute, indequoque fugit, et ad porlum Romanum
lium prediorumdominus, ammirabili exeniplo ven- non sp(

ditis omnibus religionem elegitexpeditus ; cuiTera-
sia ex conjuge soror facta, sequatur beatae vilse te-
slimonio et merito. Hic se episcopum pro captivo fi-
lio pauperis viduse in servitutem barbari addixit ;
sed divinitus proditus quis esset, multos captivos
liberlati restituit {H. m.) Hoc tempore in Italia Si-
sinnius, Martirius et Alexander a gentilibus martiri-
zantur. Quorum corpora cum Mediolanum defer-

VARIiE LECTIONES.
" Trungrensium 1. ^Utai. corr. eXXXVHII reU " desciplo 1.

NOTiE.

spontc appulsus, a patre suo ut pauper exci-
pilur (cf. Ann Leod) Ibique nuUi cognitus sedecim
annos agens, tenore vitae suae in carta descripto ^*,
obiit, et divina voce manifestatus, totam Romam
stuporcet gaudio affccit. (H. m.) Johannes Criso-
stomus Eudoxiam, uxorem Archadii imperatoris,
multosque sacerdoCum infestos habens, episcopatu
pellitur et exiliatur. Sed populo pro hoc tumul-
tuante, revocatur. Secundo exsiliatur, sed terremotu

(150i Polins in Dialogo de virt. sancti Mart. III,
15 niRSCH.

(151) Falso ; his id factum, primum ab Arcadio,
deinde ab Altalo.

CHRONICA.

regiam urbem graviter concutiente, a civibus revo- \ Sdigerdem Persarum regem testamento designans,

catur. Pachomina abbas 110 annum agcns in vir-
tulibus consummatnr.

406. R. 9. P. 26. F. 21. B. 26. W. 26.

W. 8. 0. 16. H. 26.
Archadius imperalor ossa Samuelis prophct» e
Judea Constantinopolim transtulit, tam hilarilcr
occurrcntibus populis, ac si eum vivcntcm cerne-
rent Paula Bethleem obit, cujus vitam Hicronimus
scribit (VUa S. Aug ) Xugixiiiinus m aecclesia philo-
sophatur ; cujus librorum, tractatuum ct cpislola-
rum numerus plus quam ad mille triginta cxlen-
ditur, multis numero non comprehcnsis.

407. lO. 27. 22. 27. 27. 9. 17. 27.
(Prosp.) Ragadaisus Scyta cum ducenlis milibus

mortcm obiit. Sdigerdis tulelam pueri benigne
susccpit, et pacem firmissimam cum Romanis facitf
mcdianie Marutha Mesopotamise episcopo. Is Maru-
thas ct apud Persas, ct apud Romanos omnimodis
clarissimus habebatur. Uticae terra scptem diebus
mugitura dedit. (Prosp. — H, m.) Stilico rcgnum
Honorii aflcctans filio suo Eucherio, rei publicse per-
niciosus efficitur, barbaras gcntes ipse alias regno
immitens, alias consensu suo fovens; unde modo
soUto gravius earum ct maxime Wandalorum
rabies per Gallias exarsit. (Ibid.) Honorius post mor-
tem Archadi cum fatruele suo Theodosio regnat
annis 14.

411. 1. 3. 26. 31. 31. 13. 21. 31.

Gothorum a Scytia veniens, Italiam invadit. Ex hoc ^ (^'^« S. Autidtt.) Atticus Constantinopolitanes epi-

murmur multus blasphemantium infrcmit in Chri-
stum, et christianitatis tempora culpantes, fclicita-
tem gentilium attollunt. Inter quos precipue Simma-
chus orator furcbat, qui ctiam scriplis cpislolis
agebat de idolatria ct de rcpetcnda ara Victoriae.
(Gfnmao.) Quorum latrantium ora injecto eis vcri-
tatisosse obstruxerunt Auguslinus libro de civitate
Dei et Oresius historia sua Prudcntius quoque
poeta luculento metrici opcris libcllo blasphcmias
Simmachi reiellit.

408. 11. 28. 23. 28. 28. 10. 18 28.
(Prosp. — H. m.) Multis urbibus vastatis, Ra-
gadaisus conclusus a Romanis, interit cum omnibus

scopus claret Wandali duce Grosco Gallias perva-
gat, multas urbes et secclesias subvertunt. Croscus
tandem a Mariano preside Arelati captus et per
victas urbes ignominiose retractus, ad mortem tor-
mcntatur (152). Sub boc turbinc inter multos mar-
tyrizantur Sedunenses Fiorentinus et Hilarius, De-
siderius Liagonensis cum Vincentio archidiacono,
Antidius Besontionensis episcopus. De hoc Antidio
legitur, quod aliquando 3 feria post palmas transiens
pontcm Duvii fluminis, vidit agmen demonum»
gesta sua principi suo referentium, et inter eos
Ethiopem in manu sandalium preferentem, ad indi-
cium quod Romanum presulem, cujus hoc erat,

suis Sdigerdis imperat Persis annis 34. Augustinus ^ per 7 annos impugnatum, tandem ad lapsum traxe-
apud Ypponem Afric», et Hieronimus apud Beth- ^ "t Qui vocans ad se Ethiopem, et in virlute Dei et

sanctae crucis super eum ascendens, eo vectante
Romam venit feria 5, hora celebrandi officii ; et
demone pro foribus expectante, pappe rem retulit,
neganlem per sandalium ad poenitentiam movit, et
missa vice ejus celebrata, et parte crismatis a se
consccrati assumpla dsemone revectante ad seccle-
siam suam rediit, sabbato sancto, hora celebrandi
officii. Homse femina gygantese magnitudinis de pa-
rentibus mediocris staturae nata, muUis stupori
erat ".

412. 2. 4 27. 32. 32 14. 22. 32.
(//. m ) Alaricus rex Wiaigolhorum per Italiam
debachatus, mandat Honorio imperatori, ut aut

, , ^ . secum bello congrediatur, aut Gothis in reguo suo
oneot.hum se commun.one suspendunt. Iram Dei .^^^^ ^^ habitandum largiatur. Honorius Gallias
pro morte Johanms mm.a grand.n.s lompcstas" j^^^^i^^^^j^^^^jiq^^ ^^p^^i,^ ^^,^„„^^3,;,

leem Judae, per epistolas inter se usque ad simul-
talem disceptant de quibusdam scripturse capitulis,
maxime de eo, quod dicit Paulus, se Petro in fa-
ciem restitisse. quia reprchensibilis erat; de quo
Hieronimus scripserat, quia Paulus Petrum non
revera, sed simulate reprehenderit ; Augustinus
contra dicebat, quod eum revera, non simulatc re-
prehenderit.

409. 12. 1. 24. 29. 29. U, 19 29.

(Cass.) JohannesChrisostomus, urgentibusinimicis
episcopatu abdicatus, ab Archadio exilio religalur,
ibique non multo post moritur. Innoccntius papa et
oecidentales episcopi pro Johannis prejudicio ab

CoDstaninopoIi incumbens, et mors Eudoxiie augu-
stae subsecuta intentat.

410. 3. 2. 25. 30. 30. 12. 20. 30.
{H. m,) Archadius orientalis imperator tiniens
filio suo octenni puero Theodosio, eique tutorem

413. 3. 5. 28. 33. 33. 15. 23. 33.

(JoRD.) Wandali Gallias, quas per tot annos la-
ceraverant, relinquentes timorc Gothorum, cum
Alanis et Suevis Hispanias occupant. Ibique ferc 30
annis habitaverunt. (Ib.) Alaricus facto foedere cum

>^ Romae — erat Sig. posiea addidii.

VARIiB LECTIONES.
NOTiE.

(152) Prima ejus narrationis lineamenta tradit rum et Vita S. Antidii saec. xi scripta, in Actis SS.

Gregor. Tur. I, 32, 34, formam ejus popularem Jun. V, 43, ex qua Sigebertus sua sumpsit. niRSCH

Idacius ap. Canis. lect. ant. ed Casn. II, 191 ; unde cf. Loebell Gregor von Tours 41 1.
haslam auxerunt Aimoinius 111, 1, Gesta Treviro-

Patrol. CLX. 8

StGCBEBTl GeMBLACENSlS

Honorio, cum ad Gallias sibi datas tenderet, Stilico A i^'^' quem Golhi capta Roma impcratorem Indicro

ipso sancto die paschae ex improviso super eum
irruit, et primo impetu victor, postea a Gothis tur-
piter vincitur(i53) (H.m) Honorius cognito Sti-
liconem esse tantorum malorum incentorera et vitae
suae insidiatorem, eum cum filio ejus Euchario
occidit (152). (Jord.) Alaricus ruplo foedere Italiam
repetit, ipsam Romam capil, in mulla loca incen-
dit, multos affligit, a sanguine tamen et caede tem-
perat, et ad sanctorum limina confugenlibus in-
dulget (155); lerlia die sponte Roma egreditur, ad
Siciliam navigare contendens naufragium patitur, et
non multo post apud Consentiam urbcm subita
morte ocfungilur. Capla est autem Roma 9 Kalen-

creatum, uno die imperiali scematc proccdere,
crastino autem scro scemate sibi ministrare fece-
runt; hic, inquam, non jam ludicro, sed scrio im-
perare aflfeclans: hi omnes, ut tyrrannidem invase-
runt, diversis locis, diversis temporibus, a militibus
Honorii capti aut extincti perierunt.

4t5. 5. 7. 30. 2. 2. 2. 25. 35.
(Gennad ) Maximus Turinensis episcopus claret,
qui in omeliis componendis et in secclesia declaman-
dis studuit eleganter. Hispanise Wandalorum ferro,
fame, pestilenlia, morsibus bestiarum gravitcr labo-
ranl. (Idac.) Valentia Galliaium civitas a Gothis
capta esl. (Pbosp ) Prcdeslinatorum heresis hoc

das Septcmbr. anno 1164 *® conditionis suae (H m,) .^ tempore coepil scrpere ; qui ideoPredestinati vocan-

His diebus apud Africam in Uticensi litore dens
gygantis inventus est tam ingens, ut si minutatim
in modulos nostrorum dentium concideretur, cen-
tum dentes inde tieri possent **. (Greg. Tur.) Inte-
rim Wandalis ilerum Gallias incursantibus con-
gressi Franci, Modigisilum regem, cum 20 niilibus
Wandalorum extinguunt: et suprema forte inter-
necio Wandaiorum fuisset, nisi reliquis eorum seu
Alanorum Resplendiat subsidio venisset. (Prosp.,
Ceda.) Britannorum vircs ac tempestate nimiis
hostium irroptionibus nimis erant attenuatu ; et
quia a Romanis undique bello laborantibus nihil
subsidii habere polcrant, subtrahunt se ab eorum
dominatione, et per annos circiter 67 multum mul-

tur, quia de predestinatione et divina gratia dispu-
lantes asserebant, quod nec pie viventibus prosit
bonorum operum labor, si a Deo ad mortem pre-
destinati fuerint ; nec impiis obsil, quod improbevi-
vant, si a Deo fuerint predestinati ad vitam. Quae
assertio et bonos a bonis avocabat, et malos ad
mala provocabat. (Ib ) Haec heresis ex libris Augu-
stini male intellectis initium sumpsisse dicitur.
416. 6. 8. 31 3 3. 3. 26. 36.
{H, m.) Honorius imperator sopitis in Africa he-
reticis, paccm rcddit aeccicsiis. Perempto asuis Ata-
nulfo Wisigothorum rege, Sigericus regnat anno
uno. (Cass ) Judeus quidam cum questus causa
saepe in mullis hereticorum aecclesiis baptizalus

tis calamitatibus laboraverunt. Wandalis post Mo- ^ fuisset, venit etiam ad secclcsiam orihodoxorum«
digisilumModigisiliifiliusGuodericusregnavitinHis- ^sub cadem intentione baptizandus. Et cum baptizari

punia annis 16. Wisigothorum tertius regnavit Atha-
nulfus annis 3 [Franci soepe Gallias incessentes, di-
ripiunt prima, et secunda irruptione incendunt ur-
bem Treverim, quam condidit Treber, filius Nini
Assiriorum regis, profugus aiacie novercae suee Se-
miramidis,eta suonomine Treberim denominavif ]
414. R. 4. P. 6. F. 29. B. 1. W. 1.

W. l. 0. 24. H. 34.
{H. m ) Alhanulfus Romam redit ; quod reliquum
erat abradit; inter cseteros Placidiam quoque,soro-
rem Honorii imperatoris, caplivam abducit, eamquc
sibi uxorem ducit. (Ib) Honorius imperator, quiain
Deo speravit affectu optimfle religionis, liberaviteum

dcberet, aqua fontis subilo disparuit; et itcrum
atque iterum aqua disparens, virtutem Dei et Judei
pCrfidiam oslcndit.

417. 7 9 32. 4. 4. 4. 27. 37.
(//. Pont ) Zosimus Romanae aecclesise 39»« prcsi-
det '^. Hic decrevitcereumsabbato sancto paschse pcr
fiBCcIesias benedici. (Isid ) Peremptoa Wisigothis Si-
gerico, regnat Wallia annis22 (156). (Marian ) Qui-
dam occidentales ultimo anno cycli deccnnovennalis
pro embolismo communem annum tencntes, ac pcr
hoc in pascha celeorando abcrrantes, divino mira-
culo ad veritatem revocantur. lo una enim Italiae
secclesia, ubi annuatim sabbato sancto pascha^.

Deusamullisin se undique insurgentibustyrannis.*^ hora baptizandi, solebat aqua divinitus manare et

(JoRD.) Siquidem in Britanniis Gratianus, in Galiiis
Constantinus et Constans filius ejus ex monacho
caesar factus, ilcm post eos in Gallis Gerontius et
Maximus, Salustius Jovinus, Sebastianus; (Idac.)
in Africa Eraclianns; Romae TertuIIus et Attalus

statim cx scse rcdire, nullo deductorio penitus ap-
parenle; nunc temperius justo, id est 8 Kal. April.,
pascha celebrantes, aqua non emanans expecia-
tione totius diei ac noctis fefellil; legitima autcm
die paschse hora baptizandi aqua solito emanans.

VARIifi LECTIONES.

^Sijeb, scripserat. lCLGi II ; sed L. jam erasum est. iCXilli habetYZ. anno M. 0. quadragesimo quarto A;
reliqui omnes lCLXlill. ** conditionis — possent Sigeb. in margine inferiori curis secundis addit. " it&
in rassura \y. reU. Franci s. G. incursantes d. p. e. s. i. i. u. T. quae sic dicta cst ab auclore Trebeta pri-
vigtio Semiramis uxoris Nini; a quapost decessum Nini regno pulsus ; hanc urbem super Mosellam fluvium
condidit, vocans eam nomine suo Treberim unus k\ ha^ igitur Sigebertus primo scripserat. ita 1. in
rassura, rell,

NOTiE.

(153) Hoc factum d. 29. Mart. 403.
(151) Anno 408.
155) IX Kal. Scp. 410.
(»56) Non conslai, unde hos Walliae et infra a.

439 Theoderici annos hauserit Sigeberlus, cum
Idalius Walliae 2 tantum annos ascribat, Isidorus
tres. Pro nostro Jordanis c. 32.

CHRONICA.

10 Kal. Maii pascha debere celebrari ostendit. ^invillis Germaniae Salehaim. Bodobaim.WiDdohaiiDy

(Beda.) Corpora sanctorum Stephani prothomarti-
ris, Nicodemiy Gamalielis et Abibon Luciano pre-
fbitero revelata sunt. Et corpus quidem prothomar-
tiris Stephani Johannes episcopus a Caphar(j;amala
Hierusalem transtulit, quod pustaliquot annos inde
levatum est aJuliana matrona,qu8e corpus Alexan-
dri viri sui sepulti juxta corpus prothomartiris
levare volens, pro corpore viri i ui corpus protho-
martiiis levavit, et multa miraculorum gloria illu-
stratum Constantinopolim detulit.
418. R. 8. P. 10. F. 33. B. 5 W. 5. W. 1.

0. 28. H. 38.
(Gbnnad.) Orosius presbiter rediens a Hiero-
nimo, ad quem missus fuerat ab Augustino pro n ^^* ; sed id I
discenda questione de origine anims ("Bbda.) reli- "^^^* ^^»

quias prothomartiris Stephani ad Africam detulit
cum historia inventionis ejus, quam gratia miracu-
lonim prosequente ubique Deus mirificavit. Unde
plura Augustinus, multo plura scripsit Evodius.
IH. m.) Honorius, pacto fcedere cum Gothis^Aqui-
taniam tradidit eis. Wallia Placidiam ab Atanulfo
captam reddit Honorio fratri : Honorius eam dat
uxorem Constantio comiti, ex quo Placidia Valen-
tinianum genuit, qui post Honorium regnavit.
419. 9. H. 34. 6. 6. 2. 29. 39.
(C. r. F.) Sunnone et Marcomiro Francorum du-
eibns defunctis, Franci in commune deliberant, ut
etipsi, sicut aliae gentes, unum regem habeant ; et
filium Marcomiri ducis Pharamundum sibi regem ^
ordinant, qui regnavit annis 1 1.

m 10. 12. 1. 7. 7. 3. 30. 40.
{G.pant.) Bonefacius 40»« ^ Romanse secclesiae
presidet. Contra hunc Bonefacium ordinato Eulalio,
et pro hoc dissidente secclesia, ambo jussu Honorii
angusti Urbe egrediuntur : et sic reprobato Eulalio,
jussu augusti Bonefacius, quia prior ordinatus fue-
rat, sedi apostolicae restituitur (157). Hic decrevit,
ut nulla mulier aut monacha pallam sacratam alta-
ris contingeret aut lavaret, aut incensum poneret ;
etutservus vel obnoxius curiae aut cujuslibet rei
non fiat clericus.

421. It. 13. 2 8 8. 4. 31. 41.
(Vita S. Hier.) Hieronimus per 56 annos libris
suis coofectis, ita corpore prae laboribus dcfeclo, ut

Hi qualtuor proceres per tres mallos causarum oii-
gincs convenientes sollicite tractantes, de singulis
discutiendo, sicut lex Salicadeclarat, judicare de-
crevcrunt (iDAC.) Wandali, Alani, Suevi, regiones
Hispaniarum ad habitandum inter se Irifariam com-
partiti et in tribus regnis divisi, colliduntur inter se
inleslino bello

423. 13. 15. 4. 10. 10. 6. 33. 43.

(Prosp. — H.m) Honorius Constantium, virum
sororis suae Placidiae, in imperium ascisit, qui oc-
tavo imperii mense obiit. Britannis subjectionem
Romano imperio repromittentibus, subsidia mittit
Honorius, et Hispanis Wandalorum bello laboranti-
frustra fuit.

16. 5. 11. 11. 7. 34. 44.

(pROSP ) Honorius tricennalibus suis de pompa
capti Maximi tyranni Ravennae celebratis obiit.
Theodosius utrique regno imperat annis 3. (Jord.)
Wallia rex Wisigolharum Wandalos in Hispaniis
prosecutus, debellat

425. I. 17. 6. 12. 12. 8. 35. 45.
[H. m.) Johannes Hunos regno immittit, et eorum

auxilio ad tyrannidem intendit. (Jord.) Wandali
Mauritaniam invadunt. Hoc tempore Theonistus
episcopus ab hereticis pulsus est ab urbe sua Phi-
lippis, cum discipulis suis Albano, Urso, Thabra-
ham, Tubraham ; ex quibus Albanus apud Mogun-
tiam Gallise, reliqui vero in diversis Italiae locis pro
Christo martirizantur '^

426. 2. i8. 7. 13. 13. 9. 36. 46.
(G. pont ) Celestinus Romanae aecclesiae 41 »• pre-

sidet. Hic constituit, ut psalmi David 158 ante sa-
crificium canerentur antiphonatim ex omnibus,
quod ante non fiebat, nisi tantum epistola beati
Paulet sanctum evangelium recitabatur. Ex hoc
inslituto excerpti de psalmis introitus, gradalia, of-
fertoria ante sacrificium, communiones inter com-
municandum cum modulatione ad missam in aeo-
clesia Romana cantari ceperunt (/T. m ) Theodosius
perArdaburium ductu angeli Johannem tyrannum
opprimit. Romae inter Etium et Bonefacium ex rei
militaris gloria orta invidia, rei publicae^parturit
dispendia.

427. 3. 19. 8. 14. 14. 10. 37. 47.

lecto surgere nequiret nisi apprehenso manibus^ (ff. m, PROSP.)Tlieodosius Valentinianum, Placi-

fuae, qui ad hoc de trabe pendebat, obiit apud
Betbleem anno aetatis suae 98 ^.

422. 12 14. 3. 9. 9. 5. 32. 42.

ILex sal , Gesta r. Fr.) Franci uti coeperunt legi-

bus, et legem Salicam dictaverunt per quatuor gen-

tis suae proceres electos dc pluribus, his appellatos

nominibus, Usogast, Bosogast, Salagast, Widigast,

di'de amilse suae ex Constantio filium, imperatorem
facit, eumque cum Placidia matre Romam ad impe-
randum mittit ; et regnaverunt simul annis 24.
Carlhago permissa est muro circamdari. Cassianuf
de aecclesia Constantinopolitana a Johanne Criso*
stomo ejectus et in Massiliam Galliae presbiter or-
dinatus, multa scripsit ; inter quae etiam compertas

VARIiE LECTIONES.

^Uai sine roiura ; rdL., et tractatus de investitura » LXXXVIIII ex correctura 1. B3*, Fl. LXXXXVIIl
Si^. prima manu et reU, '* Hoc tempore — martirizantur in margine Sigeb, curis tercOs ; reU. om»

NOTiC.
(151) Htte ad verbum exscripsit auctor tractatus De investitura, in Goldasti apologia, p. 231,

SLGEBCRTl GCMBLACENSIS.

in ifigyplo vilas patrum, doclrinasque et regulas, X lium caesa. Gensericus odia Gothorum veritus, et
datis ad plurimos libris expoait. simul a Boncfacio invitalus, cum Wandalis et om-

438. R. i. P. 20. F. 9. B. 15. W. 15,

Wli. 0.38. H. 48.

{Ib ) in Bitinia Timotheus quidam continentiae et
religionis imagine mullis illudens, eos in errorem
suffi heresis induxit, diccns, Christum verum qui-
dem Deum et verum hominem dcVirgine Maria na-
lum fuissc ;sed inenliens dicendo, quod divina na-
tura conversa sit in humanam naluram. (Jord ) Ro-
mani Hunos a Pannonia fugant, quam per 50 annos
tenuerant.

429. 2. 21. 10. i6 16. 12. 39. 49,

(JoRD.) Bonetacius .Vfricam, cui preerat, sollici-

nibus eorum familiis ad Africam transfretavit, eam-
quc invadens et dilacerans, multam multo tcmpore
calamitatem Romanis intulit. (Idac, C\ss.) In Gal-
lia cum Suplar rcx Uunorum Burgundiones nimis
opprimerct, illi in Deo chrislianorum spem suam
ponenles, se baptizari petierunt ; et statim Hunis
congrcssi, pauci multa milia eorum peremerunt, et
sic rabicm ipsorum refrenaverunt.

43i. 7. 26 4. 2i. 5 17. 4. 54.
(C. Pont ) Sixtus Romanae aecclcsiae 42<ius presi,
det (Prosp.) Romani in AfTrica Wandalis congressi
superanlur. Bonefacius conflictu cum iEtio habito,

tat ad rebellionem. Gundericus rex Wandalorum, «jdorquidem, sed morilurusabscedit

^ A— U:>^^i: ^..n^ :.m.%!m Alnti«a wnMmia «n «liiAlAcia O irkM o f^mr u AA /* M Ct

capta Uispali, cum impie elatus manus in aecclesia
ipsius civitatis extendisset, mox Dei judicio a dc-
mone correptus interiit, (Idac ) Cui Gensericus fra-
ter,in regno succedens, rcgnavit annis 48. Hic, ut
fertur, de fide catholica in Arrianam sectam apo-
statavit.

430. 3. 22. il. i7. 1. i3 40. 50.

(G.reg Fr) Clodius, filius Faramundi, rex cri-
nitus, regnatsuper Francosannis20. Ex boc Franc
crinitos reges haberc ceperunt. Walamer Ostrogo-
thorum regnum suscipiens, regnavit annis3i. Hu-
jus frater fuit Tliiudemcr, de quoortus est Thcode-
ricus rex Italiae. (Jord.) Augustinus in episcopatu
Uipponensi Heraclium sibi substitui fccit *^.
43i. 4. 23. i. ^8. 2. .4. 1. 51.

(G, reg, Fr.) Clodius Toringiam invadit, et in ^
Dispargo castcllo Toringorum aliquandiu habitavit.
432. 5 2i. 2. i9. 3. i5. 2. 52.

(Marian.) Caelestinus papa ad Soottos in Christum
credentes, Palladium primum mitlit episcopum.
Post quem ad eosdem ab eodem Caelestino missus
est S. Patricius, genere Britto, filius Conches so-
roris S. Martini Turonensis, qui in baptismo quidem
dictus est Suchat, a S. Germano Magonius, a Cae-
lestino vero Patritius, a quo archiepiscopus Scotlo-
rum ordinatus, per60 annos signis, sanclitate, doc-
trinu exccllens, totam insulam Hyberniam convertit
ad Christum. (Cass.^ Nestorius Constantinopolis
episcopus faclus, fit auctor hercsis separantis in

435. 8. 27. 5. 22. 6. 18. 5. 55.
(Prosp ) Germanus Antisiodorensis, Lupus Tre-

casinus, Eucherius Lugdunensis, Hilarius Arelaten-
sis episcopi in Galliis clarent. JSXwx^ conferens se
ad Rugilam regem Hunorum, ejus auxilio regredi-
tur ad Romanum solum (G. ponl.) Sixtus papa a
Basso criminatur. et jussu Valentiniani imperatoris
Romae congregata sinodo coram 56 cpiscopis sinodi-
cojudicio purgatur ; Bassus vero damnatus pro-
scribitur ; ct non multo post a Deo percussus, ip-
sius Sixti manibus honorifice sepelitur.

436. 9. 28. 6. 23. 7. 19. 5. 56.
(Prosp.) iEtius in gratiam recipitur. Rugila rex

Hunorum fcederatus Romanorum moritur, eique
Bleda succedit.

437. 10. 29. 7. 24. 8. 20. 7. i.
(Ib,) Gallia citeriore a Battone principe in rebcl-

lionem commota,conspiravere in Baugaudam omnia
paene Gallorum servilia. Cirillus Alexandrinus epi-
scopus ab hoc anno orditus cyclum de ralione pa-
schaepcr95annos summa brevitate collegit, intra
quem omnes paschalis observationisvnrietates com-
prehendi notavit.

438. ii. 30. 8. 25. 9. 21. 8. 2.
(Cass.) Apud Persas christianitas hoc tempore di-
lalata est. Nam Maruthas episcopus legatione ad eos
functus, filium Sdigerdis regis orando a daemonio
liberavit ; per quod major quidem gloria accrevit, at
contra ab inimicis Dei gravior in christianos perse-

Christo hominem a Deo, dicens purum hominem, cutio exarsil (//. w.) Eudoxia augusta, uxor Theo-
non Deum de Maria natum et a Judcis crucifixum. ^ dosii, Hierosolimam ex voto properavit, et inde re-

f^JoRD.) Wandalos, qui olim timore Atanulfi excessc-
rant a Galliis, Wallia rex Gothorum expeilere pa-
rat etiam ab Hispaniis.

433. 6. 25. 3. 20. 4. 16. 3. 53.
(Cass.) Tertia synodus universalis, Ephesina pri-
ma, 200 episcoporum jussu Theodosii junioris an-
gusti edita est ; quae Nestorium duas personas in
Christo asserentem justo anathemate condemnavit,
ostendcns manere in duas naturas unam Domini no-
striJesu Christi personam. (Prosp.) In Hispaniis
«Omiliaferme militum contra Wandalos pugnan-

VARlifi LECTIONES.
" A. i. e. H. H. 8. s f. addit Sigeb. curis $ec., rell.

liquias prothomarliris Slephani et duas catenas,
quas angelus de manibus Petri apostoli disjecit, Dei
nutu atlulit; eisque adjuncta catena, qua etiam Ro-
mse Pctrusvinctus fuit, triadem fecit, et inde cum
consilio Romani presulis solemnitatem S. Petri,
quae dicitur Ad vincula, Romae instituit Kal. Aug.,
ideo maiime, ut populum rcvocaret a gentili su-
perstitionis pompa, quod adhuc sollemnizabat in
hac die civitas ex ritu gentili pro victoria Octaviano
Augusto dc Antonio et Cleopatra collata in Kai.
Augusti. (Cass.) Diabolus Judeos in specie speudo.

PROLEGOMENA.

propheUe Moysen se esse mentientis seduxit, et pro- A ^^^* ^7. 2. <4. 31. 15. 5. 14« 8.

mittens se in terram repromissionis eos reductu-
rum, ad mare transfretandum adduxit : ibique eo-
rum multos multis modis perire fecit. Qu» rcs mul-
lis eorum hoc periculo erutis credendi in Chrislum
caosa fuit.

439. R. 12 P.31. F.9. B. 26. W. 10.

W. 22. 9. H. 3.
(IsiD.) Wallia rex Gothorum Wandalos odio in-
sectans, etiam in Africa eos persequi disponit. Sed
morte prevcnlus obiil. eique in regnum Theoderi-
cus successil, et 15 ^^ annis rcgnavit (158).

440. 13. 32. 10. 27. 11. 1. 10 4.
(Beda ) Wandali invasam Africam devastant om-

nimodis. Sub hoc turbine tribulationis sanctus Au-

(Cass.) Corpus Johannis Crisostomi in exilio de-
functi tandem Constantinopolim refcrtur, instantia
Procli episcopi et jussu Theo]dosii imperatoris cum
lacrimis orantis, ut veniam daret Archadio patri suo
et EudoxiaB matri, qui eum cxiliaverunt ; et per hoc
finita est dissensio, quffi adhuc erat in secclesia pro
cjusdem Johannisdamnatione (H. m.) Constanlino-
poli per 4 mensesterremotuterra fluctuanle,quidam
coram omnibus orantibus sublalus in aera adivina
virtute, ammonitus est a divina voce, ut factis ieta-
niis canerent omnes Sanctus Deiis, Sanctus fortis,
Sanctus immortalis, miserere nobis, nihil aliud ap-
ponentes ; quo faclo cessavit terraemotus. (Ib.) Ro-
mani duce Litorio cum Wisigotliis pugnant mise-

gustinusmigravit ad Dominum, ^13 mense obsidio- n rabiliter

nissuae urbis, anno setatis suse 73°, clericatus vcl
episcopatus 4U°, qui tanta scripsit, ut nullus libros
ejusomni icmpore vilae suse non solum scribere,
scd ncc iegcre qui>icm valeat.

441. 14, 33. 11. 28. 12. 2. 11. 5
(G. pontf) Leo Romanae secclesiiu 43"» presidet.Hic
in omeliis declamandismultum valuit.Hic in canone
missae addidit Sanctum sacrificium, immaculatam
hostiam. [Hic *^ quoties rogabatur ab aliquibus, ut
eis aliquorum apostolorum vel marlirum reliquias
daret, consucfecit ad corpora vel memorias aposlo-
lorum vei marlirum quorum reliqui^^ petcbantur,
missa celebrarc in honoreipsorum,etsic brandcum
aitaris, quo consecratum corpus Domini involverat.

445. 18. 3. 15. 32. 16. 6. 15. 9,
(G. r. F.) Chlodius rex Francorum niissis explo-
ratoribus de Dispargo castello usque ad urbem Ca-
meracum, transiit Rhenum ; et protrito multo Ro-
manorum popuio circa Rhenum usque Ligerim flu-
vium habitantium, Carboniam silvam ingressus,
urbem Tornacum optinuit, et inde usquc ad urbcm
Cameracum properavit. Ubi pauco tempore residens,
Romanos, si quos ibi invenit, pcrcmit ; et cxinde
usque ad Summam fluvium pervcniens, omnia oc-
cupavit. (Fred ) Theodoricus rex Wisigothorum
Hispanias occupat.

446. 19. 4. 16, 33. 17. 7 16. 10.
{H. m ) Gauraranes in Persiile persecutionem in

....^. .. y ^^^ ^^ ^ w^ I _w .-.^. , ^ , __ --_ _ j ^..^

particulatim dividebat et pro reliquiis apostolorum ^ christianos excilavit, quam per 30 annos gravitcr

vel martyrum,dabat. Undc si ab aliquibus dubilaba-
tur, cultello pannos illos pungens,sanguincmelicie-
bat ; sic paiam cunclis faciens, quod in con^ccra-
tione mysteriorum Christi, sanguis aposlolorum vel
martyrum, qui pro illo effusus est, intret pcr divi-
nam virtutem in paunos illos ; et ideo merito illos
dari pro reliquiis sanctorum, in quorum honore
coQsecrati sunt. (Prosp.) Bellum contra Durgundio-
nes memorabile exarsit; quo tota penc gens cum
rege suo per Etium victa concidit (F S. Germ )
Corpora Prisci aliorumque cum eo apud Aulisiodo-
rum passorum Germano episcopo divinitus reve-
lantur.

442. 15. 34. 12. 29 -13. 3. 12. 6.

cxercuit. Porro Theodosius quamvis saepe feliciter
Persas vicisset, pacem tamen amplecti voluit, ut
pcrseculio cessaret a christianis. (Prosp. — H. m.)
Gensericus dolo Carlhaginem coepit, et omnem Afri-
cam sibi subjiciens, lacrimRbili cladc potenliam Ro-
mani regni dejecit. (H. m., Idac ) Hic nichil pensi
neque saucti habcns, et infestus cunclis, maximc
nobilitati etreligioni, omnia divina et humana exi-
nanivii, episcopum et omnem clcrum secclesiae Car-
thaginicnsis expuht, loca sancta aut suorum habi-
tacula iecit, aut Arrianis conlradidit, et catholicos
ubique persequi jussit. (F{eda.) Gcrmanus Antisio-
dorensis et Lupus Trecasscnus pelentibus nritannis
in Britanniam dirigunlur, ut heresim Pclagianam,

Defuncto Sdigerde, Ganraranes filius cjus Persis^ qu» ibi antealiquotannospullulaverat, confutaront.

imperat annis 38. In Galliis principibus scditionum
atritis et Battone capto, quicscit Bagaudarum com-
motio.

443. 16. 1. 13. 30. 14 4. 13. 7.
(IsiD.) Gaurarancs foedus cum Romanis a patrc
initum dissolvit, et provincias Romanorum incursat.
Portione Africae concessa ad habitandum Genserico
a Romanis, convenit inter Wandalos et Romanos
pax magis necessaria quam utilis.

et rectam fidem aeccicsiastica aucloritatesolidarent.
Interim hostibus e\ more insulam incursantibus,
animans omnes aJ resistendum Gcrmanus et ipse
dux eorum faclus, jam in procinclu positis hosti-
bus, elalo clamorc Allcluia incipiens, ct suis secum
clamantibus, idcm hostcs vertit in fugam, ct in-
cruentam oblinens victoriam, ab imminenii peri-
culo eripuilpatriam (/^.) Britanni, qui per tot an-
nos exposili fueraul prcdse et hostium ludibrio,

VARIiE LECTIONES.

**XliU. B3*, C3. 4*. D. ^ Sfiquentia Hic — cpiscopi ct jussu Theo sub anno 444, rasura 1« ; desunt
uni k.

(158; Cf. ad a. 417 ; Isidorus : annU 33.

NOTiE.

SlGEBERTl GEMBLAOENSIS.

Anglos invilant a Germania. Angli Britanniam ve- \ et domo exclusus, reliquum vitse usque ad moriem

niunt, eamque ab hostibus tutam faciunt esse ; non
mullo post eam sibi vindicant. Ambrosium Aurelia-
num sibi Britanni regem statuunt, ejusque ductu
per annos 45 ^ vario belli eventu contra Anglos
confligunt*

447. R. 20. P. 5. F. 17. B. 1. W. 18.

W. 8. G. 17. H. 11.
(J7. m. ) Bledae Hunorum regi cum fratre Attila
pervaganti orientale imperium, dat Theodosius pro
recessu sex milia librarum pollicitus ei annuum
mille librarum tributum. (Greg. Tur. De gL mart.
95.) Apud Ephesum septem fratres a Decio impera-
tore pro Christo tormentati, in spelunca sc clause-
runt, et facta oratione ibi obdormieruni : et post

nudus sub nudo aere exegit. (Prosp.) Placidia ma-
ter Valentiniani Romae defuncta est.

452. 1. 10. 4. 6. 23. 13. 22. 3.
(Beda.) Instantia Leonis papse, jubente Martiano
imperatore, congregata et habita est quarta univer-
salis synodas 630 episcoporum apud Calcedonem ;
in qua Eulicen Constantinopolitanum abbatem, pro-
nunliantem verbi Dei et camis unam esse naturam,
ejusquedefensorem Dioscorum Alexrandinum quon-
dam episcopum, una palrum sententia prejudicavit.
Neslorium etiam Constantinopolitanum quondam epi-
scopum, olim in Ephcsina sinodo damnatum, iterum
anathematizans, cum rcliqiiis hereticis damnavit,
prcdicans eadem sinodus Christum Deum sic de Vir-

annos su» dormitionis circiter 192 ore speiunca;, ngine nalum, ut in eo et divinae et humanse naturae

quod imperatorDecius obstruxerat, patefacto divi-
nitus, asommo surgunt, etasserta fide nostrs re-
surrectionis coram Theodosio imperatore, de qua
multum dubitabatur, iterum dormiunt in Christo ^K

448. 21. 6. 18. 2. 19 9. 18, 12.
{G. r, ¥,) Merovecus filius Clodii super Francos

regnat annis 10, a quo nimis utili rege Franci co-
gnominati sunt Merovingi.

449. 22. 7. 1. 3. 20. 10. 19. 13.
(Prosp.) Bleda rex Hunorum fraude fratris sui

Attilae perimitur, eique succedens ipse Altila totus
in excidium orbis animo fertur. (K. Hem.) Remigius
Remensis nascitur (159), prenuntiatus ex nomine

substantiam esse fateamur. Hic decretum est, ut
mater Domini Maria non solum christothocos, sed
etiam theothocos crcdatur ct appeietur, proptcr
blasphemias Ncstorii mentientis, eam non Deum,
sed purum hominem genuisse. Terremotus pene as-
sidui etsigna plurima in caelo ostendunlur. (Ioag.)
Vespere ab aquilone caelum efficitur rubens utignis,
intermixtis per ignenm ruborem clarioribus lichnis
in aslarum spcciem deformatis. Luna obfuscatur,
comeles apparet, ctmulla alia. Quae non esse otiosa,
ostendit instans rerum consequentia.

453. 2. II. 5. 7. 24. 14. 23 4.

{H. m.) Atlila Uunornm rex Walameris Oslrogo-

per Montanum monachum. Quo nato idem Monta- r thorum regis et Ardarici Gepidarum regis el multa-

• - 11« £% •! • • • • • ^^"^ •! • •• 'l^* 1_^4 *!•

nus, quia caecus erat, de lacte Ciliniae matris ejus
oculos suos liniens, illuminatus est {H m.) Ger-
mantis Antisiodorensis cum Severo Trevirensi epi-
scopo iterum ad Britanniam missus, renascenlem
Pelagianam hcresim confutat.

450. 23. 8. 2 4. 21. 11. 20. 1.

(PROSP.) Nova iterum orienti consurgit ruina, quia
septuaginta non minus civitatcs depredatione Huno-
rum vastantur. (Beda) Germanus Autisiodorensis in
Italiam profectus, Ravennae moritur. Corpus ejus
cum multa miraculorum gloria Antisiodorum re-
fertur.

451. 24. 6. 3. 5 22. 12. 21. 2.

(Idac.) Theodosius imperator obiit, cui succedcns

rum aquilonarium gentium sibi subjectarum auxilio
fuitus, a Pannoniis egressus, occidentale imperium
invadit cum quingenlis armatorum miiibus. Et pri-
mo per totas Gaiiias, tanla pcr eos Dei eflfcrbuil in-
dignatio, ut nullam omnino civitalem, castellum vel
oppidum aliqua a furore eorum potuerit tutari mu-
nitio. Postremo Aurelianis urbem eis obsidentibus,
ad subsidium GaUiarum advolavit patricius Roma-
norum Etius, fultus et ipse Theoderiei Wisigotho-
rum regis et Meroveci Francorum regis aliarumque
genlium copiis miiitaribus. Conserto prelio in cam-
pis Cataiaunicis, pugnatum est usque ad diremptio-
nem noctis. Etius superior quidem recessit, Attiiam
tamen non usque ad internecionem deievit. Caesa

Marlianus imperat annis 7^', cum quo Valentinia-T\ suntibi centum octoginta milia pugnatorum ; inter

nus annis 5. (Vict Vit.) In Africa exardescenlibus
Wandalisita, ut libros divinos cxurerent et de sa-
cris pallis ac vestibus vestes sibi facerent, Valeria-
nus episcopus oclogenarius, nolens divina sacra-
mentaprofanis tradere,a rege Genserico omni urbe

quos etiam cecidit Theoderitus rex Wisigothorum.
Attila, resumpta spe ex Etii discessu, repalriavit,
mature rediturus suppleto exercitu (160). {Ib.) Thu-
rismodus filius Theoderiti regnum Wisigotharum
suscepit, annisqne 3 regnavit {V Servat.) Nycha
VARIiELECTIONES.

" ita corr. Sigeb. quodprimo XLX\ xcripserunt XLIIII habent Cl. 2*. 3. D E. Gcrmanus — confligun^
desunt ed. pr, et sine dubio jam Di*. 1**. E8h. *» Apud — Christo primum unius et dimidice lineoi spatio
comprehensa, in rasura ita ampliavit manus incerta, rell. proeter A., qui ita habet : Apud Ephesum septem
dormientes a tempore Decii post annos suae dormitionis 382 a sumno surgunl. et as.serta nde resurreclio-
nis nostrae, de qua tunc multum dubitabatur, iterum in Christo dormiunt. Ita igitur Sigebertus primo
scripserat. " VI habent B3*. Cl. 2» 3. 4*. D.

NOTiE.

(150) Non hoc anno, sed 457 ; cf. Acta SS. Oct. (160) Ilaec a. 451 acla constat.
1,68.

CHRONICA.

sius Remensis episcopus cum Eutropia sorore ab ^ Goloniam appuls» sunt. Ibique ex angeli monilu

Hunis martyrizantur. Auctor Mcttensis episcopus
captivatur, sed Hunis csecitalepercussis, cum capti*
vis suae urbis relaxatur. Hoc excidium Galliis im-
pcndere Servatius Tungrensis episcopus longe ante
in spiritu previderat, et Romae a Petro apostolo hoc
judicium Dei inevitabile fore didicerat; ideoque re-
licla Tungrensi urbe, quse everlenua erat, ad Tra-
jectunfi sedem episcopalem transposuit. (Creg. De
gltn 1,13.) Pullulanlc intra Gallias Arriana he-
rcsi, quse inaequaies credens esse personas sanclse
Trinitatis, dicebat, Filium minorem esse Patre, Spi-
ritum vero sanctum minorem Patre et Filio: Domi-
nus errantes corrigit, ostendens plano miraculo,

Romam tcndentcs, ad urbem Basileam navibus, a
Basilea Romam usque pedibus profecla;, eodem
eundi tenore Coloniam sunt rcversa?, ab Hunis un-
diquc obsessam A quibus cunctse marlyrizalae, novo
el mirabili modo triumpharunt, et Coloniam san-
guinc et sepultura sua clariorcm reddidcrunt^.
454. R. 3. P. 12. F. 6. B. 8. W. 25.

W. 1. 0. 24. H. 5.
(A.m.) Attila Ilaliam aggressus, omnes penc ejus
civitates aut diruit, aut diripuit, aut incendit. Ad
enm Leo papa venit, et non solum salutem, sed
eliam ut rcdiret obtinuil. Rcx Attili requisitus a
suis, cur ei tam fuisset placabilis, rcspondil, se non

Deum in tribus personis unius et sequalis esse sub- „ eum esse reveritum, sed senem quemdam vcnerabi-

stantiae. nec debere ab indignisde divinilate traclan.
Nam Vasatensi urbe ab Hunorum obsidione libcrata
perdivinum auxilium,cum cpiscopus pro gratiarum
actione missam populo celebraret, respiciens sursum
viJit desuper altare quasi de camera templi cadere
^•qualiter tres gultas aequalis magnitudinis, cri-
stallo clariorcs; quse simul defluentes et in unum
ronjunctae, quasi unam gemmam pulcherrimam ef-
fccerunt. Quam cum in medio crucis aurcaR et gem-
niiilae posuissent; aliae gemmse ceciderunt, seorsum
voro posita, infirmis dabat sanitatem, adoranlibus
vero imaginem sanclae crucis augebat devotionem,
qiiia piis et mundis clara, impiis ct immundis ob-
srura videbatur. (V. S Urs.) Omnibus bellis famo-

Icm, cvaginato gladio sibi mortem minitantem, nisi
ejus inomnibus explcret voluntalem.

455. 4. 13. 7 9. 26. 2. 25. 6.
(JoRD.) Altila Wisigothos debellare aggressus, a

Thurismodo victus rediit inglorius {H. m ) Mar-
tiano imperatori apparens Dominus in somnis, ar-
cum Attilae fractum esse oslendit. Nec id vanum
fuit. Eadem quippe nocte Atlila in nuptiis suis cra-
pulatus, crumpente per apoplexiam sanguine de na-
ribus, in leclo cst offocatus. Hernac filius ejus post
eum regnat. Valentinianus imperator Etium patri-
cium interficit.

456. 5. 14. 8. 10. 27. 3. 26. 1.
(IsiD ) Thurismodus rcx Wisigotharum a fratri-

sius fuit bellum, quod candidatus sanctarum unde- ^ bus suis Friterico et Iheoderico jugulatur. Theode-

cim milium virginum exercitusbeilavit, duce sancta
virgine Ursula. Quae filia unica Nothi, nobilissimi et
dilissimi Britannorum principis, cum nondum nu-
hilis a filio cujusdam ferissimi tyranni ad nuptias
cxpeteretur, et patrem suum super hoc anxiari vi^
derct, qui Deum metuebat, si filiam Deo jam devo-
tam nnbere cogeret; et tyrannum limebat, si filiam
ei dcnegaret : divinitus inspirata nutanti patri sua-
sit, ut tyranno assentiretur, ea tamen illi proposita
condilione, ut ipse et tyrannus deccm virgines ge-
nere, forma, et aetate electas sibi tradcrent, et tam
sibi quam singulis illarum mille virgines subscribc-
nnt, et comparatis ad numerum ipsarum undecim
tricribus, inducias trienniisibi darent ad exercitium

ricus frater ejus in regnum ei succedens, regnavil
annis 13. (H. m.) Filii Attilae dum contendunt de
regno, subjectae Hunis gentes ab Hunorum se excu-
tiunt jugo. (H. m.) Consilio Maximi tyrannidcm
meditantis Valentinianus imperator a Transila mi-
lite Ethii perimitur.

457. 6. 15. 9. 11. 28. i 27. 2.

(V. Gen.) Genovefa virgo Parisiensis multa san-
clitate clarct per Gallias. (H. m.) Maximus tyranni-
dem arripit: Eudoxiam, relictam Valcntiniani, vi
rapit. Ula Gensericum ex \frica invitat, ut se a
Maximo eripiat ^V Gensericus Romam capit, omnia
diripit ; ut tamen ab igne, csede et suppliciis homi-
num abstinerel, Leo papa ab eo oblinuit. Maximus

\irginitatis suae, novo usa consilio, ut aut difficul- jx tyrannusa populo membratim discerpitur. Pcr qua-

tate propositae conditionis animum ejus a se averte-
ret, aut hac oporlunitate omnes coaevas suas secum
Deo dicaret. El ex hoc condicto virginibus trieribus
ct sumptibus comparatis per triennium, belli prclu-
dia cunctis mirantibus, tandcm sub uno die agente
vcnto ad portum Galliae, qui Tiela dicitur, et iude

tuordecim dies Roma despoliata, Gensericus Eudo-
xiam cum duabus filiabus et multo populo captivat,
et Campaniae urbes omni vaslationis genere exler-
minat. (Ib.) Inler hiec Paulinus Nolanus, dum pro
captivo filio viduae se vicarium in scrvilutem barbari
subjicit, omnes captivos suic urbis recipit [\Q\)* Avitus

VARI^ LECTIONES.

"Omnibus bellis — rcddiderunt in scedula assuta curis secundis Sig. addiderat, signo ^ apposito in
textu ; sed hujus scedvlas deperdita: in 1 . nullum jam vestigium apparet, nisi perforamina acus pauxillumque
/ili. MinBUi adhuc vidit ediditque. Hetiqui codices habent omnes, praster unum F3. qui tamen signum iUud ^
exhibei. ^ Eudoxiam — eripiat desunt A.

NOTiE.

fi61) Hoccirca a. 414-417 factum. Erroris fons jam est Hist misc, quae rem hausit ex Greg., H.
dtaL 111, l.cf. Hirechp 65.

1
i

SIGEBERTl GEMBLACENSIS

aRomanis imperalorconsUtuitur. (ioAC.]Theodericus \ medietate amico suo Widiomaro, quod essctsignum

rex Wisigotharum Suevos in Hispania vincit, et re-
gno eorum deslructo, regnum suum eo usque exlcn-
dit. (BEDA.)HisMartiani temporibus Johannem bapti-
stam caputsuum duobus monachi^i rcvelassc quidani
scribunt. (Jord.) Ardarico rogi Gcpidarum, qui pri-
musa servitio Hunorum resiluit, Hetlac filius AltilsR
bellum indixit. (iUm quo Ardaricus conflixit, eoque
cum triginta milibus Hunorum percmpto, Hunos
graviter afflixit ; sicquc reccpta libertate gentis suse,
et terris corum invasis, cseteris gcntibus cxemplum
dedit rcpctend» liberlatis (Beua ) Mortuo Martiano
succcdcns Lco regnavit annis 17 '*. HicsuperRy-
nodo Calcedoncnse singulorum patrum singulas scn-
tentias requisivit, ct quia omnium unam csso co-

revocationis suse, si aliquando intcrcederet reconci-
liatio, apud Basinum regem Thuringorum latuitan-
nis 8. Franci vero Egidium ducemRomanorum re-
gem sibi preficiunt. (Jord.) Hunimundus rex Suc-
vorum, fultus Schyrorum auxilio, Ostrogolhos ag-
greditur, in quo bello rex Walamer perimitur. Cui
succedens frater ejus Thiudemer regnat annis 11.
Huni regno suo diminuto cum ex gentium subjecta-
rum disccssione, tum ex pugnandi infelicitate, re-
gnavcrunt quidem, sed non in priori fortitudine,
doncc longo post tempore a Carolo Magno victi,
cum ipso suo nomine disperiere. His abhinc filii
Attilie, et posl eos Zeliobes regnaverunt annos 50 ^^.
(Ioac.) [Apud Tolosam urbem Gallise, ex ejus medio

gnovjt, eam Gdeliter tenuit {H. m.) Hic cum Wa- ^oU die sanguis largissimo fluxit rivo ; quod Gothi

lamare Oslrogothorum rege fa?dus pepigit. et Theo-
dericum iratruelem ejus puerum octennem obsidem
accepit. Hucusque Prosper chronica sua perduxit.

458. R. 1. P. 16. F. 10. B. 12. W. 29.
W. 2. 0. 28. H. 3.

(G. r. F.) Mcrovecho Francorum rege mortuo,
Hildericus fiiius ejus rcgnavit annis 26. (Jord.) Her-
nac filius Attilae, Hunorum rcx, Ostrogothos quasi
refugas dominationis sua) bello repetens, super Wa-
lamerem irruit; a quo victi Huni, in ultimas Scy-
thiae partes fugcre sunt compulsi. {H, m.) Morluo
Avito, Marjorianus imperat annis 4. Symeon, qui
40 annis inclusus ^^ in columna stctit, mira sancti-

pro portcnto suae perditionis acceperunt ^.
462. 5. 20. 4. 16. 33. 6. i. I.

{G. Pont), Hylarius Romanae aecclesiae 44o8 presi-
dct. (Deda ) IIoc jubente Victorius cyclum magni
anni conscribit. (Johd.) Theudemer Suevos et Scy-
ros in ultioncm fratris occisi usque ad internetio-
nem debcUat.

463. 6. 21. 5. 17. 34. 7. 2. 2.

(H. m.) Pictor quidam cum Salvatorem secun-
dum similitudincm Jovis pingere voluisset, aruit
manus ejus. Quem culpani confessum sanavit Gen-
nadius episcopus Constantinopolcos. (Jord.) Theu-
dcmer, glatiali via transilo Danubio, etiam ibi Sue-

tate Anliochiae claruit ( qui inter caetera monebat, r vos proteril

ne quis per Dei autsancti alicujus nomen, imo per
nomen Symeonis juraret: promittens impunitatcm
in se pejuranti se a Deo postulaturum.

469. 2. 17. 1. 13. 30. 3 29. 4.

(Jord.) Ostrogothi duce Thiudemcrc Sucvos bello
vmcunt, et Hunimundum regem eorum capiunt, sed
cum liberum rcmittunt.

460. 3. 18. 2. 14. 31. 4. 30 5.

(H, m ) Romani Biorgum Alanorum regem cum
exercitu suo in Venetia extinguunt. (Jord.) Dintzich
filius Attilse, Hunorum rcx, Ostrogothos itcrum bcllo
provocat; a quibus Huni ita sunt dcvicti, ul eis
postea sempcr Ostrogothi fuerint terrori.

461. 7. 22. 6. IS. 35. 8. 3 3.

(H, m.) Heliseus prophcla, qui duplici Heliae spi-
ritu plenus, multis in vita claruit virlulibus et mor-
tuus mortuum hominem supra corpus suum casu
jactatuni, solo corporis sui attactu rcsuscitavit, et
multo tempore in Samaria, ubi sepultus cst, multis
claruerat miraculis, ut praeter caetera etiam demones
ibi frementes variarum ferarum vocibus, ab invasis
fugarentur corporibus, Alexandriam transfertur.
{Ib ) Theudemer filium suum Theodericum a Leonc
augusto sibi remitti gratatur.

463. 8. 23. 7. 19. 36. 9 4. 4.

{H.^m.) Severo mortuo, Antcmius imperat an-

461. 4 19 2. 15. 32. 5. 31. 6. ¥\nis4. (Jord.) Theodericus adolesccns annorum 18,
(Idac.) OccisoMajoriano, Severusimperat annis 4. transilo Danubio, supcr Sarmatas irruit, ct regem

[G. r. F.) Hildericum insolenter et luxuriose se eorum Babaz perimit et cum bellicis manubiis

agentem Franci regno dcturbant. Qui data aurei victor ad patrem redit »».

VARIiE LECTIONES.

"XVI. Cl 2*. 3. D. ** Symeon — inclusus in margine et in rasura scripsit Ip. antea tantum
Symeon qui /MtM^ VMtettir. inclusus deest k. ^^ LVIIl habent C1. 2*. 3. 4' D ^ addit iy relL; desunt
uni A. ^ Ita hunc et sequentes duos annos Sigebertus ipse scripserat Sed iis erasis in I., manus quwdam
simillima ii\, at non ipsa \ri, scripsit eorum loco: (Greg Tur. ii, t4.) Annus prcsens, qui est a transitu
sancti Martini 64«». reverentissimi corporis ejus translatione insiffnitur. Cum enim ea prcrogativa, qua
vivens etiam mortuus incomnarabili signorum fulguraret claritate, beatus Perpetuus Turonicae civitatisan-
tistespro priori edicula tcmplum multae ambitionis, adeo ut centum ei vigenti columpnarum mira disposi-
tione subnixum totum concamcraret, supcr eum edilicavit, corpusquo sanctura a sepulcro elevAtum, 4
Nonas Julii, annuo vidclicct consecrationis cjus in cpiscopum die, in loco, in quonunc veneratur, angelico
fretus auxilio transtulit, ipsumquc templum codem nichilominus die postmoaum dedicavit. Unde fit, ut

CHRONICA.

466 R. 9. P. 24. F. 8. B. 20. W. 37.

W. 10. 0. 5. H. 5
{H m.) Scrvandus tyrannidem meditans ab An-
temio perimilur.

467. iO. 25 9. 21. 38, 11. 6. 6.
(G. ponl.) Simplicius Romanse secclesiae 45 presi-

det. Hic dampnavit Petrum Alexandrinum episco-
pum, Euticianae heresis accusatum {H, m ) Roma-
nus tyrannidem meditans ab Antemio perimitur
Gcnscricus rex *° Italiam aggressus, navali bello a
Romanis vincitur.

468. 11 26. iO. 22. 39. i2. 7. 7.
(H. m.) Anlemio ot genero suo Ricimcre patricio

Romae conlendcntibus de imporio, intcrim Olibrio
ad imperandum a Lcone augusto transmisso, Rici-

/i {V. Rem.) hemigius Remorum fit episcopus. Sara-
cenis Egyplum inmrsantibus, hoc tcmpore negotia-
lores Vencliae corpus sancii Marci cvangelistae ab
Alexandria translulerunt ad Venetiam ** )

472. 15. 30 14. 26. 43. 3. 11. -11.

{H. m ) Orcstes patricius Nepotem regno expel-
lit. Thcudemer rex Ostrogothorum morilur, el
Thoodericus tiiius ejus regno substituitur.
473. 16 31. 15. 27. 44. 4. 1. 12

(H. m ) Leone imp. mortuo, Zenon imperat an-
nis 18**, Orestes Auguslulum filium suum rcgnare
conslituit, et ficdus cum Genscrico rege facit. Intc-
rim Odoacercum mulla mullarum gentium multi-
tudinc ab cxlremis Pannoniae finihus Italiam pctit ;
qui pcr Noreiam iter faciens, bcati Scverini, cujus

mer Antemium perimit. (Greg. Tlr.) Mamertus r> nomen tunc ibi celebrabalur» benedictionem pctiil

a W9* * 1 *a *1<* « ^"^ a 1 « *t*1*l**< ^ 1 yX m ■ •

cpiscopus Vienncnsis claruit, qui letanias ante as-
censionem instituit, hac de causa quod terrdemotus
in urbe Vienna ecclcsias domosque everlebal, et fe-
ritas luporum aiiarumque silvaticarum besliarum
toto anno per urbem vagantium homines devorabat.
Adboc palatium regis die sancto paschae cailesti
igne consumplum ad cladem mullum tcrroris addc-
bat. Qui lclaniarum rilusa Viennensi ecclesia in
omncs Galliarum lecclesias dccucurnt.

469. 12. 27. 11. 23. 40. 13. 8. 8

(H. m. Oiibrio imperii sui mense 7 mortuo, Lu-

cerius imperat [G. r. F.) Egidius cum Francos

opprimeret gravius justo, perpendens Widiomarus,

Francos penitere super cjecto Hilderico, revocat

cl ab eo vonlura sibi didicil. Odoaccr Oreste victo,
apud Papiam obsesso, capto ct occiso, Italiam sub-
ditjuri proprio

474. 1. 32. 16. 28. 45. 5. 2. 13.
(H. m.) Augustulus imperium deponit, quod

Odoacer arripicns, 14 annis nulio inquietante obti-
nuit. Zenon imp. TheodericumOstrogothorumregem
consulem ordinarium facit, quae post imperialem
dignitatem prima est dignilas ; et equestrom sta-
tuam auream ante regiam illi collocat.

475. 2. 33. 17. 29. 46. 6. 3. 14.
(G. r. F ) Franci post Wandalos ct Alanos, post

Gothos ct Hunos inccssunl Gallias, non tantum ut eas
habeant direptioni, scd ut sibi sint perpetuae liabi-

cum clamniissodivisi aurci signo cgitque, ul cjecto ^ ,,(;„„; Q„i ^^^^^ colonia Agrippina, fugalo de

Egidio ille restitueretur in reguo. Basina, uxor Ba-
sini regis Thuringorum, relicto viro suo, ad Hiide-
ricum venil ; quam ille uxorem duxit, et ex ea Ludo-
wicumgenuiL (IsiD.)Theoderico Wisigolhorum rege
a fratribus suis juguiato, Eoricus regnavit annis 19.
470. 13. 28. 12. 24. 41. 1. 9. 9.

(H m.) Nepos patricius, Lucerio expuiso et epi-
scopo Salonis eo ordinato, imperium arripiL (Jord.)
Eoricus rex Wisigolhorum Gallias occupare nisus,
Riothimum regem Britonum ad defensionem Gal-
liarum Romanis auxilio venientem bello contrivit.

471 14. 29. 13. 25. 42. 3. 10 10.

( JoRD. ) Eoricus Burgundiones viclos sibi
subegit. Arvernis etiam, Arelatum ct Massiliam
Galliarum urbes invasit, ad occupandas pro-

bcllo ducc Egidio, multos Romanorum occidunL

470 3. 34. 18. 30 47. 7. 4. 15

[Ih.] Franci Trevcrim civitatcm super Moscllam
capiunt. (Martan.) Heresis acephalorum exorta esl,
impugnanlium tria capitula synodi Calcedoncnsis
sine nomine auctoris ; ob quod acefali, id est slne
capite, vocati sunt.

477. 4. 35. 19. 31. 48. 8. 5. 16

(JoRD.) Gensericus rex Wandalornm, succcssiono
regnandi inlcr filios suos ordinata, ut fratri mo-
rienti fratcr superstes sine controversia filiorum
succcderet, moritur. Cui succedens Honoricus filius
ejusregnavit annis 9*^. (G. r. F.) Hildericus rex
FrancorumAurelianis urbem dcvastat.

vincias Romanorum animatus consilio Genscrici , 478. 5. 36 20. 32. 1. 9. 6 17.

qui versute agcbat, ut [orientem Ostrogothi, occi- (Grec. Tur.) Eugenius Carthaginicnsis cpiscopus

dentem vastarent Wisigothi, ut occupatis alias im- ct omnis clerus ejus contra Arianam Wandalorum

peratoribus, ipsc in Africa regnaret securus. heresim fortiter pro Christo agonizant.

VARliE LECTIONES.

•nb uno die triplici occurrente festivitate, ordinatione scilicet episcopatus, translatione corporis dedica-
tione basilicae suae, 4 Nonas Julii annuatim beatus Martinus sollcmpnissima totius comprovintialis popuU
frequentetur devotione. Locus autem, in c[uo sacratissimum corous ejus quiescit, ab urbe Turonica occi-
dentem versus brevi interjacentis camj^i planitie disparatus, Castrum novum vocatur ; ubi in predicto
tcmplo sub ciborio, auro, argenlo gemmisque vestito decenter collocatum, tanta miraculorum illustratur
raagniticentia, uttoto christianitatis orbe apostoHcam gloriam obtineat Severo m Anthimius imperat. Th. a
transiio D. s. S. i. et e. r. B. interfuit. Sequentem annum non muUwit ; in ieriio verba Genscricus — vincitar
omisit. Eademprorsus legunl Fl. 2. 3. Rdiqui omnes habent, quod nos dedimus. ''^ Vandalorum addit unus A.
w in rasura 1 y reU. Saracenis — Venetiam desunt A. *« XIX Ci. T. 3. D. « VIll Cl. V. 3 D.

91 SlGEBERTl GEMBLACENSIS

m R. G P. 37. F 2i

W. 10 0.7 H. 18

(Paul. Diac.) Odoacer rex llaliae Feletheum regem
Rugorum bello oppressum cxlinguit. Huic Fclclheo
et uxori ejus Gisae sanctus Scverinus ha;c ventura
predixcrat, quia eos a malis compescere non potc-
rat. {H. m ) In Africa Honoricus rex Wandalorum
multos orlhodoxos diversi ordinis, diversae setatis,
usquc ad 4975 in exilium trusos diversis in locis,
diversis lcmporibus, divcrsis poenis ad mortem ex-
cruciavit. (Paul Diac.) Exterminatis Rugis Lan-
< gobardi Rugiiant, id cst Rugorum patriam invadunt ;
quibus tunc temporis quintus rex Gudeoch princi-
pabatur. Quia ergo Langobardorum mentionem fe-

B. 33. W. 2. \m. 10. 3. 25 A 37. 6. 14, 11, ?2,

{H. m.) In Africa Honoricus rex Wandalorum
in fficclesiam Dei gravius solito offeratus, omnes
Africse cpiscopos quasi ad sipodum convocat, et
fugdtis et exiliatis 441 episcopis catholicis, aeccle-
sias clausit aut Arianis dedit, plcbemque variis sup-
pliciis afHixit. Letum vero episcopum incendio con-
cremavit ; Eugenium quoque Carthaginis episcopum
cum clericis suis plus quam quingentis cruciatos
multis modis cxiiiavit.
484. 11. 4. 26. 5. 38. 1. 15. 12. 23
(G.r. F.) Hildrico rege mortuo, Ludowicus filius
regnat annis triginta. Hic duxit uxorcm Rothildem
filiam Chilperici regis Burgundionum, quem Gun-

cimus, illorum tempora propter ignoratam hysto- ^ debaudus rex frater ejusperemerat,uxoremquecjus

• _ -• • J*4* i.* J i. A * * r * M * I * ■. W\ *t*IJ* 1* A J Vt .

ricse narrationis distinctionem nondum attigimus
Jam nunc narrationem eorum, ordiamur, et paula-
tim ad plenam et distinctam eorum hystoriam as-
cendere uitamur Horum, ut diximus, posi Ibor et
Agion primus fuit rex Ageimundus, secundus la-
missio, sic dictus, quod a lama, id est voraginc,
fuil cxlractus. Nam matre ejus septem uno parlu
enixa, cum eos in piscinam projecisset, et rex Agel-
mundus iter faciens cos hasta revolveret, is hastam
ejus firmitcr tcnuit et ab eo nutritus, eo virtutis
processit, ut in regno ei succcsscrit, etneccmejus
in Bulgarcs ultus sil. Lethu lertius,HiIdeochquartus,
Gudeoch fuit quintus. Ex quo ergo in Rugilant pro-
fecti sunt, usque ad annos 40, talis fuit rerum ges-

matrem scilicet Rothildis, ligato ad collum saxo,
aquis immerserat.

485. 12. 5. 1. 6. 39. 8. 16. 13. 24.
(pROSP., affPf) Honoricus rex Wandalorum ju-

dicio Dei percussus, scatens vermibus miserabi-
liter exspirat ; post quem Gunthamundus annis 9
regnat.

486. 13. 6. 2. 7. 40. 1. 17. 14. 25
Clarcnt in Galliis Remigius Remensis et Princi-

pius frater cjus Suessonum episcopus, et Vedastus
post episcopus Atrabatensis ; in Africa Fulgentius
episcopus Ruspensis ; in Italia Gcrmanus Capuanus
et Epiphanius Ticinensis (Cf Greg Tur. ; Ann,
Leod.),

tarumhorum consequentia. Sub Gudeoch ct filio q 487. 14. 7. 3. 8. 41. 2 18. \o, 26.

cjusCIaffone scxto rege in Rugilant habitavere. Sub
Tattone scptimo regc in campis Asfeld habitavere ;
ubi tertio anno, Rodulfo Herulorum rege a Tattone
percmpto ct regno Herulorum destructo, Langobar-
dorum crevit potentia. Tattonem Wacho peremit,
ct ipse octavus regnavit, fiiiumque suum Walthari
successorem rcgni reliquit.
480. 7. 38. 22. L. 1. 34 3. II. 8 19.

(H m.) Persis imperat Cuades annis 42 ^^
IG. r F.) Audovachrius dux Saxonum navali ho-
stico Andegavis populatur. (Vict. Vit.) Carthagine
Liberatus abbas cum fratribus sex a rege Honorico
carcere, catenis, igni et vectibus martyrizantur.

481. 8. I. 23. 2. 35. 4. 12. 9. 20.

(G. pont.) Gelasius Romanae aecclcsiae 47«» prcsi-
det Hic Manichcos Romse inventos in exilium dc-
portari fecit, et codices eorum incendit. Hic tracla-
tus etymnos composuit ; hic inter celera sacramen-
torum prefationes et orationes cauto et limato ser-
monc fecit. (//. m.) Zenon imperator regnum Ita-
liae donat TheodericoOstrogothorum regi. Hic Theo-
dericus Trapsilam Gepidarum rcgem ct Busan Bul-
garum regem bcllo victos extinguit (Prosp., app.)
Gunthamundus ab exilio revocat Eugenium epi-
scopum

488. 15. 8. 4. 9. 42 3. 19. 16. 27.

(IsiD.) Eorico Wisigothorum rege mortuo, regnat
post eum filius ejus Alaricus annis 22 *». (^. m.)

[G r F.) Egidius dux in Galliis moritur : Sia- D Theodericus cum 16 annis Ostrogothorum regnum

tenuisset, a Mesia egressus Italiam petiit, et Odoa-
crem llaliaB regem bis sibi congressum bis in fugam
vertit, et Papise inclusum obsidet iricnnio.

489. 16. 9 5. 40. 43. 4. 1. 11. 28.

Barnabas apostolus, qui apud Salaminam Cypri
a Bar-Jesu mago ct a Judeispro Christo igni cre-
matus est, corpus suum, quod a Johanne Marco
consobrino suo in cripta occultalum adhuc latebat,
revelatione sua inveniri fecit (Cf. Marian.) Cum
quo etiam evangelium Mathei, ipsius manibus Ma-
thciHebraice scriptum, quod erat simul recondi-
tum, invenitur. ftuod evangelium ipse Bamabas ex

griustilius ejus substituitur. Audovachrius Ande-
gnvis et alias urbes sibi subigens, obsides rccipit.
Hildericus rex Andegavis incendit, et Paulum co-
mitcm urbis perimit. Hildericus rex et Audova-
chrius confoederati, Alcmannos sibi subjugant.
(Greg. Tur.) Famis tempore in Burgundia senator
Ectitius quatuormilia paupcres sustentans, caelestis
promissionis vocem audivit.

482. 9. 2. 24. 3. 36. 5. 13. 10. 21.

{G. pont ) Felix Romanae secclesise 46tus presi-
det. Hic Acathium episcopum Constantinopolitanum
damnavit, assentientem PelroAIexandrinodamnato.

VARIiE LEUIONES.
** XU CI. 2». 3. D. ♦« XXI B3*. CI. 3. 4». D.

CHRONICA.

doctrina aposlolonim secum semper ferrc solebat, \ tus fueral, eique pars maxima faveret. (Greo. dial )

et ubicunque inveniebat infirmos ponebat illud su-
per eos, et tam fide Bamabse, quam merito Mathei
omnes sanabantur. (G. r. F ) Ludowicus rcxFran-
conim Suessionis Siagrio duci Romanorum con-
greditur. Siagrius Tolosam ad Alaricum fugil : a
quo Ludowico reposcenli rcmissus, perimitur. Lu-
dowicus quicquid Galliarum sub jure erat Roroano-
rum, ad jus Francorum transfert.

490 R. 17. P. 10. F. 6. L 11. A. 44.
W. 5. W. 2. 0. 18. H. 29.

(Greg. Tur.) Avitus Viennensis episcopus claruit,
qui Gallias ab Arriana heresi defendil. Uic metrice
de conditione mundi iibros composuit. Sollemnis
Carnotensis episcopus claret, qui in praedicando

Francis Christum non segniter institit. In MineoB eum annisSG.

Pro cujus disscnsionis culpa animam Paschasii dia-
coni, qui pertinalius Laurentio faverat, alias magna;
sanctilatis viri, Germanus Capuanus episcopus in-
venit in thermis in igne pur^torio positam. (G«
pont,) Hic Simmachus constituit omnidominico die
vel natalitio martyrum Gloria m excelsis Deo ad
missas canlari ; quem ymnum Telesphorus septi-
mus a Petro papa, noctc tantum nalalis Domini ad
missas a se in ipsa nocte instilutas canlari insti-
tuit, et in eo ad angelorum verba quie sequuntur
adjecit.

494 2. 14. 10 15 3 9. 6, 3. 33.

Prosp, app,) Gunthamundo Wandalorum rege
defuncto, Trasamundus frater ejus regnavit post

Hispanis fluvio pisces capti sunt, in quorum squa-
mis videbatur inscripta ffira presentis anni. Idatius
Lemice Hispaniarum urbis cpiscopus cronica sua a
primo Theodosii consulatu inchoata hucusque per-
duxit. (162) Gennadius episcopus iibrum suum de
iilustribus viris hucusque perduxit.
i91. <8. 11. 7. 12 45. 6. 3. 19. 30
(G. ponL) Anastasius Rominae aecclesise 48»^ pre-
sidet Huic Acatium damnatum revocare volenti,
mnlti Romanorum non communicabant (Beda, H,e)
Rritanni non valentes amplius ferre virtutem An-
glorum, ut vicli concessere in jus et nomen eorum.
Primus de gente Anglorum Elli, ct secundus Ce-

495 2. 15 41. 16. 4. 1. 7. 4. 34

(G. r. F.)Ludowicus rex Turingiam sibi subju-
gat. (H. m.) Thcodericus rex omnes vicinarum gen-
tium reges et principes aut amicitia aut affinitate
sibi conciliat, et pacifice agens in locis celebribus
rcgalia habitacula aedificat [Florebant hoc tempore
Launomarus Carnotensis, fundator cenobii Curbio-
nensis, ut Maximinus Aureliancnsis, fundator ceno-
bii Miciacensis ; cujus discipuli fucrunt Carileffus et
Avitus abbates ♦*].

496. 4. 16 12. 17. 5. 2. 8. 5. 35.

(G. r. FJ Ludowicus regnum Francorum usque
Sequanam dilatat (G. ponl.) Aliqui Romanorum

liu, alter alteri mortuo succedendo, regnaverunt ^ subornatis falsis testibus incriminantes Simmacum

apud eos perannos70 (163). (Maeian.) Sanctus Pa- papam, latentcr Laurcntium in papatum subintro-

tricius secundus Hiberniae archiepiscopus, anno

a^tatis suse 122 in Christo quievit. (Isid ) Odoacer

a Theoderico in fide susceptus^ ab eo perimitur, et

Theodericus Italia potitur, ct deposito privato ha-

bitu, induitur regali scemate, et regnavit in Italia

annis36^*.

492. 19. 12. 8. 13. 1 7. 4. I. 31.

(H, m.) Zenone imperatorc mortuo, Anastasius
iinpcrat annis 25, vel ut quidam volunt, 27. Gun-
thamundus rex in Africa aecclesias calhoiicorum a
patruosuo Hunerico vel avo Genserico clausas ape-
ruit, et omnes Dei sacerdotes petente Eugenio Car-
taginiensi episcopo ab exilio revocavit [Achacius

duxerunt pro quo scismate dirimendo rex Theode-
ricus episcopum Petrum contra canones visitatorem
sedis apostolicse instituit.

497. 5 17. 13. 18. 6. 3. 9. 6. 36.
(G. r. F.\ Ludowicus regnum Francorum usque

Ligerim amplificat (8. ponU) Simmacus papa in
cousilio 115 episcoporum se purgat de objecto cri-
mine, et damnatis Petro et Laurentio, ipse quidem
sedi suse restituitur : contcntio autem usque ad ce-
des et homicidia intra et extra secclesiam diu pro-
trahitur.

498. 6. 18. 14. 19. 7. 4. 10. 7. 37.
(G. r. F.) Ludowicus rex castrum Meledunum

cpiscopus Constantinopolitanus divino nutu percu- ^ capit. (Beda.) Trasamundus rcx Wandalorum in

litur ♦' (cf. Mar Beda )].

493. 1. 13. 9. 14. 2. 8. 5. 2. 32.

G. pont.) Simmachus Romanae aecclesiae 49^8
presidet, ordinato contra eum per contentionem
Laurentio. Quae res grave discidium aecclesiae diu
usque ad ipsa protraxit homicidia ; donec tandem
hanc altercationem comprcssit Theodcrici rcgis,
quamvis Ariani, potentia, hoc aequitatis judicio opti-
nente, ut Simmacus papa esset, quia prior ordina-

Africa, clausis catholicorum aecclesiis, 220 episco-
posexiliavit : contra quos Simmacus papa manum
sua? libcralitatis benivole exeruit. (Ado,) Hac per-
sccutione Fulgentius episcopus, sanctilate, sapientia
et scientia, stilo et facundia preclarus, multa ab
Arrianis pro vera fide perpessus, diutino in Sardi-
niam exiiio maceratur. (G. r. F.) Rothildis regina
orthodoxa Ludowicum regem a gentilitatis errore
avocare conabatur, sed frustra conari videbatur.

VARIiELECTIONES

♦• trjginta duobus C3. e corr. D. *' ita in rasura I., ut videtur, et relL: Anastasius papa divino nultt per-
euasQi est A. *• Florebant —abbates i.,reU. Desunt A.

NOTJS.
{lea; Errat Sigebertus ; desinit Idacius a. 467. (163) Errat Sig in tempore ; cf, Hiwcbii^, ^t^

499.

R. 7. P. 19. F. 15. L. 20. A. 8
W. 5. W. 11. 0. 8. H. 38.

(G. r. ¥ ) Ludowicus rex Alcmannis beilo congre-
ditur; ibique laborante excrcitu, volo suscipiendi
chrislianismi se obligare cogitur ; sicque perempto
Alemannorum rege, et Alemannia sub tributo reda-
cta, baptizatus a Remigio episcopo Remorum cxem-
plo et cdicto suo perducit ad fidem Christi populum
Francorum.

500. 8. 20. 16. 21. 9. 6. ^i2. 9. 39.

(V. S. Rem.) Collalis a Ludowico rege multis
prcdiis aecclcsiae Rcmcnsi, Remigius, multaeorum
partc data {ecclcsise [^audunensi, sedem cpiscopatus
ibi cssrt constiluit ; primumque illic cpiscopum Ge-
nebaudum conslituit, etcumdem in fornicalione cum

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

A 507. 15. 27. 23. 28

16. 13. 19. 16. 46.

(H. m ) Vitalianus instinctu populi insurgit in
imperatorem Anastasium, propter Eutitianam here-
sim Deo et hominibus exosum.

508. 16. 28. 24. 29. 17. 14. 20. 17. 47.
(G. pont) Hormisda Romanae aecclesiae 50»« pre-

sidet. Hic clerum composuit, et psalmis enidivil
Hic rospectu apostolicae humanitatis Grecos convi-
ctu hereticorum maculatos absolvit persuos nuntios.
(G. r. F.) Alaricus rex Ludowico regi insidias mo-
litus, foedus violat.

509. 17. 29. 25. 30. 18. 15. 21. 18. 48
(G. r F.) Ludowicus rex signis divini auxilii ani-

matus ad bcllandum — Turonis quippe transiens,
cquum suum Sancto Martino misit ; quem centum

sua quondam uxore prolapsum, scd scptemnali poe- ^ solidis redemptum recipcre nonpoluit, missis aliis

nitentia purgatum ct de re«lusionedivinojussu edu-
clum, scdisuse restituit,
501 9. 21. 17. 22 10. 7. 13. 10. 40

(G. r* F.) Ludowicus rcx Gundebaudo rcgi Bur-
gundionum congrcssus, eo viclo, Burgundiam, redi-
gilsubtributo

502. 10. 2-2. 18. 23, 11. 8. li. II. 41.
(H m.)Simmacus patricius rem publlcam illu-

strat, et cum eo gener ejus Boelius vir consularis,
conspicuus in ulraque lingua, eruditionc omuium
libcralium arlium, quas pene omncs a Grcco in La-
tinum transtulit et exposuit.

503. \\. 23. 19. 24. 12. 9. 15 12. 42.
(H. m. In Africa Olimpius quidam, dum in bal-

ccntum solidis rccepit ; credens illum bonum esse
in auxilio, qui tam carus crat in ncgotio — insuper
accepto victoriae prcsagio a clericis cantantibus :
Prmcinxisti me. virtute ad bd^um, Alarico Wisigo-
thorum regi congrcditur, coque percmpto, quicquid
Galliarum Wisi^^othi possidcbanl, ad parles Fran-
corum translulil ; et invadensTolosam sedem rcgni
Gothorum, usque ad Pyrineos moutes regnum Fran-
corum dilatavit. Ferlur cliam muros Ecolismae ur-
bis antc faciem cjus corruisse. Amalricus filius
Atarici fugiens in Hispaniam, rcgnat ibi annis 16.
(Flodoard.) Sigismundus, mortuo patre suo Gun-
debaudo, rcgnat in Burgundia. [Gibrianus Scottus
cum fralribus ct sororibus in Galiia peregrinatus,

neis in sanctam Trinitatem blasphcmarct, ignito ^ urbem Remcnsem et vita ct morte sua iilustrat *®.]

jaculo ca^litus venicntc, visibiiiter eombustus est.
504. i2. 24. 20. 25. 13. 10 16 13 43.

[//. m ) Constantinopoli dum Deuterus Arianus
episcopus Barbam quendam baptizaret, et male dis-
tingucns Trinitatem, dicerct : Baptizo te, Barba,
in nomine Patris per Filium in Spiritu sancto, aqua
disparuit.

505. 13. 25. 21. 26. 14. 11. 17. 14. 44.

(J7. m.) Alamundarus rex Saracenorum ab ortho-
doxis baptizatus, cum eum vcllent Euticiani sedu-
cere, refellit eos hac fabulosa inductione, dicens
quod litteras accepcrit Michaelem archangelum

(Vita S, M) Faustus S. Bcncdicli discipulus, ct ab
eo cum Mauro in Gailias hoc anno transmissus,
scribit in Yita illius Mauri, S. Bcnediclum claruissc
temporibus Justini senioris et Hilderici Wandalorum
regis ; addens, quod co tcmpore rex Theodcricis
Simmachum patricium ct Johannem pnpam occidc-
rit. Scribit quoque, eundem Benedictum hoc eo-
dem anno, quo Maurus ad Gallias tcndcbat, obiisse,
12 Kal. April., hora dici quasi tertia ;quod co nnno
in sabbato paschae proveniens, primum pascha
fuisse demonstrat. Se quoque dicit in Gallias ve-
nisse tempore regis Theodeberti, nepotis Ludowici

mortuum essc ; illisque respondcntibus, hoc impos- regis, quia crgo illi scripsit quae viderat quomodo
biie esse, quod angeli sint impassibilis naturae : ^ hoc consequenliae hystoriarum conveniat, qui valet

Quomodo ergo, inquit, secundum vos nudus crucifixus
est Cftristus, nisi duarum naturarum esset, quando-
quidem nec angelus mortuus est ?
506. 14. 26. 22. 27. 15 12. 18. 15. 45.
(G. r. F.) Ludowicus et Alaricus reges confoedc-
rantur. (Greg. Tur.) Quintianus Rutcnensis episco-
pus et Maxentius Pictavensis abbas clarent in Gal-
lia.

advcrlat, et qui advertit, exponat(l63*).
5 0. 18. 30. 26 31. 19. 16. 1. 19. 49
(G. r. F.) Ludowicus rex ab Anastasio imperatore
co liccllos dc consulatu et coronam auream cum
gemmis et tunicam blatteam accepit, et ex ea die
consuletauguslus cst appellatus. Ipse vcro rex mi-
sit Romae S. Petro coronam aurcam cum gemmis,
quae regnum appellari solet.

*• 1 Y ut videtur ; rell. Desunt A

VARI^ LECTIONES.
NOTiE.

(163*) Jure suo dubitat Sigebcrtus. Sed, quae Vitae faccrct ediiionem, quam Sigebcrtus pro ge-

hanc dirficultalem creant nolioncs tcmporum, non nuina Vita habuit. Ita rem bene cxplicat V. D.

sunt illae a Fausto profectae, sed ab Odonc Glanna- Hirsch.
foliensi interpolatae, cum saeculo nono novam illius

CHROiNlCA.

511. R. 19. P. 31. F 27. L. 32. A. 50. A (P. D.) Johannes Romanse secclesise Slus presidet,

W. 20. W 17. 0. 2. H. 20.

{H. m.) Theodericus rex llalia>, Ibba comite suo
contra Francos misso, triginta milia occidit eorum,
in vindictam necis Alarici gencri sui.

512. 20. 32. 28. 33. 21. 18. 3. 21. 51.

Prima synodus a Francis' jussu LuUowici regis
Aurelianis habita est^ in qua decernuntur multa
scclesias utilia. Genovefa virgo Parisiensis octoge-
naria transit ad Dominum.

513 21. 33. 29. 3i. 22. 19. 4. 22. 52.

(K. Am,) Sanctus Arnulfus, sancli Remigii in
baptismo tilius, in Gallia claret, qui post mullos in
predicando Christum agones martyrizatus, in silva

Wacheone Langobardorum rege defuncto, filius
ejus Gualtarith rcgnavit annis 7.
520. 3. 40. 6. 1. 29. 26. 11. 295«. 59.
(6. r. F.) rhlodomeris, frater Lolharii regis, et
fratres ejus, instinclu Rothildis matris suaB insur-
gunt in Sigismundum et Godemarum, tiiios Gun-
debaudi regis, ad vindicandam necem aviae suse ct
avi sui Chilperici. in congrcssu Sigismundus capi-
tur, Goderamus fuga elabitur. (H, m.) Bcllo orto
inter Romanos ct Pcrsas, («huades rex Persarum
Zeliobem regem Hunorum, vcnientem cum viginli
milibus auxiliari sibi conlra Romanos, inmisso
exercitu occidit, et lolum paene ejus exercitum de-

Parisiorum Aquilina a Scariberga, conjuge quon- j^ levit, suspectum eum habcns, quod utrinque munera

dam sua, tumulatus est.

5U. 22. 34 30. 33. 23. 20. 5. 23. 53.

(6. r. F.) Ludowicus rex, regno Francorum per
omnes Galiias diiatato et legitimc et paciticc confir-
mato, moritur. Lolharius filius ejus, compartito rc-
gno cum fratribus suis Theoderico, Clodomcre et
Hildeberto, regnat annis 50 ^^, Sororem cjus Ro-
thildem Amalricus rex Wisigothorum uxorem du-
xit.

515. 23. 35. 1. 36. 24. 21. 6. ^l. 54.

(G. r. F.) Rex Burgundiae Sigismundus, qui mo-
naslcrium Agaunensium construxerat, filium suum
Sigericum peremit, malo novercse illius consilio
usus. Qui competenti paenitentiae se addicens, et

acceperit, et a se contra Romanos, ct a Romanis
contra sc Abhinc rcgnum Hunorum annotare ccs-
sabo, quia omnes gentis illius reges Kaganos voca-
tos lego, et nullam distingucndi proprielatem invc-
nio. (Ib,) Trasamundus rex Wandalorum Hildericum
filium suum ex Eudoxia, filia Valentiniani impera-
toris a Genserico captivata, astringit sacramcnto, ne
catho'icis in regno suo consulcret; qui patre mor-
tuo, antequam regnum suscipcrct, omncs catholicos
ab exiliis jussit revocari, ct episcopis aecclesias re-
formari. Sicque suscepto regno, regnavit annis
octo evolutis septuaginta quatuor annis, ex quo
Genscricus avus ejus statum aecclesiae in Africa pro*
fanavil.

martyribus Agauneusibus se totum devovens, quod ^ 52l. 4. 41. 7. 2. 30. 1 42. 30

dignus fuerit venia, testatur crebra post mortem
ejus per eum multis concessa sanitatum gratia, et
per enm febricitantibus indulta curalio. [Hoc tem-
pore in Alexandria multi utriusque scxus arrcpti a
demone, repente quasi canes latrabant ^K]

516. 24. 36. 2. 37. 25. 25. 7. 25. 25.
(Gbeg. Tur.) Theodcricus rex, frater Lotharii,

Chlochilaicum regem Danorum Gallias vastantem
perimit.

517. 25. 37. 3 38 26. 23. 8. 26. 56.
(Beda.) Anastasius imperator fulmine a Dco per-

cussus periit, post quem Justinus senior annis 11
regnavit Boetius annitcnlesibi Simmacho, cum au-
cloritatem Romani senatus contra Theodericum re-

(Ib,) Chuade Persarum rege mortuo, Kabades
post eum regnavit annis 16. Chlodomeris rex, Si-
gismundo rege cum uxore et filiis perempto, ilerum
congressu fratri ejus Godemaro, perimilur ab eo.
Boetius longo exilio fatigatus, a Theodorico Gotho-
rum rege perimitur.

522. 5. 1. 8. 3. 31. 2. 13. 3l.

(Vita S, Maur.) Ut scribit Faustus, hac aetate,
scilicet tempore Justini senioris et Hilderici Wan-
dalorum regis, revera floruit sanctus Benedictus.
Sed nec de vita, nec de morte ejus ratio procedit.
secundUm cyclum Dionisii (164). (H. m.) Zathus
rcxLazorum Constanlinopoli baplizatur, cta Justino
imperatore susceptus muneratur •*'. Simmachus

gem Italiae tucri nitilur, ab ipso- exiliatur ibique li-D exconsul a Tbcoderico rege Italiae perimitur.

brum de consolatione phiIosophi% edidit.

518. 1. 38. 4. 39. 27. 24. 9. 27. 57.

(G. r. F.) Theodericus rex, frater Lotharii, ab
Ermenfrido rege Thuringorum, ad perimcndum fra-
trem illins Badericum, pactione mediclatis regni
iHius invitatus, Bapericum rcgem pcrimit. (Mab.)
Virgo Dci Brigida Scotta obiit in Scollia.
669. 2. 39. 5. 40. 28. 25. 10. 2^. 58.

523. 6. 2. 9. 4. 32. 3. 14. 32
(Bbda.) iustinus Arrianos ubique exterminari
edicit. Ad quod edictum dedicendum Johannes papa
a rege Ilaliae Theoderico Arriano et Arrianorum
defensore Constantinopolim missus ante portam
urbis caecum illuminavit; et compos pctitionis ad
Theodcricum regressus, Ravennae ab eo in carcere
excruciatus, fame defecil. (H. m.) Post dics 90

VARl^ LECTIONES.

» LI haberU 1. e corr. ut videtur, et A. Reliqui omnes L. " add, i ., reli. Desunt A. " XXVlll et per
porro 1. ^ Zathus — mnneratur desunt A

NOTiG.
(164) Cf. ad annum 609.

SIGEBERTI GGMBLACENSIS.

100

Theodericus subito defunctus, a quodam sancto he- ^ 5^. 1. 7. 14 2. 37. 8. 3. 5.

remlta visus est nudus et discalccatus a Johanne
papa et Simmaco patricio in olla Vulcani esse de-
trusus. Athalaricus, Theoderici cx filia nepos, in
regno Italise et Ostrogothorum succedens, regnat
annis 8. (Mar.) Felix Romana; aecclesiae 49^8 »♦ pre-
sidet. Hic Gregorii papse ataMis fuit.

524. R. 7. P. 3. F. 10. L. 5. 33. A.
W. 4. W. 15. 0. I.
(Greo. Tur., III, 7.) Theodericus rex reposcens
ab Ermenfrido rege pactum, cum fratre Lothario
insurgit in eum ; eoquc post nimiam suorum stra-
gem de bello fugato et non multo post morluo, totam
Thuringiam sibi subdunt. Captivatam interaliosRa*

(Ann Leod,,) Marian. Cassiodorus senator, post
monachus, Arator poeta, Priscianus grammaticus,
Yictor Capuanus episcopus, qui cyclos paschalos
scribens VJGtorii errores redarguit. Gregorius Lin-
gonensis, Nicctius Treverensis, Domilianus Tun-
grensis florcnl. (Prosp., app,) Gylemer, perimcns
Hildericum regem, annis 4 regnat post eum super
Wandalos; qui tanlae crudelilatis fuit, ut nec paren-
tibus parceret.

529. 2 8. -15. 3 38. 1. 4. 6.

Beda. Corpus Antonii monachi divina revelatione
inventum et Alexandriam est dclatum.

530. 3. 9. 16. 4. 39. 2. 5. 7.

degundem, filiam Bertharii rcgisolima fratre Ermen- ^g ^^^ j Johannes Romauae »cclesiae 53«» pre-
fridoperemptijLothariusrexsuosociavitmatrimonio. " gjjg, ss p,

525. 8. 4 II. 6. 34 5. 16. 2.

(6. r. F.) Amalricus rex Wisigothorum cum uxo-
rem suam Rothildem indigne tractaret, eo quod
Arrianse sectse secum inservire nollet, perimitur in
Hispania a fratre Rothildis Childeberto. (Isid.)
Theuda regnavit post eum annis 17.

526. 9. 5. 12. 7. 35. 6. 1. 3.

(6. r. F.) Lotharius rex cum fratre Childeberto
Augustidunum Burgundiae civitatem obsidens^ cun-
ctam fugato Godemaro Burgundiam occupat. (P. D.)
Gualtarith Langobardorum rege mortuo, Audohin
9«* regnat annis 15 *'. Mar. Acephalorum heresis
abdicatur, qui dicunt Paulum apostolum in episto-
lis suis precepisse fcminas diaconas debere fieri,

sidet '^. Franci extorquent de manu Athalirici,
quicquid Galliarum avus ejus Theodericus rex Ita-
\m tcnuerat. (Vict. Vit.) In Africa quidam ortlio-
doxi episcopi, linguis sibi cxcisis radicitus a Wan-
dalis, postmodum clare loquendo multis miraculo
fuere; quod miraculum unus eorum auxit, qui in
elationem ^' vcrsus, statim privatus divino dono
obmutuil.

531. 4. 10. 17. Jf. 40. 3. 6 8.

(Jord.) Alhalarico, rege Italise et Ostrogothorum
mortuo, Amalsuinda mater ejus Thcodatum, Theo-
derici patris sui ex sorore nepotem, asciscit secum
in regnum {G. r. F.) Chlodoaldus filius Chlodo-
meris regis, fratribus suis impie a patruo suo Lo-

quia cas commemorat post diaconos; et dicuntur C thario olim extinctis, mundanam nobilitatem trans-

acephali sine capite, quia auctor hujus erroris ne-
scitur. {H. m.) Kobadesrex Persarum, dolens filium
suum Phatsuarsan in Manicheorum sectam indu-
ctum, omnibus Manicheis quasi a se munerandis
coactis in unum, immisso exercitu occidit mulla
milia eorum, (P. D ) Inter Thurismodum regem Ge-
pidarum et Audohin regem Langobardorum conserto
prelio, Albuin filius Audohini Tburinsindum filium
Thurismodi extinguit, ct victoria Langobardis cedit.
Thurismodus preponens fidem ira; et dolori, eidem
Albuino postea ad se sub fide venienti dedit arma
filii sui Thurisindiab eo perempti.

527. 10. 6. i3. 1. 36. 7. 2. 4.

(G. panl.) Bonefacius Romanse aecclesiae 52^8

ferens ad nobilitalem divinae servitutis, in clericali
gradu preminet exemplo sanclitatis. {V Ved.) Vc-
dastus primus Atrabatensium episcopus ordinatur a
sancto Remigio.

532. 5 II. 18. 6. 4 7. 1. 41.

(Cf. Beda.) Mar. [Hoc anno expletus esl a Chri-
sti nativitate magnus annus annorum 532. Ab hoc
etiam anno Dionisius abbas orditur ciclum suum
ciclorum quinque deccnnovcnnalium. Et quia se-
cundus annus operis hujus concordare dcbet in ra-
tione compoti primo anno nativitatis Christi, debet
35^8 annus cycli Dyonisii concordare in ratione
compoti 33" anno nati Christi, scilicet ut 16"^ luna
Aprilis occurrat 9 Kal. Aprilis in 5 feria; passio

presidet^^ (Beda ) Juslinus, Justiniano suo ex so-DChristi 8 Kal. Aprilis in 6 fcria, resurrcctio 6

rore nepote in regno substituto, moritur. Is Justinia-
nus imperat annis 39. Hic Persas ab irruptionibus
in partes R(imanorum per Bilisarium repressit.
P. D. Audohin Langobardos in Pannoniam duxit :
in qua habitaverunt annis 42 ^^.

Kal. Apriiis in dominica die. Sud quia non ita oc-
currit, sed luna 14™* Aprilis occurrit eo anno 12
Kal. Aprilis in 1 feria, dominica voro dies paschae
in 5KaI. Apriiis, ideo improbatur, quia repugnat
cvangclicae veritati ^.] (P. D } Justinianus impera-

VARIiE LECTIONES.

** tto I . F» . 3. et primo fortasse Cl ; at Lll habent B4* Cl e corr. C2* 3 D F2., e/ Le correctura B3*.
•* a. XVII. desunt A. ^^ ita omnes *' Audohin — 42 desunt D. " ita ipse Sigebertus statim correxit ex LIIII,
quod prius scripserat. LVill corr. LIIII. D. " vcl luxuriam superscripsit AnselmuSy luxuriam Fl 2 fornica-
tionem A. ^ hascprimo quattuor lineis expresserat atietor. Sed iis erasis, ea ita ampliavit Ans , ut videtur,
rell. praster unum A., qni h«c ita habet: Quiaantiquitus delegatum erat Aiexandrino pontifici, utdiem celc-
brandi pascha annuatim denunciaret Romano pontifici, et per cum caiteris aecclesiis occidentalium, qui
epe de pascha celebrando aut dubitabant aut crrabant; nunc Romanorum errorem aut ignorantiam non

lOi

CHRONICA.

lor libros legum Romananim adbreviavil, in uno vo- \ super Ostrogolhos regnat annis 1 1 : qui mox Italiam

lumine, quod Justinianum vocatur.

533. R. 6. P. 12. F. 19. L. 7. A 42.
W. 5. W. 8. 0. 2.

(G. pontj Agapitus Romanae secclesiae 54*^8 prcsi-
det ". {H, m.) Bilisarius patritius a Justinianoimpe-
ralore exjussu Dei ad Africam liberandam de manu
Wandalorum missus, noctucumplaustris rusticorum
urbem introeuntibus ingressus. Carthaginem cepit,
pecnnias inGnitas recepit, Gilimerem ex fuga ad de-
ditionem reductum imperatori Constantinopolim
duxit. Sic Wandalorum regnum destructum est ; sic-
tandem illa Wandalica rabies cum ipso nomine fun-
ditus extincla est {!b ) Theodatus rex reginam

invadit, et a sancto Benedicto Casincnsi futura au-
ditsibi. Multa, inquit, mala faciSfmulta fecisti,
jam aliquando ab iniquitate compescere. Et quidem
maretransiturus es, Romam ingressurus; novem annis
regnabis, decimo morieris. lloc anno quidam dicunl
eundem sanctum Benedictum obiisse.

537. 10. 16. 23. 11. 46. 12 1.

(H. m.) Apud Persas regnat Chrosroe annis 37.
{G, r F.) Theodericus rex frater Lotharii obiit ;
Theodebertus filius ejus ei succedit. {Narr. de
Theoph.) Hoc ^ tcmpore in una urbium Cilitite
quidem Theophiius vicedominus tam prudenter ct
uliliter secundas parles ecclesiasticae dispensationis

Amaisuindam, imperatoriae tutel» commissam exi- ^ ^^^ episcopo agebai, ut morluo episcopo omnium

liat, eaque non multo post in balneo strangulata
immissu Theodati, solus super Ostrogothos anno
uno regnat. ((r. pon^) Qui sciens per hoc se iram
imperatoris incurrisse, Agapitum papam Conslanti-
nopolim misit, pro impetranda hujus iacti impu-
nitate. Agapitus inveniens ibi Anthemium Con-
stantinopolitanum episcopum Eutitianae esse here-
sis, eo excommunicato et cxiliato, Menam fecit ei
substitui. Agapitus ibi moritur Romamque refertur.
(P. D.) Justinianus imperator Constanlinopoli seo-
clesiam S. Sopbise incomparabili opere cxedificat^.

534. 7. 13. 20. 8. 43. 9. 1.

{G. pont.) Silverius 55»^ Romanse aecclesiae a
Theodato substituitur. Bilisarius contra Theodatum

ore dignus episcopatu esse acclamaretur. Q,m con-
tentus vicedominatu, alium ordinari maluit episco-
pum. A quo a vicedominatu injuste amotus, ad
tantam impatientiam est delapsus, ut conduclo sibi
Hebreo quodam mago, per eum opem ad dignitatcm
suam recuperandam cxpeterel a principe demonio-
rum ; et ab eo jussus abnegare Christum fiiium Dei
ejusque matrem Mariam cum omni chrislianismi
proposito, et ipsam abnegationem scripto firmare et
scriptam signare et signatam sibi tradere, ejus so
servitio addixit. Qui in crastinum recuperato vice-
dominatus honore, non multo post ad se reversus,
per dies 40 omni penitendi modo sc affligens, primo
piam Dei matrem Mariam sibi reconciliavit ,* eaque

raitlilur, Thcodalus a Gothis extinguitur ; Witigis j. sibi apparente, abrenuntians diabolo, Christumquc

in regno substiluitur. Bisilarius Neapolim extermi-
nal; Romam, fugientibus Golhis, intrat. Witigis
Romam obsidet ; famcs Italiam urget. Witigis capi-
tnr, et imperatori dirigitur. Silverius, quia Anthe-
mium revocare noluit, exiliatus defecit. (Jord.) EI-
depadus ab Ostrogothis rex ordinatus regnat anno
uno. [Flcdoard.] Theodericus abbas, discipulus
sancii Remigii, et TheoJulphus abbas discipulus
ipsius Theoderici, in Francia clarent ^.]

535. 8. 14. 21. 9. 44 10. I.

(G. p.) Vigilius Romanae aecclesiae 56^» presidet.
{H m } Eldepado perempto, Erarius regnat anno
uno. (Greg., Dial.) In Galliis clarent [fratres uterini,
uno eteodem dienati, et pontifices consecrati, Mc-
dardus ad titulum Noviomensem, Gildardus ad q
Rothomagensem, et uno die absoluti a saeculo, et
assumpti a Christo, in Italia episcopi Sabinus Ca-
nusinus, Cassius Narniensis, Fulgeniius Utricolen-
sis, Serbonius Populonii ^*.]

536. 9. 15. 22. 10. 45 11 1.

{U. m.) Erario perempto, Totila, qui ct Baduilla

verum Dei filium verumque Deum et homineme^
Maria virgine natum, et omne christianismi propo-
situm profitens, per eam etiam Christi filii ejus gra-
tiam recepit ; et ad indicium indultae sibi veniae,
rursum ibi dormienli apparens Christi mater, eliam
scriptum abrenuntialionis, quod signatum diabolo
dederat, reposuit superpectus ejus. QuoTheophilus
recepto, incrastinum, dominica scilicet, coram epi-
scopo et omni aecclesia pandens ordinem rei, omnes
ad stuporem et laudem Dei et genitricis suae Mariae
commovit ; et in eodem loco, quo sibi pia Chrisli
mater apparuerat, perstans, ibidem post triduum
mortuus et sepultus est.

538. 11. 1. 24. 12. 47. 13. 2.

{H. m.) Chrosroe fines Romanorum incursaL In
Campania Italiae Benedictum juniorem sanctitate
clarum rex Totila pro Cbristo persequens, cum cum
cum cella sua comburere voluisset, nec valuisset,
in clibanum ardentem eum projecit ; qui inde allero
die illesus, illesisetiam vestibus, exivit.

VARli*: LECTIONES.

ferens Dionisius abbas Romanus cyclum magni anni annorum scilicet quingentorum iriginta duorum ab
Iioc anno orditur qui etsi ab omnibus recipitur in eo tamen improbatur, quod passionem Domini 12.
Kal. Aprilis et resurrectionem 5. Kal. Aprilis ponens, veritati evangelicae conlraire vidctur Hosc igitur
Sigebertus primo scripserat ; postea correxit, ut supra dedimus " LV. e corr. b. et sic jiorra. " Justin.
— cxedificat addidit Sig. curis secundis. " add. manus incerta, fortasse Sig cur. se. rell ; desunt A
** m rasiira id. ut videtur, reUqui proster A., qui hcec ita habet : In Galliis clarent Mcdardus episcopus et
Germanus Parisiensis, in italia cpiscopi R. C, C N.. F. U., CcrboniusPopulonii. Ita igitur Sig. prvmo edi^
derai ^ Sequentia Sigeb. ipse in scedula assuta addidit.

103

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

i04

539. R. 12. P. 2. F. 25. U 13. A. 48. ^^«^dcratur. [Vila A.) Obiit sanctus Remigius Remo-

W. 14. 0. 3.

(H. m.) Justinianus imperator duos Bulganim^
reges Traciam depopulanlcs occidit cum multis mi-
libus Bulgarum.

540. 13. 3. 26. 44. 49. 15. 4.

(H, m.) Chosroe Anthiochiam capit. {G. r F,) Chil-
debertus rex cum fratruele Theodeberto in fratrem
Lotharium insurgit, sed matre eorum Rothildesalis
ageute apud Deum, neinter fratres Beret civilebel-
lum, horrenda tempestate coerciti, cum super Lo-
tharium ne signum quidem apparuerit horroris hu-
jusmodi,reddunt sefraternae paci.

541. 14. 4. 27. 15. 50. 16. 5.

rum episcopus 165.

546. 19. 9. 32. 3. 55. 2. 10.

{H- m.) Yigilius papa exiliatur. Narses patricius
auxiliantibus sibi Langobardis Totilam regom peri-
mit ; Ostrogothorum gente usque ad internetioncm
deleta, regnum Ostrogothorum, penitus destruit. Ita
illud regnum Gothorum, quod, ut ait Jordanis 166,
per annos circiier 2109 duraverat, defecit in Ostro-
gothis, scd in Wisigolhis in Uispania regnanlibus
incolume remansit. Teias regnum Ostrogothoruro
resuscitare nisus, regnat annis 2.

547. 29. 10. 33. 4. 56. 3. i.
(Paul. Diac.) Conserto prelio inter Cuniraundum

(Jf. m.) Chosroe jam quarto Romanos infcslan- _. regem Gepidarum et Albuin regem Langobardorum ,

tem, Bilisarius compellit redire incfOcacem. (Gteg.
TuR.) Indiversis Galliarum locis divcrsa signa visa
8unt. Cometes apparuit ; dio paschse cselum ardere
visum est ,* verus sanguis ex nube defluxit in vesti-
mentis hominum ; domus cujusdam ab intus san-
guine respersa apparuit ; et secutae variae clades et
mal» valetudines cum pustulis et vesicis populos af-
flixerunt.

542. 15. 5. ' 28. 16. 51. 17. 6.
(i7. m.)BiIisarius ^ ad Africam rcmissus, Guin-
tharit super reliquias Wandalorum regnantem cum
8uisextinguit(6r. r. F.) Lotharius ct Childebertus
fratres, obsesso in Hispaniis Cesaraugusta , civibus
Deum orantibus et circumlata Vincentii martiris tu-

corruerunt ulrinque sexaginta milia eorum. Ubi
Albuin Cunimundum peremit, et ex testa capitis
ejus poculum sibi ad bibendam fecit, filiamque ejus
captivatam uxorem sibi accepit. Hunis vero terras
Gepidarum invadcntibus, destructum est regnum
Gepidarum penitus.

548. 21. li. 34. 5. 57. 4. 2.

(G. r. F.) Theodebertus rex per se et perducem
suum Bulcellinum Italiam vario belii eventu inquie-
tare non desistit, et ab Italia et a Sicilia aut spolia
aut tributa accipit . Tejas rex a Narsete perimitur,
et cum eo Golhorum reliquia; extirpantur.
549- 22. 12. 35. 6. 58. 5.

(Grbg. Tur.) Agericus Virdunensis episcopus san-

nica, accepta ab eis pro munere ipsius martiris Q ctitate claret, P. D. Narses patricius Sinduald re-

stola, rcdtunt, adquisita Hispaniae parte maxima.
(IsiD.) Theuda Wisigothorum rege a suis perempto,
Theudegisibus rcgnat post eum annis 2 (K MaurL)
Maurus in Gallia claret, sancti Benedicti disci-
pulus

543. 16. 6. 29. 17. 52 I. 7.
{H. m.) Vigilius papa quia secundum suam pro-
missionem noluit Anthemium revocarc, Constanti-
nopolim mittitur ignominiose. Thotila rex Ostrogo-
thorum capta Roma, habitavit aliquandiu cum Ro-
manis quasi pater cum 6Iiis, mansucfactus, ul cre-
ditur, sancti Bencdicti monitis, (Paul. D ) Audohin
mortuo, Albuin filius ejus regnat supcr Langobardos
in Pannonia annis 24.

544. 17. 7. 30. 1. 53. 8.

(Greg., Dial,) Herculanus Perusinus episcopus a
Totila rege, secto capite, martirizatur ; post mortem
vero caput ejus corpori unitum invenitur. (H m.)
Tolita Siciliam invadit. Narses ennuchus Romano-
rum patricius ordinatur ct contra Totilam destina-
tur. (Fred.) Theudcgisilo inter convivandum a suis
perempto, Agilan regnat super Wisigothos annisO.
545. 18. 8. 31. 2. 54, 1. 0.
{H. m.) Narses Albuino regi Langobardorum con-

VARIiE LECTIONES.
^ Balisarius 1 . *^ arboris transformantur add. Sigeb. curis tertiis,

NOTiE

gem Brittonum, ex amico sibi rebellem, bello victum
et captum suspendit.

550. 23. 13. 30. 7. 59. 6.
{G, r. F.) Theodeberlus rex obiit, cui Theodebal-
dus filius cjus succedit. (Greg. Tur.) Arboris, que
dicitur sambucus, flores, grana et fructus in flores,
grana et fructus vitis transformantur ^^

551. 24. 14. 37. 8. 60. 7.

Quinta synodus universalis Constantinopolim ce-
lebratur : in qua epistola, quae Ibe dicitur, erroris
plena reprobatur, ct Theodorps personammediatoris
Dei ethominum in duabus substantiis sep^^rans, ad
impietatis perfidiam cecidisse convincitur (cf Ann,
Leod), Hucusque Jordanis episcopus hystoriam con-
texuit.

552. 25. 15. 38. 9. 01. 8.
{G. pont,) Pclagius Romanae aecclesiae 57«» pre-

sidet. Hic insimulatus de morte Vigiiii papae, tenens
sancta evangelia et cruccm, jurejurando publice sa-
tisfecit. (Greg. Tur., De gl, mart x.) Hoc tempore
in oriente puer quidam Judaeorum fllius, cum a
coevis suis chnsliauorum filiis ad hoc adductus
fuisset, ut in secclcsia sanctae matris Christi Jesu
corpus et sanguinem Christi perciperet, propter hoc

(165) Obiit potius a. 535 ;et ActaSS. Oct I, 68. fine hunc annum millesimum et trcccntesimum re-
^166) Errat Sig. Jordanis enim De reb Oet. in gniGothorum dicit HIRSCH.

105

CHRONICA.

i06

a patrc suo projectus in fornaccm ardentem, illesus X Brilannia sanctitate et miracuUs clarnit ;qui a Bri-

inde a christianis extractus est^ assercns quod mu-
lier, quae in iila aecclesia pucrum tenens depicta
erat, pallio suo flammas ignis a se evenlilasset*^^
553. R. 26. P. 16. F. 39. L 10.
A. 62. W. 9.
(Fred.) Agilan cum insoleuter in suos ageret,
Athanagildus, auxiiiantibus sibi Romanis, co per-
empto, regnat annis 22.

5^ 27. 17. 40. ii. 63. i.
(Gr. Tur.) Rothildis regina moritur. Hiems nive
et glacie ita cxasperatur, ut volucres et ferae indo-
milas manu capi possent.

555. 28. 18. 41. 12. 64. 2.

(P. D.) Bucellinus et Amingus duces Francorum
a Narscte perimuntur. {H, m.) Quasi species lancoie
in coelo apparuita septemtrionein occidentcm ^^.

556. 29. 19. 42. 13. 65 3.

(0. r. F.) Theodebaldus rex obiit. Lotharius rex
Francorum rebellantes contra sc Saxones et auxi-
liantes eis Thunngos gravi pugna et excidio pcrdo-
muit. [Ann. Leod.) Obiit sanclus Medardus Novio-
mensis episcopus, et Sucssionis sepelitur.

557. 30. 20. 43. 14. 66. 4

(Greg. Tur.) Radegundis regina, uxor quondam
Lotharii regis, mutala vcste ciaret sanctitatis nobili-
Ute

558 31. 21. 44. 15. 67 5.

{Vita G. Af.) Gregorius [filius Gordiani senato-

tannisexacerbatus, eis maledjctis transivit ad Gal-
lias, et sub Leontio Santonum episcopo multo tem-
pore virtulibus claruil. Britannos vero propler suam
malediclionem variis cladibus addiclos; data rursnm
bcnediclione absolvit et sanavit "^*.

5G2 35. 25. 48. 19. 1. 9.

{U. m.) Conslantinopoli quidam imperatorem
exlinguere moliti, extinguntur. Cujus criminis Bili-
sarius quoque accusatus ab imperatore absolvitur.
(Greg. T(jr.) In Galliamons super Rodanum fluvium
multis diebus dans mugitum, tandcm ab alio monte
sibi vicino discissus, cum ecclesiis et domibus,
hominibus et bestiis, in Rodanum precipitatus est'*.
563. 36. »5. 49. 20. 2. 10.

{G. r. P.) Lotharius rex Chramnum fllium suum
diu contra sc rebeilantem et multa mala in regno
suo facienlem in Britannia prosecutus, ei ejusque
auxiliario duci Brithonum Chonobro bello concurrit;
ct Chonobrum quidcm peremit, Ghramnum vero
captum igni cum uxore et Hliabus consumi fecit,
56i. 37. 27. 50. 21. 2 11.

(Mar.) Johannes Romanae secclesias 58^8 presidel,
[G. r. F.) Lothario Francorum rege mortuo, Chil-
pericufi filius ejus, compartito regno cum fratribus
suis Heriberto, Guntranno et Sigiberto, regnat an-
nis22.

565. 38. 28, 1, 22. 7. 12.

(Beda ) Justiuiano imperatore mortuo, Justinns

ris'^] Romae adolescit ; qui, sex monasteriis in Si- ^ minorimperatannis 12. (P. D.) MuUa signa tn sole
cilia fundatis, et septimo Romae in domo sua, ex ' ct luna apparuerunt '^

prctore urbano factus monachus, sapientia et scien-
tia, doctrina et sanctitate claruit (H, m.) Tcrremo-
tus terribilis nimis pcr decem dies factus est ''^

559. 32. 22. 45. 16. 63. 6.

(/;. r.. F.) Childeberto regc mortuo, monarchia
regni Francorum cedit fratri ejus Lothario.

560. 33. 23. 46. 17. 69. 7.

Hoc tempore Judeus quidam imaginem Jcsu sal-
valoris de aecclcsia furtim deponens, eam telo Irans-
fixit ; ct eam clam ad domum suam defercns, cum
eam flammis vellet exurere, se sanguine imaginis
cruentatum videns, pra3 slupore cam abscondit.
Uuam christiani requirentes, ct per vcsligia san-

566. ^. 29. 2. 23, 5. 13.
(P. D.) Narses patricius accusationc Romanorum
patriciatu degradatus, etquia eunuchus erat, expro-
brante sibi Sophia augusta, ut irct in geneceum
dividerc pensa puellis, respondens, talem se eidem
orditurum telam, qualem ipsa dum viveret, depone-
rc non posset, invitat Langobarbos ad possidendam
Ilaliam. (Beda, H, e.) Sanctus Columba presbiter
veniens dc Scolia, clarus habetur in Britannia»
[{V. Macl,) Sanson Dolensis archiepiscopus, con-
sanguineus sancti Maclovi, et successor Sansonis
Maclorius, qui de transmarina Brilannia ad cisma-
rinam transierant Britanniam clarenl sanctitate et

guinis invenicntes, eam sanguinolentam receperunt, doctrina ''*.]

Judeum vero lapidavcrunt (P. D.) Miscrubilis in
italia mortalitatis pestilentia.

56!. 34. 24. 47. 18. 70. 8.
(Brda, H. e.) Anglorum in Britannia tcrtius GdiU
bqrtus regnat annis 56. (V. S. Macl.) Hoc tcmporc
in Scottia Brcudanus claruit ; qui Fortunatas in-
sulas scplcnnali navigatione requirens, multa mira-
culo digna vidit. A quo Macutcs, qui ct Maclovus,
rcgulariter educatus et ipsius navigationis socius, in

VARIiB LECTIONES.

567. 2. 30. 3. 24. 6. 14.
{G. r F.) Sigeberhis rex Hunos partes Franco-
rum depopulantesin Thuringia bello devincil. Chil-
pericus fralcr ejus interim tcrminos iUiusincursat,
et Rcmis urbcm occupat. (P. D.) Hastae ignea; in
caelo visae sun*, porlendenlcs irruptionem Lango-
bardorum in Italiam [(Greg. Tur.) Sanctus Baso-
lus abbas elSindulfus prcsbiter ctrcclusus in Fran-
cia clarent "® ]

iC—eveniihssei add. Sig, ipsecurU sec, ^ Quasi — occidentcm add. Sig. cur. terttu. '^ f- 9*
isupralmeam lj3. ut videtur, rell., desunt A. '• T. t. n. p. d d. f. c. addit Sig. cur. tertits. " Bri-
— sanavilSio ipse statim addit. ^» In G. — est Sig. curis tertiis. ^* M. s. i. t. s. e. 1. a. Sig.

•• Hoc —I
s. addit

ztnnos — sanavit Sig. ipse statim addit. ^* In G. — est Sig.
eur. tertHi. " m mmma pagina add. 18. rell. Desunt A. "'^ add. 1«. reU. Desunl A.

Patrol. GLX.

107 SiGEBGRTi GEMBLACIiiNSiS. iOH

t$68. R. 3. P.3i. F. 4. L. 25. A. 7. W. 1 5. ^ Cleb subrogalus regDO Lnngobardorumy rcgnat an-
(P. D.) Albuinus rex, Saxonibus aliisque gcnti- nos 2.

bus sibi ascitisetPannoniacx condicto commendata
amicis Langobardorum iiunis, ad italiam contendit
cum omnibus Langobardoruni familiis, ibique 6an-
nis regnavit. Sigebcrlus rcx dcsertas Saxonum ter-
ras pervadit, easque Suavis ad habitanduni tradit.
llanc mali novitatem nova in caelo signa muUo anle
tempore portenderant.

569. 4, 32. 5. 1. 8. 16.

(Mar.) Armenii fidem Cliristi suscipiunt. {G. r. F )
Sigebertns rex fratri suo Chilperico repugnat, et
Suessionis sedem regni ejus occupat. Theodebertum
fiiium ejus ibi caplum exiliat ; ipsum Chilpcricum
prelio victum fugat, et terminos suoh ab ejus inso- ^
lentia liberat. (6f. Fr.) Ipsc uxorem ducit Bru-
mam ^^, filiam Athanagildi regis Wisigothorum,
[quse et Brunichildis dicta est.]
370. 5. 33. 6. 2. 9. 17.

(A. Leod) Sanctus Vedastus obiit. (P. D.) Italia
a Langobardis nullo obsistentc pervasa atteritur ;
insuper fame et pestilentiaconsumitur.

571. 6. 34. 7. 3. 19. 18.

(Grbg. Tur.) Huni iterum Sigiberto congressi et
magicis artibus pene victoriam adepti, recedunt, Si-
geberto in omni vita ejus confoederati.

572. 7 33. 8. 3. ^l. 19.

(P. D.) Gregorius Turonensium ordinatus cpisco-
pus clanis habetur in omnibus. Langobardi, Papia

575. 10. i. 11. 1. 14. 22

[G. pont ) Benediclus Romanae aecclesias 59aa
presidct. {V. Greg.) Ab hoc Gregorius ad predican-
dum Anglisabire permissus, sed populo tumultuante
rclractus, seplimus levita est ordinatus (isiD )
Alhanagildo roge Wisigothorum mortuo, Levigildus
cum fratrc suo Leuva et post solus regnat annis i6.
(P. D.) Fortunatus poeta veniens ab Italia, claret in
Gallia.

576. 11. 2. 12. 2 15 1.

(Ib.) Cleb morluo, Langobardi sub ducibus fue-
runt annis 10. Fame Romam urgente, mulli Boma-
norum se Langobardis dedunl.

577. 12. 2. 12- 2. i5. \.

(H. m ) Justino imperatore mortuo, Tiberius re-
gnat annisO.Hic, missa ab iEgypto frumenti copia,
Romam liberat ab inedia (G. r. F.) Chilpcricus
rex Francorum fralrem suum Sigcbcrtum nimis at
pcrseet per filium suum Theodebertum urget plus
quam civili hello.

578. 1. 4. 14. 5. 17. 3.

(Ib.) Sigcbcrtus rex fralri suo Chiiperico pngna
congrcditur, ibique Theodebertus filius Chilperici
pcrimitur. Francis vero pro Ghilperico sibi exoso
Sigebertum super se regem levarevolentibus, a duo-
bus pueris, a Frcdegunde Chilperici uxore immis-
sis, Sigebertus perimitur. (Fred.) Brunicildis uxor

post triennii obsidionem per deditionem accepla, et p ejuscum filio Childcberlo vel Childebertifiliisregnum

prseter Romam et Ravcnnam pene tota potiti italia,
dominantur ibi cum potentia.

573. 8. 36. 9 5. 12. 20.
[H. m.) Inler Romanos et Persas pugna com-
missa, Romanis cedit victoria. (Greg. Tur ) Ueri-
bertusrex moritur. Hispani et Franci de paschacc-
lebrando dissentiunt, Hispanis 12 Kal. Aprilis,
Francis vero 14. Kal. Maii pascha celebranlibus.
Sed Francos recte celebrasse per hoc divinitus cla-
ruit. quod fontes in Hispania, qui in sabbalo sancto
paschae ad baptizandum diviuitus sponte rcpleri so-
lent, non in Hispanorum, sed in Francorum pascha
repieti sunt "^*.

574. 9. 37. 10. 6. 43. 21.

gubernans, propter insolentiam morum adeo into-
Icrabilis crat Francis, ut merito crederetur]Sibillam
de ea vaticinatam essc : Veniet, ait, Bruma de par-
tibus Hispaniw, ante cujus conspectum gentes vd gen-
tiumreges peribunt ; ipsa vero calcibus equorum di-
rupta peribit. » Quae quamvis ila csset insolens, ta-
men ccclcsias Dei honorabat. Plura etiam sancto-
rum ccnobia fundavit, ct cdificia ammirandi operis
construxit, ut miraculo fuerit, tanta ab ea fieri po-
tuissc,] (G. r. F.) Sanctus Germanus Parisiensis
episcopus obiit (P. D.) Duces Langobardorum urbes
et secclesias exterminantes indiscrete, subjugant sibi
quod supererat ilalise ^'.

579. 2. 5. 15. 3. 18. 4.

(P. D.) Apud Persas Hormisda regnat annis 18. |\ (H. m.) Thiberius, quia liberalis in pauperes fuit

Albuinus rex Langobardorum ab armigcro suo peri-
mitur, fraude uxoris suae, cujus patrem Cunimun-
dum Gepidarum regcm ipse olim in bello pereme-
rat, et ex testa capitis ejus sibi pateram ad biben-
dum fecerat ; quam cum uno die ci porrigeret di-
cens : Bibe cum patre tuo I illa femineo furore ac-
censa, illum abarmigero ipsiusin lecto perimi fecit.

liberalitalem ejus Deus juvit, dum multos thesau-
ros ei invenire dedit Chilpericus rcx Brunichildem
rclictam Sigcberti cum filiis exiliat. G. r. F. Mc-
nas solitarius in ilalia claret.

580. 5. 6. 16 4 19. 5.
Ormisda rex Persarum incursans provincias Ro-
manorum, ignominiose victus a Romanis^ proposuit

VARLE LECTIONES.

'^'^ Sig . primum scripserat hTwn\c\\Mci\x\ \ sed ipse post correxit atque addidit verva quae ct B. d e, Ita
' reU. Brunichildem A., cui q. e. B. d e. desunt^^ Hispani — sunl in marg. Sig. cur tvrtiis *'* Verba

Fredc^undae — italiae, erasisquce Sigebertus scripserat duabus lineis, ita ampliavit 16. rell. prwter A., cui
^unemts indusa desunt, reliqua leguntur, ut nos dedimus at in fine additur : Childebertus tilius Sigeberti

regnum pairis accipit. Ita igitur Sig. pritno scripserat.

109

CHRONICA.

iiO

ediclum, nc rex Persarum per se ultra exeat ad ;\ et hospitalitati deditus, ut nulio unquam die sine

prelium (Greg. Tur.] Ignis per celum discurrere
visus est ^.

581. R. 4. P. 7. F. n. L 5. A 20 W. 6.
(G. pont.) Pclagius Romanse aecclesiae 60»»« prcsi-
det. Hic obsidentibus Romam Langobardis, ordina-
tur absque jussione principis. Hic decrevit cotidia-
nam sacramentorum prefationem ad missas novem
tantummodo prefalionibus secundum anliquum Ro-
manorum ordinem esse commutandani ; scilicct in
natalc Domini, in apparilione, in pascha, in ascen-
sione, in pentecoste, de apostoIis,desancta trinitate,
de sancta cruce, de jejunio quadragesimali. (Beda)
Ab boc Gregorius Constantinopolim apocrisiarius

paupere aut hospite comederet, cum uno die usque
ad vesperam urbem circuisset, ut pauperem vel ho-
spilem inveniret, oflfendit virum seniorem in veste
alba cum duobus sociis stantem in medio civitatis;
et invitans eum ad hospitium, hoc responsum acce-
pit ab eo : Non poteras, o homo Dei, cum vestro 5y-
meone hanc urbem salvare, ne suhverteretur ? Et hoc
diclo, sudarium, quod in manu tenebat, excussit
super unam medietatem urbis ; statimque ipsa me-
dietas cum habitaculis et habitatonbus subversa
est. Et volens adhuc excutere sudarium snper aliam
medietatem urbis, vix ab iliis duobus sociis suii
multa prcce flexus est, ut parceret residuse urbis

directus, hortatu Leandri Hispalensis episcopi libros n medietati. Sicque virum, qui hsec aspiciebat, atto-

Moralium in iob composuit, et ibidem Eutitium
Constantinopolitanum episcopum male dc resur-
rectione dogmatizantem, corpus nostrum in illa re-
surrectionis gloria impalpabile venlisaereque supli-
lius esse futurum, in presentia imperatoris Tiberii
confutavit, et illo non multo post morluo penitus
extinxit. (P. D.) Duces Langobardorum Gallias
aggrediuntur, et vario bellandi eventu nunc Franci,
nunc Langobardi inter se colliduntur. Hospitius fa-
muIusDei in Gallia claret, qui etiam Langobardorum
adventum predixerat.

582. 5. 8. 18. 6. 21. 7.

(Grbg. Tur.) Saxones in Italia a Langobardis re-
cedentes, et terras suas in Germania repetere niten-
tes, a gentibus a Sigeberto illuc inmissis usque ad

nitum consolatus ex salvatione suse domus, disces-
sit,et ultra noncomparuit (P.D.) Guntramnus Fran*
corum rex in venando fessus, dum in gremio armi-
geri sui dormiret juxta rivum aquae, vidit armiger
de ore regis parvum animal exire ; cui volenti rivum
transire ncc valenti, armiger, gladio trans rivum
posito viam ei eundi et redenndi paravit. Quo ite-
rum in os ejus intrante, rex experrectus et stupe-
factus dixit, se per somninm per pontem ferreum
transisse, et sub monte quodam multos thesauros
vidisse. Ubi cum perrexisset secundum fidem som-
nii, thesauros magnos invenit, eosque acceptos san-
ctae secclesise usibus delegavit ^*.

586. 3. 12. 22. iO. 25, 11.

(P. D.) Langobardi Aucthari regem sibi statue-

viginti milia eorum csesis, sero destiterunt a bellis. ^ runt, eumque ob dignitatem Flavium appellaverunt,

(Ib.) Winochus Britto veniens de Britannia san-
ctitate clarebat in Gallia. Lupi Burdegalam urbem
ingressi, neniinem metuentes, devoraverunt ca-
nes •*.
583. 6. 9. 19. 7. 22. 8.
(H. m.) Tiberio imperatore in Armeniam incur-
rente et non multo post mortuo, Mauricius imperat
annis2i. (P.D.) Erminigildus, Levigildi regis Wi-
sigothorum filius, filiam Sigiberti regis uxorem
duxit, per quam orthodoxam iidem conversus,
iram patris sui Levigildi Ariani inrecuperabiliter
incurrit. (Greg. Tur.) Tnronis vcrus de fraclo pane
sangnis efOuxit "

584. 1. iO. 20. 8. 25. 9.
(H. m.) Chaianus rex Avarum, id cst Hunorum,

pacem cum Mauricio imperatore solvit^ (Greg. Tur.)
Perue Armeniam predis, incendiis, captivitate epi-
scoporum ac populorum perturbant ; aecclesiam ta-
men 48 martyrum apud Armeniam sub Licinio pas-
sorum nullo modo incendere potuerunt.

585. 2 II. 21. 9. 24. 10.
(Ib.) Mauricius imperator per pretorem suum con-

tra Persas fortiter agit. Antiochia divinitus subverti-
tur hoc modo. Quidam civis illius adeo elemosinis

a quo omnes Langobardorum reges Fiavii snnl
appellati (Fred.) Levigildus rex Wisigothorum
filium suum Erminigildum hostili persequens animo,
eum damnat exilio. (Ibid.) Hoc tempore etiam Miro
rex Gallicise moritur.

587. 4. 13. 23. 1. 26. 12.

(G. r. F.) Chilpericus rex Francorum immissu
uxoris suse Fredegundis perimitur. Lotharius filius
cjus infans 4 mensium in regno sublimatus, regna-
vit annis 45.

588. 5 14. i. 2, 27 13.

(P. D.) Childeberlus rexa Mauricio imperatore
pro expellendis ab Italia Langobardis pecuniam ac-
^ ccpit. Sed id frustra fuit, quia nunc confoederatus
eis rediit, nunc eis congressus inferior eis cessit,
nnnc etsi superior eis fuit, ab expulsione tamen
eorummunimen civitatum eum prohibuit.

589. 6. 15. 2. 3. 28 14.

(Beda) Levigildus rex Wisigothorum Erminigildum
filium suum, quia Arrianae communioni participare
noluit, nocte sancta paschae in carcere securi occi-
dil. (Fred.) Childebertus Lotharii exercitui con-
gressus victus evasit..

VARIiE LECTiONES.

•• 1. p. c. d. v. e. add. Sig. cur. $ec. •> Lupi — canes Sig. cur. sec. " T. v. f. p. s. c. Sig. eur. $M.
Guntramnus — delegavit Sig. cur. sec. in rasura et marg. inferi&re.

ilf

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

590. R. 7. IP. iC, F. 3 L. 4 A. 29. W. 15. X Richardus rex Wisigothorum lerminos Romano-

(P. D.) Rex Langobardorum Auclhari uxorem du-
cit Tlieudelindam, filiam Garibaldi regis Bajoario-
nim. Nimiae pluvife inundant, ut omnes dicerent,
quia aquae diluvii superinundarent; ct tanla clades
fuit, ijl nullus graviorem a scculo fuisse meminerit.
Magnus etiam draco in modum validse trabis cum
innumerabili serpentium multiludine per Tiberim in
mare descendit : a quibus suffocaiae bestia} maris
et ad lilus projeclae, putredine aerem corruperunt.
m. 8, 17. 4. 5. 30. 16

{H. m.) Ormisdam regem Persarum a Persis
excecatum, filius ejus Chosroe occidit, et ad Mau-
ritium imp. confugit, ejusque virtute Persas debel-
lans, regnum Persanim accepit, et annis 39 regna-

vit. (Fred.) Levigildo Wisigothorum rege mortuo ^ censis episcopus ciaret ^K

rum infestat. Hucusque Gregorius Turonensis histo-
riam Francorum digessit. [Hoc tempore regnabat
in llibernia iasula Phillanus, et in Scotia regnabat
Brcdinus, cni fraler erat nomine Adelfius ; de cu-
jusAdeUii filia, quai vocata est Gelgebes, genuit rex
Hibernix Philtanus sanctum Furseum ct fratrcs ejus
Foiilanum et Ultanum **,]

39i. 11. 3. 7. 2. 33. 3.

(Fred.) Tunica Domini nostri Jesu Christi in ci-
vitale Zaphat, non longe a Hierosolima, confessione
Symonis Judei inventa, et ab episcopis Grcgorio
Antioceno et Thoma llierosolimitano el Johanne
Constantinopolitano Hierusalem in loco, ubi crux
Chrisli vcneratur, est posita. Gaugericus Camera-

Richaredus filius ejus regnat annis 15. (P. D.) in
ItaHa facto diluvio pene ultra fidem omnium, post
multam confusionem rerum subsecuta est per cla-
dem inguinariam inedicibilis mortalitas hominum,
quae primum percussit Pelagium papam. Gregorius
ad papatum electus, interim dum imperatoris asscn-
8U8 cxpectatur, instituit per septiformen letaniam
placare iram Dei: et in procedendo octoginta homi-
nibus hac plaga percussis, tandem ira Dei quievit.

592. 9. 1. 5. 6. 31. 1.

Gregorius Romanse aecclesiae 60^» presidet. Hic
inter cetera pietatis opera animam Trajani Romano-
rumquondam imperatoris, quamvis pagani, a poenis

595 12 4. 8. 3. 34. 4.

(H. m ) Constantinopoli nascitur puer quadripes*
ct altcr duosvcrtices habcns; quae prodigia porten-
dunt advcrsa locls, in quibus nascuntur. (Fred.)
Richaredus rex Wisigothorum synodo 62 episcopo-
rum apud Toletum congregata, ibique Arriana he-
resi abdicata et anathematizala, se cum tota Wi-
sigothorum gentc confirmat in fide catholica. (P. D.)
Tassilo a Childeberto ordinatus rex Bajoarionim,
devictis Sclavis, optinuil triumphum.

596. 13. 5. 9. 4 35. 5.

(P. D.) Agilulfus rex Langobardorum in Roma-
nos insurgit ; sed agente Theudelinda regina, non

inferni liberari, miserando ct plorando a Dco opti- ^ multo post cum eis foedus init. Huic reginse Grcgo

• _ v« • • - _ • - 1*1* 1 • #• • » - \A • I * ifc rv * I * " ■ • A yTi 1 f^ I

nuit. Hic inter multa, quae utilia aecclesi*de fecit ei
instituit, antiphonarium regulariter centonizavit et
ntiliter compilavit. Kyrrieleyson a clero ad missas
cantari preccpit; Alleluia ad missas extra quin-
qnagesimam dici fecit. in canone hostiae tria verba
superaddidit : Diesque nostros in tua pace disponas,
atque ab oitema damnatione nos eripi et in electorum
tuorum jubeas grege numerari. Orationem quoque
dominicam post canonem super hostiam censuit
recitari. (P. D.) Auctari rege Langobardorum mor-
tuo, Langobardi, permissa Theudelindse rcginse
optione, .sibi virum et Itali» regem eligendi prefo-
cerunt sibi rcgem Agilulfum,qui regnavit annis 25
593. 10. 2. 6. 1. 32. 2

rius papa libros Dialogi sui misit. (Fred.) SoI a
mane usque ad mcridiem minoratus est usque ad
tertiam sui partem.

597. 14. 6. 10. 5. 36. 6.
(Beda, H. e.) Gregorius papa, quod ipse olim fa-

cere intendcrat Augustinum cum aliis ad predican-
dum dcstinat in Anglia (Fred ) Guntrannus rex
sanctitate clarus dormit in Christo; regnum ejus
cessit fratrueli ejus Childeberto.

598. 15. 7. -11. 6. 37. 7.
Richarcdus rex Wisigothorum regibus Francorum

confoederatur, eique soror Childebcrti regis uxor
datur. (Beda, H. e.) Sanctus Columba abbas et
presbitcr, doctor Scollorum ct Pictorum, obiil, qui

(Greg Tur.) In Gallia quidam in silva caedens r\ posteris suis miilta sanctitatis monimenta reliquitt

• 1 **/*Aa A« !•• A I ■* • !••«. % 1 •

Hgna, adeo a muscis infestatus est, ut per biennium
amens fieret. Deinde sub religionis habilu se exhi-
bebat pseudoprophetam, deinde magum, deinde
eliam sanitates super infirmos facicns, Christum sc
esse dicebat, et pro Christo se adorari jubcbat ; no-
lentes se adorare, cum populo qui ei multus ad-
herebat, impetebat hosliliter. Qui postea a quodam
fideli occisus est : et ita sequaces ejus dispersi sunt.

preterquam quod rustica simplicitale pascha domi-
nico die debere celebrari neque didicit, neque
docuit. [Marculfus abbas Bajocasinensis sanctitate
claret in Gallia *^]
599. 16. 8 12. 7. 38. 8
(Beda.) Edilbertus rex Anglorum, qui Cantuarii
vocantur,prodicanlc Augustino cum genle suabapli-
zatur. Porro gens Anglorum, qui Mercii dicuntur

VmJE LECTIONES.

^^inmarg. inf. 16. relL Desunt «s a. additi Severus Aquileiensis episcopus cum a nullo nec ab
ipso Gregorio papa posset revocari ab Arriana heresi clerus et populus Aquileiensis annitenle Gregorio
papa divisionem fecerunt, ct Arriani quidcm apud Aquileiam ipsi Severo adhcserunt . ortodoxi vero apud
JJradus sedem sibi episcopii statuerunt, ot ita ex una metropoli facli sunt duo metropolit» . et licet post
liiortem Severi a»cclesiae redierit ad unitatcm fidei, numquam tamen postea ad prislinae conjunctionis
unitatem potuit reformari. •« add. 1y. rell. prceter A.

113

CHRONICA.

114

el gensNordanymbrorum, qui quod ad aquilonarem X diccntc nauclero : Desiste elemosimm petere a no-

partcm Ymbrae fluminis habitcnt, ita vocantur, sub
regibus Edilfrido et JEWe nondum audierant ver-
bum vitae.

600. R. 17. P. 9. F 13. L. 8. A. 39 W. 9.

(Beda. H» ^.)Sanctus Goar veniens ex Aquitania,
claret in Gallia. Augustinus ab Etherio Arclatcnsi
consecratur Anglorum episcopus. (Fred.) Childe-
bertus rex Francorum morilur, cui Theodeberlus et
Theodericus filii ejus subrogantur.

601. 18. 10. U. 9. 40. 10.

Contentio inler Romanam {ecclesiam et arrogan-
liam Johannis episcopi Constantinopolitani, univer-
salis patriarchse nomen sibi usurpantis, sub Pela-
gio papa concepta ct a Gregorio jam inde non leni-

^w, qui ni/iil hic pnrtr lapides habemus ! cum sub-
jecii»set pauper : Omnia ergo vertantur in lapides ;
quidquid manducabile in navi erat, in lapides con-
versum est, colore et forma rerum eadcm perma-
nente «^ Famc Romam aggravante, Romani Grego-
rio pap^e jam defuncto derogantes, quod Ihesauros
a»cclcsia} sua nimia libcralitate dissipasset, cum non
adesset pcrsona, in quam exarderent, racmoriam
nominis ejus in libris illius delere volcbant. Ac per
hoc libros Grcgorii papae Romanis exurcre volenli-
bus obstitil Pctrus diaconus, prodens se Spiritum
sanclum in spccic columbae supcr caput Grcgorii
Iractantis sedcnlem vidisse scpius; idque confirmans
jurisjurandi sacramcnto, mox moricns ex condicto,

ter cxagitata, non antea quiesccre potuit, quam ^ fidem fecit suo teslimonio. (Fued.) Post Richare-

Johannes ipse subita morte obiit. (P. D.) Huni cum
Francis fortitcrbellant in Thuringia. Fredegnndis
regina moritur, Agiiulfus Theoderico confoedera-
lur. (E. m.) In Nilo ^Egypti flumii\e visa sunt ani-
malia humanae formae, vir scilicct etmulier, usque
ad lumbos super aquam extantes ; qui ab homini-
busper Dcum adjurati, a mane usque ad nonam sc
vidcndos prebuerunt.

602. 19. il. 13. 10. 41. 11.

(Beda, H. e.) Augustinus episcopus Anglorum,

habita synodo cum Brittonum el Scottorum episco-

pis, quia sacerdotes et monachos invcnit adversa-

rios aequilalis, quos voluit habere socios prodica-

dum apud Wisigolhos regnat Bettericus annis 7.
607 3. 16. 20. 15. 46. I.
(K. Greg.) Sabinianus papa cura ct ipse liberali-
tati Gregorii predecessoris sui derogaret, et sub hoc
optenlu manum egenis sublraheret, Gregorius eum
pcr visum lcr pro culpa^lcnaciae et hujus derogatio-
nis increpatum,quod non rcsipiscerct, etiam quarto
horribilitcr incrcpans ct comminans in capite per-
cussit ; quo ille dolorc vexatus, paulo post mortem
obiit. (G. pont ) Post quem *^, Bonefacius Romanae
a^cclesiae 63u8 presidet. Hic optinuit apud Phocam
imperatorem, ut secclesia Romana caput esset om-
nium a;cclesiarum ; quia aecclesia Constantinopoli-

tionis, terruit eos vaticinio futune supcr eos cala- ^, tana scribebat se csse primam omnium aecclesia-

milatis. (F. Col.) Sanctus Columbanus ex Hibernia
in Burgundiam venit, ibique permissu Theodcrici
rcgis coenobium Luxovium aedificare ca'pit.
603. 20. 12. /6. il. 42. 12.

(H. m ) Mauricius imperatorse cum suis a Phoca
interficiendum divinitus prccdicit : ct mnlorum poe-
niteos, ca sibi hic rctaliari per se et per servos Dei
instanter exposcit. (G. r F.) Theodericus rex aviam
suam Brunichildem ab Austrasiis cjectum recepit
604. 21. 13. 17, 12. 43. 13.

(H. m.) Maurilius imperator cum uxore et filiisa
Foca perimitur ; et imperat Focas annis 8. (Beda,
H. e.) Orientales Angli cum rege suo Sigeberlo pcr
Mellitum cpiscopum ad Christum convcrtuntur.

605. 1. 14. 18. 13. 44. 14. D

(H. m.) Cognita morte Mauricii, grassantur per
Romanorum provincias hinc Persae et indc Huni
(G. r. F.) Lotharius et Theodoricus prelio inter se
colliduntur, in quo plus quam 10 milia caesa refc-
runtur ; Theodericus tamen victoria potilur. In hoc
prelio angelus Domini evaginatum gladium super
populum tenens visus est.

905. 2. 15. 19 14 45. 15.

(Greg, Tur. De gl. conf.) Sabinianus Romame
secclesiae %t^^ presidet. Hoc temporepauper quidam
cum a nautis elemosinam petcrct ncc acciperet.

rum. Hic in concilio scptuaginta duorum episcopo-
rum decrevit sub anathemate, ut nuUus vivcnte
episcopo civitatis sua^ audeat loqui, aut partes sibl
faccre, sed tertio dic dispositionis ejus fiat licenter a
clero ct populo elcctio saccrdotis (6f. r. F.) Theo-
dcricus et Theodebertus fratres et reges Wascones
sibi subjugant *•.

608. 4. 17. 2». 16. 47. 2.
(Fred.) Corpus sancti Victoris Thebci apud Salo-
dorum cum sancto Urso pissi invenitur. (P. D.)
Secundus famulus Dei in Italia claret. (Fred.) Desi-
derius Viennensis episcopus a Theoderico exiliatur.
(Deda, // e.) Augustinus primus Anglorum episco-
pus moritur, eique Laurcnlius substituitur.

609. 5. 18. 22. 17. 48. 3.

(G pont ) Bonefaciu.^ Romanae aecclesiie 6iu8 prc-
sidet (P D.) Hic panthcon Roma3 a Foca impera-
torc impctratum vertit in acclesiam sanctae Hariae
ct sanctorum martyrum, ct in Kalendis Novembris
ibi instituitsolemnitatcm omnium Sanctorum.

610. 6. 19. 23. 18. 49. 4.
(Beda ) Pcrsie Romanorum provintiis gravitcr in-

cubant. (P. D.) Agilufus Langobardorum rex Man-
tuam, Crcmonam ct aliqua Italiaecastellacapit.
611. 7. 20. 24. 19. 50. 5.
Alexandrise. Johannes episcopus claruit, qui ob

VARIiE LECTIONES.

•^ Sabinianus — permancnle Sig. curis secundis. ** Sabinianus — qucm Hig. curis tertiis in margine ;
reU. **. esset omnium — subjugant Sig. curis sec. in rasura, cum antea paido brevius scripsisset.

115

SlGEBERTi GEMBLACEN81S.

i16

'eximiam inChristum iiberalitatem nomen Elemosi- J^ bello extinguit (167). Hsec calamitas Scottis contigit

narii meniit.

612. R.8. P. 21. F. 25. L. 20. A. 51. W. 6.

{H, m.) Heraclius ad imperium electus, Foca
perempto et cremato ignibus, regnavit annis 31 ,
(Frbd.) Desiderius Viennensis episcopus consilio
Bninichildis a Thcoderico rege lapidibus obrutus
marlyrizatur.

'613. 1. 22. 26, 21. 52 7.

(H. m.) Persae a Romanorum insecutione non
desistunt, (Fred.) Betterico Wisigothorum rege
mortuo. Sisebodus regnat annis 29^. Virtus et no-
men sancti Johannis baptistae miraculis dcclarantur
apud urbem Galliae Mauriennam, de reliquiis corpo-

secundum yaticinium Augustini episcopi qui inter-
minatus est Scottos ab Anglis fore perimendos, qui
Anglos ad vitam converti egre ferebant ; in mona-
chos quoque Scollorum Augustino rebelles ira Dei
sevienle, qui cum aege suo ad hoc bellum ex more
euntes, ut rege armis pugnante, ipsi orando pro eo
pugnarent, perempli sunt ab Anglis mille ducenti,
tantum quinquaginta per iugam elapsis. Glodesindis
Mettensis claret, quaesponsum fugiens,velamineca-
pitis missosibi a Deo per angelum, se et sua Deo
delegavit.

616. 4. 25. 29. 24. 55. 3
(K. w.) PersfB Syriam incursantes, Damascum

ris ipsiushoc modo divinitus illustratam. In caolim ,, capinnt. (Beda, H, m.) Edilbertus rex Cantuariorum
mulier sancto baptistae nimis devota expetebat a obit (168); postquem Ealdbald filius ejus annis25''

Deo, donari sibi aliquid de membris ejus ; et in hac
orandi instantia per triennium persistens, cum aller
quivis jam posset desperare. ipsa spem in Deo po-
nens juravit, se non manducaturam, donec quod
petebat, acciperet. Et sic septem diebus jejunans.
septima tandem die desup6r altari pollicem miri
candoris apparere videns, leta donum Dei acccpit,
Ad quod adorandum tres cpiscopi venieutes, cum de
hoc sancto pignore partem elicere vellent, trcs sau-
guinis guttas ex eo stillare in linteo supposito
stupuerunt, et singuli singulas se meruisse letati
sunt ••.

614. 2. 23. 27. 22. 53. 1.

regnavit. Raduald autem rex orionlalium Anglo-
rum, Edilbcrto mortuo, illam super Anglos regnandi
potentiam quartus accepit, ut sub nutu ejus alii
Anglorum reges regnarent. Edilfrido quoque Nor-
danymbrorum rege a Radualdo rcge perempto,
Eduinus rcgnum Nordanymbrorum suscepit. (Paul.
DiAC.) Huni Longobardos in italia debellant, et Fo-
rum Julii proditione captum dissipant. {V. 5. Lupi)
Sanctus Lupus Senouensis episcopus claret, cui ali-
quando cucharistiam consecranti gemma de cselo
a Deo in calice descendit.

617. 5. 26. 30. 25. 1. 4.
{H, m.) A Persis Paleslina bello premitur. Sancta

(Mar., H, m, ; Burch. xvii, 44.) Deus dedit Ro- p quoque civitas.capitur; inea usque 90 milia viro-

manse secclesiae 65^* presidct. Hic constituit secun-
dam missam in ciero. Hic etiam secundum instituta
migorum suorum decrevit, ut si qui viri vel mulie-
res suos ipsi filios quocumque modo de sancto la-
vacro susceperint, separentur ab invicem ; vel si
quisvir commatrem suam, vel si qua mulier com-
patrcm suum a primo dono Spiritus sancti,quod est
pabulum salis sacrati, usque ad septimum donum
Spiritus sancti in conjugium duxcrit, scparcntur ;
mulier tamen maritalem dotem recipiat, et post ex-
pletum annum alteri, si vuit, nubat '*. (Fred )San-
ctus Columbanus a Theoderico rege instinctu Bru-
nichildis aviae expellitur Francia. Qui post, relicto
Gallo discipulo suo in Alemannia, coenobium Bo-
bium construxit in Italia (K. Am.) Sanctns Aman-

rum perimuntur ; Zacharias patriarcha captivatur ;
crux ipsa dominica sancta asportatur. {G. r. F.) In-
ter fratres Thcodericum et Theodcbcrtum reges, in-
stinctu aviae eorum Grunichildis, plus quam civile
bellum orilur ; pugnaquc commissa, post inaestima-
bilem stragem Theodebertus capitur (Beda, H. e.)
Per Ealdbaldum et filios Sibercti ad idololatriam An-
gli revolvuntur. (P. D.) Agilufo Langobardorum rege
mortuo, Adaloaldus filius ejus regnat annis 12.
618. 6. 27. 31. 1. 2 5.
{G. ponl., Mar.) Boncfacius Romanie aecclesiie
66«s presidet. (Ivo Decr. vii, 22.) Hic dccrevit, ul
nullus trahatur violenter de aecclesia. Hic decrevit,
ut monachi in officio sacerdotalis gradus utantur
potestate ligandi atquc solvendi •'. (Fred., Beda,

,. - - - , ^ ..p --^-^ .^ , — ^„,

dus Elnonensis per Gallias miraculorum ct predica- *^ H. e.) Theodericus rex Francorum moritur. Eald-

lionis gratia clarescebat. Allowinus etiam, qui et
Bavo, per eum ex predone conversus ct Gandavi so-
litarie reciusus, sanctitatis exemplum erat om-
nibus.

615. 3. 24. 28. 23. 54. 2.
(Beda, H. e.) Edilfridus rex Nordanymbrorum
regem Scottorum Ean cum omnibus pene suis in

baldus rex idololatriae abrenuntiat.Lotharius rex tilios
Theodcrici regis in bello captos occidit. Brunicvil-
dem quoque reginam uno pedeet brachiomultatam,
ad caudam equae indomitse religatam, membratim
discerpi fecit ; imputans ei, quod decem reges pcr
cam fuissent extincti. Et sic monarchia regni Fran-
corum ad eum redit. {G. r. F. G. pont) Eleuthe-

VARIiE LFCTIONES.

^ inlocorfuo ampUannt Si^. curis secundis ^^ IM^ etiam — nubat in marg. Sig. curistertUs'^* XWUl.
C|. 3. XXII. ex corr. D. ** H. d. u. m. i. o s. g. u. p. 1. a. s. m rasura Sig. curis secundis ; reU.

(167) Beda hocfactam dicU «. 603.

(168) Beda a. 613.

Ii7

CHRONICA.

118

nus patricius affectans Romanonim imperium, /^
Romse perimitur. Hoe tempore terremotus major
mense Augusto ; et secuta est cladcs in populo,
percussio scilicet scabierum, ita ut nullus posset
agnoscerc mertuum suum {A. Leod.) Johannes Ele-
mosinarius obit. [E, m.) Persae ^Egyptum incursan-
tesy Alexandriam capiunt '^.

619. R. 7. P. 28. F. 32. L. 2. A. 3. W. 6.

{H m.) Persae Libiam incursantes, (^rthaj^inem
capiunt. (Fred ) Lotharius rex tributum 12 milium
solidorum, quod Langobardi Francis solv^rant, re-
laxat, Langobardis perpetuo sibi confoederatis.
BcDA, {H, e.) Laurentius secundus Anglorum epi-
copus obiii.

620. 8. 29. 33. 3. -4. 7.

{H, m.) Chosdroe rex Pcrsarum pacem cum Ro-
manis facere nullo modo ammittit. (Brda.) Anasta-
sius Persa ex mago chrislianus et monachus, a
Persis caplus, post verbera, vincula et carceres,
post diutinam appensionem per unam manum, tan-
dem absciso capite, cum aliis 70 martyrizalur.
[(K. Far,) Virgo Christi Fara clare in Francia.,
Ejus etiam sanctitatem imitatus frater ejus Faro
cx comite clericus, ct ex clerico Meldensium episco-
pus claret •*

621. 9. 30. 3i. 4. 6. 8.
(Fred.j Sisebodus rex Wisigothorum contra Ro-

manos fortiter agit ; provinciam aliasque civitatcs a
Francis extortas ad Wisigolhorum jus redigit.

622. 10. 31. 35. 5. 6. 9.

627. 15. 36. 46. 10. H. 14.

Florebant in G.illiis Auslrigisilus Biluricensis, et
sub eo Sulpicius, Chunibertus Coloniensis, et Johan-
nes Tungrensis '*. In Hispaniis Isidorus Spalensis
tum sanctiiatc, tum doctrina clarebal.

628. 16. 37. 41, 11. 12. 15.

[H, m.) Heraclius Persas gravi prelio conlrivit, in
quo pretorcm Persarum omnesque pene principes
pcremit ; ctPersidem pervagatus, mirandaPersarum
palatia combussit et dejecit. (Fred.) Lotharius rex
filium suum Dagobertum in regno ascilum Pippino
ct Arnulfo committit ad Austrasiis regnandum.
(Beda H. e.) Eduinus rex Nordanymbrorum a Pau-
lino episcopo baptizalur, et post Radoaldum poten-
g tius caeteris super Anglos principatur.

629. 17. 38. 42. 12. 13. 16.

(H. m ) Syrohis cum Persarum principibus con-
tra patrem suum Chosrocn insurrexit, et pace cum
imperatorcHeracIio confirmata, patrem suum cum
tiliis ipsius peremit, et anno uno regnavit [V, Dag.).
Dagobertus iram patris sui Lotharii regis meritus,
quia consiliarium ejus cesum ct detonsum deho-
ncstaverat, Parisius ad ecclesiam sancti Dionisii
confugit ; el quia inde nullo modo cxtrahi potuit, lo-
cum illum sempcr cordi habuit.

630. 18. 39. 43. 13 14. 17.

{A.Leod,) Obiit sanctus Bavo. (H. m.) Heraclius,
Perside devicta et pace inter Rominos et Persas
confirmata,rcdiit cum gloria. Syrohi rege mortuo.

(G.p., Mar) Honorius Romanae aecclesiae 67«» C Adesir regnavit post eum, (P, D,) Adadolaldo rege

presidet, (K. Col ) Sanctus (k)lumbanus obit. Disci-
pulus ejns Gallus in Alemannia claret.

623. 11. 32. 36. 6. 7. 10.

[H. m.) Chosdroe successu elatus, in effusione
humani sanguinis et maximc christianorum uUra
modum grassatur. Heraclius impcrator Hunis con-
fofderatur.

624. 12. 33. 37. 7. 8. 11.

{H. m.) Heraclius ad Persas debcllandos profi-
ciscens, viriiem Dei figuram in manibus accipiens,
quam manus non depinxerunt, sed in icona vcrbum,
quod omnia format atque componit, sine pictura
formam vclut sine semine partum cduxit, Persidam

Langobardorum extincto, Rotharith regnavit j post
eum annis 16, (Beda, H. m.) Erpualdus rex, qui
cum patrc suo Radoaldo a fide Christi apostatave-
rat, suasu Eduini regis cum gente sua idololatriae
abrenuntiat {U. m.) Hoc tempore Arabum sive Sa-
racenorum princeps erat Muhammad, qui pseudo-
propheta ex orphano et inope, pcr heresis su8B
prestigia ad regnum provectus cst, Uic de progenie
Ismahelis ortus, cum esset pauper et orphanus ad
quandam cognatam suam predivitem nomine Cha-
digam, primo ut mercenarius, deinde ut sponsus se
conjungens, per eam dilatus est, (}uai cum aegre
ferret, illum epilcptico morbo vexari, ille dicebal

aggreditur, eamquepersex continuosannospotenter ^hoc nonesse morbum, sed visionem archangeli Ga-'

depopulatur. (V, Col.) Eustasius abbas Luxoviensis
et Attila Bobiensis post Columbanum clarent.
625. 13. 34. 38. 8. 9. 12.

(Fred.) Pippinus filius Karlomanni, major domus
regis Lotharii, principabatur. Pippino in disponcnda
re publica cooperabatur sanctus Arnulfus, filius
Amoldi, Glii Ensberti, ex Blithildc, filia primi Lo-
tharii regis. (Beda, H. e.) Mellitus tertius Anglorum
episcopus obiit.

626. 14 35. 39. 9. .10. 13.

{H m.) Ueraclius imperator Pcrsas levibus prdeliis

brihelis se interim videre, ot quia aspectum cjus
ferrc non posset, mente defccta cadere, Uic com-
municabat christianis et Judaeis, ex eorum scri-
pturis suam pscudoprophetiam in aliquibus confir-
mans. Hic docebat, quod hi qui inimicum occidunt
vel qui ab inimico occiduntur, paradisum ingre-
dianlur, Paradisum vcro csse carnalis cibi ac po-
tus ; ibique esse fluvium vini, lactis ac mellit, et
mixturam feminarum non prescntium, sed aliarum
multo tempore futuram, et afflucntem voluptatem,
et mulla hujusmodi. Hic est Muhammad, cui gtn-
tiles adhuccultumdcitatis cxhibent, Hic in rcgno

frcquenter fimdit.

VARIiE LECTIONES.
•♦ JohtDnOs — capiunt Sig. cur. %ec. in rasiira ; rcll. **' addit rell ; desuni A. »* Tungressis Sig

il9

SlGEBERTl GEMBLACENSIS. 120

634. n. i 3. 4. fB 21

(Beda, H. e,) Comani el Saraceni vario cventa
confligunt. Successores Eduini regis ad idolalriam
revoluti , mox sunt a Ccduala rege perempti.
[(Fred.) Dagobertus rcx Sclavos bello devincit ••.]

635. 23 3 4 5 19 22

(H. m.) Ebubeher amiras moritur, postqucm Hau-
mar annis 12 principatur. Saracenis Syriam infe-
stantibus, Hcraclius crucem sanctam Domini ab
Hicrusalem Constantinopolim transtulit. (Beda, H e.)
Oswaldus Hlius EdiltVidi regis, regno Nordanymbro-
rum post Eduinum suscepto, Cedualam regem Brit-
tonuin perimit ; ct quia fidem Christl tenuit, super

Saracenorum qualuor pretores statuit, qui amirei A
vocabantur, Ipsc vero amiras dicebatur vel proto-
simbolus. [G. r. F.) Dagobertus rex Saxonibus
bello concurrit ; cuipater Lotharius rex accurrens
auxilio, intcrfccto Bcrtaldo duce Saxonum, victo-
riam optinuit ; ct pcrvagans omnem Saxoniam, nul-
lum omnino Saxonum, mensuram gladii sui cxce-
dentcm, dimisit viventem •'^.

631 R. 19. P. 49. F. 44. L. 1. A. 15. W. 18.

(//. m.) Heraclius imperalor, Perside dcvicla,

Zachariam patriarcham cum captivorum populo

Hierusalem reducit ; cl sanctam cruccm Domini rc-

portans» cum regio scemate ornalus portam vellet

intrare, per quam Jesus ad cruccm subcundam cxi- » •. • • •« . . i-

' * ^ omncs Bntanniae regcs cmmuil, ct quatuor hngua-

!!V..L"-!_ ,y'"?J.?-.?/l?^L!!!I"lI""''""^^ C rum gentcs. Piclos, Scoltos, Briltones el Anglos,

sub dicionc accepit. Aidan episcopus, sancti Co-

nitum angeli humiliato et discalceato, porta ullro
apertacst ; ctita crucc relata, celcbritatcm exalta-
tionis ejusannuatimdcdicavit. Apud Pcrsas Ormisda
regnat annis 10 sub Saracenis. {Q. r. F.) Lothario
mediano Francorum rege mortuo, Dagobcrtusfilius
ejus rcgnat post eum annis 14 '^.

632. 20. 4i. 1. 2. 16. 19.
(//. m.) Saraceni, qui haclcnus fuerant sub Pcr-
sarum regno, cos bello victos versa vice sub suo
redigunt dominio. Ab hinc pro regnojPersarum titu-
landum estregnum Saracenorum. Muhammad, ami-
ras Saracenorum moritur ; post quem Ebubcher
tribus annis principatur. [Ih.) Terrcmotus factusest,
et per triginta dies apparuit in c8eIo{signum in mo-

luinba; discipulis, a Scottia venicns, apud Anglos,
clarebat sanclitalc ct doctrina. [(Fred.) Dagoberius
rex Wasconcs bello dcvincit**®.

636 24 1 5 6 20 23

{G. ponL) Theodorus Romanae aBCclcsiae 70a»pre-
sidet. (J7. m.) Saraceni capta Damasco, Feniccm et
i^gyptum occupant.

637 25 2 7 8 21 24

[(AiMOi.N., IV, 41.) Florebanl in Franeia hoc lem-
pore tresfratres, Ado, Rado, Dado, qui et Audoenus
dictuscsl ; qui suam crgaDcum devotionem osten-
dcrunt singuli singulaccnobia fundando. Exquibus

dum gladii, pcrtendens imminentem Saraccnorum C Dado fuit rcfercndarius Dagobcrti regis. Rcferen-

potentatum. (Beda. H, e.) Eduinus rex Nordanym-
bronim a Penda et Ceduaia regc Brittonum pcrimi-
tur, et fidcs Christi in Anglia concutitur.

633. 21, 1. 2 3. 17. 20.
(G. p. Mar.) SevcrinusRomauae secclcsise 68us, et
post eum Johannes LXVIlIIu> presidet. Hcraclius
imperator incidens iu hercsim Honothelitarum, id
est unam operationem in Christo credentium, con-
fudit SBCclcsiam et imperium ; contra malitiam ejus
pugnante perturbatione omnium rcrum. (H. m.) In-
ter Romanos et Saraccnos bellum impacabilc oritur
hac decausa, quia cum quidam spado impcratoris
Hcraclii distribueret rogas militibus, cum intcr alios
ctiam Saraceni sub imperatore militanles venisscnt

darius autem dicebatur, ad quem publica? conscri-
pliones rcfcrcbantur, ut per eum anulo scu sigillo
regis confirmarcntur. Hos ad hoc animavit Eligius
aurifex, jam dudum in aula regis Lotharii clarus,
qui etiam cx dono Dagobcrti regis *°*], Solemnia-
cum monasterium construxit, ubi sauctus Rema-
clus ah Aquitania veniens, se in Christi tirocinio
sub co exercendum dedit. Sancla Aurea claruit,
quam Eligius monastcrio virginum a se Parisius
constructo prefecit. [Sanctus vero Dado coenobium
inlra Briogensem saltum construxit, quod Resbacis
dicitur ; in quo sanctum Agilum primum abbatem
prcfccit *"].

638 37 3 7 8 12 25

ad accipicndam rogam, spadono mdignanler eis di- rw , v ., . . ^

» wr' r^ s ' s j »s'i. Lf r. Am,) Sanctus Amandus, Tungrcnsi episco-

ccntc ; Vtx sufficU tmperator dare mdtUbus rogas : ^ ' » » t

quanto magis canibus istis, illi dolore el pudore in-

cilati, totam Saracenorum gentcm ad rcbcllandum

. incitant. Amirei Saracenorum Romanos aggrediun-

lur, et cum multis ires amirei a Romanis perimun-

tur. (F. S. Am ) Sigiberlus infans filius Dagobcrti

regis a sancto Amando baptizatur ; ubi tacentibus

cunctis, ipsc infans 40 dierum Amen respondit, et

Amandus Trajeclensium episcopus ordinatur.

VARIifi LECTIONES.

•^ mm sequuntur usque ad a. 052 ctiderunt F3. •* totum annum Sig. cur, sec, in rasura scripsit, •• orf-
dit Ip. 70 rell, prater A. *^ add ip. rell. praUer A. *^» partim in rasura, partim in ima pagina ita am-
pUavU It. reU, pr«ter Ay, qui habet : Eligius aurifex jam dudum in aula regis Lotharii clarus cx dono regis
— ll i Mli i r liadhttc laicusSoIenniacum. Ita agitur Sig, primo ediderat. »°^ addit iy, rell proiter A,

palu poslhabito, verbi instat ofticio. Sub hocsan-
clus Landoaldus floruit, qui tilium Apri viri illustris
Lambertum, post episcopum ct martyrem futurum, a
puero imbucns, in viam Dci induxit. (A. m J Sara-
ceni Hicrusalem biennio obscssam capiunt. Roma-
ricus abbas ct Gocricus Mettcnsium episcopus cla-
rent.

121

CHRONICA.

L. 9. A. 23.

639. R. 27. S. 4. F. 8.

W. 26.
(H. m ) Saraceni Syriam occupant. Judsei in
Hispania cliristiani efficiuntur. Sisibutus enim Go-
thorum rex gloriosissimus, plurimas in Hispania
provintias Romanse militiae urbes sibi bellando sub-
jecit, et Judaeos in suo regno ad 6dem Christi con-
vertit.

640, 28. 5. 9. 10. 24. 27.
{Vita Clod.) Sanctus Arnulfus ex majore domus

Mettensium episcopus, et ex episcopo solitarius,
dormit in Ciiristo. Clodulfus 61ius ejus, post Met-
lensis episcopus sanctitalcm patris imitatur. Doda
mater ipsius Clodulfi, Trcveris reclusa, Christo an-

A templi stare poluil. (Fred.) in Hispaniis Suiulilone
ob crudelitatem suam a Wisigothis reprobato, Si-
senandus per auxilium Dagoberti sublimatus in re-
gnum, regnat annos 20.

645. 2. 10. 14. 15. 5. 1.
Dagobertus rex Francorum moritur; de quo per
visionem cuidam revelatum est, quod anima ejus ad
judicium Dei rapta sit, ct multis sanctis contra cam
pro expoliatione suarum aecclesiarum rcclamanli-
bus, cum eam jam mali angeli vellent ad poenas
inferni rapere, intcrventu sancti martyris Dionisii
Parisiensis, cui ipse maxime devotus fuerat, a
poenis liberata est. Clodoveus filius Dagoberti re-
gnavit post eum annis 17, Sigibertofratrc ejus jam

cillatur. {G. r, F.) Saraceni Antiochiam capiunt. ^ regnanle in Austria. [Hujus Clodovei major domus
{H. w.) Dagoberlus rcx Sigibertum filium suum fuitErchanoaldus *<>».]

646. 3. 11. 1. 16. 6. 2.
(P. D.) Rotharith Langobardorum rege mortuo,

Rodoaldus filiusejus regnat annisS. (A, Leod ) San-
ctus Remaclus ordinatur Trajeclcnsium episcopus.
[(VitaS. Certr.) Modoaldus frater Ittae et avuncu-
lus sanctae Gertrudis, archiepiscopatum Treviren-
sem doctrina et sanctitate sua illustrat. Soror quo-
que ejus Severa abbatissa in eadom urbe a fratris
sanctitate non degenerat *°^.]

647. 4. 1«. 2. 1. 7. 3.
{H. m.) Persa quidam simulans se velle adorarc

Haumar amiram Saracenorum, infixo in ventrem
ejus gladio pcremit eum; cui Hotmen snbstitutus,
annis 10 principatur. (G. r F.) Pippinus major do-
mus moritur (169). Grimoaldus filius ejus in aula
Sigeberti rcgis potenter principatur.

648. 5. 1. 5. 2. 8. 4.
(//. m.) Saraceni Africam occupant. (Beda.) San-

ctus Fursus in Hibcrnia claruil ; qui peregrina-
tioncm pro Christo aggressus, ad Gallias usque
pervcnit, [et a Chlodovco rege honorificc susceptus,
Latiniacumcoenobium fundavit ^^^] Quem non mullo
post fratres sui Foillanus et Ultanus pari peregri-
nandi voto secuti, per Gallias claruerunt. Ex quibus
Foillanus dono Gcrtrudis virginis Fossense mona-
stcrium postea fundavit, ubi etiam martyrio coro-
natus quiescit. (G. pont.) Martinus Romanje wcclc-
sise 71 us prcsidet (Fred.) Sigibertus rex Radulfo

Austrasiis regem mittit, sub tutela Pippini et Chu-
niberti episcopi. (Beda. H. e.) Ealdboldo Anglorum
rege mortuo, Earcombertus filius ejus post eum re-
gnavil annis 24. Hic in Anglia primus idola deo-
rum destruxit, et fidem Christi dilatavit, et jeju-
oiuiti quadragesimse in Anglia legaliter observari
cdixit.

641. 29. 6. 10. 11. 1. 28.
(H. m.) Saraceni, Persis iterum bello victis, fu-

gato rege eorum Ermisda, totam Persidem sibi sub-
jugant.

642. 30. 7. 11. 12. 2. 29.
(H. m.) Heraclius imperator moritur. Constan-

linus filius ejus substituitur, et quarto mense im-
perii sui a novcrca sua Martina et Pyrro patriarcha
veneiio extinguitur, et Martina cum filio suo Hera-
clona imperium arripit. (Frrd.) Sisebodo Wisigo-
Ihorum TCge mortuo, Suitilan succcdcns, rognat
annis 2. {Ib) Dagobertus, Saxonibus contra Wini-
dos sibi auiiliantibus, annuum quingentarum vac-
carum tributum eis indulget.

643. 1. 8. 12. 13. 3. 1.
{H. m.) Heraclonas, absciso sibi naso, et Mar-

tina mater ejus abscisa lingua exiliantur; et Con-
stans, qui ct Coiistantinus dicilur, filius Constan-
tini, regnavit annis 26 ^^^. (Beda, H. e.) Oswaldus
rex Nordanymbroruma Pcnda Merciorum rege pe-
rimitur; cujus filius Oswi regnat post eum an-

nis 28 (FRfeD.) Dagobertus Wascones subigit. Ju- -^ Turingorum duci bello concurrit.

dacail rex Briltonum gratiam ejus sibi redimit.
[Virgo Christi Rcginulfa sanctitalc claret in Gal-
lia »•*.]

644. 1 9. 15. 14. 4. 2.

{H. m.) Haudmar amiras templum sibi Hierusa-

lcm sedificat, ct quia nullo modo structura consi-

stcre poterat, suggestionc Judaeorum crucem dcsu-

per montem Oliveti tolli imperat, et sic structura

649 6. 2 4. 3 9. 5.

Eligius Noviomi, Audoenus, qui et Dado, Roto-

magi clarent episcopi, et Philibertus et Richarius

Pontivensis abbates. Ansigisus etiam filius sancti

Arnulfi clarebat, cui Bcgga soror Grimoaldi nu-

pserat,

650. 7. 3. 5. 4. 10. 1.
(V. Gertr.) Itta relicta Pippini instinctu sancti

VARL€ LECTIONES.

«« ita i. (corr. er XXVIL; D. XXVII A. XXV. B4. C3. *^ add. 16.
add. 1. aut An$. aut \p, ; rell, prxter A. ^*^ add. aut Ans. aut. 16.

NOTiE.
(i90( Errat Sig ; obiit circa a. m.

; rell. *<>* fldd. 1?. ; reU. prater A.
; rell. prmler A.

123

SlGEBERTi GEMBLACENSIS.

124

Amandi se et sua Deo devovens, monasterium Ni- J^ sestivis mensibus grassata est; cunctis visibiliter ap.

vialense fundavit, eiquc filiam suam Gertrudem Deo
dignam virginem prefccit Autbertus Cameracensis
cpiscopus claret.
m. R. 8. S. -i F. 6. L. 5. A. H.

W 7.
, (P. D.) Rodoaldo Langobardum rege perempto,
Aripert rcgnat annis 9 *°*. {V. S- Rem.) Rex Sigiber-
tus de postcrilatc prolis desperans, duodecim mona-
steria hinc inde Deo construxit,in quibus Stabulaus
ct Malmundarium eminebant, cooperanle sibi in his
majore domus Grimoaldo et Trajectensium cpiscopo
Remaclo. Qui Remaclus non muUopost pcrtcsus se-
cularium tumultuumy in ipso Stabulaus monachicae

parente, bonum et malum angelum noctu civitatem
circuire, et quoties jussu boni angeli malus angelus
venabulo, quod manu ferebat, ostium cujuscunque
domus percussisset, tot ex eadem domo sequenti die
interibant. [Hoc tempore sanctus Foillanus Fossen-
sis martyrizatur "<*].

655. 12. 8. 10. 1. 15. 11.
(H, m.) Saraceni capta Rhodo famosum ejus co-
iossum cverterunt; ex cujus lere 900 cameli onerati
sunt.

536. 13. 9. 11. 5. 16. 12.
Constantinus imperator Saracenis navali pugna
congressus, ignominiose vincitur. (Ib.) Sigibertus

vitae assumpsit habitum. His diebus multi utriusque r» rex Austrasiorum moritur, Dagobcrlo filio suo ad-

• r^ t%* * I • !•«• • ^^ _^ J ___ ^ I — . ^ J • i> • 1 J • J * * •

sexus in Galliis claruerunt, qui ad teslimonium san-
ctitatis sua) in aedificandis Deo monasteriis operam
suam navaverunl. Ex his in nostra vicinia tunc flo-
rebant Landclinus, qui el Morosus, ab Autberto
episcopo ex predone ad Christum retractus, funda-
tor coenobii Lobiensis; Gislcnus Cellensis ; Madel-
garius dux qui et Vincentius Altimontensis et Sone-
giensis, ejusque conjunx Waldcdrudis Castriloccn-
sis; sororque Waldedrudis Aldegundis Melbodiensis
Trudo etiam Hasbaniensis in tyronem Christi ado-
lescebat. Prcter hos et alii multi de Anglia vel
Scottia in Galliis peregrinantes, verbum Dci scmi-
nabant, multumque fructum Dco facicbant, scilicet
Etto, Bertuinus, Eloquius. (Transl. S. B.) Coeno-

modum parvulo fidei Grimoaldi commendato, ut in
regnum ejus auxiiio promoveatur. (Beda, H. e.)
Oswi rex Nordanymbrorum, facto Deo coeli voto,
Pendse Merciorum regi concurrit cum exercitu non
muUo ; et intcr nimiam Merciorum stragem ipsum
regem Pendam perimit, gentemque Merciorum ad
Christum converti fecit. Pictos quoque regno An-
glorum subdidit.

657. 14. 10. 12. 6. 17. 13.
(H. pont.) Olympius exarchus ad regendam Ita-
liam ab imperalore Constantino missus, etMartinum
papam occidere jussus, cum aliter non posset, tra-
ctavit, ut inter missarum solomnia, cum sibi ipsc
papa sanclam communionem porrigeret, illum spa-

bium Floriacense a Lcodeboldo abbate fundatur, ^ tarius suus perimeret. Sed spatarius hora sanctae

et non multo post corpus sancti Benedicli abbalis,
ab Agiuifo monacho a castro Cassino delatum, illuc
transportatur. Corpus vero sororis ejus sanctae
Scholasticse Cynomannis transfertur.

652. 9. 5. 7. 1. 12. 8.
(Beda.) Constantinus imperator a Paulo Constan-
tinopolitano deccptus, exposuit typum contra fidem
catholicam, nec unam nec duas voluntates aut ope-
rationes in Christo definiens esse confitendas; quasi
nihii velle vel operari credendus sit Christus. Ob
hoc Martinus papa congregata Romse 105 episco-
porum synodo, anathematizavit hereticos Cyrum,
Sergium, Pyrrnm, Paulum quoque presentis perse-

communionispapamnullomodo videre potuit. Exar-
chus vero paulo post in Sicilia a Saracenis turpiter
victus, turpius periit. (H. m.) Hotmen amira sara-
cenorum perempto ; Muhavias ex amireo amiras
factus principatur annis 23. (G. r. F.) Grimoaldus
major domus, domino suo Dagoberti Sigiberti filio
attonso et per Didonem Pictavensem episcopum in
Scottiam diredto, Hildebcrtum filium suum facit
Austrasiorum regem.

658. 15. 1. 13. 7. 18. 14.
(Ib.) Franci dolentes super infidelitate Grimoaldi
contra filium Sigiberti, caplum eum presentant Pa-
risius judicio Chlodovei; quem Cnlodoveus vincula-

cutionis incentorem, ajcclesiam aperta et occultain- w^ ^""™ ^'"^'^* *" carcere fccit morte consumi ; filium-
festatione vexantem Sigibertus rex Hildebertum ""'' '*""'" "'"'"''«'" Hildrinim rfiflTAm \WAi Austra-

filium Grimoaldi majoris domus adoptat in filium et
in regnum.

653. 10. 6. 8 2. 13. 9.
Judochus regis Brittonum filius, spreto regno et

mundo, peregrinus et eremita, in pago Pontivo re-
quievit in Christo *^. (G. pont.) Constantinus im-
perator misso cxarcho ad Italiam, impugnat Dci sec-
clesiam.

654. 11. 7. 9. 3. 14. 10.

I^. m.) Ignis de coeio cecidit, ct timor magnus
super homines venit. Pestilentia gravissima tribus

quc suum juniorem Hildricum regem fecit Austra-
siorum. (V. Gertr.) Obiit Itta maler sanctae Gerlru-
dis. (F. Lamb.) Theodardo episcopo martyrizato,
sanctuiit Lambertus filius Apri comitis episcopatum
Trajectcnscm illustrat gloria nobilitatis et gratia san-
ctitatis, Atrabatis dum corpus sancli Vedasti trans-
ferretur a Vindiciano "* episcopo, presentibus Lam-
berto Tungrensi et Audomaro Tarwanensi aliisque
sanctis episcopis et abbatibus, Audomarus, qui pre-
senio cecus crat^ dum precibus presentium cpisco-
porum et meritis sancti Vedasti illuminatus esset,
egre ferens se liberalum esse a cecitate, quam pro

VARIiE LECTIONES.

»•• Vli. C3. *09 add. iy. rell. ^^* add. aut Ans. aut 1«. reU. prater A. "» Autberto B2. 5. Cl. 3. D.,
qued rectum.

125

CHRONICA.

salute sua sibi a Dco immissam esse gaudebat, rur- \
sus ad votum suum excecatus est. **' [cf. Bald,
U i9.)

659. R. 16. S. 2. F. 14. L. 8. A. 19. W. 15.

{G. pant.) Martino papa pro confessione fidei, jussu
r.onstantini exilialo ibique defuncto, Eugenius 72»»
Komauae aecclesiae presidet. {H. m.) Conslantinus
Sclaviam sibi subigit **'.

660. 17. 3. 15. 9. 20. 16.

{H. m.) Muhavias Saracenorum amiras cum Con-
stantiuo imperatore firmat pactum, ut Saraccni Ro<
manis solvant tributum, sciiicet per singulos dies
nomismata mille et servum et equum. Chlodoveus
rex corpus sancti Dionysii Parisiensis discooperiens,
ininusreligiose» licet cupide, os brachii ejus fregit ..
etrapuit; moxque in amentiam pcrpetuam incidit.
(P. D.) Aripert Langobardorum rcge dctuncto, Go-
dcbertus et Bertarilh filii ejus annum agunt non
tam in regno componendo, quam de regno conten-
dendo.

661. 18. 4. 16. 1. 21. 16.
(G.pofU.) Vitalianus73us Romana^ secclesia* presi-

det. [A Leod.) Obiit sanctus Amandus £lnonensis.(H.
m.) rx)nstantinus imperator Theodosium fratrem suum
occidit. (P.D) Grimoaldus, dux Taurinatum, Gode-
berlum,rilium Aripert regis Langobardorum, dolo
porimit^ etejusregnum arripit, sororemque Gode-
berti uxorem ducit, rognavitque annis9.[(i4. Laub.,
Flod.) Sanctus Nivardus Remensis archiepiscopus,

663. 20. 6. 1, 2. 23. 49.
(Ib.) (^onstanlinus imperator Romam venit ; de

qua omnibus paene, quse ad ornatum urbis erant,
ablatis ad Siciliam vadit.

664. 31. 7. 2. 3. 24. 20.
CoDstantinus imperator imperium in urbem Ro-

mam Iransrcrrenititur, sed a Constantinopolitanis et
resislitur. (Beda, H e.) In Anglia inter Anglos et
Scottos magna de observatione paschse 6t discepta-
tio, mediantc Oswi rege glorioso, qui etiam assen-
susest Anglis pascha celebrantibus more Romano.
(Fred ) Sisenando Wisigothorum rege mortuo, rc-
gnal Chintilan annis 16. (F. Gertr.) Obiit sancta
Gerdrudis Nivialensis(170.)

665. 22. 8 3. 4. 25. 1.

(A Leod.) Obiit sanctus Eligius Noviomensis epi-
scopus. (Beda, H e.) Earconbert rex Anglorum
obiit, et filius ejus Egbert regnat post eum annis
9 "».

666. 23. 9. 4. 5. 1. 2.

(G. r. F) Lotharius rex Francorum moritur.
Theodericus frater ejus ab Ebroino majore domus
in regnum subiimatur.

667. 24. iO. 1. 6. 2. 3.

{Ib ) Theodericus rex propter insolentias Ebroini
a Francis repudiatur, et fraler ejus llildricus, qui
iu Auslria regnabat, a cunctis ad regnandum evoca-
tur Porro Theodcricus et Ebroinus tonsorantur, ct
Theodericus Parisius in coenobio sancti Dionysii,

et Reolus successor ejus, Bercharius quoque raar- ,, .,, . . , , . ii:i,u;«; ,««;/>n /«/^

...... ••. ' 4 . .„ ^. ^ . r Ebroinus in Luxovio releganlur. ilildnci major do-

tyr, qui fuit abbas primus Autuillarcnsium, sancta ^ „ ,^ ,, „." . ,. v-j„«««c:

' ^ ^ * mus erat Vulfoaldus. Hic in parochia Virdunensi

etiam Berta martyr et abbatissa, sanclitate clarent
in Francia "*.

662. 19. 5. 17. 1. 22 18.
(P. D.) Constantinus imperator Italiam pctit, mul-
tasque Langobardorum urbes capit, Beneventum
obsidet, ibique Grimoaldus rex exercitum ejusgra-
viter atteril {G. r. F.) Chlodoveus rex Francorum
obiit, et Lotharius filius ejus succedit et 4 annis
regoat. Uujusmajor domus post Erchanoaldum fuit
Ebroinus. (F. Balth.) Ballhildis regina, matcr Lo-
tharii« Corbeiam et Chalam monastcria Dco conslru-
xit. (P. D.) Abhinc Francorum regibus a solita for-
tiludine et scientia degenerantibus, regni potentia

supra Mosam coenobium sancli Michaelis archangeli
fundavit.

668. 25. 11. 1. 6. 3. 4.
(Beda.) Thcodorus archiepiscopus et Adrianus

abbas a Vitaliano papa in Angliam diriguntur.

669. 26. 12. 2. 8. 4. 5.

{H. m.) Constantinus imperator, qui et (k)nstans,
omnibus suis exosus, Syracusis a suis in balneo est
occisus. Mizius quidam in Sicilia tyrannidem medi-
tatus, mox extinguitur. Constantis filius Constanti-
nus post patrem imperat annis 17.

670. 1 13. 3. 9. 5. 6.

disponebatur per majores domus, regibus solo no- (G. pont.) Adeodatus 74«« Romanae ajcclesiae pre-

sidet. (Beda, H. e.) Oswi Nordanymbrorum rege de-
functo, Egfridus filius ejus regnat annis 15. (P. D.)
GrimoaldusrexLangobardorum, cum nono die post
fleotomum accepto arcu columbam percutere nisus
essct, vena brachii ejus disrupta est, et superponen-
tibus ei medicis venenata medicamina, defunctus
est. At Pertarith filius Aripcrth regis,divinitu8 a pe-

VARI.*: LECTIONES.

prius breviara ita in rasura ampliavit ipse Sig. cur. sec. una cum anno sequenti. "® totum annumin ra-
scripsU Sig. cur. sec.; LXXl. R. e. p. (C S. s. s. desunt) habet. A. *** ita in rasura dimidiod linecB et
inmargine i^.rell. praster A., quihabet : et Pertarith fratrem ejus percgrinari coegit. Itaigitur Sig. pri —
drfWil. ^»Vin.A.C1.3. D. J »- f> -^

NOTiE.

(170) Eam a 659 obiissc probat Hirsch p. 64.

mineregnantibus: quibus moris eral principari qui-
dem secundum genus, et nil agere vel disponere,
quam irralionabiliter edere et bibere, domique mo-
rari^ el Kalendis Maii presidere coram tota gente,
elsalutare et salutari, obsequia etdona accipereet
rependere, et sic secum usque ad alium Maium ha-
bitare.

iti
tura

SIGEBERTi GEMBLACENSiS

128

regrinatione revocatus et a Langobardis in regnum /^
recollatus, regnavit annis 18 **^. Hoc tempore claruit
sanctus PrejectusArverncnsis civiset episcopus, qui
etiam martirizatns est ab ipsius urbis primoribus in
ultioncm liectoris Massiliensium patricii^ab Hildrico
Francorum rege perempti propter injustitias Arver-
nensi aecclesise ab eo illatas. (Bald.) In territorio
Cameraccnsi virgo Dei Maxelendis pro voto virgini-
tatis Harduinum amatoremsuum fugiens,ab eo mar-
tirizatur. Qui mox excecatus, post triennium ab ea
illuminatur.

671. R. 2. S. 14. F. -i. L. 1. A. 6. W. 7.

(7/. m.) Conslantinus imperator fratres suos ha-
bcns suspeclos, ne conregnarent, nasos eorum ab-
scidit. (Beoa, n. e.) Hoc tempore quidam in Britan- p
nia a morle resurgens, multa, quse viditdelocispae-
narum et purgatorii ignis loco, enarravit

672. 3. 15. 5. 2. 7. 8.

(Beda.) Saraceni Italiam invadunt, et omnibus
direptis Alexandriam redeunt (V. S. Am.) Amatus
episcopus Senonensisa rege Theoderico gravi et in-
revocabili cxilio diu tribulalur *".

673. 4. 16. 6. 3. 8. 9.

(Beda, U, e.) Egberth rcx Anglorum obiit ; cui
Lothere frater ejus succedens regnal annis 12. (tf.m.)
Hyris) apparuit in coelo mense Harcio, ct Ircmuit
omniscaro, ita utomnes dicercnt, quod consumma-
tio esset *»*.

674. 5. 17 7. 4. 1. 10.

677. 8. 20. 10. 7. 4. 13.

(G.pont.) Donus 74^" Romanae aecclesiie presi-
det **^ [//. m.) Saracenis et Arabibus cum Roma-
norum exercitucongressis, occiduntur Saracenorum
30milia (G. pont.) Ab Augustoper tres rnenses stella
radiis coelos penetrans,a parte orientis agalli cantu
usque in mane apparebat, et maxima mortalitas a
parte orienti^ subsecula cst.

678. 9. 21. 11. 8. 5. 14.

(H. m.) Kallinicus architectus ab Heliopoli Syri8e
ad Romanos confugit, ignemque marinum adinve-
nit;quo usi Romani naves Saracenorum cxusse-
runt, et una cum animabus prorsus incenderunt, et

ita victoria potiti sunt.

679. 10. 22. li. 9. 6. 15.
(G.pon^) Agatho 75^» Romanae aecclesiae presi-

det. (G. r. F.) Bodilo Francus, quem Hildricus liga-
tum ad stipitem caedi praecepit, Hildrioum in vena-
tione exceptum, cum Blithilde uxorecjus prcgnante
inlerficit. Theodericus regno rcstituitur. Leudesius
filius Erchonoaldi, consilio Lcodegarii episcopi a
Luxovio revocali aliorumque principum, major do-
mus constituitur. (H. m.) inter Romanos et Sarace-
nos in 39 annos' pax est confirmata, ul Saraceni
Romanis auri libras Iria milia et viros captivos 50
etcquos nobiles 50 annuatim solvant.

680. 11. 23. 1. 10. 7. 16.

(//. m.) Gens Bulgarum, quae el ipsa a Scithia
egrediens passim debachabatur, per Thraciam Ba-

(Beda, //. e.) Theodorus in Anglia synodo habita, p thaia duce grassatur. Quibus Constantini imperalo-
constituit multa aecclesia; ulilia. Hic Theodorus ris occurrens exercitus, ab eis turpiter fugatus, gra-

scripsit paenitcntialem librum, mirabili et cauta
discretione distiuguens modum singularum culpa-
rum.

675. 6. 18. 8. 5. 2. 11.

(H. m.) Slolus Saracenorum contra Constanti-
nopolim applicuit. Qui dum peraliquot annos chris-
lianis inaniter concurrissent, in redeundo ex multa
parte dimersi interierunt.

676. 7. 19. 8. 7. 3. 12.

(F. S. Leod.) Hildricus rex levitate morum accen-
dit in se odia Francorum. Sanctus Leodegarius Au-
gustidunensis episcopus ab co in Luxovio relrudi-
tur. (P.D.) In Ilalia tant» pluvi» ettonitruafuerunt,

vitcr est attritus; etadeo per Romanam rem publi-
cam eorum invaluit cxcursus, ut imperator pace cum
eis facla, annua pacta cis prebere sit coactus.
(G. r. F.) Ebroinus a Luxovio egressus, vires resu-
mit, insidiatorcs suos premit, super Theodericum
regem irruit, thesauros ejus et aecclesiae diripit,Leu-
desium majorem domus perimit, Chlodovcum quen-
dam fingens esse filium Lotharii regis regemsibi fa-
cit, ad cjus sacramentum quos potost poenis, minis
el blandiliisimpellit, (Fred.) Chintiliane regc defun-
cto, Tolgan filius ejus adhuc puer, in regno VVisigo-
thorum succedcns, regnat annis 4. Abhinc regnum
Bulgarum adnolandum est, "quorum rcx Bathaias

quales nulla aetas hominum memoral, ut etiam ho- D erat (G. pont,) Agatho papa suscepit divalem jus

mineset peculia fulgure interirent. Et nisi perlaeta-
nias, quas quotidie faciebant, Dominus esset propi-
tiatus, non poiuissent homines triturare vel in hor-
reis frumenla recondere ; in tantam ut ex ipsis plu-
viis denuo legumina renascerentur et ad maturita-
tem dcvenirent "».

sioncm principum, ut suggessit, per -quam rclevala
estquantilas, quae solita erat dari pro ordinatione
ponlificis facicnda; sic tamen, ut si contigerit post
ejus transitum clcctioncm fieri, non debeat ordinari,
qui eleclus fuerit, nisi prius decretus gencralis in-
troducatur in regiam urbem secundum antiquam

VARliE LECTIONES.

"« XVII A. Cl. 3 D. Sequentia Hoc — illuminatur in marg. add. Sig. cur. teHiis ; rell. »" Amatus —
tribulatur Sig. cur. tertiis; rell. "« Hyris — esset Sig. cur. sec. rell. *" A. hic exibet verba S. Audoenus
qui et Dado R. e. o. ea; a. 690. ubi ea omittit. **<> ita errore lapsus Siy. hic scribit, et in eodem errore
pergitin sequeniibus ; B4*. 5 habent LXXV et sic porro ; Cl. 3. et iidem Donnm vocant LXXV, Agathonem
LXXVI. et Leonem item LXXVl, ita ut ab inde cum Sigeberto iterum conveniant * D, qui jam inde ab a. 530
Sigebertum una numero prtscesserat, Donum vocat LXXVI, Agathonem LXXVII, Leonem iterum LXXVIl et
sic deinceps.

CHROiNICA.

130

coDsuetQdinem ; et cum eorum scientia et jussione /( ad maximos miiiti^e honores provexerat. Lohere rex

debeal ordiaalio provenire.

681. R 12. S. 24. F. 2. L. U. A. 8.

W. g. Bulg. i

(Beda.) Sexta synodus universalis Constantino-
poli congrcgatur, in qua Georgius Constantinopo-
litanus episcopus ab errore monothelitarum revo-
calur; Macharius vero Antiochenus cl cuncti duas
voluntates et operationes in una Christi persona
negantes, anathematizantur. In hac synodo fuerunt
episcopi 289(17ij.

682. 13. 23. 3. 12. 9. 2. 2.

(CofU Fred,) Sanctus Leodegarius Augustidu-
nensis episcopus ab Ebroino capitur, et cum fratre

Anglorum moritur; et Egfridus rex Nordanymbro-
rum a Pictis perimitur. Picli, Scotli et Britonnes An-
glos nimis premunt, et liberlate, quam olim per An-
glos perdidcrant, rcccpta, multam Anglia^ partcm
invadunt. Post Loherc regnavit Edrich annis duo-
bus. Egfrido vero succedens frater ejus Alfrid re-
gnavit annis 20. (7. Kil) Sanctus Chilianus Scot-
lus Wirziburgensi«episcopus clarct.

686. 17. 1. 7. 16. 1. 2. 6.

(G pont,) Johannes Romause secclesise 78a8 pre-

sidet. ((H. m.) Constantino imperatore mortuo, Ju-

stinianus filius ejus imperat annis 10. Saracenis

principatur Habdalan anno uno. Begga relicta Ansi-

suo Gerino graviter afftigitur. Geriuus non multo p gisi se et sua Deo mancipat, et monasterium An-
|K)sl lapidibus obniilur (ff. m ) Muhavias Sarace- dennense fundat.

norum amiras moritur; post quem Gizid filius ejus
tribus annis principatur. (G. Tpont,) lu Italia tribus
aestatis mensibus gravissima hominum mortaiitas
factaest.

683. U. 1. 4. 13. 10. 3. 3
(Beda ) In Anglia claret Edildrndis regina, quae

tribus viris nupta, virgo permansit. Cujus mortuae
corpus post 11 sepulturae -suse annos incorruptum
invcntum est.

684. 15. 2. 5. 14. 11. 4. 4.

(G. pcmi.) Leo junior 76»»8 Romanae secclesiie pre-
sidet. Ravennas aecclesia censura imperatoris, sub
ordinatione sedis aposlolicae restituta est, scilicet

687. 1. 1. 8. 17. 2. 3. 7.
(G. pout.). Conon Romanae aecciesise 79us presi-
dct. (E, m ) Habdimelich amiras principatur Sara-
cenis annis 22. Inter Justinianum et Habdimelich
pax convenit, ut solvanl Saraceni Romanis singulis
diebus mille nomismata et scrvum et equum. (G. r.
F.r.) Vulfoaldo majore domus mortuo, Pippinus
Blius Ansigisi principatur in Austria cum duce Har-
tino. Quibus congressus Ebroinus, victoria potitur;
Marlinus fugiens ab Ebroino perimitur. (T. D.)
Pertarid Langobardorum rege mortuo, Cunipert
filius ejus regnat annis 12. (Beda, E, e.) Edrich An-
glorum reg3 mortuo, extcrni reges regnum Angliae

ut qui in ea electus fuerit episcopus, in urbem Ro- p disperdunt el discindunt annis 4. Sanctus Cuthber-
roam veniat ordinandus (Beda, E. e.) Egfridus rex tus Anglorum episcopus obiit.

688. 2. 1. 9. I. 1. 4. 8.
(G. pont.) Sergius 80^3 Romanae aecclesiae presi-
det. Hic in sacrario sancti Petri porlionem magnam
dominicae crucis invenit. Consequentia missam ce-
lebrandi jam ad integram composiia ab aposlolisel
apostoHcis viris, epistolas quippe et evangelia reci-
tabat aecclesia ex antiquorum traditione, quae digesta
sunt in libro, qui appellatur comes, quem ad Con-
stantinum Hicronimus scripsisse dicilur ; Alexander
autem sextus papa, qui instituil aquam benedici et
aspergi, qui instituit oleum singulis annis bencdici
ab episcopo, et vetus propter novitatem sacramenti
incendi (Burch., v, 3.) Hic inseruit memoriam do-

innoxiam Hibemiae gentem graviter dcpopulatur.
(Fred.) Tolgane a Wisigothis propter pueritiae levi-
tatem rcprobato et in ciericum tonsorato. Chinta-
sindus regnat post eum annis 20.

685. 16. 3. 6. 15. 12. 1. 5.
(G. pont.) Benedictus 77«» Romanae aecclesiae pre-
sidet. (ff. m ) Gizid mortuo Marhuam principatur
Saracenis anno 1. [V. Lamb.) Theodericus rex
Ebroinum in gratiam recipit ejusque consilio syno-
dam episcoporum cogit, et in hac multos eorum, ex
scDteDtia Ebroini, cpiscopatu privat, aliquos etiam
inrevocabili exilio damnat. Sub tam procelloso do-
mesticae persecutionis tumultu sanctus etiam Lam-

bertns a Trajectensi amoius episcopatu in coenobioD minicaj passionis ad consecrationem eucharistiae, et

Stabulaus monachicae quietis expetit portum, ibiquc
per septem annos habitavit secum. {V. Leod.) San-
ctus Leodgarius diu ab Ebroino tormcntatus, post
fameiti et carceris squalorem, post oculorum evul-
sioncm, post plantarum concisionem, post linguae et
labiorum excisionem, tandem consummavit marty-
rium per capitis abscisionem. (Beoa, B. e.) Ansigi-
Stts pater Pipini a Gunduino perimilur, quem ipse
inyenlam et nutritam de sacro fonte susceperat, et

sicut de latere crucifixi Jesu effluxit sanguis et aqua,
ila aquam vino misceri in ipsa consecratione insti»-
tuit, nec vinum sine aqua, nec aquam sine vino of-
ferri debere decernens. Primus Xistus "* 7u8 papa
ymnum SanctuSf sanctaSj sanctus DominuSf Teles-
forus B"» papa quadragesimae jejunium septem heb-
domadibus ante pascha instituit, ymnum angelicum
Gloria in excelsis Deo addidit Damasus 35"* papa
Credo in unum Deum sollemnibus diebus cantari in-

VARIiE LECTIONES.

^*^ qui i. oleam -* Xistus m rasura unius aujam primo scripserat linece, et in margine Sig. cur, tertiis ;
reU.

NOTiB.
^171; CI., Beoa.

131

SlGEBERTl GEMBLACENSIS.

132

slituiiet dccrelo secund» universalis synodi, a. 450 X
episcopis Constantinopoli celebrat». Cselestinus iU*
papa introitus, graduaiia, oflfcrloria et communiones
ex psalmis modulari anliphonatim instiluit. Gela-
sius 47«» papa collcclas ct prefaliones compo-
suit. Gregorius 61 «« papa Kyrieleyson , Chri-
sieekyson et Alleluia extra quinquagesimam et ora-
tionem dominicam, per quam solam apostoli conse •
crabant, posl canonem consecrationis addidit. (G.
pont.) Ad haec omnia hic Sergius hoc uUimum ad-
didit, ut intcr communicandum Agnus Dei a clero
cantetur. Constituit etiam, ut in annuntiatione Do-
mini, iu festivitate quae dicitur ypapanti Domini, in
nalivitate et assumptione sanclae Mariae exeant le-

692. 6. 5. 13. 5. 1. 8. 12.

(P. D.) Alahis dux fugato Chunipert rcgnum Lan-
gobardorum arripit; cui Chunipert bello congressus,
cum perimit, regnumque recipit (Beda, H. e.) Wil-
librordus cum sociis 12 vcniensab Anglia, sanclitale
claret in Gallia. Sanclus Wandrigisilus, qui el Wan-
do, Ansigisi majoris domus ex Walchiso fratre nc-
pos, hoc tempore claruit, qui cenobia Fiscanum et
Fontinellam Deo construxit *•*.

693. 7. 6. U. 6. 2. 9. 13.
{Cont. Fred.) Theodericus rex Francorum obiit.

Chlodoveus filius ejus regnat post eum annis 4. {H.
m.) Saraceni Romanos gravissimo bello atterunt.
(Beda, H. e.) Eualdus albus et Evaldus niger pre-

taniae. Hic corpus primi Lconis papae divina revela- sbiteri, venientes ab Anglia, martyrizantur iu Gal-

tione transposuit. (V. Leod.) Innocentia et meritum
sancti Leodegarii multis miraculis declarantur. (H.
m.) Imperator paccm cum Saracenis pactam sol-
vens, mala eis intulit, et pejora ab eis pcrtulit. (G.
r. P.) Ebroinum majorem domus Ncustriae, Francos
insolenter opprimentem, lErmenfridus perimit, et ad
Pipinum confugit. Waratho pro Ebroino major do-
mus statuitur *^'.

689. R. 3. S. 2. F. 10. L. 2. A. 2.

W. 5. B. 9.
{H. m.) Justinianus paccm cum Bulgaribus pactam
solvit, eisque concurrens primo vicit, post ab eis
eiceptus vix evasit. (Cont. Fred.) Inter Pipinum et
Gissemarum Olium Warathonis apud Namucum ca-
strum pugna commitlitur. Nec multo post Gisse- p
maro divinitus punito, Warathone quoque mortuo,
Bertarius gcner Warathonis fit major domus subrege
Theoderico.

690. 4. 3. 11. 3. 3. 6. 10.

(6r. r. F.) Sanctus Audoenus Rotomagensis epi-
scopus obiit "^. (Beda, H. e.) Tbeodorus archiepi-
scopus Anglorum obiit. (Cont Frod.) Franci Berta-
rio aversi, affectant per obsides amicitiam Pipini^
enmque instigant contra principatum Berlarii.

691. 5. 4. 12. 4. 4. 7. 11.
Theodericus rex cum Bertario, Pipino congrcssus,

vincitur ; Bertarius a suis perimitur. Theodericus
rex a Pipino capitur. Pipinus Neustriam sibi subju-
gat et sub Theoderico solus toti regno principando

lia, et jussu Pipini sepeliuntur in Agrippinensi Co-
lonia.

694. 8. 7. 1. 7. 3. 10. 14.

(Ib.) Pipinus Rabbodum ducem Fresonum bcllo
vicit ; ot Willibrordum genti illi ad prcdicandum di-
rigit. Kyliani Wirziburgensis cpiscopi discipulus Ar-
nual in Gallia, Adamanus abbas, Adhelmus et Wii-
frid episcopi clarent in Anglia *••.

695. 9. 8. 2. 8. 4. 11. 15.

(6. pont.) Justinianus imperator sanctam syno-
dum infirmare nititur, et Sergium papam in hoc sibi
resistentem lecclesia deturbare frustra molitur. (H.
m.) Dcfectio soiis facta est hora diei tertia; ita ut
quaedam clare stellae parerent ***.

696. 10. 9. 3. 9. 5. 12. 16.

(If. m.) Leo patricius Justinianum regno privat,
eumque nase et lingua truncatum in exilio relegat.
Beda presbiter et monachus clarens in Anglia, tri-
cesimum aetatis annum agil, ct reliquum tempus
vitae legendo, tractando et exponendo sanctam scri-
pturam utiliter exigit.

697. 1. 10. 4. 10. 6. 13. 17.

(G. r. F.) Mortuo Clodoveo, Hildebertus frater
ejus regnat post eum annis 16. (Beda, H. e.) Willi-
brordus a Sergio papa Clemens agnominatus, et ad
predicandum genti Fresonum episcopus consecratus,
ex dono Pipini principis scdem episcopalem statuit
in loco Vultaburch dicto, qui nunc Vultrajectum
a nomine gentis Vultarum ct Trajecto compositum,

statum rerum meliorat. Sanctum quoquc Lamber- _ quasi Vultarum oppidum. Non Trajectum lingua

*i*Mr. in T»a«:AA»Am<t: •«»Aa..lnt.i wrAtxnn* /D«.v 4 D y>\Lr /^ • • • . _ •« J* •& / TT •! _ V'l\ k I TKT T !

tum in Trajectensi presulatu relocat. (Beda, H. e.)
Sanctus Remaclus hoc anno obiissc dicitur. Wich-
frcd filius Egberti regis, religione et industria con-
forlatus, gentem Anglorum ab oppressione extero-
rum liberat, et super eos 35 annis regnat.

Gallica oppidum dicitur. (Vita Kil ) Apud Wirzi-
burch castrum Ostrofranciae sanctus Chilianus cum
discipulis suis Ck)lomanno et Tolmanno clam mar-
tyrizatur a Geilana, uxore Gozberti principis Wirzi-
burgentium, quae timebat separari a viro suo, ar-

VARIiE LECTIONES.

*" Post hsBC erasaet linea una est dimidia, incipiens: Ansigisus Exhibet ea unus A. ita: An-

sigisus pater Pippini a Gunduino perimilur. Quem ipse inventum et nutrilum et a sacro fonte susceptum,
ad mtximos militiae honores provexerat. Sed post dekta sunt ; cf. a. 685. "' S. A. R. e. o. desunt X., ubi
a. 676 leguntur; C3; in f,ne anni habent B3*. D. in sequenti anno C4* "* In Gallia — construxit in rasura
8ig. cur. tertUs. *" Post hascuna linea erasa^ \^. adscripsit: Gens — convertitur,5uo(i una cum reliquis
in U. additionibus dabimus Erasa unus A. exhibei iia: Begga relicta Ansigisi se et sua Deo mancipat, et
supra Mosam monasterium Andenense tundat. Hsecigitur Sig. primoscripserat, sedin secunda ediiione sup-
vressii. *«• Defectio — parerent addit Ans. ut vid.; rell. prxter A.

133

CHRONICA

i34

gucnte cam Chiliano, qood eam uxorem quondam X ^i^^^* (^* ^) Justinianus de exilio fugicns, ad Ca-
fratris ejus, eliam ipse uxorcm habcret. Quorum janum regem Avarum se contulit.

mors cum diuomnes iateret, Geilana et percussori-
busmartyruma dsemonio arrcptis, corum confes-
sione divulgata est.

698. R. 2. S. il. F. i. L. ii. A. 7. W. U. B. 18.
(Beda. ) Sanctus Ursmarus per interventum Hil-
dulfi ducis Lobicnse coenobium a Pipino principe
ad regendum suscipit. Synodus Aquileise facta quin-
tam universalem synodum a Justiniano imperalore
el Vigilio papa Constantinopoli celebratam suscipere
diffidit ; quam Sergius papa salubriter redarguit et
ad concordiam reducit. (Vita S, L.)Sanctus Lam-
bertus Pipinum principcm increpare ausus, quod

703. 5. 16. 6. 2. 12. 2. 3.
(BEOAf H. e) Sanctus Benedictus abbas Anglorum

obit (H. m.) Cajanus pecunia corruptus a Leone
imperalore cum vellet Justinianum ei prodere,Ju-
stinianus ab eo ab Therbellem regem Bulgarum
fugit.

704. 6. 17. 7. 3. 13. 3. 4.
(G. pont,) Johannes 82«« Romanaj aecclesiae pre-

sidet, (Beda, fl. e.) Alfrid Nordanymbrorum rege
mortuo, Osred regnal annis 11.

705. 7. 18. 8. 4. 14. 4. 5.
{H. m.) Justinianus auxilio Thcrbellis Bulgarum

pelicem Alpaidem suae legitimse uxori Plictrudi su- ^ regis imperium recipit ; Leonem etTyberium usur-
perduxerit, a Dodone fratre ipsius Alpaidus Leodii palores imperii in medio cyrci jugulat ; Callinicum

patriarcham excaecatum exiliat ; et lantam in adver-
sarios ultionem exercet, ut quoties a naso sibi ab-
sciso, defluentem reumatis guttam dotergeret,
paene toties aliquem ex his, qui contra eum con-
spiraverant jugulari prcciperet. Imperavil ergo se-
cundo annis 7.

706. 1. 19. 9. 5. 15. 5. 6.
(G. pont.) Sysinnius 83«« »" et Constantinus 84««

Romanae secclesise president. Sclavi Italiam infe-
stant.

707. 2. 20. 10. 6. 16. 6. 7.
|Beda, H. e.) Choered et Opha reges Anglorum

Romam vcniunt, ibique iu monachos attonsi, regi

martyrizatur, et Trajecli tumulatur, eique sanctus
Hucbertns episcopus subrogatur, (H. m.) Absima-
ru3,qui et Tiberius, Leonc ab imperio pulso eiquc
naso absciso et in cuslodia retruso, imperat annis 7
(A. Leod.) Sancta Begga, mater Pipini, adDominum
Iransit (172).

699. 1. 12. 2. 12. 8. 15. 19.
(Cont. Fred.) Drogo filius Pipini, dux Campanen-
sium, moritur. Grimoaldus fraler ejus a patre Pi-
pino in aula Hildeberti regis major domus statuitur,
eiquefilia Rabbodi Fresonum ducis in uxorem de-
spondelur (P. D.) Mortuo Chunipert Langobardo-
rum rcge, Liutperi Blius ejus puer in regnum suc-
cedil, Ansprandum habens tulorem (K. Lam6.) ^ regum militaverunt.
Dodo interfector sancti Lamberti pessimo languore ^ ''"^ "^ ^

cruciatus, a vermibus consumitur, et ob intoleran*
tiamfoetoris in Mosam fluviumdemergitur ; omnes-
que hujus culpae complices infra annum divinitus
puniuntur. Percussor vero sancli martyris fratri suo
congrcssus, alterabaltero perimilur.

700. 2. 13. 3. 1. 9. 16. 20.
(H. m.) Roniani pervagantes Syriam, perimunt
200 milia Saracenornm (P. D.) Rcginbertus dnx
Taurinensium Ansprandum tutorem regis Liutperti
bello superat, ct anno uno regnat Therbellis Bul-
garibus dominatur.

701. 3. 14. 4. 1. 10. 17. 1.
(P. D.) Mortuo Raginberto, Ariperlh filius ejus.

708. 3. 21. 11. 7. 17. 7. 8.

(H. m.) Justinianus imperator pacem cum Bul-
garibus pactam solvit, eisque congressus, vix eva-
sit. (Beda, H. e.) Adrianus abbas Anglorum obiit.
Picti et Scotti catholicum paschalis observantise
ritum suscipiunt.

709. 5. 22. 12. 8. 18. 8. 9.
(H. m.) Habdymelich amiras Saracenorum mori-

tur, post quem Ulid annis 7 principatur. (App. S.
Mich.) Childebcrto monarchiam regni Francorum
tenente, archangelus Michael apparens Autberto
Abrincatensi episcopo, mouuit semel et iterum, ut
in loco maris, qui propter eminentiam sui Tumbt
vooatur, fundaret aecclesiam in memoriam sui, vo-

Ansprando in congressu viclo, Liutpertum regemD lens talem veneralionem exiberi sibi in pelago, qua-

lis exibetur in monte Gargano Interim tanrus a la-
trone furlim raptus, in loco illo religatur. Unde
episcopus tertio admonitus, ut in illo loco funda*
mentum jaceret, ubi taurum religatum inveniret, et
sicut eum terram pedibus protrivisse videret, sic
aecclesiae ambitum duceret, aecclesiam in honore
sancti archangeli constituit. Et ex illo tempore, si-
cut in monte Gargano, ita etiam in illo loco, quod

capit et perimit ; Ansprandum in Bajoariam fugere
eompellit, filiumque ejus juniorem Liutprandum ad
patrem fugere permitlit, et annis 9 regnat. Chynta-
sindus senio confcctus regnum Wisigothorum di-
roittit ; regnatque post eum filius ejus Flavius Re-
cinsuindus.

702. 4. i5 5. 1. 11. 1. 2.
(6. pont.) Johannes 81 us Romanae aecclesiae pre-

VAHIifi LECTIONES.

"^ LXXXIllI con. LXXXV, et sie porro D.

NOTiB.

(172) A. 6898eeundum Ann. Leod. Sed eam jam a. 694 vel 695 obiisse probat Hirsch p. 64.

135

SIGEBERTI GEHBLACENSIS.

436

modo dicitar In pcriculo maris, veneraiio archan- ^

geli frequenlari ccpit ***.

710. R, 5. S. 1. Fl. 1. 5. L. 9. A. 19. W. 9.-B. iO.

(Beda.) Justinianus imperator Bdem orthodoxam
amplexus, Conslantinum papam ad se Constanlino-
poliinvitat, eumque venientem ul redeuntem gloria
apostolico digna honorat. (V. Lamb.) Sanclus Huc-
bertus caelitus ammonitus, corpus sancti Lamberti
a Trajecto Leodium cum magna miraculorum glo-
ria refert, sedemque episcopalem in eandem urbem
transfert. (P. D.) Ansprandus cum Bajoariis Italiam
repetit, cum Aripcrth conlligit, eoquc fugiente et in
fluvium demcrso, rcgnum Langobardorum rccipit.
Ansprando post tres menses mortuo, Liutprandus
filiusejusregnatannis 32

712. 6 2. 14. 1. 20. 10. 11.

Sancta Oda, uxor Boggis ducis Aquitanorum,
sanctitate claret in Gallia, quse aecclesias Dei sua
ditavil munificentia, et moriens in Leodiccnsi quie-
vit parochia.

612. 7. 5. 15. 2. 21. 11. 12.

(H, m.) Philippicus, qui et Bardanius, Juslinia-
num imperatorem jugulat, et post eum annis 2 im-
perat. (6. poTU.) Constantinus papa populusque Ro-
manus nomen, litteras et figuram Philippici heretici
imperatoris susciperc respuit.

713. i. 4. 16. 3. 22. 12. 13.

{hlLett. [Fred.]) Sanctus Ursmarus episcopus el
abbas Lobiensis caenobii obiit, eique sanctus Er-

715. 1. 6. 18. 5. 2i. U. 15.
(16.) Morluo Hildeberto Francorum rege, Clodo-

veus, filius ejus, regnat annis 4. Franci contra
Theodoaldum dami\oso utrimque bello confligunt,
coque victo Raginfredum majorem domus et Chil-
pericum regem statuunt. Karolus de custodia no-
vercse divino nutu eripitur, moxque principatuin
suum de manu Raginfredi extorquere nilitur ; pri-
moqueRabodum ducem Fresonum Raginfredo sola-
tiantem aggressus, niultum exercitus damnum con-
sequitur. (A. Xant.) Sanctus ifigidius veniens a
Grecia, sanctitate claretin Provintia.

716. 2. 7. 1 6 25. 15. 16.
(//. m.) Theodosius Anastasium de imperio dc-

B ponens cumque presbytcrum ordinans, imperat
anno uno. Qui cum fuisset iners et idiota et publi-
corum negotiorum exactor, vi compulsus est ab
exercituimperium assumcre (16.) Ulid amiras mo-
rilur, post quem Zuleymen annis 3 Saracenis prin-
cipatur. (Beda, H. e.) Osred Nordanynibrorum rege
perempto, Cocnred regnat annis 4. Ecberth veniens
ab Hibernia, sanctitate et doctrina claret in Anglia.
Sanctus Germanus a Byzico transfertur ad episco-
patum Constantinopolitanum.

717 11 2. 7. 26. 16. 17.
(H. m.) Theodosius imperium deponit. Post quem
Leo24annis imperavit (G. pont.) Gregorius papa
Bonefacium a Britannia venientem episcopum con-

minusin regimine succedit. Grimoaldus major do- ^ «ecrat, et per eum in Gcrmania vcrbum Dei predi-
mus Leodii ante altare sancti Lamberti orans, a ^ «at. ^16.) Romae mundatio aquarum nimia nimis-

Raingario, satcllite Rabbodi ducis Fresonum, peri-
mitur, et Theodoaldus filius Drogonis (173) ab avo
8uo Pipino major domus statuitur.

7U. 2. 5. 17. 4. 23. 13. 14.

(//. m.) Artemius, qui et Anastasius, Philippicum
privans imperio et oculis, imperatannis2. (G.pont.)
Gregorius Romanae aecclesise 84u> presidet **'. Hic
constituit, ut tempore quadragesimae 5 Feria je-
junium etcelebritas missarum ficret in aecclesia,
quod non fiebat antea. (P. D.) Petronax civis Brixi-
anus, divino instinctu et Gregorii papse hortatu
animatus, coenobium sancti Benedicti apud castrum
Cassinum nobiliter reaedificat, et sub regimine suo

que calamitosa facta est. Sed Gregorio papa crebris
letaniis Deum placante, post8 dies repressa est.

718. 1. 2. 3. 8. 27. 17. 18.
(H. m.) Zuleymen amiras cum amireis suis ct
stolo navium paene trium milium Constantinopolim
triennio obsidet. Bulgares Saracenorum triginta mi-
lia pcrlmunt. [Cont. Fred.) Karolus in pago Came-
raccnse apud Vinciacum dominico ante pascha,
quod erat 13 Kal. Aprilis, Chilperico et Raginfredo
congreditur. Raginfredus viclus in fugam vertitur ;
Karolus eos usque Parisius perscquitur. (Vita S.
Wlfr.) Rabbodus dux Fresonum predicatione Vul-
franni episcopi ad hoc adductus, ut baptizari debe-

multos ad regulariter servicndum Deo aggregat, j^ ret, cum unum pedcm in lavacro intinxisset, alte-

expletisplus llOannis, ex quo a Langobardis deso-
Jatum fuerat. (Cont. Fred.) Pipinus princeps obiit,
etfilium suum ex Alpaide Karolum, Tudctem sive
MarteUum cognomento, principatus sui heredcm re-
liquit. Plictrudis relicta Pipini Karolum privignum
•uum captum in Colonia urbe custodiie mancipat ;

rum pedem retrahens inlerrogavit ; Ubinam plures
suorum majorum essent, in infcmo an in paradyso ?
et audiens, plures esse in infcrno, intinctnm pedem
cxtrahens, Satius est, inquit, ut plures^ quam pau-
ciores sequar. Et ila ludificatus a daemoYie, pro-
mittente quod ei tortia abhinc die incomparabilia

et cum nepote suo Thcodoaldo majore domus prin- 'bonadaret, ipsa tcrlia die subita et seterna morte
cipatum regni usurpat. periit.

VARIiE LECTIONES

*•• Childeberto cepit iu marg add Anselmus, ni forte Sig curis tertiis : rell *•• ita Sig B4* Cl, 3 ,
octogesimus sextuse^ sic porro F1 ; LXXXVI corr LXXXVII et iic deinceps D.

NOTiE.

(173) Falso ; Grimoaldi, ut habent Annales Meitcnses et ConL Fred.

137

CHRONFCA,

138

719 R. 2. S 3. P. 4. L. 9. A. 28.
W. 18. B 19.
(f/. m ) Zuleymen amiras moritur. Posl qucm
Haumar principalur Saraccnis annis 2 Conslanli-
nopolitani instantia orandi et conslantia preliandi
forliler rcsistunl Saraconis. Saraceni fame, frigore,
bello, pestilenlia sinc numero pcreunl. Morluo regc
Dajfobcrlo, Lolliariiis rcgnat annis 2. (nFJj.v, //. e.)
Posl Coenred regnal Nordaaymbris Osrich annisll.
{H. m.) Constanlinus filius Lconis impcraloris dum
baptizatur a patriarcha Germano, cacans in sanclo
lavachro, magnnm dat presagium quod fulurus cs-
sel aecclesise Dei in scandalum.

720. 3. 1. 1. 10. 29. 19. £0.

A (P. D.) Liuthprandus rex Ravennam obsidet; Classem
Ravennatium civitatem captam destruit.

723. 6. 2. 2. 13. 32. 23.
{Cont. Fred.) Karolus Saxoncs dcbellal. Rigober-

lus cpiscopus Remensis a Karolo *^, suo in bapli-
smate filiolo, ab cpiscopatu deponitur, pro co quod
illi contra Raginfrcdum eunti nrbem Romcnscm
prc limorc Raginfrodi apcrirc noluit. Enehcrius
quoquc Aurcliancnsis episcopus pro siuiili causa
episcopatu privatus, et apud Sarchinium Hasbaniae
vicum cxilialus, in coenobio sancti Trudonis in
sanctitatc consummalus est.

724. 7. 3. 3. 14. 33. 24.

(i/. m,\ Judcus quidani maleficus promittcns Gi-

(Ih.) Saraceni ab obsidione Constantinopolis con- ^ zid, eum 40 annis principaturum, suadet ut in toto

• J • I * * * •! • I * -^- ^^ - I J «^ • . • • I • J*

fusi dcsistunt, ipsis cum navibus suis partim ma-
rino igne consumptis, partim dcmcrsis, partim
igneae grandinis ternpestate consumptis, et cx tanta
copia navium vix quinque rcsiduis, polcntia Dei
cunctis innotuit populis. Inlra civitatcm vcro 300
milia Iiominum pcstilentia pcrierunt. Haumar chri-
stianos persequens, multos eorum r.hristi martyres
fecit (C(mt. Pred } Hilpericus ct Raginfredus Eudo-
nem dacem Aquitaniae auxilio sibi asciscunl; qui in
congressu a Karolo victi. vix fuga evadunt. Eudo
redicns Chilpericum secum abducit. Saraccni ex
Africa , duce Abdyrama filio Muhaviac amirei , in
Hispaniam transfretant, eamque sibi vindicant. Ita
regnum Wisigothonim et Suevonim destructum est
et redactum sub Saraccnis, annis plus minus 346

regno suo Dei sanctorumquc imagincs dcponi cdi-
cat. Quispe diu/regnandi seductus, cdictum quidem
proponit, ipse tamen mox obiil. Post quem Elvclith
principatur Saraccnis annis 20. (A. Fuld) Karolus
Bajoarios armis sub.ugal.

725. 8. 4. 4. 15. 34. 25.

(//. m) Leo impcralor a quodam Bcscr rcfuga
fidci scductus, conlra imagincs Christi et sanctorum
cjus bellum indicit, casqucubique deponi etincendi
ffidicit. Pro quo errorc eum Gregorius papa scriptls
multum quidcm, sed in vanum redarguit. Karolns
contra Lanfridum Alamannorum ducem dimicat,
eoque victo Alemanniam sibi subjugat.

726. 9. 5. 5. 16. 35. 26.
(Cojit Fred) Mortuo Chilperico, Karolus Theo-

evolutis, ex quo a Scithia expulsi sunt ab Hunis; ^ dericum sibi regem facit, qui annis 15 regnat. Ka-
ex qoo vero cedentibus Wandalis et devictis Suevis rolus Saxones debellat.

coepemnt regnare in Hispaniis, annis circiter 256
evolutis. Regnum vero tcrtiae partis Hispaniarum,
quod dicilur Gallitiensium, quod nec tunc Wisigo-
thae, nec postea Saraceni potuerunt subigerc, ad-
huc viget incolume, et Dei protegcnte fide manet
inexpugnabile.

721. 4. 2. 2. II. 30. 21.
(//. m.) Haumar amiras moritur; post quem Gi-
zid Saracenis principatur annis 4. (Con^ Fred.)
Mortuo Lothario rege, Karolus Chilpcricum ab Eu-
done pcr legatos recipit, eumque sibi regem facit.
(BEDA).OssaS. Auguslini Ipponensis cpiscopi, olim
translata ad Sardiniam, vaslala modo a Saracenis ^
Sardinia, Liuthprandus rex Langobardorum dato
magno pretio transfert Papiam.

722. 5. 1. 1. 12. 31. 22.
(G pont ) Leo impcrator sepe et multnm labora-
vit, ut Gregorius papa pcrimcrctur, sed frustra,
Ualis et Langobardis pro defendendo papa instanter
imperatori resistentibus. (A. Xantens,) In Campa-
oia Italiae frumentom combuttum et hordeumetle-
gumina quasi pluvit de csclo cecidcrunt. (A. Mett.)
K^rolus Raginfredum persequens, Andegavis obsi-
det, eamque captam victo Raginfredo ad habitan-
dam eonoedit, ct totius regni principatum recipit.

VARIiE LECTIONES.
''^ Karolo 8ig. Rigobertus — nolnit tn/lne annt habet B4<

Patrol. GLX.

727. 10. 6. 1. 17. 36. 27.
Constantinopolitani contra Lconem imperatorem
pro depositione imaginum Dei tumultuantur ; aliqui
etiam pro hoc martyrizantur. (Cont. Fred.) Karolus
Suevos cl Bajoarios dcbcllat. (Beda, //. e.) Wich-
trcth rcxAnglorum obit,filiumque suumEdilberlum
hcredcm rcgni rcliquit. Cormesius Bulgaribus do-

minatur.

728. 11. 7. 2. 18. 1. 1.
(Cont. Fred.) Karolus Lygeri transito, Eudonem

ducem Aquitanise bello victum fugat, ct Aquitaniam
gravitcr devaslat.

729. 12. 8. 3. 19. 2. 2.
{H. m.) Grcgorius papa, quia Lconcm imperato-

rem incorrigibilem vidit, Romam etUaliam et Hes-
periam totam ab cjusjure descire facit,et vectigalia

interdicit

730. 13. 9. 4. 20. 3. 3.
(Cont. Fred.) Eudo dux, Karolo inferior per

emnia, Saracenos contra eum invitat ab Hitpania.
(fl, m.) Sanclus Germanus Leoni imperatori pro
impietate sua aversus, a sede episcopali est deje*
ctus. (Beda, H. e.) Obiit sanctus Echberth Anglorum
presbiter. (CoJit, Fred.) Saraceni cum omnibus fa-
miliis suis quasi in GaUiis habitaturi, Garunnam

SIGEBERTI GEMBLACENSIS

140

transeunt, omnia devastant, apcclesiasque Dei cre-A
mant. Quibus Karolus Dei auxilio frelus bello con-
currit; cl fjx cis 375*'* milia cum rege suo Abdy-'
rama peremit, et 1500 suorum amisit. Eudo quoquc
Karolo reconciliatus, castra Saracenorum diripuil,
et reliquias eorum contrivit. (Beda, H. e.) Mortuo .
Osrich rcge Nordanymbrorum, Cednulfus ei suc-
cedit,

73i. R. i4. S. 10. F. 5. L. 21. A. 4 B. 4.
{11, m.) Gregorius 85^8 Romanae jecclesiae presi-
del;qui et ipse Leonem imperalorem erroris re-
darguit, et populum Romanum et vecligalia Hespe-
ri« ab eo avertit. (A. \ant ) In Anglia Boda presbi-
ter et monachus sanctitate et scienlia clarus obil.

737. 20. 46. 4t. 27. 10

(A. Leod.) Sanctus Erminus episcopus ct abbas
Lobiensis obit. {Cont. Fred.) Karolus Nemausum,
Agathen aliasquc Gothicse regioniK nrbes a Sarace-
nis invasas capit et solo tenusdestruit.

738 21. 17. 12. 28. 11.

(Ib.) Arclato urbe Galliarum capta a Saracenis, et
omnibus circunquaque demolitis. Karolus ascito
sibi ad auxilium Liuthprando rege Langobardorum
eis occurrit, eosquc terrorc nominis sui in fugam
vertit. Sic Saracenis, qui totam pa^ne Asiam, totam
Libiam multumque partem Europae invaserant, Ka-
rolus Dei auxilio, sua industria Francorumque for-
tiludinc omnem spem invadendi Gallias abstulit.

{Cont, Fred.) Karolus Lugduno aliisqui» civitatibus -^ (P. D.) Trasamundus dux Spoleti contra Liuthpran-
captis. Burgundiam sibi subjugat. Raginfrcdus dum rebellans, ad Romanos confugit.

739. 22. 18. 13. 29. 12.
{Cont, Fred.) Karolus Mauruncium Provinciae du-

cem, qui invitaverat Saracenos, debellat, et Pro-
vinciam sibi subjugat. (G. pont.) Liuthprandus rex
pro refugio Trasamundi Romam graviter vexat.

740. 23. 19. 14. 30. 13.
{Cont. Fred.) Karolus Saxones sibi tribolarios facit,

{A,Mett.) Signa insolc etluna et ttellis apparent^*^.
741. 24. 21) 15. 31. 14.

{n. m.) Post Theodericum regem Francorum re-
gnat Hildricus annis 10. Leone imperatore mortno,
Constantinus filiusejus annis 37 imperat. {Mett.)
Pacato et dilatato regno Francorum, Karolus belli-

moritur.

732. 15. 11. 6. 22. 5 5.

{H. m.) Constantlnus filius imperatoris Hyrenen,
filUm Cajani Avarum regis, uxorem ducit: quae
baptizata, viro suo aposlatantc, rcctam fidem tenuit.
Karolus in VVasconia cum Eudone pugnat, eumque
principatu et vita privat. Liuthprandus rex dc jure
Romani pontificis multas urbes et castclla lulit
(P. D. ; Cont. Bedce) Ceduulfus rex Nordanymbro-
rum capitur, et in clericum tundetur, et post liaec
in regnum remittitur.

733. 16. 12. 7. 23. 6. 6

{G. pont.) Gregorius papa synodum 905 episco-

porum Romse congregat et venerationem sancta- p cosus princeps obit, et filios suos Karlomannum et

rum imaginum confirmat, earumquc violatorcs ge-
nerali scntentia anathematizat. Karolus, Waifero
et Hunaldo filiis Eudonis dimicando viclis Aquita-
niam sibi subjugat.

734. 17. 13. 8. 24. 7. 7.

(A. Fuld.) Karolus Gresian aggressus, Poponem
ducem Fresonem cum multis perimit, et Fresiam
sibi subigil.

735. 18. 14. 9. 25. 8. 8.

(A. Leod ) Obiit sanclus Hucbertus. (Cont. Fred.)
Karolus Avennioncm GaHise urbem a Saracenis dolo
ct consensu Mauruncii Provinciae ducis captam ob-
sidet, eaque fortilcrrecepla, Saraccnos usque ad in-
tornecionem delct. Abhinc rcgnum Anglorum anno-

Pipinum principatus sui successores reliquit. (6.
pont.) Zacharias 86^8 ^^^ Romanae aecclesiee presidct
Hic quia rem publicam perturbatam a Langobardis
invenit, statim benivolentia sua bene omnia compo-
suit, et cum Langobardis in 20 annos pacem firma-
vit. Hic libros Dialogorum Gregorii de Latino in
Grecum vertit {U. m.) Constantinopolis terraemotu
per integrum annum nimis gravatur.

742. 1. 21. 1. 33. 15.

(Mar ) Sanctus Bonefacius archiepiscopus Mo-
guntise coenobium Fulciense in Bocconia silva fundat.
(P. \s.) Liulhprandus rcx Langobardorum moritur.
Hildcbrando, qucm ipse regem dcsignavcrat, a Lan-
gobardis rcprobato, Rachis regnat post eum annis 7.

tare superscdco, quia hystorias majorum, quas se- 1^ (Mef^) Pipinus princeps Hunaldo duci Aquitaniie

I 1 4«* *-' *!_• l_lf A*_l«« »'l \. \

quar, non habeo ^''.

736. 19. 15. 10. 26 9.

(16.) Saracenorum rege Athinia obscsso intra
Galliae urbcm Narbonam a Karolo, Saraccni ex
Uispania cum alio regc Amor ei occurrunt subsidio
Qui congressi Karolo, ambobus rcgibus pcremptis
et civitate recepta ab eo, uliimo pu^ne attriii sunt
cxtcrmiuio;eoquc fugientes insequentc, residuide-
mersi sunt in profundo.

sibi rebellanti obviat ; Karlomannus vero Aleman-'
niam dcvaslat. (fi. m.) Arthabasdus contra Constan-
tinum impcrium arripit.

743. 2. 22 2. 1. 16.

[Mett ) Ogdilo dux Bajoariae, rapta sororc Pipini,
cx)ntra cum rebcllat; quem Pipinus pugna quamvis
damnosa superat. Karlomannus Saxoniam petit,
castrum Hoscoburch capit, Theodericum Saxonem
pacis obsidem accipit.

VARIiE LECTIONES.

"» CCCLXXXVC1. 3. D. »"
annos^ tt6 regwn Anglorum continuat.

Anselmus vir illuslris cuius soror eraf. 7. Sed hoc loco erasa anno 752 adjccit 18.'; rell.

«2*LXXXV A.

Haec E. lepide ita immutavit: A. r. A. a, non s. q. h. m. q. sequar htbeo,
inuat, *^ post hsec manus quasdam, non Sigeberti, in margine scripserat :

14i

CHRONICA.

142

744. R. 3. S. 23. F. 3. L. 2. D. 47.

(H. m.) Elvelid amiras moritur ; Gyzid Saracenis
anno uno principatur. Constantinus Arthabasdum
capit,et ei multisque amicorum cjus oculos eruit.
(A. Xcmtens,) Cinis de caelo cecidit.

745. 4. 1. 4. 3. 18.
|E. m.) Gyzid perempto, Hisces principatur Sa-
racenit anno uno. {Mett.) Fipinus Theodoaldum fi-
lium Gofridi ducis debellat. Persecutione post lapi-
dationem Stephani prothomartiris mota, Maximinns,
nnus de 70 Christi discipulis, ad Gallias transiens,
Mariam Magdalenam secum adduxit. Eam etiam
apudAquensem urbem, cui presidebat. defunctam
sepelivit. Aquensi vero urbe a Saracenis desolata,

X rium in Aquitaniam fugit. (//. m.) In Calabria ct Sici-
lia fit peslilenlia et mortalilas hominum nimia.
In vestibus hominum el in velis secclesiarum ap-
parent cruciculae quasi oleo designata?.

749. 8. 3. 8. 7. 22.
{G. pont,) Raahis rex Langobardorum dum rupto

foedcre Romam inquietare nititur, a Zacharia papa
non solum a malo reprimitur, scd ctiam ejus ins-
stinctu cum uxore et filiis Romam veniens, mona-
chus efficitur. Cui Haistulfus fratcrejus substitutus,
regnat annis 7.

750. 9. 4. 9. 1. 23.
(A Lauriss,) Hildricus rex Francorum in mona-

chum tonsoratur ,* Pipinus vcro princeps auctori-

corpus ipsius Mariac a Gerardo comite Burgundiie ad p tate apostolica et Francorum electione a sancto Bo

cenobium Viceliacum a se constructum transfertur
(Cf A. Xant,,f Quanquam aliqui scribant, quod
hec aqud Ephesnm quiescat, nullum supcr sc tegi-
men habens. (£f. m.) Petrus Damasccnus episcopus
etPetrus Majumenus in Syria a Saracenis marty-
rizantur.

746. 5. 2. 5. 4. 19.
[Vita S. Kil.) Alhalongus presbiter, per illatam
sibi caecitatem admonitus querere corpora sancto-
rum Chiiiani sociorumque ejus inventis sancto^
rum corporibus visum recepit. Eaque re san-
ctus Bonefacius Moguntiae episcopus ab Athalongo
ad se relata, castrum Wirbiburch ad honorcm Chi-

nefacio Moguntia} archiepiscopo in regem unguitur
et consecratur, et regnavit annis 18 [post annos cir-
citer octoginta octo, postquam majorcs domus ce-
pcrunt principari superrcges Francorum *".

751. 40. 5. 1. 2. 24.

{Ib.) Pipinus rex contra Saxones pugnat. Gripho
frater Pipini perimitur. [Frater cjusdem Pipini re-
gis Rcmigius, Rodomensis archicpiscopus, in Gallia
clarct. Pipinus rex Galliarum jecclesias cantibus
Romanai auctoritatis suo studio melioravit ^^^.

752. M. 6. 2. 3, 25.

(G. pont.) Stephanus 87u8 Romanse aecclesiae pre-
sidet. (H. m ) Marvan amira pcrcmpto, Muhamath
principatur Saracenis annis 5. Haistulfo Langobar-

Iiani martyns, qui ad predicandum ibi a papa Co- .^ . ^ . ,

.... . •!.. .•.(-• dorum rege contra Romanos adeo exardescentc, ut

none episcopus ordmatus fuerat, ibique mortis et • * u • • -»0 1

quietis locum a Deo acceperat, episcopalis sedis
privilegio insigniri decrevit ; primumque ibi cpisco-
pum sanctum Burchardum ordinavit. (ff. m.) Mar-
yan principatur Saracenis annis 6. {Mett.) Karlo-
mannns, frater Pipini regis, Romae a Zacharia papa
in monachum attonsus, primo in Serapti montc in
coenobio quod ipse fundavit, deindc apud castrum
Cassinum, laudabilivitaa^nituit.

847. 6. i. 6. 5. 20.

(Mett.) Pipinus Griphonem fratrem suum contra
se rebellantem persequitur. {H, m.) Saraceni inte-
stino bello colliduntur.

748 7. 2. 7. 6. 21.

tributum exigeret ab uniuscujusque capite, Stepha-
nus papa ad expetendum Pipini regis auxilium cogi-
tur in Franciam venire. Cui in veniendo in una no-
ctium apparuit magnum signum in csbIo, globus
scilicct igneus a parte auslrali, declinans a Gailiae
fmibus in parles Langobardorum. {Lauriss.) Mitli-
tur etiam Karlomannus monachus ab Haistulfo ad
fratrem suum Pipinumregcm,adperturbandamapo-
stolicam petitionem. (A Mett.) Pipinus a Stephano
papa cum filiis tuis Karlomanno et Karolo in regem
ungitur, et per eos generatio eorum in hereditatem
regalis successionis in perpetuum bcnedicitur, et
omnis alienigena ab ejus invasione apostolicp ana-
themate interdicitur (174). Anselmus vir illustris,

(A. Lauriss.) Pipinus Griphonem in Saxonia ctDcujus soror erat uxor Haistulfi regis transfert corpns
ejns complices Tassilonem, Lantfridum et Suidiger sancti Silvcstri papse adcoenobium Nonantulam ase
bello victos capit ; et Tassilonem qoidem Bajoariae fundatum ^''^.

ducem facit : Griphoni vero in Neustria 12 comita- 753. 12. 1. 3. 4. 26.

tus concedit. Quod illi non suificit, scd ad Waifa- (Cont Fred ) )*ipinus rex Italiam aggreditur ;

VARIiE LECTIONES.

••• addit manus Sigeberti simillima ; rell. prceier A. *'• in rasura diuirum linearum 1^.; rell. pratier K.
<^ in rasura duarum linearum 18. ; rell. prwter A. qui habet : Pipinus rex totas Galliarum aecclesias
cantibus Romanae auctoritatis suo studio melioravit. Vir nobilis Anselmus corpus tancti Silvestri papae
transfert a Roma ad Nonantulam coenobium ase fundatum. Hcbc igitur Sigebertus primo eiiderat.

NOTiE.

(i74) HKcnecAnn.Mettenseshabeut, nec Regino. in imperatoria dignitate. Eadem sed verbis aliis

AnctortractatusDeinvettitura. (Waltramum vocant), concepta dicil Folcuinus in chartulario S. Bertini

qni hunc locum excriptit, eaita exhibet ; Unxit — p. 56 td. Guerard.
frairem ejus conlirmans stirpem illorum in regia et

143

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

144

cxercilus Haislulfi a Francis vincitur. Haislulfiis \ lur : AurccB Peiroyullx dilertissimce fUicB (P. D gesta

pacem facere cum Romanis ad nutum Francorum
compellilur. {Transl. S. B.) Karlomannus mona-
chus ossa sancli Bcnedicli abbatis ab ipcclesia Flo-
riaccnsi, ubi olim translala fuerant, tollere nilitur,
utea ad caslrum Cassinum referret. Miraculis aDeo
oslcnsis etFrancis obsistenlibus, ab inccpto prohi-
belur. {//. w ) IIoc tempore tcrrcniotus tcrribilis fa-
ctus,quo urbcs alia^ autem a montanis ad subjecla
subvcrsae sunt, aliae autom a montanis ad subjecta
campestria cum muris et habitationibus suis integrae
etsalvflR plus quam ultra sex miliaria transmigrave-
runt. In Mesopotamia etiam terra disrupta usque ad
duo miliaria, alia terra minus alba et arenosa de
profundo ejus ascendit ; ct ex ca animal mulinum

^ _^ , _. - „.

asceodil incontaminalum, humana voce loquens " gloria.

ep, Mett.) Walpertus abbas in Italia, Chrodegangus
Meltcnsium cpiscopus, Pipini regis ex Landrada
sorore nepos, clarent in Gallia ; qui Gorziam cc^-
nobium fundavit in Mettensi parochia. (Laur.) Wai-
ferus, filius Eudonis, dux Aquitaniae, rcs Franco-
rum injuste vcxando, iram Pippini incurrit ; eoquc
Aquilaniam n^Tesso, fu^dus ficlae pacis init.
759. 18. 2. 9. 3. 32.
(Mctt) Habdalla persequente, aecclesiaDeipertur-
batur. Waifero a pacis foedere averso Pipinus rex
Arvernicum pagum depopulando prcmit, et multa
castclla ipsamqucurbemArvernis capit,et Bladinum
urbis comitem cum multis abducit. Sanctus Gengul-
fus claret in Burgundia, qui etiam martyrii claruit

pronuntians incursionem gentis ab hcremo adver-
sus Arabcs.

754 R. 13. S. 2. F. 4. L. 5. B. 27.

{Mett,) Karlomannus monachus Vienne moritur.
(Mar.) Sanclus Bonefacius Moguntia; archiepisco-
pus cum sociissuis in Fresia ab inimicis fidei mar-
tyrizalur : et in Fulda coenobio, quod ipse in To-
ringia fundavit, honorifice tumulatur.
75o. 14. 3. 5. 6. 28.

(TI. m.) Constantinus imperator Constanlinopoli
sinodum 330 cpiscoporum congregat ; in qua edicto
promulgatodc imaginibus Dci ct sanctorum^jus
deponcndis, aeccUsiam Dct~ nimis scandalizal, et

760. 19. 3. 10. 4 33.

(Mett.) Pipinus Bituricas urbem capit, et captam
munit. (H. m.) Telezas Bulgaribus dominatur.

761. 20. 4. 41. S. i.

Caput Johannis baptistae in Emesacivitate transfer-
lur. Chilpingus Arvernensis et Ammingus Pictaven-
sis comites congrcssi militibus Pipini, perimuntur
cum muliis ^^*.

762. 21. 5. 42. 6. 2.

(H. m.) A Constantino imperatore multi martyri-
zantur. Theletzis Constantino imperatori congres-
sus, cum multo Bulgarum damno et opprobrio vin-
citur, el ob hoc a Bulgaribus reprobatus, cum prin-

contra orthodoxos tyrannizat. (Mett.) Haistulfus p cipibus genlis ab eis pcrimilur. ( A. lauriss,) Tas-

rex rupto pacis foedere Romam obsidet. Pipinus rex
* Italiam repclens, eum Papie inclusum obsidet, et
invitum ad focdus pacis repelendum compcllil, et
sancto Petro quaequae sui juris crant, reslitui fecit.
Fulradusabbas de sancti Dionisii Parisiensis corpus
sancti Viti marlyris a Roma Parisius translulit.
756.* 15. 4. 6. 7. 29.
(Lauriss.) Tassilo dux avunculo suo Pipino regi
reconciliatur. Haistulfus rcxLangobardorum judicio
Dei moritur ; cui Desidcrius subbstituitur, et regnat
annis19.

757. 16. 5. 7. 1. 30.
(G. pont.) Paulus 88«« Romanae aecclcsiaj prcsi-
del (Lauriss.) Habdallas principatur Saracenis an-

silo dux a regc Pipino omnino avertitur. Sabinus
Bulgaribus dominatur.] (H. m.) Turci a Caspiis por-
tis erumpentes, Armeniam infestant. In quorum
patria cum antiquo tomporc pestilenliaorta fuisset,
suasu christianorum in modum crucis se totonde-
runt, et quia per hoc signum salus pairiae reddila
fuerat, hunc ritum tondendi tenuerunt *".] iMett.)
Waiferus diffidens suis rebus, muros urbium Aqui-
tania) subvertit solo tenus ; quos restaurans Pipi-
nus. ad suorum tutelam. fidiscommisit pnncipibus.
773. 22. 6. 13. 7. 1.
(H. m.) Gelu magnum a Kalendis Octobris usque
ad Februarium '^^ (Cont. Gred.) Pipinus rexLemo-
vicinam rcgioncm cccdc et inccndio depopulalur.

nis2!. Pipinus fortitcr Saxonum munitioncs ir- D (//. m.) Sabinus Bulgar cum Romanis fa^dus init

rurtpit, ct post multam stragcm eos sub tributo
redigit.

758. 17. 1. 8. 2. 31.
Corpus sanct» Pctronillae, Pelri apostoli fili:e, a
Paulo papa transponitur ; in cujus marmonpo sar-
gOlago ipsius apostoli Petri manu sculptum Icgeba-

pro quo a suis repudialus ad impcratorem fugit,
paganus Bulgaribus dominatur. (Ih.) Slell» subito
visae de caelo cecidisse, ita omnes exterruerunt, ut
putarenl finem mundi imminere.

764 23. 7. 14. 8. 1.
(Lauriss ; Gesta epp. Mett.) Chrodegangus epi-

VARI.E LECTIONES.

blacensibus. EcodicibushT. F1.2. 3. habeiit, quce interpolatores scnpserunt, reliqui omnes ea qu<B Sige-
bertus.^^9 add. ly.; reU. pr(Bter A. cf. a. sequentem. **» post hmc erasa linea plus quam dimidia. Turci

a Caspiis porliserunipentes Armeniam invaslanl add. A. Hosc igitur Sig. primo habuerat, sed in secunda
editione annoprascedenticuiscripsit ampUata.

145

CHRONICA.

146

copQS corpora martyrum Gorgonii» Naboris et Na- \ tione papatu invaso, aeccIesiRe Dei magno fuit scan-

zarii Roma ad Gallias transtulit, et Gorgonium qui-
dem in Gorzia, Naborem vero in Hyliriaco coenobio,
Nazarium autem reposuit in coenobio Lorisham,
quod (lanthuyr comes illustris a se fundatum, Met-
tensisecclesiae priori anno tradiderat.

765. R. 24 S. 8. F. 15. L. 9. B. t.

(Cont. Fred ] Pipinus rex Agennum, Petrogori-
caset EngOlismam urbes Aquitanise devastat, mul-
(amque Aquitunise partem sibi subjugat. Chrode-
gangus Mettensium archiepiscopus obit. Tempore
Constantini imperatoris et Hyrenae uxoris ejus, in
Syria civitate Beritho, quae subjacet Antiochije,
Judsei imaginem Jesu salvatoris noslri invenientes

dalo. [Contra hunc Philippus a quibusdam Ro-
manorum papa conslituitur, ct non multo post de-
ponitur ***.]

768. 27. il. 18. 12. 5.
(Cont. Fred.) Longa contentio inler Pipinum et
Wailcrum iinitur, quia Waiferus a suis malorum
pertaesis in graliam Pipini perimltur ; ct non multo
postPipinusmorilur. Karolus, filius cjus, pro feli-
citatis magniludine aj^nominatus Magnus, compar-
tito cum fralre suo Karlomanno regno, rcgnat post
eum annis 47. {G. pont,) Constantino pscudopapa
per zelum fidelium ab jeoclesia deturbalo oculisquc
privato.Stephanus SO^is Romanse aecclesiae presidet.

iu domo cujusdam Judaei, ihi relictam a quodam d Hic tam a Gallia quam ab Italia episcoporum sino-

christiano, qui ibi manserat, eam injuriose depo- • -* - • • /> .

suerunt, et omnia opprobria, quae Judaei Christo

Jesu intulerunt, imagini ejus inferebant, illudentes

ei, in faciem conspuentes,eam percutientes, crimi-

nose convitiantes, manus ct pedes ejus clavis con-

figentes, acetum et fel e\ porrigentes ; tandem lan-

cea latere ejus aperto, exivit de eo sanguis et aqua.

Quod illi supposita ampulla suscipicntes, ad expe-

rimentnm, utrum fuerint vera miracula, quae Jesum

fecissc audierunt, omnes iniirmosin synagoga sua

collectoshoc sanguine aspergebant ; et a quocum-

que languore detinebantur, omnes sanabantur. Un-

de Judaei tandem compuncti, ad Adeodatuin civitalis

dum Romae congregal, in qua oninia a Constan-
tino ordinata exordinat preter baplismum et chris-
ma ; dccernente sinodo, ut episcopi ab illo conse-
crati ad gradum, quem ante hanc consecralionem
habebant, redirent, et si digni judicarenlur, ilerum
elecli iterum consecrarenlur; presbiteri vero ac
diaconi ab illo consecrati similiter ad priorem
gradum redircnt; et ipsi si digni essent, iterum
quidem consecrarentur , sed ad altiorem gradum
vel ordinem numquam asccndcrent ; laici vero tb
illo in diaconos vcl presbiteros ordinati omnino de*
gradarentur, et in religioso habitu perseverarent.
Veneralionem etiam sanctarum imaginum confir-
mat, Carumque profanatores analhcmatizat. Con-

missam

episcopum omnes cucurrerunt, eique re enarrata,

imaginem cum sanguine ei dederunt. Quibus bapti- ^ stituil eliam, ut in omni die dominico ad

zatis, episcopus sanguinem pcr ampullas divisum Gloria in excelsis Dcocsimiur

longe lateque dirigens, predicabat magnalia Dei ;

obtestalus omnes, ut singulis annis 5. Idus Novem-

bris celebrelur passio dominicae imaginis (tf. A.

Xant).

766. 25. 9. 16. 10. 3.
i/f. m ) Couitantinus imperalor et Habdallas ami-
ras puri vesania in orthodoxos deseviunt, multos-
quc eorum pro Christo perimunt. Constantinus in-
super aegreferens gloriam sauctorum miracuiis co-
ruscantium, etiam lipsana eorum ubique jubet ef-
fodi et jaclari in profundum. In prajsentia Pipini
rcgis inter Grecos ct Romanos celcbralur sinodus
de sancta Trinitate et sanctorum imaginibus. [Cont.

769. 28. 12. 1. 13. 6.

{Mett. [Laur.]) Hunaldo rcbcllionem in Aquitania
meditante, Karolus Aquitaniam petit, omncsque
Aquitanos el Wascones in deditionem accipit. Hu-
naldum, qui ad Lupum Wasconumducemfugcrat,
a Lupo sibi cum uxorc rcmissum abducit ; et
sic Aquitanicum bcllum finil. Desiderius rex
Langobardorum sub optcntu orandi Romam in-
grcssus, aliquos nobilium Romanorum captos
excecavit

770. 29. 14. 2. 14. 7.
{H. m.) Constantinus imperalor omnino a Dco

aversus, virum sanctum Slephanum per 60 annos

Fred.) Pipinus rex Remistanium fratrem Eudonis, inclusum, ctiam gentilibus reverendum, amara

patruum scilicet Waiferi qui a Waifero ad se et a
se ad Waiferum transfugerat, captum a suis in
beilo suspendit in patibulo (16 ) Rex Saracenorum
Amyrmonon ab Hyspania missis legatis, et muneri-
bus dalis et acc«ptis, affectat gratiam et amiciliam
Pipini regis.

767. 26. 10. 17. 11. 4.
{Lauriss.) Pipinus ultimo exterminio Aquitaniam
atterit, Sanclonas capil, ibique Waiferi matrem,
sorores el neptes captas secum adducit. {G, ponl.)
Romae Paulo papa mortuo, Constanlinus quidam
sobito ordinatud sacerdos ex laico, tyrannica ambi-

morle martyrizavit. Omnes sibi subjectos jurare
cocgit super sanclic crucis lignum, ne aliqu.im Dei
sanclorumque ejusimaginem venerarentur. Cosqui
Dei genitriccm invocabaul, eos qui vigilias Dcoage-
bant, eos qui axclesiis assueti rcligiose vivebant
eosquia juramentis et immunditiis abslinebant,
eosqui reliquias sanctorum penes sc habebanl,
hos et hujusmodi damnans, patrimoniis privabat
et omnibus modis cruciabat ; qui reverentiores
erant, eorum barbis cera et pice illitis, eos ambu-
rebat ; monachos ut uxores, monachas ut viros
ducerent cogebat. Quod mulli vitantes, martyrium

»" add't, i«.; reU,pr<Bter A.

VARIiE LECTIONES.

147

SIGEBERTl GEMBUCENSIS.

148

meruerunt. Ncc sub alicujus gentilis pcrsecutione X Desiderius rex cum uxore et filia et cunctLs princi-

plures, quam sub hoc martyrizati sunt. Thelerigus
Buigaribus dominatur.

771. R. 30 S. 14. F. 3 L. 15 D 1.

(A. Lob.) Karlomannus rex, regis Karoli frater,
obil; pars rcgni ejus partibus Karoli se unit ; uxor
ejus cum filiis ct Authario Franco ad Desiderium
regem Italise confugit Hunaldus dux Aquitaniae Ro-
mam» quasi ibi pcrseveraturus venit ; qui ad Lan-
gobardos fugiens apostatavit, ibique non multo post
lapidibus obrutus male perit. (H. m.) Constantinus
imperator contra Bulgares navali prelio pugnaturus,
navibus suis fere duabus milibus impetu aquilonis
contritis, totum paene amisit exerciium.

772. 31. 15 4. 16. 2.

(G. poni) Adrianus 90»^ Romanae aecclcsiae pre-
sidct. Hic ad reprimendam rabiem hcrcticorum
imagines Dei sanctorumque execrantium uimis la-
boravit ; et libro adversus eos edito multis scriptu-
rarum inductionibus roborato, crrores eorum infir-
mavit, fidcmque rcctam solidavit. Hic in offertoriis
et ofTcrtoriorum versibus, quod gcminatum esl, ge-
minavit [MeU [Laur.]) Karolus rcx ad Saxonicum
bellum animum intendit, Hercsburch castrum Saxo-
num capit, Uormcnsul fanum destruil ; ibiqucsiti
laborante exercitu, subito in torrente largissimae
aquae effusae sunt divino nutu ; votiquc compos Ka-
rolus obsides pacis accepit a Saxonibus

773. 32. 16, 5. 17. 3.

pibus capitur, et perpetuo exilio ad Gallias Agilfredo
Leodicnsium cp.iscopo dirigitur. Quidquid permuUa
tempora Langobardi Romanis abstulcrant, Karolus
eis rcstituit ; regno vcro Langobardorum dcstructo,
totam Italiam sub jure regni Francorum rcdigit.
Talitcr Langobardi victi regnare destitcrunt post
annos 204, cx quo in Itaiia regnarc coeperunt. Ka-
rolus rex Saxoniam repctcns, tripartito exercitu
concurrit Saxouibus, eiquc victoria provenit in
omnibus.

775. 34. 18. 7. 8.

(ff. m.) Constantinus imperator contra Bulgarcs
vadit ;scd paxinter eos convcnit. Non multo post
l^ autcm rupto a Bulgaribus pacto, imperator eos ex
improviso aggressus, nobiliter de cis triumphavit.
(Mett, [L.]) Karolus rcx Sigiburch castrum Saxo-
num capit ; tcr cum eis confligit, et victor obsides
pacis ab cis acccpit.

776. 35. 19. 8. 6.

(H. m.) Constantinus impcrator plaga pessimi
inccndii divinitus percutitur, et clamans adhuc vi-
vus : Igni sum inextinguibili traditus^ miserabilitcr
moritur. Post qucm filiuscjus Leo annis5 imperaL
Habdallas etiam amiras moritur, post quem Mady
annis QSaracenis principatur. (Mett. [L.]) In Italia
quibusdam rcbcllionem mcditantibus. Itaiiam repe-
tit Karolus ; urbcm Forum Julii capit, ct dacem
ejus Rothgandum rcbcllionis incentorcm dccollari

(16.) Adriano papa contra Desidcrium regem con- p prajcipit ; capla quoquc Tarvisio urbe, ceeteris ma-

qucrcnte de multis injustitiis, Karolus Italiam pe
tit, ct Dcsiderium intra Papiam clausum obsi-
det *♦«.

774. 33. 17. 6. 18. 4
(Laur.) Saxoncs rupto pacis foedcre Francorum
finespremunt igne etcaede; scd tamen aecclesiam
in Fritislar ncqueunt inccndcre, quam sanctus Bo-
nefacius benedixit, eamquc nunquam igne creman-
dam prsdixit. (Joh. Vita Gregor M. ii, 9) Karolus
rex offensus dissonantia aecclcsiastici cantus intcr
Romanos etGallos, et judicans justius csse dc puro
fonte, quam de turbato rivo bibcre, duos clericos
Romam misit, ut autenticum cantum a Romanis

jeslatc sui nominis terrorcm incutit, (Mett. [Reg.])
Saxonibus Hercsburch castrum obsidontibus , glo-
ria Dci super aecclcsiam apparuit omnibus, duobus
scilicct scutis sanguinco colore flammautibus quos-
dam motus, ul in bcllo, pcr acra dantibus. Karolus
Saxoniam vclut tcmpeslas protcrit, munilioncs ir-
rumpit, et ad hoc cos impellit, ut sc ct patriam
ei dedant, ct datis obsidibus se christianos futuros
spondeant.

777. 1. 1, 9. 7.

(Jlfc^^ [L.]) Winthichindus dux Saxonum in
Northmanniam fugit. Saxones baptizati paciscun-
tur, ut ingcnuitatcm suam et sua omnia perdant,

discercnt ct allos doccrent. Et pcr hos primo Mct- r> siunquama fidclilatc C.hristi etrcgisdcsistant.
tensis aecclcsia, ct pcr illam omnis Gallia ad aucto- 778. f. 2. 10. 8.

ritatem Romani cantus revocata cst. (Mett. [Laur.])
Intcr obsidendum rcxKaroIus diviso cxcrcitu, mul-
las urbcs ultra Padum comprchcndit ; inlcr quas
Vcronam capit, in qua Autkarius Francus cum
uxorc Karlomanni ct iiliis ejus latcns, sc cum eis
regi dedit ; Adelgisus vero Dcsidcrii regis filius, qui
illuc fugerat, indc clapsus Constantinopolim fugit.
{A. Leod.) Obsidioncm Papicnsium pcstilcntia mor-
talitatis aggravantc, civitas regi Karolo aperitur.

(Ib.) Karolus in Uispania Caesaraugustam vastan-
do delet, Pampilonam obsidet, cjusque captac mu-
risdcstructis Wasconcs duosque Saraccnorum re-
gulos sibi subigit, aliquasquc urbcs in dcditionem
accipit. Saxoncs suasu Winthichindi Franciam atte-
runt ; scd a Karolo victi tuga sibi consulunt. (H.
m.) Thclericus Bulgar ad Leonem impcratorem
fugit ; quem bapti2atum imperator patritium facit.
(16.) ChardamusBulgaribus dominatur.

VARLS LEdKniBS.

'^* Interpolatumem hujus anni a tcrtba
In \. rasurct, quam Birsch p. Ali..tUf
Monem istam a Sigeberto fiibrieaimm

itiflmiHaddiiamenUs Aauidnensibm.
pMmveiiigium ; undequi itUerpo-

149

779.

(Mett. [L.]) Leo imperator Siriam incursat. Ka-
rolus rex in Saxonia Westfaios sibi subjugat. Ililte-
randas dux Spoleti Karolo regi se subdit, ejusque
gratiara multis muneribus redimit.

780 4. 4 12. 2

(/6.) Karolus rex Albiam fluvium transgreditur,
ibique in ejus gratiam Bardogavenses et Nortliutae
baptizantur. Tassilo dux Bajoariae contra Karolum
regem rebellat, hortatu uxoris suse, quse fiiia erat
Desiderii regis, et exilium patris sui per maritum
suum vindicare tcmptabat. [Obiit sanctus Sturmius
primus abbas Fuldensis '^'. (cf. Mar.)]

78i. 8. 5. 13. 3.

(H, m.) Leo imperator cum insaniret cupiditate
circa pretiosos lapides, adamavit magnae «ecclesiae
coronam, etaccipiens portavit eam ; etexierunt car-
bunculi in capite ejus, et captus a febre mortuus
est. Post quem uxor ejus Hyrene cum fiiio suo Con-
stantino impcrat annis 10. (Mett. [L.]) Mady amiras
multos utriusque sexus pro Christo martyrizat.
Karolus rex orationis causa vadit Romam» ibique
filii ejus ungunlur in reges: Pipinus super Italiam,
Ludowicus supcr Aquitaniam. (Ib.) Tassilo dux
Bajoariae ab Adriano papa Karolo rcgi rcconci-
iiatur*

782. i. 6. 14. 4.

(ff. m.) Constantinopoli quidam lapidcam aurcam
invenit et in ea virum jacentem cum hac scriplura :

CHRONICA.

ISO

R. 3. S. 3. F. 1). B. I. A Carolus rex Romam venit, et contra Hcregisum

Beneventi duccm vadit. Ucregisus muneribus et ob-
sidibus datis, gratiam ejus redimit. Bellum inter
Francos et Avares oritur (Har.) Sanguis de caelo et
terra profluxit.

788. 7. I. 20. 10.
(Mctt. [L.]) Tassilo dux Bajoariae contra Karolum

regcm reus majestatis adjudicatur: unde a Karolo
attonsus, cum filio ejus Theodonc in monasterio
relcgatur. In Italia intcrOrecos et Romanos pugna-
tur. Secundo in Italia inter Francos et Avares pu-
gnatur. Tertio inter Avares et Bajoarios pugnatur.
Quarto inter Avares et Francos pugnatur, et in
omnibus Karolus suis provenisse victoriam lae-
talur. {H. m.) Instantia Tharasii patriarchae Con-
stantinopolitani et Adriani papse sccundo apud
Niceam universalis synodus 350 cpiscoporum con-
gregatur ; in qua fides catholica in prcsentia Hyrenes
et filii ejus Conslantini, cunctorum subscriptione
roboratur, et hercsis exccrantium imagines Dei in
perp»tuum abdicatur. Conjuratio valida facta est
ab Austrasiis coutra Karolum regem, anclore Har-
dcrico. Qua detecta, multi aut mcmbris truncantur»
aut cxiliantur.

789. 8. 2. 21. 11.
{Mctt. [Rec.]) Karolus Coloniae supcr Hhenum

(175) pontcs duos construit et munit, ct Sclaviam
ingrcssus, cam sibi subigit. (//. m ) Adclgisus, filius
Dcsiderii regis, qui victo palrc suo ad Grccos con-

Ckristus nascetur ex virgine Maria, et credo in eum, ^ fugcrat, animatus auxilio Grccorum ad Italiam venit,
Sab Conslantino et Hyrenc imperatoribus, o sol, itc- ^' aut ad repctendum regnum, aut ad infcrendam ul-

tioncm ; qui inito bello cum Francis, tentus ab eis

rum me videbis. (MeU. [L.]) Saxones rebellant, et
a Karolo bello victi, scditiosos usque ad 4500 ci
tradunt, et obsidcsei tribuunt.

783. 2. 7. 15. 5.

(16.) Saxones rebellant, ct a Karolo rcge victi,
paenc nsquc ad internecioncm delentur.

784. 3. 8. 16 6.

(16.) Saxones et Fresones rcbellant ct vincunlur
Wcslfati a Karolo Karoli regis filio debellantur.

785. 4. 9. 17. 7.

(H. M ) Mady amiras moritur post qucm Moyscs
Saracenis annis duobus principatur. (Mett. [L.])
Karolus Saxoniam depopulatur. Wintichindus et AI-

amara morte peremptus est.

790. 9. 3. 22. 12.

lEiNH.) Knrolus rex honostali jecclcsiaslica3 om-
nino intentus, lcgcndi ct psallcndi disciplinam dili-
gentcr correxit (Joii , V, Greg. Af., ii, 10|. Perpen-
dcns cnim, itcrum Gallos a Romanis in cantando
discrepare, Mettenscs vcro sola naturse levitale
paululum quid dissonare, pcr canlorcs rursum sibi
ab Adriano papa a Roma dircctos dissonanliam can-
tus correxit. (Einu.) Circa paupcrcs cliam sollicitus,
non solum in rcgno suo, vcrum ctiam trans maria
in ^Egypto, in Syria, in Africa, prccipue in Hicro-

bion duces Saxonum Karolo rcconciliati baplizan- D solimis, libcralitalc clemosinirum christianis pau-

tur, etmotus Saxonuin rcprimuntur.

786. 5. 1. 18. 8.

(16.) Karoius rcx Adulfum syncscalcum suum
contra Briltones »** mittit, et pcr eum muila Brit-
toQum castra ct principes eorum capit. (Mar ) Si-
goam crucis in vestibus hominuin apparcbat.

787. 6 2. 19. 9

(Mett. [L ]) Moyses amiras moritur ; post quem
Aaroo frater cjus Saracenis annis 23 principalur.

peribus solatiabatur ; transmarinorum regum amici-
tias ob Iioc maximc expetcns, ut chrislianis sub
eis dogcnlibus cssot rcvelatio. (/6.i Alchuinus de
Britannia oriundus, niagislcr dcliciosus regis Karoli,
scicntia littcrarum prepollct in Gallia, cujus prcci-
pue magisterio ipsc rcx omncs liberalcs artcs didi-
cit. Ilic muUa scripsil, intcr qu:e cniinpnt libri de
sancta Trinitato scripli ad ipsuin rcgcm [Hic ctiam
jussu ipsius rcgis divinam historiam correxit '*'.]

VARIiE LECTIONES.
«» add^. 1«. : reU. prmtcr A. (qui ea. 829. hnbet) C2*. «** bittoncs Sig. **» add. 15. ; rcU p/»-

.; . NOTif:.

''115}Aibisfmt; vide Reginonem et Ann. Mctt.; cf. Mon. SS. 11, 223, noU.

791.

SIGEBERTI GCMBLACENSIS.

152

R 10. S. 4. F. 23. B. 13.

^ princeps Avarum se et patriam suam Karolo regi

{H. m.) Constantinus matrem suam Hyrenen im-
perio prival, solusque annis 6 imperat. (Mett [L.])
Karolus rex regnum Avarum terra marique impe-
tit, cisque in sola fuga spem ovadcndi reliquit.

792. 1. 6. 24. U.

(H, m.) Coustanlinus imperator congrc&sus Char-
damo Bulgari, turpiter viclus dehonestatur; Char-
damus suhlato rcgio omni apparalu dilatur. Pipinus,
Karoli regis ex concubina filius, gibbo deiormis, a
quibusdam Francorum primoribus promissione
rcgni illectus, conlra patrcm conjuravit. Unde con-
victus tonsoralur, et in Prumia caenobio retrusus
usque ad fmem vitie Dco militavit. Complices vcro
conjurationis alii cxiliantur, pauci pcrimuntur.

793. 2. 6. 23. 15.

[Matt. [L.]) Fcliciana heresis condemnatur et in
presentia Adriani papae ab ipso Fclice auctorc ab-
dicalur. Ila^c heresis asserebat, filium Dei in divina
natura verum Deum essc. in huniana vero nalura
nuncupalivum ; item in divina natura eum esse ve-
rum filium Dei; in humana vero adoptivum, unam,
personam Dei et honiinis dividens in duas personas,
scilicet veri filii et adoptivi. Saxones in iide et fi-
delitatis regis vacillant.

794. 3. 7. 26. 16.

(//. m.) Constantinus imperator multos principum
sibi suspcclos oculis privat. (Ei.Nn. ; — Marianus.)
Karolus rex, non solum patria lingua, sed etiam

dedit, etgratiam baptismi percipil.

798. 7. 11. 30. 20.

(H. m.) Hyrenc imperatrix super erepto sihi im-
pcrio feeminco dolore abusa, Constanlinum filium
suum oculis et imperio privat, cl sola annis 3 im-
perat. Thatun Hyspanus Barcinonae prefcctus se
Karolo rcgi dcdit, et Barcinonam, quse ab illo de-
sciverat, reddit. (Mett. [L.]) Karolus rex Saxones
gravi prajlio vincil. Adclphon rex Galithise regi Ka-
rolomulta niuncra mitlit. (H. M.) Sol oblenebratus
csl per dies 17.

799. 1. 12. 31. 21.

[H. m.) Constantinus imperator moritur. In His-
pania Barcinona Saracenis reddita, a Karoli militi-
B busestobsessa. Leonem papam celebritatem Iclanise
majoris agentcm Romani capiunt, et linguam ei
oculosque evellunt. Cui voce ct visu reddito divi-
nitus, iterum ei oculos et linguam eruunt radicilus.
iiui de manu oorum erutus, ad Karolum fugit
quantolius, [Mett. [L ]) Hoinricus dux Forojuliaao-
rum a suis perimitur.

800. 2. 13. 32. 22.

(Meit. L.]) In mense Julio contra naturam as-
pera et gelu concreta bis fuii pruina, sed uihil fru-
ctibus nocuit. Karolus rex Leonem papam in sede
Romana relocat; ipse quoque Romam propcrat,
causas examinat, reos Icgaliter damnat, sicque^om-
nes Romanorum motus sedat iI6 ) Gens Avarum

peregrinis linguis cruditus, barbara ct antiquissima a fide dcficit. Baleares insulae auxilio Francorum a
carmina, quibus vetcrum regum bclla et actusca- Saracenis defensanlur. Per Widoncm Karoli ducem

nebantur, scripsit et memorisR mandavit. Inchoavit
eliam grammaticam patrii scrmonis; mensibus
anni juxta propriam, id est Teutonicam, linguam
vocabula imposuit; ventos etiam duodecim propriis
nominibus appellavit, cum anlea quatuor tantum
cardinalesventi nominarcntur.

795. 4. 8. 27. 17.

(Mett. [L.]: Einu.) Saxoncs virlute Karoli conter-
riti, reddunt sc Chrisli et regis fidelitati. Karolus
rex christianam religionem sancte acpie colens, a^c-
clcsias Dei omnimodis honorabat, ct ornabat sacris
vasisac vestibus, edicens, ut ne janitoribus quidem
liceret communi habitu in a;cclesia ministrarc. Ex-
truxil etiam Aquisgrani basilicain plurimae pul-
chritudinis, ad cujus structuram a Roma etRavenna
columnas et marmora devehi fecit.

796. 5. 9. 28. 18.

(G. 'pont,) Lco 91inus Romanse ccclesiee presidet.
Qui mox clavim confessionis sancti Petri cum
vexillo Romanae urbis Karolo regi misit. [Mett. [L.])
Witban rcx Abrotidorum a Saxonibus perimitur.
797. 6. 10. 29. 19.

Heinricus dux Forojulianorum expoliato in Pan-
nonia Avarum principe Yringo (176), ineslimabilem
thesaurum ejus misit regi Karolo. [Ih.) Thudun

Brittones vincunlur ct in deditionem recipiuntur,
Geroldus dux Bajoariie in Pannonia Avaribus con-
gressus periniitur; dc quo in visione Wetini legitur,
quod intcr martyres annumeratussit.

801. 3. ' 14. 33. 23.

Romani, qui ab imperatoie ConstanlinopoUtano
iamdiu animo descivciant, nunc accepta oc^sionis
opporlunitate, quia mulier excecato imperalore
Constanlino filio suo eis imperabat, uno omnium
conscnsu Karolo regi impcralorias laudes acclamant,
eumque pcr manum Leonis papae coronant, csesarem
et augustum appellant ; Pipinum vero, filium cjus
regcm llaliae ordinatum coliaudant. [Meti. [L.])
Amymurlyn rex Persarum Karolo imperatori elc-
phantum et munera multa mittit. Barcinona capitur.
In Italia quoque Theate civitas a Francis capitur.
Sanctus Salvius episcopus veniens ab Aquitania ad
fiscum Valentianas, a Winigardo, filio Gerardi pro-
curatoris ipsius fisci martyrizatnr. £t super ejus
corpore requirendo Karolus Magnus imperator dio
vinitus tertio ammonitus, corpus quidem inventum
honorifice sepelivit, interfectores autem ejus gravi
pcena multavit; nec tamen per hoc in eos uUio Dei
cessavit. Immutato ordinc regnorum, immutandus
est etiam ordo titulorum; quia abhinc sub uno

NOTiE.

(176) Hic nunquam exslitil; fecil eum Regino, /trtwgf i. q. cireulus. Ex eo transiit in Annales Met-
non intelligens vocem annalium Laurissensium tcnses, Sigeberti fontem.

153

CHRONICA.

154

comprehcndendum estregnumFrancorum el Roma- A raloribus Constanlinopolitanis propler invidiafn

noruin,*ct Constantinopolitanum regnum distinguen-
dum est a regno Romanorum. Ex quo Byzautium
Traciae civitas a primo Constantino in novam am-
pliata et in rcgiam urbem est exaltala, et translata
in illam omni Roman» dignilatis gloria, in scdem
Romani imperii dedicata et nova Roma est appel-
lata ; evolutis annis circitcr 408, diviso a Conslanti-
nopoli Romano impcrio, Karolus primus P^rancorum
imperavit Romanis annis14.
802. R. 1. F. 34. C. 4. S. 15. B. 24.

(Mett [L.] In Ualia civilatcs Oslona et Luceria
contra Karolum sentienles, in dedilionem accipiun-
lur. Karoius imperator per omne impcrinm suum

imperalorii nominis a Romanis sibi impositi, magua
patientia el magnanimitale eos lulit; ei quia suspc-
clam iiabcbant suam potcnliatn, crebris "^ Icgatio-
nibus sibi eos firmissimo foedere conciliabat.
(Mett. \L.]) Avares non fercnlcs infoslationem Scla-
vorum, a Karolo imperatore inler Sabariam ct Ka-
rantanum impelravcrunt habitandi locum, ibiquc
sinc rcgni nomine rcsederunt sub ditione Franco-
runi. (Ib ) Karoius tilius impcraloris Karoli, Behc-
manos rchcllanles devicit, ct Lelhonem eorum
duccm pcreniit.

806. n. 38. 4. 19. 28.

(J6.) Karolus inler tilios suos parutioncm regni

legatos ad faciendum judicium et juslitiam cunclis d ^^^^^> ^^ '"<^^ lcstamcnlum faclum, sua ct Leonis

«• • •• • 1 • ..1 c» » • ,•« •, «.wiB\ m ^^ •.nn.n.^ ak>.<%i;^ ** i^ V« *» /Hi r» 1 • O I •

dirigit, ct Icgis capitula 24 instituit (177) Lcgalj
imperatoris Karoli ab Aaron aniyra vcnicnles, intcr
cetera munera etiam ossa Cypriani Kartaginiensis
marlyris et Sperati primi Scilitanorum marlyrum,
et caput Pantaleonis martyris in Frantiam afferunt.
(U. m,) Nicephorus Hirenen imperio dcpositam
exilio relegat, et Constantinopolitanis annis 8 im-
perat.

803. 2. 35. 1. 16. 23.

(ff. wi.) Hyrene imperatrix in exilio moritur,
Nicephopjs imperator Saracenisconf,Tcssus, pessime
vincitur »*«. [Mett. [L.]) Karolus imperator omnes
Saxones trans Albiam morantes in Franciam trans-
tulit, pagosque eorum Abroditis dcdit. i//. m.)

papaB auctoritate roboravit (/6) Bchcmani Sclavis
auxilianlibus ubique grassantur, sed a Karolo im-
peraloris filio forliter debellanlur.

807. 6. 39. 5. 20. 29.

iU. m.) Chumeyd amyreus missus ab Aaron ad
excindendam Lyciam, cum vcnisset Myream, nisus
sancti Nicolai contererc archam, pro ea contrivil
aliani, et pro temeritale incurrcns Dei vindictam,
subsequcnte inevitabili lcmpcstate, classim amisit
lotam. Karolus impcralor pcr manuni Pauli diaconi
sui decerpens optima quequa? dc scriptis catholico-
rum palruni, leclioncs unicuique fcslivitati conve-
nienlcs, pcr circulum anni in uecclesia legendas
eonipilari frcil **". [Mett. [L.\] \\o\ Pcrsaruui Karo-

Aaron amiras cum trccentis milibus contra Nice- C 'um imperalorem preliosis niuncribus pcr legatos

phorum impcratorem ascendit ; qucm non fcrcns
Nicephorus, turpc f(rdus init, paclus se ei daturum
annuatim triccna milia nomismatum, cl tria no-
mismata in tributum capitis imperaloris, ct tria pro
capitc filii sui. Karolusper omne impcrium justitias
facit, et iegis capitula 29instituit (178)
804. 3. 36. 2. 17 26

\Mett, [L.]) Leo papa ad Karolum imperatorem
in Franciam venit. {H. m.) Niccphorus imperator
fuedere cum Saraccnis soluto, multa incommoda
contulit imperio suo. Godcfridus rex Danorum
multa contra vicinas gentes abutens insolenlia, pa-
cem ab imperatore Karolo expetit. Avarcs, qui et

honorat. Sai«u'cni Sardiniam dcpopulanlur, s»id a
Pipino regc It-ilia» supcranlur. If. m.) Chrumnus
Bulgoribus dominatur.

308. 7. 40. 6. 21. 1.

(Mett. [L )] In Brilannia Eardulf rcx Nordanym-
brorum patria ct rcgno pcllitur; scd ad Karolum
imperalorcm vcniens, per eum regno et jjalriir rcsti-
tuitur. (// m.) Aaron amiras moritur; post quem
Muhamad annis 3 principalur.

809. 8. 41. 7. 1. 2.

(A. Leod ) Walchaudus episcopalum Lcodiccnscm
suscipit, qui in Ardcnua Andagium ca*uol>iuni con-
struxil. [Mett. [L )] Pipinus rcx llaliai Vcnctiam

Huni, longo cantra Francos bcllo perdomiti, adcoD bello sibi subigit, etnon multo post Mcdiolani obit;

a fonitudine sua et potentia sunt diminuti, ut qui
alios ultro solebant lacessere, jam nec se ab aliis
valeant tueri; quia in hoc bcllo omnis eorum gloria
et nobilitas periit, et quidi(uid pecunla» el thcsauri
per lot sajcula orbem tcrrarum vincendo sibi conges-
serant, totum modo viclorite Francorum cessit, et
DuUo unquam bello tam multa spolioruni quanti-
tate Francia ditata fuit.

8(K$. 4. 37. 3. 18. 27.

Karolus imperator, indignantibus contra se impc-

ei Karolus imperalor Venctiam Niceplioro rcddit.
Nicephorus imperator novlset injuslis lcgibus omnes
suos cxacerbat, et Dei in se iram exaggerat (Ib.)
Godefrido Danorum rege morluo , Hemingus ,
filius ejus, pacem expetit ab imperatore Karolo.

810. 9. 42. 8. 2. 3.

(Mett [L.]) Karolus in tres partes regni sui tres
exercitus misit, unum trans Albiam, qui Hilinones
debellavit , unum in Pannoniam, qui reliquias
Hunorum et Sclavos comprcssit, unum contra Brit-

VARIifi LECTIONES.

!ir*^oo^'x5'L«- ^*^***^**-^- "'crebisl, «*» Karolus — fecit inmargim add. Sig. cur. tertiU.
Jfoit. 88, Uf Sz3.

NOTiE.

(177) Aqvisgraiii.Mon. Ug. I, 90.

(178) Mon. Leg. I, 114« cL SS. 11, 223.

155

SIGEBERTI GEMBUCENSIS.

156

toncs, qui eorum perfidiain contudit ; ei ubique sibi ^ 814. 13. 46 1. 1. 7.

vicloria provcnit. (Einh ) Karolus rex, filius impcra-
torismajor natu, obit. (Marianus) Karolus imperator
rerum suarum hcrcdem Christum testamenio fecit,
et quicquid in re mancipi babebat, in tres partes
diviso, tertiam eorum pauperibus ct famulantibus
palatio delegavit, duas vero partes in partes viginti
ct unam subdivisit, et melropolitanis episcopis, qui
totidem sibi suberant, distribuit, ut melropolis a^c-
clesia lcrtiam assignatae sibi partis habcret, et duas
iuter suffraganeas episcopos divideret. Nomina
archiepiscopalium civitatum, quae erant sub Karolo:
Roma, Ravcnna, Mediolanum, Forum Julii quse et
Aquilcia, Gradus, Colonia, Moguntia, Juvavum quae

{Mett. [L.]) Karolus imperator gloriosus, reguo
et imperio suo ampliato ct pacato, statu quoque
fficclesiae sancte et religiose ordinaio, moritur, et
sepelitur Aquis, anno aetatis suse 72^: qui pro
magnitudine operum agnominatus est Magnus, cujus
vitam Einardus descripsit. Post quem Ludowicus,
filius ejus, imperavit annis 26.

815. i. 2. 2. 8.

(Mett, [L]) Intec Ludowicum et Leonem impe-
ratores pax firmatur. Harioldus rex Danorum, patria
et regno pulsus a filiis Godefridi, ad imperatoreai
Ludowicum venicns implorat opem recuperandi.
Chrumnus successu laetatus, Constantinopolitanos

ct Salzburch, Trcvcris, Senonis, Vesontio, Lugdu- n incursat insolentius, et usque ad portas urbis vaga*
nus, Vienna, Rotomagus, Remis, Arelas, Darantasia, tur crebris incursibus.

Ebredunum, Hurdegala; Turonis, Bituricas. (H. m)
Nicephorus imperator Bulgariam ingredilur; et quia
victoris temperarc nescivit, a Bulgaribus cum mullo
scnatorii ordinis numero perimitur. Slauratius filius
ejus post eum anno uno imperat.

844. R. 10. F. 43. C, 1. S. 3. B. 4.

{H, m.) Stauratio dcposito, Michael imperat post
eum annis 3. {Mett. [L.]) Hemingus rex Danorum
moritur. Post quem duo inter se dc regno conten-
dentos bello colliduntur, in quo paene 11 milia
Danorum perimunlur. (Einh.) Mogunliae pons quin-
gentorum passuum longitudinis trans Rhcnum, quem
Karolus impprator per decem annos ingcnli labore
ct mirabili operc dc lignis constnixerat, ita ut per- n
petuo durare posse viderelur, ita tribus horis con-
flagrdvit, ul nc una quidam astula super aquam
rcmaneret.

812. 11. 44. 1. 4. 5.

{Mett, [L.]) Karolus imperator Ludowico filio suo
coronam impcrialcm imponit, et Bernardum, filium
Pipini regis, rcgem Ilaliae facit, {Elev. Am.) In
Francia apud coenobium Elnonense sanclus Aman-
dus a Lothario clevatur, a dcpositione cjus anno
circiler centesimo quinquagesimo sccundo Cujus
corpore adhuc integro invcnto, cum ejus capili et
ungues, qui excrevisse videbantur, succiderentur,
et dc ejus ore dentes adhibita forcipe extrahcrentur.

816. 2. 2. 3. 3. 9.

{G. pont ) Stephanus 92as Romanae ecclesiae pre-
sidel. Hic mox in Franciam vcnit, ct Ludowicum in
imperatorem coronavit. (Mett. [L.]) Ludowicus im-
perator exercitum contra Danos mittit, et per eum
obsides accipit.

817. 3. 4. 4. 10.
{G. pont.) Pascalis 93*1» Romanae aecclesiae pre-

sidet. {Mett. [L.)] Wascones ab imperatore Ludowico
dcsciscunt, scd ab ejus exercitu edomiti cito resi-
piscunt.

818. 4. 5. 5. 11.
(Ib.) Scloamyr rex Abrotidarum ab imperatore

Ludowico deficit et ad Danos transit.

819. 5. 6. 6. 12.
(16.) Ludowicus imperator Brittoncs sibi subigit.

Murmanus dux eorum, qui nomen rcgis sibi usur-
pavarat, ab eis perimitur. (/6.) Bernardus rex Italiae
conspirationis contra imperatorem factae accusatur,
et reus majestatis adjudicatus, primoregno et oculis,
dehinc vita privatur. (16.) Harioldus in rcgnum
Danorum a Ludowico remittitur.

820. 6. 7. 7. 13,
(/6 ! Scloamyr rex Abrotidarum et Lupus dux

Wasconum damnati capitis ab imperatore Ludo*

wico exiliantur. {Cap. Aquisg.) Aquisgrani generali

conventu habitoperdispositioncm imperatorisLudo-

. wici episcoporumque et abbalum aliqua capitula ad

^'ITJ! !"!'''' '^"' *'^ mcmoriam poslerorum d ^^^^ regularium monachorum addita suut; et mulU

sanctarum scripturarum compilatione facta, clerico-
rum et clericalium sanctimonialium regulae consti-
tutae sunt. Dcficiente historiarum relatione, cessat

adhuc servatur,

813. 12. 45. 2. 5. 6.

{Mctt. [L.]i Karolus imperator per totas Gallias
concilia supcr statu aecclesiamm ab episcopis cele-
brariedicit; unum fuit Moguntiae, alterum Remis,
tertium Turonis, quartum Caballonis , quintum
Arclali. (H. m.) Muhamad amiras fratri suo Hab-
dallae congreditur; a quo superatus, eum sibi con-
regnare invitus patitur; et hoc bello regnum Sara-
cenorum per aliquot annos discinditur. (Mett. [L.](
Michael imperator Chrumno Bulgari congrcssus, de
bello victus fugit, et desperationc rcrum mona-
chus factus, imperium deponit. Postquem Leo annis
8 imperavit.

etiam relatio de regno Bulgarum ct Saracenonim.

821. 7. 8.

{G. pont.) Paschalis papa corpus sanctac Ceciliae
virginis ipsa revelanle iuvenit, aureis velatum indu-
mcntis sanguine ipsius adhuc infusis ; et ipsam et
corpora sanctorum Valeriani sponsi ejus et Tyburtii
et Maximi, Urbani quoque papae, in aecclesiam a se
eis edificatam transposuit. (Mett. [L.]) Ludowicus
imperator partitionem regni inter filios suos factam
confirmat sacramentis optimatum suorum. (16.)
Leo imperator Grecorum perimitur in paiatio suo

i57

CHRONiCA.

i58

conspiralione optimatum suorum, ct precipue Mi- \ berti transfert a Loodio ad Andagium monasterium.

chaheiis domesticorum comitis, et ipse Nichael
imperavit annis 9.

822. F. 8 C. i.

In Turingia cespcs longiludinc pcdum quinqua-
gcnum, latitudine quatuordcnum,aUitudinc sesqui-
pcdali, sine manibus dc tcrra prccisus et sublatus
cst, ct ultra pudes 25 translatus cst. In Saxonia
tcHus in modum aggeris limite unius lcugae in-
tumuit.

823. R, et F. 9. 2.
[A. Leod.) Elcvatio sancti llrsmari confcssoris

Lobiensis cclebratur "'. (Mett. [L.]) Drogo, fratcr
Ludowici impcraloris, fit Mctlensiuni cpiscopus.
(/6.) Lotharius, filius imperatoris, a palrc in Ilaliam

(A. Fuld.) Rabanus sophista ct sui temporis pocta-
rum nulli sccundus, fit abbas Vuldcnsis ; qui multa
de sanclis scripluris disscruit, qui eliam librum de
laude sanctae crucis, figurarum variclalc distinctum,
difficili et mirando poemate composuit, ct Scrgio
papsc.sancto Pclro offerendum misit.

825. 11. 4.

{Mett. [L.]) Herioldus rcx Danorum cum uxore
et filiis et sua parte Danorum Moguntiae baptizatur ;
et ab impcratore muneribus ct parte Frcsise in
beneficiura sibi dala honoratur. (/6.) Hilduinus,
abbas dc Sancti Dionisii sacriquc paialii archica-
pcllanus, Romam mittens a papa Eugenio sancti
Scbasliani martyris corpus accepit, et Suessionis

dirigitur ; qui a Paschalcpapaconsccratus, coronam in basilica sancti Mcdardi collocavit. Ubi dum adhuc

rcgni et imperatoris atquc augusli nomcn acccpit.
(/6.) Roma3 quidam nobilium pcrimuntur, pro eo
quod proniorcs justo essc vidercntur ad fidelitatem
Lotharii imperatoris. Quod crimcn cum eliam in
ipsum papam Paschalem intorqueretur, papa se
apud imperatores cxcusat, et de hoc crimine coram
popnlo et legalis imperatoris Romae cum magno
episcoporum numero se jurejurando expurgat. (Ib.)
Terrsemotus factus est ; multse villse et domus cae-
lesti igne cremantur ; homines et animalia ictu
fulminum examinantur ; frugcs grandine vastantur;
cum ipsa grandine veri lapidcs immensi ponderis
cadunt ; et hsec prodigia grandis hominum mortali-
tas subsequitur. In tcrritorio Tullcnsc villa Comcr-

inhumatum inioculo, in quo aliatum fueral,jaccret,
tantasignorum et virtutum gratia in nomincejusdem
martyris enituit, ut a nullo mortalium vel cnume-
rari vel cnarrari possint. Quorum quaedam tanti
stuporis essc dicuntur ut humanam fidcm cxcedant,
nisi certum esset, Dcum, pro quo idcm martyr pas-
susest, omnia facerepossc.

826. -12. 5.
(16.) Corpora Marcellini el Petri martyrum de

Roma sublata in Franciam translata, multis signis
clarificata sunt. Corpus etiam sancti Gregorii papae
ad urbem Suessionis Iranslatum cssc dicitur.

827. 13. 6.
(G. pont.) Valentinus Romanae ajcclcsiae 101««

tiacopuella duodennis, post sacram communioncm ^ prcsidct. Quo post quadraginta pontificii dies

in pascha a sacerdote susceptam,primum pcr deccm
mcnses pane, dcindc omni cibo et potu pcr tricn-
nium abstinuit, ct postea ad communem hominum
vitam rcdiit.
824. iO. 3

(C. jxnU. Eugenius Romanae aecclcsiae centesimus
'^ presideL {Mett. [L.]) Corpora sanctorum Scveri
Ravennatium episcopi et uxoris ejus Vincentiae ct
tiliae InnocentiaeabOtgario archiepiscopo Mogu ntiam
translata sunt. (Mar.) InGallia antc solslitium aesti-
vale, aerc in tempestatem repente converso, ingens
fragmentum glaciei cum grandine cecidit ; cujus
longitudopedesquindecim, latitudo sex, grossitudo
daos pedes habcbat. {Mett. [L.]) Lcgati Michaelis

dcfuncto, quartus hujus nominis papa Gregorius
Romanae aecclcsiae 102«» prcsidel, qui etiam quartus
Lco dictus est. Rabanus abbas tractatus in libro
sapicntiae ct in ;EccIesiastico ad Oggarium archie-
piscopum edit. Amularius librum dc officiis aecclc-
siasticis ad imperatorem Ludowicum scribit.) PnBf.
An$.) Angelomus ctiam ad cundem impcratorem
tractatus in libro rcgum edit. Ansigisus abbas
Lobicnsis cdicta impcraloris Karoli Magni ct Ludo-
wici filii ejus ad aecclesiaslicam Icgem pcrtincntia in
duobus libcllisdigcssit. Idcm edicta corumdem ad
mundanam legem pcitinentia in duobus cque
libellis digcssit***.
828. 14. 7.

imp«ratorisinler cetera muncradctulerunt LudowicoD (Mett. [L.)] Italicus Ludowici imperatoris cxer-

imperatori libros Dionisii Arcopagitae, ab eo con-
scriptos de hierarchia, id est sacro principatu,
petentc ipso Ludowico dc Grcco in Latinum trans-
latos. Qui iibri Parisius in ipso sancti martyris
festo missi, cum gaudio susccpti sunt ; quod gau-
dium virtas sancti martyris auxit, dcccm ct novem
egrotis in ipsa nocte ibi sanatis. (A- Leod ) Wal-
caodtis Leodicensis episcopus corpus sancti Huc-

citus classe in Africam transvectus, conscrlo prelio
magnam Afrorum stragem fccit. (16 ) In Wasconia
annona de caelo pluit,^ frumcnto similis, scd grana
breviora et rotundiora habens. (Marian.) Corpora
sanctorum Valentini ct Gcncsii in Augiam monaste-
rium translata sunt.
829. 15. 8-

(Mett.) Contra Ludowicum imperatorem commotio

VARIiE LECTIONES.

*♦• E. s. U c. L. c desunt D., mb anno priBcedenti exhibet C4*. ^^ ita Sig. (iterum crrans ; cf. a, 817.)
B4». Cl. 3.4*. XCVL enrr. XCVII. et sic porro corrigens D. ; XCIV, et sic porro B3». ; XCV. et sic porro
C3*y >■> Idem — digessit desunt D.

139

SlGEBERTl GEMBLACGNSIS.

160

el simullas filiorum cjusel oplimalum exorilur. Hoc A cam solemniter dedicavit,eamqueurbem Leonianam

anno qui csl annus ab initio mundi i888, finilur
nonus annus magnus ac initio muudi, qui est
annorum 532 *^*.

830. B.etF. 10. C. 9.
Apud ConstantinopolimTheopliilus impcrat annis

15. Gregorius papa, dolens, crebris Saraccnorum
incursionibus vcxari suburbium Romana? urbis
circa lecclcsiam aposlolorum principis Petri,inten-
ditillic urbem novam a*dificare ; ad quod consilio
et auxilio imperatorum animatus novam fabricam
ccppit.

831. 17. 1.
{Transl. S. J5.) Saraceni Siciliam incursantes,

cliam Lipparim iusulam devastant, ubi corpus

appeliavit, vel a Leonc tcrtio ejus nominis papa,
qui luijus operis fundamenla olim jecerat, vela se
ipso, quia ct ipse Leo quartus dictus est.

837. 23. 7.

{Fuld.) Nortbmanni Galiias graviter infcstant, Do-
rcstatum vastant ; Andoverpum oppidum et Witlant
emporium situm juxla ostium Mosae incendunt, a
Frcsonibus tributum accipiunt. fG. pont.) Gregorius
papa i)lures Italiic urbcs aut vetustat^ aut hostilitate
dirutas novis fabricis aut muris restaurat *^'. Sara-
cenis ad deprcdandiun usque ad portum Romanum
venicntibus, Romani instanlia Leonis papae, auxi-
liantibus sibietiamNcapolilanis, eos bcUocxcipiunt,

rastant, ubi corpus et cooporante sibi divinitus gravi turbine ventorum,
Bartholomci aposloli quicscebat ; quod olim loculo " usquc ad intcrnetioncm *34 pgcuc victos delent.
phimbco injectum ct in mare dcmersum a paganis,

non fcrentibus illud propler nimiam signorum cla-
ritalcm abomnibus vcnerari, ab India usque ad
hanc insulam ultro dolatum fuerat Cujus ossa modo
a Saracenis huc illucque dispersa, et a quodam
monacho ipso revelantccollecta, Beneventum Irans-
fcrunlur (Fuld.) Ludowivus impcrator adversantes
sibi alios cxauctoravit, alios exUiavit, alios bonis
privavit ; ac per hoc filios et oplimates suos magis
contra se exaccrbavit.

832. i8. 2.
(Fuld.) Grcgorius papa in Galliam vcniens, con-

tra imperatorem cum filiisagebal. Iniperaloruxorcm
suam Judith, quasi causam malorum, abdicavit.

833. 19. 3.
(Puld ) Ludowicus impcrator a suis desertus ac

proditus et in potestalem filiorum redactus, episco-
porum judicio arma dcposuit, et ad agcndam poeni-
tenliam inclusus cst. Sed et luna per eclypsim
deficiunt

834. 20. i.
(Fuld.) Ludowicus imperator relaxatus, arma,

impcrium et uxorcm rccipit ac filium Lotharium in
Ilaliam redirecogit.

835. 21. 5.
Monentc Grcgoiio papa ct omnibus episcopis

assrntienlihus, Ludowicus impcrutor statuit ut in
Gallia et Germania fcstivilas omnium Sanctorum in
Kalcndis Novcmbris celebraretur, quam Romani ex
institutoBonefacii papfficclcbrabant (WiD.) Hoclem» ^^3. 3. 13,

usqi

838. 24. 8.
(Fuld.) Comctcs in signo Librae apparet, North-

manni Walacram insulam vastant, ct tiibutum cxi-
gunt.

839. 25. 9.
{Mitt [Fuld]) Ludowicus imperator filio suo Lo-

thario sub fide ad se venienti reconciliatur, eique
dignitatcm impcrii etregni coronamtribuit. Comeies
in si,^Mio Arictis apparet, et per aliquot dics plurimi
instar stcllarum igniculi per c%lum discurrere vi-
dentur.

840. 26 10.
{Mett. [F.]) Ludowicus impcralor moritur, et Lo-

Q thariussolus iinperium usu.pans, imperat annis 15.

8ii. 1. M.

(Mtitt. [Reg.]) Karolus et Ludowicus, filii impera-
toris, dolcntes se a fratre suo Loth irio debila regni
parte privari, contracum iiisurgere paraat.

842. 2. 12.

{Mdt. [F. R.]) Comelcs in signo Aquarii appa-
ruit Trihus fratribus de regui partilione discordan-
libus, con.serilur intcr eos pugna in pago Alciodo-
ranse, apud villam Foetiniacum ; et lanta cedcs
utrimque facta est, ut nulla aetas memineritJlantam
stragem hominum factam fuisse in gente Franco-
rum, ct ita corum vires ibi attenuatai sunt, ut jam
necsuos terminos ab exlernis tueri possiul. Victoria
tamen Karolo ct Ludowico provcnit.

pore reliquiaj Viti martyris a Parisius ad Corbeiam
Saxoniaj transferunlur ; unde ipsi Franci testati
sunt, quod ab illo tempore gloria Francorum ad
Saxones translata sit. (Regino ) Ebbo Remorum
archiepiscopus deponitur ; aliiquemulti, quicumeo
in dejcctionem Ludowici imperatoris conspiravc-
rant, damnantur etexiliantur.

836. 22. 6.

Gregoriuspapaconsummatam nova; urbis fabri-

{Mett. [?.]) Fratribus nondum a bello desistenli-
bus, consilio optimatum tandem de pace agitur, et
dc partibus singulorum 40 primores eligunlur, qui
in unum convenicntes regnumaequaliter dividerent;
et ila pax in annum sequentem induciatur. Ludowi-
cus interim pergens in Saxoniam, validissimam li-
biTtorum conspirationem dominos suos opprimcre
volcntium fortitcr compescuit, auctoribos factionis
capitali sententia damnatis.

VARIiE LECTIONES.

"* post h(Bc in I misum : Obiit sanclns Sturmi primus Fuldensis abbas. Idem addit unus A., dee$$
reliquisCff a. 780 '•^^ Grcgorius — reslaurat desunt Dl** *^* u. adlenietioncm Siy.

161

8i4. R. cl F i. C. 1i.

{G. pmt.) Sergius Romanse necclcsiae 103'" pre-
sidel. AdJiujus clectionem confirmandam Ludowi-
cus filius imperatoris Lotharii a patrc missus, ab
codem papa in regcm Langobardorum unctus cst.
[Mett, [F.j) Mauri Renevcntum occupant '^^. l)c-
scriplo in tres partcs regno, fratres ad urbem Gallias
Viridunom convcniunt, et intcr sc pacificanlur; ct
datis et acceptis invicem sacramentis, quisque ad
descriplas sibi partes rcgni tuendas rcvcrtuntur.
(Melt. [R.]) Karolus accepit occidentalia regna a
Rritannico occeano usque ad Mosam fluvium; in
qua parte extunc et modo nomen Franciae remansit.
Ludowico orientalia rcgna cesserunt, omnis scilicet
Germania asque ad Rhcni fluenta, et aliqua; trans

CHRONICA. m

\ aliquos sacri ordinis ad so inciinarot; qujr ab arcbi-

cpiscopo corrcpla, confcssacsi, sc pcr suggoslionem
cujusdam prcsbileri qutestus causa hoc fecisse.

840. 6. 5. i.

(/6.)Godcscalcushcrelicus aUabano archicpiscopo
mtionabililer, ut multis visum est, convincilur, sed
tamcn in suo perscvcravit errore. iTrivisl. S. n.)
Sancla Ilclcna imperatrix, a filio suo Constanlino
Magno primo hujusnominis impcralorc Rome iu ec-
clfsia sanclorum Marcellini ct Pclri martyrum in
mausolcopurpurcoscpulta, ad Franciam a fheogiso
monacho transfcrtnr, et in dioccsi Rcmensi magna
Francorum vcneralione excolilur *^".

830. iO. 6. 5.

((lft»«. [F.]) Franci a Roemanis preliograviter vin-

Rhcnum civilates cum adjacenlibus pagis, propler " cuntur. Cui bello spiritus malignus sc prcfuisse, per

vini copiam. Lotharius, qui major natu erat ct impe-
rator appellabatur, omnia Italiae rcgna tcnuit cum
ipsa Roma, nec non et Provintiam, ct mediam par-
tem Franciie inter Scaldim et Rhcnum, quae mutalo
nominc ab co denominatur Lotharingia. Post factam
crgo divisionem Karolus rcgnatin Francia annis 3i,
Ludowicus frater cjus in Gcrmania 33.

ai5. R. 5. F. 1 C. 15.

{Meit. [F.]) Ludowicus rex Germaniae Abrotidos
a se deflccre molientes, bello perdomuit, occiso rcge
eorum, eorumque terram et populum sibi divinitus
subjugatom per duces ordinavit. Apud Constanlino-
polim Michacl et Theodora imperant annis 11 <>*

846. 6. 2. i.

{Mett. [Fj ) Northmani rcgnum Karoli graviler C irudit.

os abreplitii publice proteslatus cst, et per se ct per
suos socios, spiritus scilicet supcrbiio ct discordiae,
egisse, ut Franci terga vcrterent.

851. 11. 7. 6.
Reliquia» sancti Ilermetis marlyris pcr Lotharium

imperatorcm in Gallias mittunlur, ct apud Indam
monastcrium honorificc condunlur. (Ib.) Famcs va-
lida Gcrmaniam allrivit, ut ctiam f^alcr lilium suum
devorare voluerit: quo tcmpore Uabanus archiepi-
scopus multam pauperibus bcnivolcntiam exhibuit.

852. 12 8. 7.

(16 ) Karolus rex Francorum filios fratris sui Pi-
pini regis, Pipinum cl Karolum, rcgnum inquictan-
tcs capit, et in monachum attonsos in monastcrium

infestant, et usque Parisius navigio vcniunt; cum
Fresonibus tribus preliis confligunt, in primo victi,
in duobus victores existunt. Karolus cum Brittoni-
bus iofeliciter pugnat Ludowicus rex quatuordecim
duces Boemanorum cum suis baptizari fecit.

847. 7. 3. 2.
(G.pont.) Leo quintus hujus nominis papa, Ro-

manae aecclesise 104«« presidet. Hic decrevit, ut dum
missanim sacra solemnia cclcbrantur, nullus ex
laicis in p/csbiterio slare vel scderc vcl ingredi prc-
somat, nisi tantum sacra picbs, quse ad ministratio-
nem sacri officii constituta ost. Decrcvit etiam, ut
octavae assumptioois sancta) Mariae in aecclesia Ro-
mana celebrcntur, quod ante non ficbat.

848. 8. 4. 3.
Rabanus abbas Fuldensis, ordinatus Moguntiye

archiepiscopus, celcbrata synodo Moguntifc jussu
Ludowici rcgis, multa secclesiae utilia decrevit.
[Mett. [P.], Quaedam pscudoprophelissa diccns inslarc
diem jadicii, Moguntiam soUicitabat, ita ut etiam

853. 13. 9. 8.

(Mett. [F.] Northmanni pcr marc Brittannicum
ostia Ligeris ingrcssi, urbcm Namnclcm invadunl,
opiscopum sabbalho sanclo pascha? baptismum ce-
lebrantcm trucidant, clcrum et populum perimunt,
Inde Andcgavis, dcindeTuronis occupant, et ut tom •
peslas omnia diruunl, templum cliam sancti Martini
incendunl.

85i. 14. 10. 9.

(a. pont ) HincmarusRemorum archiopiscopus in
Francia clarel, qui vitam sancti Uemigii scripsit.
Bencdictus I05us Romaua; ?L»cclcsiai prcsidcl. Hoc
conspiralionc quorumdam malignorum doposito,
Anastasiuspresulatum invadit. Scd [Mctt [F.]] Ana-
" stasio a logalis impcratoris Lotliarii dcjecto et in
carccre Iruso, Bcncdictus honorilice relocalur.
Northmanni qui pcr 20 annos Franciam nimis attri-
verant, in patriam suam revcrsi, intcstino inter se
bello usque ad inlernecioncm delentur, ut dc regia
corum stirpenullus nisi unus puer remaneret (179).

VARIiE LECTIONES.

*»*M. B. o.desuntD. »« Primo in 1. fuit XIII seu XlWlsedjam radendo mXI mutaium esi. XIIIl A.
*" totum anniun in rasura scripsil Sig. cur tcrtiis; quibusi-n addit : rccondita in cenobio S. Petri, quod
Altooi Vyleyr diciter. Horum loco A. post diocesi addit: in Altudlari.

NOTiE.

(179) lo nollo quem noverimus Sigeberti codice origincni Iraxisscopoitet; at codice E8h.jam depcr-

oecorrit locus famosus de jJotmnna jpanissa, quem dito, certi ca dc re nil jam habemus. Videsis qua; ;

hoc loco editio prioceps exhibeLHui iiisrab cditore infra ad Auctarium Ursicampinum dicturi sumus. /
UMertas est, qood addubito, a monacho Votcnsi

163

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

164

855. R. 15.

F. 11.

C 10.

(Ib,) Ternemotus, aeris iusoHta commotio, turbi-
nes, tempestates, grandines, fulmina, mulla multis
modis incommoda hominibus infcrunt. Quidam
etiam homo igne caelesti consumptus est, veste illesa
manente. (16.) Lotharius imperator partito inter fi-
lios regno abreauntiat sseculo, ct in Prumia mona-
sterio habitu monachi suscepto, non multo posl dor-
mivit in Domino. Ludowicus, filius ejus, olim a Sar-
gio papa in regem unctus, imperat annis 15. Lo-
tharius vero frater ejus Lotharingiaui tenet "*.

856. 1. 12. 11.
(/6.) Rabanus cgregiac vitae et scientise archiepi-

scopus obiit. Maginradus eremila martirizatur,
(Mar ) Apud Constanlinopolim Michael solus impc-
rat annis 12 "•.

857. 2. 13. 12.
(G. pont ) Nicholaus 106«« RomanaB aecclesiae pre-

sidet ; cujus ordinationem Ludowicus impcrator sua
prcsentia roboravit. (Mett. [F.]) Coloniae orta lem-
pcstate, populo in basilicam sanoli Petri confugiente,
fulmen subito instar ignei draconis basilicam scidit
ac penetravit,ettres homines diversis quidem locis,
sed uno ictu in mortem dejecit Alios etiam sex co-
dem impetu semivivos reliquit.

858. 3. 14 2.

(J6.) Franci super credulitatc Karoli regis sui apud
Ludowicum fratrem ejus expostulant, ct eum ad
regnandum super se contra Karolum invitanl. Quod laiem paravit
ille inconsultu aggrcssus, turpiter alicnis cxcessit fi- ^
nibus (Ib.) In parochia Moguntina malignus spiri-
tus evidens nequitiie suae indicium dcdit. Nam primo
lapides jaciendo, et parieles domorum quasi malleis
pulsando, indc manifesteloquendo, furtaetiam pro-
dendo, discordias inter vicinos seminando, homines
inquietabat. Denique animos omniUm contra unum
hominem commovit, quasi pro ejus peccatis cseteri
talia paterentur. Cujus fruges in unum coaccrvatas
incendit; quiubicunque intrasset, statimdomus illa
exurebatur, ut jam ei nisi in agris locus manendi
nullus esset. Propter hoc prcsbiteris letania agen-
tibus et bencdictam aquam spargenlibus, inimicus
multis lapides jaciendo cruentatis, tandcm aliquan-
diu quievit. Presbiteris recedentibus, inimicus flc-

X studium Moguntinam aecclesiam illustravit. Ludowi-

cus rex Germaniae plurima prelia contra Sclavos
strenue gessit; etcaplo principe eorum Rastrix no-
mine propter violatam fidem oculos eruere jussit.
(16.) Principibus Karoli regis inler se discordanti-
bus, Brittones destitutam auxiliotcrram invadentes,
usque Pictavis omnia vastando veniunt.Quos redcun-
tes rex Karolus prosecutus, Britanniam intrat, et
pugna conserta Franci vincuntur, Brittones in c^de
eorum grassantur (480.)

860. 5. 16. 4.
(J6.) Numeneus rex Brittonum dum instaret re-

gnum Francorum depopulari, visum est ei asistcre
sibi sanctumMaurilionem, Andegavensis urbis olim
episcopum; a quo in capitc baculo percussus, iram
B Dei morte persensit (181). (Widuk. i, 16.) Hoc tcm-
pore Leutulfus dux Saxonum, pater Ottonis ducis,
avus autem Heinrici regis, corpus sancti Innocentii
papa; a Roma in Saxoniam traustulit (182).

861. 6. 17. 5.
{Melt. [R J) Herispous, filius Numenei, rex Britto-

num, Karolo regi confederatur, et muneratus ejus se
dominationi subdit.

862. 7. 18. 6.
(Fuld.) Lotharius rex Lotharingiae Waldradam

pellicem supcrducens conjugi suae Tictbergae, con-
sentientibus sibi archiepiscopis Gunthario Colo-
niensi et Tietgaudo TreviCensi, magnam sibi calami-

19. 7.

(Mett.) [R.]) Hugbertus abbas et dux, frater Tiet-
bergae reginae, pro repudio sororis suae contra Lo-
tharium insurgit. Guntharius et Tietgaudus archi-
episcopi Romae a papa Nicholao pro adulterio Lo-
tharii regis examinati, cum et suis synodalibus ge-
stis, quae praeferebant, et suo etiam ore convicti fnis«
sent, episcopatu et sacris gradibus exordinati ana-
thematizati sunt, eisque tantum laicalis communio
concessa cst.

864. 9. 20. 8.

(J6.) Excommunicata pelice Waldrada a legaio
apostolico, videns Lotharius rex etiam sibi cxcom-
muuicationem intentari, Tietbergam uxorem rece-

biliter ululans. tandem presbiterum quendam nomi- D pit. Sed id non multum profuit,quia non multo post

natim exprimens, se, quandD aqua bencdicta spar-
gebatur, sub cappa illius quasi familiaris sui latuisse
professus est; accusans eum cum filia procuratoris
concubuisse. Sic per triennium institit, donec ibi-
dem cuncta aedificia incendio consumcret.

859. 4. 15. 3.

(J6.) Probus presbiter obiit, cujus conversatio et

ca rcpudiata peliccm rcccpit, nec ultra ullo cor-
reptionis modo abea scparari potuit.

865. 10. 21. 9.

(Adon., Martyrol,) Corpora sanctornm martyram
Eusebii et Pontiani dono Nicholai papae ad GaUias
translata, in monasteriis voto religiosorum sancto
Petro collatis honorifice tumulantur. (Mett. [R.]) Rex

VARIiE LECTIONES.

'*'A. hic exhibet verba: Hoc t. c. Remidus i. m. e. s. n. ex a 895, ii6t ea omittit,
3. 4». D.

mm.

(180) A. 849. hoc narrant Ann, Bcrtin , a 860. (181) A. 851. Ann. Bert.
Rcg. a8i8. Chron. Britann (182) A. 844.

»• xni C2*,

i65

CHRONICA.

166

Bulgarum ad christianismum cum sua gcnte con- X probatione innocentiae suae ad examinationem cor-

verstts, missis ad eum a sede apostolica ministris
sacri ordinis, acceptis etiam a rcge Ludowico sub-
sidi^s, adeo iu fide solidatur, ut non multo post filio
majore in regnum ordinato, ipseabrenuntianssaeculo
monachus factus sit. Sed cum filius ejus juveniliter
agens ad gentilitatis cultum vellet redire, militiae
cingulo ct cultu regio resumplo, filium persecutus
coepit el oculis ejus effossis eum in carcerem trusit;
et filio juniore in regnum locato, sacrum habitum
rccepit et in eo usque ad finem vitae persevera-
vil ««>.

866. R. II. F. 22. C. 10.

(16.) Herispoo a suis perempto, Salomon filius
ejus supcr Brittones regnat, et Karolo contra se

porisct sanguinis Domini tam ipsc quam optimates
regni invitati essent : et ipse et omnes, qui corpus
Domini cum eo temere accipere prcsumpserunt,
infra ipsum annum pericrunt, ipso statim in re-
deundo Placenti» defuncto.

871. 10. 27. 2.

(Fuld.) Coloniae celebrata ^ynodo ad dedicatio-
nem secclcsia! a tribus Lotharingiae metropolitis,
Liutperto Moguntino, Bertulfo Trevirensi, Willi-
berio Coloniensi, cum ab eis etiam major a^cclesia,
quae est sancti Petri, dcberct dedicari, precedente
nocte auditae sunt voccs malignorum spirituum,
inter se dolendo conquerentium, se a possessis diu
sedibus dcbere expelli. {Mett, [R.]} Karolus rex

venienticonfoederatur (183). (16.) Northmanni Gal- " Francorum, defuncto fratrucle suo Lothario, dum

liam repetenles, Namnetis, Andegavit), Pictavis et
Turonis terminos depopulantur. Quibus occursantes
dux Aquitaniae Ramnulfus et Ruotbertus fortis mar-
chio, dum ipsi incaute preliantes perimuntur,c£etcri
a Northmannis ut oves a lupis acervatim ster-
Duotur.

867. 12. 23. II.

(16.) Saracenis Beneventanam rcgionem incur-
santibus, Ludowicus imperator viriliter occurrit.
Ad cujus auxilium Lotharius frater ejus properans
multa quidem prelia cum eis slrcnnue gessit, sed
exercittt sao propter intemperiem aeris morbis et
morsibus aranearum nimis gravato, cum multo
sttonim dispcndio rediit.

868. 13. 24. 12.

{G. pont.) Adrianus Romanae aecclesiae 107"«
presidet. {Fuld,) Cometes manifestissime apparet.
Michael Grecorum imperator sensu diminutus adeo
mente exccdebat, ut familiarcs suos juberet occidi;
qttos tamen ad se rediens, sibi representari exi-
gebat.

869. 14. 25. 13.
Basilitts, qttcm Michael imperator pattperem ex

famiiia unius abbatis sibi asciverat, et cubicula-
rium factttm ad tantos honores provexcrat, ut alter
ab imperatore appellaretur, saepe ab imperatorc
per insaniam occidi jussus, timens ne tali occasione
occideretur, elegit magis ipse imperatorem interfi-

Lotharingiam solus usurpare nititur, per moderan-
tiam et industriam fratris sui Ludowici Germano-
rum regis ad hoc attractus est, ut aequaliler inter se
regnum fratruelis dividerent. {Fald,) Ab exercitu
Ludowici Germanici vario eventu varia bella contra
Sclavos gerunlur.

872. 17. 28. 3.

{Mett, [R.J) Karolum regem Francorum domesti-
ca calamitas in filiis suis affixit. Siquidem Karlo-
mannum in clcricatu usque ad diaconatus officium
provectum, ipse pater caepit et excecavit, pro eo
quod ad apostasiam conversus et omni gcncre no-
cendi regnum perturbans, alter quidam Julianus
p effectus erat. Porro altcr filius ejus Karolus dum
inconsulte voluisset cxperiri expertam cujusdam
Albuini militis fortitudinem, et solus soli congressus ^
fuisset, ab eodem Albuino, ignorante quis esset,
peremptus est. {Fuld.) Basilius imperator Grecorum
intercaetera munera mittit Ludowico regi Germa-
uorum christallum mirae magniludinis, mire auro
gemmisque ornatam, cum parte non modica sanctae
crucis.

873. 18. 29. 4.

(Mar.) Johannes 108^9 Romaaaeaecclesiaepresidet.
Ad hunc Johannes, Romanae aecclesiae diaconus,
vitam primi Gregorii papae scribit, in quatuor libcl-
lis laudabiliter editam. {Metl, [R.]) Adalgisus dux
Beneventanorum a Grecis seductus conlra Ludowi-

cere, quam ab eo interfici ; et imperavit annis 17. Dcum imperatorem rebellat, et multas Italiae urbesab

[{Odmis transl. S. M.) Corpus sancti Mauri, qui
fttit discipulus sancti Benedicti, asportatum a Glan-
difolio in Burgundiam propter timorem Normanno-
ram, transfertur ad Fossatense cenobium, qaod
construxit sanctus Babolenus, sancti Columbani
discipttltts*^^

870. 15. 26. 1.

(Mett. [R ]) Lotbarius rex Romam ad Adrianum
papam se excusatttm vadit. A quo dum pro com-

eo deficerc fecit. Cui imperator virililer repugnans
Oeneventum et Capuam capit. Sed dolis Adalgisi
persuasus exercitum dimiuere,ita ab eo cstcircum-
ventus, ut non posset evadere, nisi turpi foedere
facto compulsus jurasset Adalgiso, se nunquam in
vita sua Beneventi fines intraturum. Ob hoc Adal-
gisus a senatu Romanorum reus majestatis et
Iiostis publicus dijudicatus et bello contra se de-
creto, in Corsicam fugit. (Fuld,) Karolus junior

VARIi£ LECTIONES.

^^A,hic exhibet verba: Hoc tempore — Gimniacensem ex an, 695, ubi ea omittit. **' in rasura Iy*
rell. fMTceter A.

NOTiE.
(183. A. 857. Ann Bert.

187

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

les

Ludowici Germanorum rcgis flUusa daeTnonio gra- A otniniia aquarum inundatio facta est in Junio, ita

viterin prsesentia patris et optimatum ejusvexatur,
et in ipsa vexalione confitelur, hoc sibi idco conli-
gissc, quia contra palrem suum conspirationcm
facere moliebatur.

874. R. 19. F. 30. C. 5.

(/6.) In Italia Brixa? tribus dicbus ac noctibus
sanguis deca^lo pluisse narralur. Norlhmanni ctiam
a regno Ludowici Gcrmanorum regis tributum exi-
gcntcs, abexcrcitu illius gravilcr ccsi vincuntur.
(Mett. [R.]) Locuslae Gailiam depopulantur innu-
merabiles, csetcris locuslis majorcs, sena alarum
remigia, sex pedes, duos dentes lapide duriores
habentes, ut castrorum acies turmatim volanles,
duces cum paucis itinere unius diei' premiltcntes ad

ul in Saxonia villa qusedam longc a torrentibus ct
fluminibus remota, in momento cum hominibus et
bcstiis,cum arboribus et aedificiis, cum jecclesia et
altari penitus absorla sit et nullum habitationis
remanserit vcstigium. Mctt [R.]) Ludowicus impe-
rator in Italia moritur, el patruus suus Karolus rcx
Francorum Romam pcrgit, ct Johannc papa et Ro-
manisper munera sibi conciliatis, imperalorcrca-
tur, el impcrat annis tribus. Sed ei statim a Lu-
dowico fratre suo bellum paratur, quod se incon-
sulto solus impcrium fralruelis usurpaveril. (/6.)
Britoncs rcge suo Salomonc mortuo, pro conlentione
regnandi inteslino inter sebellocolliduntur ; sicque
iuviti cessant a Galliae exterminio. (Fald.) Karolus

melanda loca venturse multitudini, circa horam " impcrator post adeplum imperium ultra se elatus,

nonam ad locum previsum venientes, ibique solis
ortum expectantes, per spacium unius diei aerem
velabant, ipsum solis splcndorem obnubilantes; ore
lato, exlenso intcstino, omnia viridia in herbis ct
arboribus vastabant, spalium diurni itincris qua-
luor aut quinquc mihbus cxtendentes. Hoc misera-
bili spcctaculo usque ad mare Brittannicum pcrve-
nientcs, tandem flatu ventorum in profundum maris
dcmerssas sunt ; sed estu occeani ad litus rejecta^,
ex putrcdine sua aere corrupto, multos perire fece-
runt. [Fuld,] Secuta fames valida multos con-
sumpsit inedia, ut psene tertia pars hominum con-
sumptasil

875. 20. 31. 6.

(16 ) Hiems solito asperior et prolixior ; nix et
gelu a Kalendis Novembris usque ad vernale aequi-
noctium. (/6.) Ludowico regi Gcrmanorum appa-
ruil in somnis genitor suus Ludowicus olim impc-
rator, adjurans eum per nomen sanctae Trinitatis,
ut eum eriperetatormcntis, in quibus detinebalur,
uttandem aeternam rcquiem mcrcrctur habcre. Ob
hoc ad diversa monasteria elemosinis destinatis,
obnixe filius succurrebat patri. Unde dabatur intel-
ligi, quia licet idem imperator multa Deo et homi-
nibus placita fecissct, plura tamen Deo contraria
in regno suo fieri consensil. In quibus graviora
videbanlur, quod heresi Nicholaitarum non rcslitit,
et monita Gabriclis archangeii, duodecim capitulis

consuetudines Francorum vilipcndens, Grecas glo-
rias et insolitos habitus aifcctabat, et talari dalmatica
indutus etdesuper balteo accinclus pendente usque
ad pedes, capite vero involuto velamine serico, et
diadematc superimposito, proccdebat. Et cum essel
lepore timidior, et hostes fugcre quam fugare para-
tior, fralrem suum Ludowicum lacessebat. minatus
tantas copias se conducturum, ut ab equis flumine
exhausto, ipse peraridumalveum Germaniae regnum
intraret.

877. i. 33. 8,

Heiricus monachus vitam sancti Germani Antisio-
dorensis, heroico mctro in sex libellis luculenter
r cxaratam, Karolo imperatori obtulit. {Meit. [R.])
Ludowicus rex Germanorum moritur, relinqucns
tres filios suos hercdes, Ludowicum juniorem et
Karolum, qui non multo posl imperavii, el Karlo-
mannum patrcm Arnulfi imperatoris. Karolus impe-
rator de morte tratris sui gavisus, injustitiam, quam
conlra fratrem conceperat, contra filiosfratris per-
ficere paratus, cum quinquaginta el eo amplius
hominum milibus regnum eorum aggressus, Colo-
niam usque vcnit^ filiis Ludowici alias occupatis.
Ludowicus junior Icgatione ad patruum missa roga-
bat ea, quae pacis sunt. Quod cum impelrare non
posset, viriliter eum bello excepit, eumque victum
cum nimio exercitus damno et mullo dedecorc
fugcrc compulit. (Fuld,) Ingruenle in Germania

comprchensa. quae Emarcus *•* ei legenda et obser- ^ pecorum pestilentia, dum canes undique coHccti

vanda optulit, servare non sluduit. (Mett, [R.]) Nort-
manni urbem Andegavis, quasi in ea habitaturi,
cum suis omnibus occupant. Ad quam oppugnan-
dam Girolus rcx, ascito Salomonc Britonum rege,
muhis diebus eam obscdit. Sed cum Northmanni ad
despcrationem adducti fuissenl, rex invito exer-
dtu, pecunia ab eis accepta, egressum eis annuil,
eisque hocpacto pejora faciendilocum dedit(184)

876. 21. 3i. 7.

(FmH jComctessolito rulilantior apparuil. Suhila

cadaveribus incumbcrent, ita disparuerunt, ul nec
vivi nec mortui reperirentur.

878. 2. 34. 9

(Mett. [R.]) Karolus imperator Romam secundo
pro^^cctus, Bosoni, germano uxoris suae, ncptem
suam, filiam Ludowici imperatoris, uxorem dedit,
et data ei Provincia, in rcgem cum coronavil, ut
ctiam rcgibus impcrare vidcretur. Qni audiens fra-
truelcs suos Karlomannum ct Karolum conlra se
exercilum adduccre, pavorc solutus rcditum parat,

vari;electiones.

*" ita Sifj. corrupit imncn Einardi. quud in Ann. Fald. legcbnl,

mTJE.
(!8i) A. 873. Reg.

169

CHRONICA.

170

et inter redeundum a quodam Sedechia Judaeo maic ^ vagantes, Ambianis, Atrebalis, Corbeiam, Camera-

potionatus, Mantuse moritur. Filius cjus Ludowicus
cognonkento Balbus, secunduspostdivisioncmregnat
in Franciaannis duobus. Junior vcro Karolus filius
Ludowici Germanorum regis, imperium adeptus est,
annitentibus sibi quibusdam nobilium Romanorum;
Johanne autcm pap\ salagonte impcrium transferre
ad Ludowicum Balbum tilium recens dctuncli
Karoli imperatoris.

879. R. i. F. 1. C. 10.

{Fidd,) Joliannes papa a Romanis injuriatus, ita
ut etiam in custodia teneretur, pro eo quod Karolo
non favcbat, in Franciam vcniens cum rege Ludo-
wico Baldo paene annum moratus est. Nortbman-
norum plus quam quinque milia a Francis in Gallia

cum, Tarvennam, fincs Moriuorum, Menapiorum,
Bracbatensium, omncmquc circa Scaldum fluvium
tcrram, monastcria sanctorum Walarici et Richarii,
ferro ct igni devastanl {Mett, [R.]) Inde Wal flu-
vium ingressi, totam Batuam, palatium etiam |Neo-
magi i icendnnt. Eodem anno Godefridus et Sigifri-
dus rcges Norlhmannorum cum inaestimabili mulli-
tudine juxta Mosam in loco Haslon (186) considentes,
Leodium, Trajectum, Tungris, Coloniam Agripinam,
Bonnam ^^ cum adjacentibus castellis comburunt ;
Aquis in palatio equos stabulantes, oppidum et pa-
latium incendunt ; preterea monasteria Stabulaus,
Malmundarium^ Indam, Prumiam. (Fuld. 881) Sa-
cri ordinis in utroque sexu minislri, ubi poterant

caesasunt. Hoc tempore (185) clarebat Milo mona- B oportunius, lalebant, et sanctorum corpora et pi-

chus dc sancti Amandi, qui vitam sancti Amandi
metrice edidit, ct librum de sobrietatc ad Karolum
Calvum scripsit. Sub hoc Milonc adolescebat eliam
nepos ejns Hubalbus,quiinseptemliberaliumartium
peritia clarus, egregie praeter caetera in musica cla-
niit, et de mullis sanctis cantus dulci ct regulari
modulatione composuil.

880. 2. 2. 11.

{Ftdd.) Sol horadiei nona ita obscuratus esl, ut
stellae in caelo apparercnl {Mett. [R.]) Rcx Fran-
corum Ludowicus Balbus moritur, uxorem suam
ex sc gravidam relinquens. Do regno ejus Francis
varie sentientibus,)aliis illud filiis Ludowici Balbi

gncra locistutioribus absconderant. (A. Ved.^SlO)
Ad haec mala Hug, filius Lotharii rcgis ex Waldrada
pelice, in Lotharingia, ct Roso suprascriplus in Bur-
gundia tyrannizabant.

883. 5. 3. U.

(Mett. |R.]) Northmanni urbem Treverim incen-
dunt, et Mettim usque pertendunt, ibique conserto
prelio christianos vincunt. In hoc prelio Walo Met-
lcnsium episcopus caesus est.

88i. 4. 4. 15.

(16 ) Karolus imperator a Gallis ct Germanis ad
auxiliandum regno evocatus, Northmannos obsidet.
Cum quo Godefridus rex facto foedere, ut sibi Fresia

ex concubina dcberi judicantibus, aliis Bosoni Pro- p provinlia et Gisla filia Lotharii regis uxor daretur

vintiae regulo ad illud injuste invalcndum asscn-
tientibus, aliis vero illud regno Germaniae resociarc
volentibus, nascitur interim cx legitima uxore Lu-
dowici Balbi Glius, qui ex nomine avi Karolus
nominatus est. Fllii tamen Ludowici Balbi ex con-
cubina, Ludowicus et Karlomannus dicti inlcrim
regnum Francorum inter se dividentcs, rcgnanl
annis quatuor ***, ct Bosonem scmper perse-
cuti sunt. (16.) In silva Franciae Carbonaria plus
quam novem milia Norlhmannorum a Franciscae-
duntur.

881. 1. 1. 12.

Karolus imperator, fratre suo Karlomanno de-
functo, et non multo post Ludowico altero fratre

baplizatus est, et ab imperatore de sacro fonte su-
sccptus est. Sigfrido quoquc rege nimis munerato,
cos a regno suo recedere fecit. Qui mox Franciam
repetenles, post mullas incursiones a Karlomanno
rege Francorum duodecim milia argenti probati pro
tribulo exigunt, et sic in duodccim annos pacem
promittentes, mare repetunt. (Flod.) floc tempore
Rodulfus quidam corpus sancti Calisti papae et mar-
tyris a Romana urbe in Franciam transfert ; qui
Calislus jejunium quatuor temporum celebrari insti-
luil »«5.

885. S. 5. 16.

{Mett. [R.]) Karlomanno Francorum rege mor-
tuo, cujus frater Ludowicus jam priori anno obierat,

suo immatura morte prerepto, post claras de ini- D Northmanni Franciam repetunt, dicentes se cum

micis victorias regnum Gcrmaniae optinuit (Cf. ib.)

882. 2. 2. 13.

[Mett. [R.]) Karolus Romae a papa Johanne in

imperatorem benedicitur. (A Vedast,) Norlhmanni,

adjunctis sibi Danis, Franciam et Lotharingiam per-

rege Francorum tantum, non cum Francis pacis pe-
pigisse pactum. Hinc compulsi Franci Karolum im-
peratorem ad auxiliandum sibi invitantes, Franciam
ei subiciunt. Qui contra Northmannos apud Lova-
nium caslra metatos semel et bis exercitum misit.

VARIif: LECTIONES.

*«quinqueB2*. Cl. 3. i». f). «•* hunnam C3. i*. D. ««« Hoc' — inslituit Sig.,ut vid., cur. ter-

tUs : reU,

NOTyE.

(185) Multum crral Sigcbcrtus in tempore. In Kal. Oct. ordinatioUucbaldi in sacerdotem anno Do-

necrologioenim S. Amandi Elnonensiss. X, nunc mim 880.
bibl. Valentianensis B. 5, 66, Icgilur : 10. Kal. (186) Cf. Mon. SS. i, 396.
Oct. obitus MiUmis anno Domini 872. atquc : 8.

Patrol. CLX. ^

471

SlGEBERTl GEMBLACENSIS.

172

sed nihil dignum fecil. Regnavil ergo Karoluseliam X Francorum misere discerpitur. in Ualia nempe Be-

in Francia annis A^^^. Hincmarus Remorum arclii-
cpiscopus obiit.

886. R.6. F. 1. C. il.

(Mar ) Marinus Romanae lecclcsiae centesimus no-
nuspresidet. Apud Constantinopolim Basilio impe-
ratore mortuo, Lco filius ejus imperat annis 18 *®'.
(Mstt JR.]) Hug, filius Lotharii regis ex Waldrada
pelice, paternum Lotharingia? regnum rebellando
assequi sperans, Godefrido Northmannorum regi,
cui soror sua Gisila nupserat, medietate afFectati
regni promissa persuadct, ul ab imperatore impe-
riales fiscos ad libitum suum sibi addi peteret,
per hoc utrinquc imperatorem circumveniri pu-

rengarius ct Wido dc regno contendunt. Franci
vero, neglecto Karolo filio Ludowici Balbi, puero
vix decenni, regem sibi preficiunt Odonem, filium
Gotberti ducis, quem a Northmannis occisum supra
diximus, Rodulfus autem corona sibi imposita rex
Burgundionum statuitur, quod regnum multo tem-
porc duravit.

891. -1. 1. 5.

(Mar.) Ab hoc tempore Liutprandus diaconus Ti-
cineudis secclesiae, hystoriam suam orditur. Basilius
Romana}%cclesia} il^us presidet. Hic in aliquibus
libris non invenitur. (Melt, [R.]) Normanni Parisius
expugnarenou valcntcs Burgundiam aggrediuntur.

tans : si daret, Northmanni hostes regni in visce- ^ et Senonis urbem oppugnant, sed non expugnant.
ribus regni immitterentur; si negaret, justam rebel- " (Liudp.) In Italia Saraceni castrum quoddam Fraxi-

landi causam habere videretur. Ad hoc tractandum
jussu imperatoris Heinrico duce et Godefrido in
Batuam ex condicto convenientibus, inter agendum
Godefridus cum suis perimitur Ncc multo post
cliam Hug ab Heinrico captus excecatur, et novis-
sime in monachum Prumiae altondctur.

887. 7. 2. 1.

(16.) Normanni a Lovanio exeuntes, Parisius ob-
sident. Contra quos Heinricus dux exercitum du-
ccns, dum incaute equitat, in fovcam quam North-
manni faclam quisquiliis operuerant, lapsus Iruci-
datur. (16.) liug dux el abbas mirse potestatis et
prudenlia) moritur.

888. 8. 3. 2.

netum occupantes, magno cxitio italiae esse coepe-
runt.

892. 2. 2. 6.

(Mett. [R ]) Nortmanni a Senonis Parisius re-
petunt, et inde repulsi, per Matronam fiuvium Tre-
cas urbcm incendunl, et usque Virdunum et Tulluni
urbes cnncta depopulantur. (Liudp.) Wido Beren-
garium bis victum cx prelio fugat. (A. Vedast. 888)
Odorex Danos super Axonam fiuvium bellovincit.

o9o. o. o. ••

(LiuDP ) Arnulfus rex Zuendebaldo duci Marahcn-

sium ducatum .Boemanorum addens, et Boemanos

per hoc sibi infestos fecit, et Zucndebaldo per ad-

^ jectionem potentise materiam contra se rcbellandi

(Mar ) Agapilus Romanae secclesi» 110«« presidet. ^ dcdit. Ad quem debcllandum cum non sufficercl.

Hic in aliquibus libris non annumeratur. (Mett. [R.])
Karolus imperator cum Northmannos nequiret ex-
pellere, tandem facto fnedere concessit eis regiones,
quae erant ultra Sequanam, quarum incolae contra
se rebcllabant. Que pars Francise a Nortmannis
Nortmannia denominata est *•*.

889. 9. 4. 3.

(Mar.) Adrianus Romana; aecclesiae 11 1«» presi-
det. {Mett. [R.]) Karolus impcrator zelatus uxorem
suam, pro co quod plus justo famiiiarius agerct
cum Liutwardo Vcrcellensi episcopo, protcstatur in
conlentionc, se nunquam cum ca coissc ; illa vero
se virgincm cssc gioriala, accepto repudio mona-
sterium pctiit.

890. 10. 5. 4.

(16.) Karolus imperator corpore el animo defi-
ciens, ab optimatibus regni repudialur, ct Arnulfus
filias Karlomanni regis, fratruclis cjus, in regnum
sublimatur, ct rcgnavit annis 12. Hic Arnulfus pa-
Iruo suo Karolo, ex imperatorc cliam neccssariis
cgenti, fiscos in Alemannia delcgavil ; qui scqucnli
anno obiit. (16.) Romanum impcrium et rcgnum

apertis clusis gentemUngarorum Deo inimicam re-
gno immisit, eorumque auxilio Zuendebaldum de-
vicit et tributarium fecit. [Sanctus Uldaricus in Ba-
joaria nascitur **•.]

894- 4. 4. 8.

{Mett, [R,]) Nortmanni iterum a Parisius repulsi,
fines Britlonum incessunt, et primo victores, poslea
a Britonibus vincuntur, in duobus preliis duodecim
milibus suorum peremptis. (/6.) Odone regc per
consilium Francorum in Aquitania demorante,
Franci Karolum puerum duodennem LudowiciBalbi
filium in regnum paternum revocant, et Remis a
Folcone archiepiscopo in regem benedici faciunt ;
D et oriturlonga concertatio inter eum et Odonem.

895. 5. 5. 9.

(Mar.) Stephanus Romanse aecclesiae 113«s prc-
sidct. [Mett. [R ]) Nortmanni Lotharingiam repe-
tentcs, circa Leodium cum chrislianis pugnanl ct
vincunt. Sunderoldus Moguntise archiepiscopus a
Norlhmannis Wormatiae martyrizatur. Arnulfus rex
auditacaede suorum, a Bajoaria contra Nortmannos
pugnaturus properat cum valido excrcilu ; quos su-

VARliE LECTIONES.

IGG

quinquc C». 3. 4*. D. ^^^ XVIA. ^^» Q. p. F. a. N. N. d. e. Sig, cur. tertiis addidit ; sed manus
simillima maiiui i. eraso denominata est scnpsit : est dicla, quamvis esset ejus regio propria ; scd non
itaul nunc cst dilalala. Ifiem habent H^*. Fl. 2, 3 ; reliqui Sigebertum sequuntur. '^^ in rasura addil
1. rell. prceter A. Sub anno sequenti habet C4*., qui cum D. ^^gUValdricus.

173

CHRONICA

174

pra fluvium, qui Thilia (187) dicilur, pedcstri prelio /^ ejus fugiens episcopalum Porluensem reliquil ; et

adortus. tantam ex eis stragem fecit, ut cx innu-
merabili multitudinc vix supercssel, qui ad classem
adversum nuntium ferrct. Northmannorum rosidui
transvadala Mosa Ribuariam ct Arduenam vastando
pervagantes, trans mare recedunt. Hoc tcmpore
claruit in Burgundia Berno, ex comite abbas Gi-
gniacensis coenobii a sc fundati, qui eliam cx dono
Ava^ comilissFB construxit Cluniacum coenobium in
cellam Gigniacensem. Claruit hoc tcmpore Kcmigius
Antisiodorensis, in exponcndis scripturis divinis et
humanisstudiosus ^''^, (Cf. Sig, De vir, ilL)

896, R 6. F. 6. C. 10.

{Mett. [R ]) Arnulfus rex Zucndebaldum filium
suum ex concubina facit regem Lothariensium.

quia revocatus a papa redire noluit, anathemati-
zatus est; et tandem ad satisfaciendum papse in
Galliam venicns, usquc ad laicalem habitum dcgra-
datus est (189), jurans se non amplius Romam in-
traturum, nec episcopatum suae urbis repetiturum;
confirmans etiam propriae manus subscripto, se in
laicali communione perscveraturum. Post a Marino
suceessore Johannis in episcopatu contra datum
sacramentum restitutus, non soium Romam intra-
vit, sed etiam Romanae aecclesise papatum suscepit.
Propter quod cum multo scandalo multa per multos
annos questio et controversia agitata est in secclc-
sia; aliis ejus et ab co ordinatorum consecrationcm
irritam esse debere prejudicantibus, aliis e contra

(Ann. Ved.) Karolus rcx opem Arnulli regis contra ^ qualiscunque fuerit Formosus, tamen propter

sacer-

Odonem iuiplorat; ad cujus auxilium Arnulfus rex
exercitum misit, sed parum commodi contulit. (16.)
Karolus rex Hundeum regem Northmannorum ba-
ptizari fecit, eumquc de sacro fonte suscepit.

897. 7. 7. 11.

(LiuDP.) Arnulfus rex a Berengario Italico inter-
pellatus ad auxilium sui contra Widonem Zucnde-
baldum filium suum cum cxcrcilu miltit in Italiam ;
sed Guido viriliteragens ct primorcs cxercitus donis
corrumpens, eoa inefficaces redire fecit.

898. 8. 8. 12.

(/&.) Arnulfus rex Langobardiam potenter in-
gressus, Pergamum urbera armis cepit, cujus co-

dotalis officii dignitatem et fidcm eorum qui ordinati
fuerant, omnes consecrationes ejus ratas esse dc-
bere saniori consilio judicantibus; presertim cum
ipsc Formosus a Marino papa absoiutus fueril a
sacramenti perjurio. Ab hoc Formoso Arnulfus rcx
invilatus Romam venit, sed non admissus, Romam
Loonianam obsedit. Lepusculo forte versus urbcm
fugiento ct exercitu cum clamore nimio scquente,
Romani tim* ntes se de muro proiciunt, ct hostibus
pcr factos acervos murum ascendendi locum faciunt.
Sic Roma capta, illos qui papam injuriavcrant, de-
collari fecit, et a papa in impcratorem bencdici-
tur (190). {Melt. [R.]) Fulco Remorum archicpisco-

mitem Ambrosium ante portam urbis laqueo suspen- pus perimitur a Wenemaro satellilc Balduini Flan-
dens, csetcris urbibus terrore ineusso, ad obseque- ^ drensium comitis, pro eo quod abbatiam sancti

Vedasti Atrebatis a Kaiolo in bencncium acceperat,
quam Balduinus jam per aliquot annos, quamvis
nullo concedente, invaserat.
901. H. 2. 15.

(LiUDP ) Wido rex Arnulfum imperatorem se us-
quequaquc perscquentem non ferens, quippecai nec
urbesneccastra natura munita rcsistere poterant,dum
se fugiendo tutarentur, imperator uxorcm ejus ob-
sedit (191) ; quae jam rebus suis difBdens, per unum
imperatoris familiarem, multa pecunia corruptum,
ei poculum mortiferum dedit; quo hausto per tri-
duum excitari non potuit, apertis oculis nil sentire
aut loqui valcns. Quae res cum repcdarc cocgit,

tam suam omncs adduxit. Odo musicus ex clerico
Turonensi monachum profitetur suh Bernone ab-
bate "«.

899. 9. 9. 13.

(Ann. Ferf., 898.) Odo rex Francorum moritur,
optestalus primatcs, ut Karolum in rcgno recipe-
rent. Karolus regno Francorum toto recepto, re-
gnavil annis 26. {Mett, [R.]) Apud Eriburias ccle-
brata synodo contra laicos, qui auctoritalem epi-
scopalem imminuere temptabant, plura super statu
sanctae aecclesiae decrcta sunt (188.)

(900.) 10. 1. U.

(LiuDP.) Formosus Portuensis episcopus Romanse

secclesiae 114«« presidct contra voluntatem quorun- DQuem recedentem Guido perseculus, a Domino per-
dam Romanorum, qui Sergium diaconum Romanae cussus obiit. (Mar ) Bonefacius Romanse aecclesiae
ccclesiae papam facere voluerant, sed non prcvalue- 115"» presidet.

rant. Hic Formosus cum aliquando in sinistram 902. 12. 3. 16.

su.spicionem venisset octavo Johanni papse, timore (Liudp.) Arnalfusimpcrator longaegritudine dis-

VARIiE LECTIONES.

«'« Hoc l.

studiosus Sig, ut vid. air, tertiis, relL praeter A., qui ea jam a, SBT). et 8G5. ftabet.

* Ria. ut «a#i. iruria tprtiia • rpil <ni*/i»f«ri. fnsfinupntin nnni initin habfit Cl*.

"' OdD — abbate Sig. ut vid. curis tertiit ; rell, prceterX. Insequentis anni initio habet C4*.

NOTi£.

(i87j DyleinBrabantia.
(188) A. 895, Regino.

(189) Haec ex contiuualionc quadam Gcstorum rol. A84i,^> ti.lH.

nis VIII, apud Pagiuin, ad Barov\\\ Ktvx^^^^^^Jv.^^,
883. 894 , CffiVwuTW oX YwOvVct v\^ UwV^^^^^^^ ^'

pontificum hausUesse, probare mtiiur Hirsch, p. 76.
lliiina eliMm Bampsisse potest cx epistola Joan-

(191) X. m.

175

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

ili)

•olulus, vel ut qutdam fdrunt afOictus a minutis ver- ^ llOi.

;i.

18.

mibus, quos pedunculos vocant, adco in corporc
cjus scaturicntibus, ut a nullo mcdicorum minui
possent, moritur (192); et Ludowicus filius ejus
post eum regnat aunis deccm. (Mar.) Stephanus
116«» Romanse aeccle»iae presidet mensibus qualuor.
Hic primum a Formoso papa episcopus Anagninse
SDccIesiae ordinatus, ipsum Formosum persequitur,
et omnes ordinationes ejus irritas essc debere de-
cemity et alia horribilia dictu in eum fecit. Legitur
enim (193), quia ipse, non Sergius, corpus Formosi
a sepulchro in concilio protractum et papali veste
exutum laicali Jnduit, et abscisis duobus digitis
dexterae manus ejus in Tiberim precipitari fecit.
(Mar.) Romanus 117^8 Romanae aecclesiae presidet. w* nis 30.
(LiUDP.) In Italia pro Guidone filius ejus Lambertus 906.
contra Berengarium regnat,

903. R. i. F. i. C. 17.

(Mar. Auxil.) Theodorus liBas Romanae aeccle-
siae presidet. Hic contra Stephanum papam sen-
tiens, reconciliavit ordinatos a Formoso, quos
Stephanus per vim intus Romae et non foris exor-
dinaverat, nec tamen presumpserat cos iterum
consecrare. His reconciliatis Theodorus papa libel-
los abrenuntianonis reddidit, et igni cremari pre-
cepit (lO-i). (Mar AuxiL.) Johannes 119»is Romanae
aecclesiae presidet. Hic etiam ad confirmandam For-
mosi ordinationem, quam Stephanus deposuerat sv-
nodum 74 episcoporum (173) presentibusFrancorum

(Mar) Bcnedictus Romanaj aecclesiae 120"» pre-
sidet. Ludowicus rex conserto cuni Ungaris prelio
miscrahilitor vincitur.Apud Constanlinopolim Leone
impcralore mortuo , Constantinus filius ejus ct
Alcxandcr fralcr ipsius Leonis impcrant anno uno.

905. 3. 6. 1.

(/6.) Leo Romanae aecclcsiae 121u8 presidet. Hunc
post 30 dies ordinationis suae Cristoforus presbiter
suus capienset incarcerem trudens, per invasionem
Romanae aicclesiae 122^8 presidet. Ungari superioris
anni victoria elati, regnum Ludowici sub tributo
redigunt. {Cf. Mar.) Apud Conslantinopolim Alexan-
dro imperatore mortuo, Constantinus imperat an-

4. 7. 1.

(LiuDPR.) Ungari victos Grccos sub tributo redi-
gunt. Apud Grecos Romanus humilis quidem genere,
sed quia leonem ferocem occiderat, expertae fortitu-
dinis habitus, el per hoc a Leone imperatore dux
navalis exercitus constitutus, volens fieri tutor
Conslanlini imperatoris, qui admodum pucr crat,
tutorem a patre illi deputatum et omnes principes
palatii ad sc extra urbem arte evocatos capit et pala-
tioeliminat, et sibi favenles officiis curialibus hono-
rat. Focas autem qui terrestrem exercitum conira
Symeonem Bulgarum regem duxerat. hoc nuntio
perterritus fugil a bello et omnes fugere fecit;
sicque animos et vires Bulgaribus addidit Grecos

archiepiscopis et rege apud Ravennam statuit; et C ^^""^ debellandi. Et ipse a Romano captus. oculis

coram eis combusta est synodus, quam Stephanus privatur.

in damnationem Formosi fecerat. (Liudp.) Lam-

berto filio Guidonis mortuo, Berengarius regno

potitur. (Ib.) Ungarorum gens barbara, quae qui-

busdam clusis remota nec tad meridianam nec ad

occidentalem plagam exeundi antea habuerat facul-

tatem, per Arnulfum ruptis clusis emissa, quic

Arnulfo vivente aliquanlulum temperaverat rabici

suae, modo eo mortuo per totam Galliam, Germa-

niam Italiamque, ut fera tempcstas, diffnnditur.

(Ann. Lob.) Zuendebaidus rcx a Lothariensibus

in bello perimitur; in qua conspiratione ct bello

quicunque vulncratus est, aut morlem non ev^isit,

aut nuuquam sanari potuit. (/6.) Francone Leodi-

censium episcopo morluo, Slcphanus cpiscopus

subrogatur, vir sanctilatc et scientia clarus, qui

vitam et passioncm sancti Lambcrti martyris ad

Herimannum archiepiscopum urbanius cdidit; (An-

SBLMUs) cantum quoque noeturnum dc codcm mar-

tyre, cantumque de sancta Trinitate, et de inven-

tione Stephani prothomartyris dulci ct regulari

modulatione composuit. (A. Lob.) Conradus comes,

ptler Conradi, qui post Ludowicum regnavit, peri-

mitur inbello a comite Alberto.

907. 5. 8. 2.

(Mar.) Sergius Romanae aecclesiae 123as presidet.
(LiuDp.) Isle estSergius diaconus propter Formosum
a papalu reprobatus, qui ab eodem Formoso epi-
scopus factus, ad Francos tamen sc contulit, et
eoruuj auxilio Cristoforum invasorem capiens et in
carcercm trudens, latenler Romam ingressus, pa-
palum invasit; ct Romanos minis el terroribus
perpulit, ut omnes ordinationcs Formosi irrilas
habcrent; et in ultionem suae repulsae, quod dictu
nefas est, Formosum sepulchro extractum in sedem
pontificatus sacerdotaiiler indutum decollari prece-
pit, et insuper tribus digitis abscisis in Tibcrim
jaclari fecit, ct omnes 'quos ille ordinavit, injuste
exordinavit, et injuslius reordinavit. Quem a pisca-
toribus inventum et in basilica apostolorum prin-
cipis loculo deportatum, quxdam sanctorum imagi-
ncs adorasse et vencrabiliter salutasse palam om-
nibus visae sunt. (16.) Apud Grecos Romanus pater
Basileos factus, ut securius agcret, matrero Con-
stantini imperatoris uxorem duxit, suam vero filiam
ipsi Constantino despondit. (16.) Ungaris Bulgares
victos tributarios sibi faciuni.

(192) A 898. Dcb. 8. Cf. Mansi Concil. XVIII, 82.

(193) Et recte quidem, cf. Baronium ct ActaSS. (193) A. 898; cf. de hac synodo Baron.
Maii IV, 147, 520. Mansi xvni, 221.

(194) Nescimus unde haec sumpserit Sigebertus.

XV,

177

908. R 6. F 9. >'*. C 3.
(Liuop.) Romanus, impetrato a principibus, ut

etiam indumenta imperialia etdiadema impcriiacci-
peret, non jam tutor imperaloris, scd supcr impe-
ratorcm imperalor vidcbatur esse ; qui etiam Chri-
stoforum filium suum in impcrio ascitum, Constan-
tino imperatori in proccdendo prcferebat. Sed
(Jiristoforus non multo post obiit.

909. 7. 16. 4.
(Ib.) Ungaris Italiam dcpopulantibus rcx Bcren-

garius bello congressus, miserabililer vincilur.
Romauus Grccorum imperator Bulgarcs, Grccos
fortitcr dcbcliantes, facto fujdere miligavit.

9H). 8. i\.

CHROMCA. 178

A l>i^- 2. 15. 9.

(LiuDp ) Contra Conradum rcgcm potenlioresregni
principes rebellionem mcdilati, scilicet Arnoldusde
Bajoaria, Burchardus de Suevia, Everardus de
Francia, Gisilbcrtus de Lotharingia, cl horum om-
nium pra^cellcntior Heinricus dux dc Saxonia et
Turingia, lam sapientia quam fortitudine regis ad
gratiam ejus rcdncuntur. Solus Arnoldus ad Unga-
rios cum uxore et filiis fugicns, usquc ad mortem
rcgisibi mansil.

015. 3. 16. 10.

(Ib.) Ludowicus Veronae captus, a Bercngario a
cuslodibus urbis auro corruptis in urbem immisso
ocuiis privatur(MAR.) Ungari Bercngario confcede-

(Ib.) Saraccni ex Africa a rcge suo niissi in B '^^^ ^^^"'•''""^^"' ^'^^^^"^' ct a Bajoariis et Aleman-
Italiam, ut Apuliam ct Calabriam contra Romanum "^^ gravilcr cyeduntur.

916. 4. 17.

imperium rebellantes, sub dicione illius redigerent
pugnando, Apulis ct Calabris forliler dcbcllatis,
Romam versus girantcs Garelianum montcm occu-
pant; ibique munilione sibi facla, multas Italiie
urbes debellaverunt.Regino abbas Prumiensis chro-
nicam suam a nativitate Domini inchoatam usque
ad hunc annum perduxit *" (190.) (16.) Adeiberlus
quidam ex primoribus Austrasiorum pcr septennium
Ludowico regi rcbcllis, dolo Hattonis Moguntini
archiepiscopi ad regem deduclus decollalur.

911. 9. 12. 6.

II.

(A. Lob.) Karolus rex Francorum regnum Lotha-
ringiae rccepit. (Liudp.) Saraceni a Fraxineto et
Garcliano monle exeuntes, Calabriam, Apuiiam,
Beneventum, Romanorum quoque urbes ita occu-
pant, ut unamquamque mediam Romani, medianr
Saraceni tencrent : et gravissimelialiampremebant.

917. 5. 18. 12.

(Mar ) Anastasius 124us et post hunc Lando 125««
Romanjc tecclesiai president. (16.) Ungari Aleman-
niam tolam devastantes, usque Fuldam pervcniunt.

918. 6. 19. 13.

(.'!. Lob.) Ungari Gormaniam vjistant. (Liudp. ,, x t> r • . pi-

, , p,. n ,.,. , , .\. ' p (LiuDPP.) Romanus Grecorum imperator filios

Ludowicum, filium Bosonis cx tilia Ludowici iinpe- ^ ^. / n . • i •

...,,,.., „ .... '^. suos Stephanum et Constantinum, cum dommo suo

ratoris, ab Italiensibus a Burgundia invitatum in
regno. Berengarius excij)iens bello, jurare illum
compulit, ut si redire permittcretur, non ultra in
Italiam vcnirel.

912. 10. 13 7.

(A, Lob.) Ludowicus rcx Germaniae moritur, qui
propter tyrannorum in Italiam insolcntiametmultam
malorum ingruentiain non meruit imperialem bcne-
diclionem, Cui succedens Conradus rcgnavit annis
7 ; qui et ipse caruit benedictionc imperiali. (Tes^a.
Bem.) Berno abbas moriturus Odonem olim musi-
cum constituit abbatem Cluniacensis coenobii ea
conditione, ut secclesia Cluniacensis solveret annua-

Constantino imperatore impcrare constituit ; ipso
Constantino imperatore opere manuuin suarum, pi-
cluram scilicet pulchre exercendo, sibi victum quae-
rente. (Wid.) Hattonem Moguntinum episcopum,
cujus dolo olim Adelbertus perierat, rex Conradus
sollicitat ctiam contra Heinricum Saxonum duccm,
proptcr potentiam ipsius sibi suspectum. Ad quod
cum jam torquem auream episcopus fabricasset,
quic collo ducis secum convivantis injiceretur, dolo
prodilo frustratus est ; et post triduum morbo et
angore, vcl ut alii dicunt fulminis ictu periit.
Compliccs consilii etiam a duce patria eliminati
sunt. Missoautem exercitu a rcge contra Henricum,

timaecclesiffi Gigniacensi censum duodecim dena-jj lama ctede Saxones debaccati sunt in eos, ul a

riorum (199) "*.

913. 1. li. 8.

Ludowicus ab Italiensibus ad regnandum rcinvi-
tatus, tam cito oblitus juramenti in Ilaliam contra
Bercngarium vadit, et co expulso regnum Italiie
usurpat.

mimis dcclamarctur, ubinam esset tantus ille infer-
nus, qui tantam cacsorum multiludinem capere pos-
set. (Mar.) Ungari per Alcmanniam in Alsatiam, et
usque ad Lotharingiam pcrveniunl.

919. 7. 20. 14.

(16.) Johannes Ravennas episcopus 126«" Ro-

VARIif: LECTIONES.

•"« VIII errore 1. et sic deinceps crrans usque «. 927. •'^ Regino — perduxit desunt D. "* qui ct ipse
— denariorum in rasuru dimidioe linecBSig. eur.tcrtiis, relLUnus C^*.verba : Berno — denariorum prorsus
omitlit ; A. eadem subanno demumdii,itaexhibet :Berno abbasGygniacensisfundatorCluniacensiscoenobii
Odonem musicum ct ex ciero Turonensi monachum constituit post se abbatem Cluniaci, eo pacto ut a.
G. s. a. a. G. c. d. dcnariorum, quibus praspomt : Hoc lcmporc corpus sanctse Fidiset martyris ab Aginno
urbe transfertur ad monasterium quod dicitur Conchas. In i. nullum rasurce vestigiumy quare Jmc a
monacho Virdunemi addita videntnr.

(196.) Ad a. potius 906. ;197) A. 920 ; cf. Mab. Acta SS. Ben. v, 88.

manfle «ecclesise presidet. (Wid.) Conradus rex mo- A ^egi regnum Lotharingise, cpiscopis cl comitibus

riens coram principibus regni regem designat Hen-
ricum, filium Oclonis Saxonum ducib. Hic ergo
rcgnatannis 17.

920. R. 1. F. 21. C. io.

(LiCDP.) Hcnricus rex conlra Arnoldum ab Un-
garis regressum cum exercitu in Bajoariam profe-
ctus, eum virtute et sapientia sua ad gratiam suam
inflexit, addcns et ordinationem episcoporum totius
6(yoari;e. (Wid.) Burchardum cliam ducem Ale-
mannise bello deterritum ad se inflexit (A, Lob.)
Rotbertus dux, frater Odonis regis. appeteus rcgnum
Francorum contra Karolum, inquietabat Franciam,
ejusque instinctu omnes psene primorcs Francine
advcrsabalur Karolo.

72i. 2. 22. 16.

(Ib.) Slephano Leodiccnsium episcopo defunclo,
Richarius vir catholicus a Karolo per auctoritatcm
papa; Romani ordinatur episcopus, repudialo Hil-
duino, qui pecunia data duci Gisleberto, ambiebat
ab eo sibi dari cpiscopatum. {Vita Guib.) Hoc tcm-
pore clarcbat intcr nobiles Lotharingiae sauctus
patcr noster Guicberlus, qui nostrum, Gcmmela-
ccnse scilicot ^"'^ coenobium fundavit; qui divitiis,
nobilitatc et potenlia clarus, cingulum mundaiiie
militiie dcponcns, cingulo sanctse reiigionis in
monachico habitu sc accinxit. (V. Wenc ) Zipti-
neus dux Bocmite ad iidem Christi convcrsus, juste
etrc'igioscin Boemia principabntur, ct post cum

utrin(|ue jurando re m confirmanlibus. (Mar.) San-
guis Domini crucifixi venit in Augiam ; fortc ille
sanguis, qui de imagine Domini fluxil, cum sccundo
Dominus in imagine sua a Judseis priora pateretur
*". (LiuDP.) Africani, qui per munitioncm Gareliani
montis totam Ilaliam laniabant, per militiam Johan-
nis papae et per auxiiium Romani Grecorum impe-
ratoris conserta cum eis pugna ita attcruntur, ut
ne unus quidem superfuerit, qui non aut trucida-
retur aut caperetur : multis testantibus, apostolos
Dei Petrum et Paulum in ilio belio visos fuisse ad
auxilium christianorum.

m. 5. 25. 19.

r» (WiD.) Rex Henrlcus pacem cum Ungaris in
novem annos firmat. (A. Lob.) Karolus rex Fran-
corum a comitc Hcriberlo captus, in custodiam
Perronae truditur, ob necem Rotberti ducis ab eo
perempti. Liudp]) Rodulfus rex Burgundionum tb
Italiensibus ad rcgnandum contra Bcrengarium in-
vitatus, conserta cum Bercngario pugna, eoqnc
victor cxpulso, regnumltalise Sannis tcnuit.

925- 6. 26. 20.

Rex Henricus urbcm Sclavorum Brennaburch ca-
pit, et victis Slavis Irihulum imponit (Wid.) Rex
Henricus agrarios mililcs recenscns, edixit ut octo
corum in agris. nonus vero in urbc morarelur ; ut
octo cl sibi et nono in agris laborarcnt, nonus vero
in urbc terliam partcm omnium frugum illorum rc-

Watizlaus filius ejus ; post Wanlizlaum Wencezlaus .. ^^^^^.^^ Jq edibusa se ad hoc cxlruclis ; ul in bcllo

filiusejus, jublitiactsanctitatc preclarus, cui frater
suus Bolizlaus nimis adversabatur.

922 3. 24. 17.

(Mar. Liunp.) Ungaris Franciam. Alsatiam, Ale-
manniam, Saxoniamque depopulantibus, Hcinricus
rex juxta urbcm Meresburhc congrcssus, vovcns
Dco, pro adipisccnda victoria se hercsim symonia-
cam dc rcgno suo cradicalurum, incstimabili c«dc
cos usquc ad intcrnetionem paene delevit (Wid )
Rex rfcinricus quoscunque fures, latroncs aul sica-
rios manu fortcs et bcllisaplosesse vidcbat, indulta
cis vcnia agros ct arma dabat, et legionem cx eis
facicns ad dcbellandos barbaros exponebat, cdicens

nihil alicui eorum decssct, urbcsque rebus et viris
pienae essent. (Liudp,) Bercngarius rc.\ ab Italicnsi-
bus impie perimitur. Ungari Salardo ducc Italiain
pcrvagantcs« Papiam obsidcnt ct inccndunt

926. 7. 27. 21.

{A. Lob ) Karolus rcx Francorum sub cuslodia
Heribcrli exul el martyr moritur. Rodulfus regnat in
Francia annis2. (Liudp.) Symeon Bulgar,qui ex phi-
losopho monachus, exmonacho milcs faclus domi-
nabatur Bulgaribus, Grecos hravitcr attcrit ; sedRo-
manus Grecorum imperator ejus insaniam facto
foedere mitigaviU

927. 8. 1. 22.

omnino, ut civibus tantummodo parcerent (A.I06.)

Karolus rex Francoruin cum auxilio Lotharicnsium ^ (Wid.) Post moricm Karoli regis nolcnlibus Lo-

juxta urbem Suessionis pugnans contra Rotbertum tharingis Henrico rcgi subcsse, quidam Lotharingus

fratrem Odonis rcgis, qui contra sc rcgnum Fran-
corum invadcbat, (Wid ) eum cum multis peremit,
et sc et Franciam Henrico rogi submiltit, ciquein
pignus perpclui foederis el ainoris mitlit inanum
preciosi martyris Dionisii Harisicnsis, auro gem-
misquc inclusam.
923. A. 24. 18,

(A. Lob ) Rcges Henricus ct Karolus apud Bun-
nam ^'^* confoederanlur ; et Karolus reddit Hcnrico

nominc Cristianus simulata infirmiiate Gislebcrlum*
ducem ad se dolo evocatum cepit regiquo misit, ut
per eum Lotharingiam sibi subiceret At rcx inspc-
cta industria ctpotcntia Gisleberti,filiam suam Ger-
bergam ci despondel, et euin ilerum Lotharingiae
preficit. (A Lob.) Ludowicus, filius Karoli regis,
insidiantes sibi fugiens, per marc transit [in An-
gliam. Matcr enim ejus fucrat tilia rcgis Anglo-
rum "•.] (LiuDP.) Rodulfus rex abltaliensibus repu-

VARI^ LECTIONES.

*" pater nostcr et nostrum et scilicet hicet ubivis in talibus omittunt A. ri. 4*. D "•hunnam C1. 3.
l*. D. decst B3*, *" d) Sanguis — pateretur^es^ D. *'* Stg, primo ediderat : fugiens mare transit. Ro-
lulfus etc, Atpostea 18. antemare interposuU per, et erasis vocibus Rodulfus — subrogatur, rasurce super-
cripsit in Angliam — subrogatur. Ita igitw Sig, locumampliavcrat, quam secundum editionem]pararet.

CHRONICA.

t Hugo comes Arelatensium in regnum sub- \ quia Bajoariis favcrat, Papiaj exiliatur,ul)i et librum

de suis erumnis luculenler edidit. Scripsit ct alia
multa lcgenlibus utilia.

933. U. 3. 28.
(MAR.)«Stephanus Romanie aecclesije 128 ^s pre-

sidet. (LiuDP ) Bcneventani conlra Grecos bcllum
agcntes, quotquot [Grecormn capiebant, eunuchiza-
bant.

934. 15. 6. 29
(WiD., Mar ) Ungari tributum a Saxonibus repc-

tentes, ab excrcitu Henrici regis occiduntur aut ca-
piuntur ; eisque ad internecioncm dcletis, tributum
quod repetebatur, Deo pro gratiarum actione in ajc-
clesiis etpauperibusexsolvitur. Otto filius rcgisHcn-
rici uxorem ducit filiam Eathmundi regis Anglo-
Bnim.

R. 9. F- 2. C. 23

h.) Ludowicus in Franciam reversus, et
noose, tamen in regno restitutus, regnat
. (LiuDP.) Rex Hugo quosd^m Ilalieusium
\ sibi consilio el virtute Samsonis comitis
ntos sibi subslravit. {Ibid.) Ratherius Lo-
lonachus, vir nimiae simplicitalis, sed expe-
t>eralium artium nominalus, cum Hilduino,
liaringia episcopatum Leodicensem olim am-
[taliamad Hugonem regem profectus,Veronje
I ab Hugone constituitur, Hilduino Medio-
liepiscopo ordinalo.' (Wid.) Rex Henricus^
^ urbem Dalamantiae capit, et Dalamancis
imponit.

10. 1. 21.
) Lanceam mirandi operis ct clavis Jesu
ucifixi sanctificatam, quie dicitur primi et
mstantini imperatoris fuisse, donatam Ro-
i Burgnndionum et Itaiiae a Samsone co-
i Hcnricus precibus, minis, muneribus,
iam parte provintia) Suevorum, n Rodulfo
;lorqnet ; ct hanc ad insigne ettutamcnim-
teris reliquit.

11. 2 25.
Johannes papa a militibus Guidonis mar-
iptus et in custodiam trusus, ccrvicali su-
is posito pessime strangulatus est. In cujus

Johannes subrogatus est, fratcr Albcrici,

933. 16. 7. 30,

(Ibid,) Johannes RomanaBa3cclesiaB\29u8 presidel.
(LiUDP.) In Genucnsi urbe fons sanguinis largissime
effluxit, portenJensforte urbis ipsius imminentem
ruinam, qux eodem anno ab Africanis, cum classe
illuc venientibus, capta, cunctis civibus exceptis
parvulis et mulicribus captis aut occisis, etiam the-
sauris suis est cvacuala. (Wid ) Rex Henricus Da-
nos, qui per piraticam Fresoncs incursabanl, vincit
et tributarios facit, et Chiupam regem eorum bapli-
zari facit.

936. 17. 8. 31.

(Mar.) Lco Romanaj aecclcsiie 140^8 prcsidct.

(LiUDP.) Rodulfus rex Burgundia) moritur. (Ibid.)

xpulso Hugone regcntis. Alibi lcgitur hoc C Inger rex Russorum, sciensexercitusGrecorum csse

«eo pjpa prcsedisse. (Mar., Wid.) Veu-
rinceps Boemiae, a regc Ilcnrico in Praga
tssus, se et urbem regi dedit, et impositam
niiltam tributi solvit.

2. 3. 26.

Henricus rex reges Northmannorum et
iim christianos facit. {A Laub ) Hubaldus
» et phiiosophus de Sancti Amandi Elno-
iit "^» (198). (WiD.) Redarii usque ad 2i)0
linumconspirantes contra Hcnricum regem
, et regnum ejus graviter infestant, et vici-
•Jiad rebellandum animant. Scd a ducibus
oardo e Tietmaro gravi bello victi, omnes

duclos contra Saracenos et ad insulurum custodias
dispersos, ad expugnandam Constantinopolim cum
mille et eo amplius navibus venit, adco de victoria
jam securus, ut Grecos non occidi, sed capi preci-
peret. Quibus imperato." Ronianus cum paucis viri-
liter occurrens, circumcirva Greco igni injeclo pene
omnes cum navibus exussit, paucis cvadentibus,
omnesque captivos decollari jussit.

937. 18. 9. 32.

(WiD.) Hoc anno prodigia apparuere. Soi serono
cseloobscuratur ; per fenestras vero domorum ra-
dios quasi sanguineos emittebat Mons, ubi poslea
rex Henricus sepultus esl, flammas multis in locis

imuntur, aut fugientes in mari vicino de- D evomcbat. Hominis cujusdam sinistra inanus fcrro

amputata, post annum paene intcgrum ci dormienti
restitula est ; qui pro signo miraculi linca quasi
sanguinea loco conjunctionis notabatur. Henricus
rex moritur, quilicct in vincendis inimicisgloriosus
fucrit, quia tamcn pacilicus crat, nuilam opcram
dcflit, ul effugalis ab Ilalia tyrannis, qui quasi con-
duclivi mcrcennarii alter altcri succedcnles iinpc-

ir ; cl hoc facto vicina» gentes a rebellione
iir«

»13. i, 27.

) Arnoldus "* dux Bajoariorum in Ilaliam
Dgonem rcgem vcnicns a Vcroncnsibus
; cl cum Hugone conlligcnsvincitur. R^a-
>i8Copus a rege Hugone episcopalu pulsus.

VARIiiiLECTIONES.

I hahent reliqui amnes proBlcr A., quiprimam Sigeborti editionem sequitar, Rolulfus — subroga-
) B4*. 4**. "^Cana 1 sed corredum ; Cl. 3. 4\ D, "«

Hubaldus — obiit desunt D. *** Arnor-

NOTiE.

990» secundum Annales Laubicnses.

183

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

rium dilaniabant/ benedictionem impcrialem accc- A g"at, et inde eos fugat. (Wid.) Tangmarus, frater

pisset. Post quem filius cjus Otto ex Mathilda, filia
Tbeoderici ducis Saxonum, imperavil annis36'**.
[(WiD ) Obiit sanctus Odo primus abbas Cluniaceu'
sis ; succedit ei Ademarus "'.]

938. R. i. F. 10. C. 33.

(LiuDP.) Conlra Ottonem imperatorcm rebellanl
Everardus comes palatii et Gislcbertus dux Lotha-
ringise, qui Gerbergam sororem ipsius imperatoris
uxorem habebat. (Mar.) Ungari per Austrasiam et
Alemanniam, multis civitatibus igne et gladio con-
sumptis, Wormaciae Rheno transito, usque od oc-
ceanum Gallias vastant, et per Italiam redeunt.
(F. Wenc.) Princeps Boemiae Wencezlaus vir san-
ctus marlyrizatur a fratre suo Bolizlao, ambitione

Oltonis regis, ab eo ad hostes ejus transit, et inter
cetera mala Heresburch castrum regis capit, ibique

a regc conclusus, telis intra aecclesiam confossus
periit.

942. 5. U. 37.

(Mar.) Marinus Romauae iecclcsiae 131«« presidet
(V. Ud.) Ad hunc sanclus Udalricus *" Romam ve-
niens, ab eo agnovit se futurum episcopum Augustae
Vindelicorum ; quod post annos 15 factum esl.
(LiuDP.) Gislebei-tus et Everardus cum Heinrico fra-
tre imperatoris juxta Rhenum contra imperalorem
bellum parantes, milites imperatoris oflendunt, et
mnlti cum paucis congressione facta, interim im-
pcratore in alio Rheni lilore ante clavos Domini

preripiendi principalus seducto ; (Wid.) in cujus B lance» suae infixos in oratione prostrato, victi terga

dederunt, Henrico in brachio insanabililer vulne-
rato. (WiD.)Orta dissensione inter principes de va-
rietate legis, utrum debcrent avissuperstilibus filii
filiorum post patres defunctos hereditarc, an exhc-
redatis fratruclibus deberet hereditas ad patruos
redire, ex rcgis Otlonis onniumquc principum sen-
tentia cognilio veritatis coniinissa est gladiatorio ju-
dicio. Cessitque victoria his, qui censebant fratrum
filios debere cum patribus hereditare

9i3. 6. 15. 38.

(LiuDP.) Otto rex obsedit Brisagam oppidum Alsa-
tia% quod Ludowicus rex per milites Everardi et
Gisleberli tcnebat **'. In qua obsidionc suasu Fride-
rici Moguntini cpiscopi, qui, animo jam ab impera-

ultionem rex Otlo bellum Bolizlao indixit, et longa
inter eos concerlatio per quatuordecim annos pro-
tracta est.

939. 2. 11. 34.

(LiuDP.) Everardus el Gislebcrtus Henricum fra-
trem imperatoris obsessum capiunt, eumque pella-
tia ^^^ sua ab impcratoris fidclitate sejunctum fa-
ctioni suse applicant, suggerentes ei, regnum magis
compctcre illi in patris regno nato, quam Ottoni
ante regnum nato. (Mar.) Ungari a Saxonibus gra-
viter caeduntur. Olto imperalor interim a Bajoariis
sibiresistentibusrediens, Everardum exiHat, ilerum-
que Bajoarios aggressus, omnes sibi subdidit, prc-
terunum filium Arnaldi. Rex Otto construit urbem

Magathaburch, quae et Parthenopolis, id est virgi-C tore defeceral, multi ab imperatore defecerunt; ea-

quc rc aliis lerritis. solus rex interritus manct.
Inlerim fideles rcgis, Udo videlicet et Conradus,
fralcr Herimanni Suevorum ducis, Everardum el
Gislcberlum prcdando regno securc intentos, juxta
Rhenum inopinato aggrcssi, acerrime debeliant.
Everardo, gladiispercmpto, Gisleberto autem Rhcni
undis submerso, caotcrorum vix aliquis fugit, qui
non aut trucidarclur aut caperetur. Hoc nuntio in-
fielcs regis corde franguntur, et Ludowicus ab
Alsatia discedit, et rex et fideles ejus cum ipso gra-
tantur (Wid.) Uxorem Gisleberti Gcrbcrgam, soro-
rem scilicet Ottonis impcratoris, Ludowicus rex
duxit uxorem ; filiam vero Gislebcrti neptem suam

num civitas. dicilur. (Fulcu., c. 2i.) Italiam vexat
heresis andropomorfilarum, id esl corpoream for-
mam Deumbabere dicenlium ; contra quani Rathe-
rius Veronensium episcopus et verbis et scriplis re-
clamabat "*

940. 3, 12. 35.

(M\R ) Otto imperator in Lotharingiam usque ad
Capremontem venil. (Liudp.) Berengarius junior,
Berengarii senioris ex filia nepos, limens regem
Hugoneni se persequentem pro eo quod contra eum
regnum Italiae affectaret, ad Herimanum Suevo-
rum ducem, et per eum ad Ottonem regcm fugit.
(WiD.) Rex Otto Bolizlaum bello superat ; at Boliz-

laus pro victoria securus circumveniens, principem ]) imperator Bertaldo duci Bajoariorum dcspondet.

militise regis cum multis trucidat. Rex vero Boe-
miam devastat.

941. 4. 13. 36.

(Mar.) Ludowicus rex Francorum Lotharingiam
invadens, usque ad Alsatiam venit, ductu Everardi
et Gislcberti. (LiuDP.) Rex Hugo misso sibi Greco
igne ab imperatore Grecorum Fraxinetum oppu-
gnat, et navibus Saraccnorum cxustis illud expu-

(LiuDP ; Wid.) Ducatus ojus Otloni datur. [Adema-
rus Cluniacensium abbas substituit sibi abbatem
Maiolum ***.

944. 7. 16. 39.

(Mar.) Otto dux Lothariensium obiit. Conradus,
gcner regis Ottonis, succedit. fLiuDP.) Stephanus et
Constanlinus imperatorcs, filii Romani imperatoris,
egre fercntesse justa patris sui severilale a juvenili

VARIvE LECTIONES.

*»• XXXVII Stflf. prtmo. A. ;\\\[. jam 1. e. corr , rell. "« add. ie. rell. prcster C^i*., cui prorsus
desunt,€t A. qui habet tantum ; Obui Odo abbas Cluniacensis. In 1 nil erasum fuit, *** bellaria Cl. 3,
4*. deest D. "* Italiam — reclamabat Sig.cur, tertiis; rell. *«« Waldricus C4*. D. *" p. m. E e. G. de-
sunt C4* qui abhinc usque ad quem chronicce tot tantaque omittity ut ea indicare jam inutile videatwr, quod
semel hic monitum voluimus *»• add. U. rell. prsterk. C2*.

185

CHRONICA.

186

levilatecoerceri, dispositis in palatio iosidiis, igno- X conregnct, Ilaliensium tidei commendat ; ipseArcla*
niQte altero Constantino Leonis imperatoris filib, lum, undevenerat, rcpclit.

patrem dc palatii solio deponunt, ei lonso ci ut
moris est capitc, ad vicinam insulam, in qua cceno-
bitse philosophabantur, transmittunt. Scd horri-
bilem eclypsim *•• passus est feria 6, hora dici tcr-
tia. Quo die in Hispania Addaram rex Saraccnorum
a Radamiro christianissimo rege Galitia; in hcllo
superatus est In Italia comcta mirse magnitudinis
apparuit, portendens famem, qu8e secuta cst. (Wid )
Rex Otto corpus Innocentii marlyris in urbcm Ma-
gathaburch transfert.

915. R 8. F. 17. C. 1.

(Mar.) Otlo imperator totam Lotharingiam sibi

948. 11. 20. A

(Ib.) Regc Hugonc mortuo, Lotharius filius cjus in
Italiasolonominercgnat; Bcrcngariusactuclpotejsla-
te rex, ct cunctis acceplus, pcr Ilaliam lyranni/.al.
(WiD ) Dux Bajoarift' HenricusAquilciam in ilalia ca)Mt,
Ungaros his supcrat, Ticinum transit, et cum mul-
tis manubiis redit. (V .Guib ) Immunilas noslra? ^^',
Gemmclaccnsisscilicct, aecclesiae hoc anno imperiali
confirmatur cdicto, el anuli impressionc corrobora-
tur. Erluinus, primus cjus loci abhas a sancto pa-
irc nostro Guichcrlo eleclus, in sanctilatc et rcligio-
nis fervorc clarct. (Win ) Ludowicus rcx Francorum
a ducibus snis circumvenlus, a Normannis capitur.

subjugavit» rcsistente sibi solo Mcttensium episcopo , •>• .. • i i i !•

. . . " ^ , ,..,,.. . ^ ., D et consiho Hugonis LuKdunum nnssus, publicye cu-

Adalberone, fratre ducis Fredenci. (Liudp.) Sie- ".,.,..,, • n-

-, . . , ^ . . stodiffi tradilur. Karlomannus vcro major nlius

phanus et Constantinus, videntes^ post patris sui
depulsionem, Conslantinum tilium Lconis impcra-

toris ab omnibussibi preferri, ct se jam vix in sc-
cundis haberi; cum delibcrarent, hoc quod de patre
feceranty etiam de Constantino facere , publicato
eonim consiiio pcr Diabolinum incentorem hujus
consiIii,cum ad convivium ex condicto consedissent,
et de prioratu sedendi inter se consulto dccertarent,
dato signo a viris Constantini, anibo fratrcs solio
deturbantur, et tonsis capitibus ad idem monastc-
rium, ad quod patrem transmiseranl ct ipsi ad phi-
losophandum cum monachis transmittuntur. Ita
evacuato palatio abusivis imperatorihus, ipsc Con-

slantinus et Romanus filius cjus cx tilia Roinani im- C orQ

ejus, a Normannis ahduclus, Rotomagi moritur.
949. 12. 21. Vk

■ Liudp.) Taxis rex Ungarorum in Ilaliam venicns,
dccem modios nummorum a Bcrcngario pro rcditu
accipil. (Wid )Rcx Olto cum triginta duahus lcgio-
nihus Franciam ad libcrandum Ludowicum aggre-
ditur. Ludowicus cjus mctn a cuslodia rclaxatur.
Rcx Olto Lugdunum capil, llugoncm intra Parisius
conchidit, Remimcapii; llugonis nepote, qui epi-
scopalum usurpaveral, expulso, lcgitimum cpisco-
pum rcbtiluit; usque Rolhouiaj^um potciilcr acc^-
pit, ct castellis ac urbihus, quas ca4>»»ral, Ludowico
rcdditis, in Saxoniam rcdit i 09).

pcratoris imperant annis 17 *•<> (Wid.) Barharos
occasione intestini belii undique irrucntes, Gcro co-
mcs fortiier acfrequcnter dehellat. (Bald.) Rcx Otlo
Burgundiam sibi subjugal. (Wid.) Regi Francorum
Ludowico Uugo comes Parisiensis nimis advcrsatur.
[HicHugo filius fuit Rotbcrli tyranni, in bello Sues-
sonico perempti a Karolo rcgc*'* (cf Flod.)]

946. 9. 18. 2.

(Mar.) Agapitus |Romanae secclesise 132u8 prcsi-
det. cl Benedictus 133«» *". (Wid.) Hcnricus, frater
imperatoris, in urbe Meresburch a Iralre obsessus,
projectis armis ad pedcs ejus procidens ct miscri-
cordiam implorans, incustodiam includitur. (LitDP.)
Fridericus etiam archicpiscopus Mogunlia a civibus

22.

i}\\R. Por loca GuIIkc ct Germaniie plurimi ct
magni tcrricmolus facli sunt '^^ (Wid ) Rcx Otto
in Boemiam contra Boliziaum proficiscitur; Boliz-
laus vcro i egi rcconcilialur, ciquc tandcm fidclitcr
suhjicitur. Regc Otlone sccundam cxpeditionem in
Franciam pai-ante, Hugo virtutcm ejus non fercns,
ei juxta fluvium Charum occurrit, et pacto pacis
sccundum nutum regis facto , manus ei dc-
dit (200).

951. U. 23. 7.

(Mar.) Moguntia ab Oltone impcratorc ohsessa
est(20l.) (Wid.) Fridcricus archicpiscopus captus
et in custodiam trusus, non multo post pcr indul-
gcntiam rcgis relaxatus csl. Rex Ollo filiuin suum

excluditur. Rex Otlo multos conlra se rebellarc L) Lindulfum, natnm cx filia rcgis Anglorurn, tcsla-
molientes capit aut occidit (Wid ) Morluo Bcrtaldo mcnto rcgem postse designat..

duce, rex Otto fratri suo Henrico dat ducatum Ba-
joarie, et sic eum reprimit a rebellione

947. 10. 19. 3.

(Liudp ) Berengarium a Suevia in Italiam revcr-
sum videns rex Hugo ab Italicnsibus se dcserlo re-
cipi, Lotharium fihum suum, ut saltem Bcrengario

952. 15. 24, 8.

(WiD.) Licdulfus, filius, Oltonis imperatoris, in-
slinctu Conradi ducis cum eo conlra patrcm suum
rcbcllavit; Rcincsburch capit, ct multas alias urbes
et principcs a patre ad se avertit. Rcx illum intra
Moguntiam conclusum obsidet.

VARIif: LECTIONES.

"• eclysin Sig. ^^ita Sig. (at postea correctum est XVL), Al. 3. D. {hic rorr. XVI.) XVIIL A.
^•*add. 1«. rell. prwter A. »•* et B. I33us desun^ D. »•» noslrae et scilicet desunt A. Bl. 3*. 5. Ll. 2*.
3 immuQitas — claret desunt C«4*. D. ■•^ Per — sunt desunt D.

NOTiE.

(199) A. 946.
(dOO) A. 947.

(201) A. 953.

187

S1GE6ERTI GEMBLACENSIS.

188

953.

R. 16.

F. 25.

C. 9.

(16.) Bcllum fuit super Mosam inter Conradum et
Raginerum Haginocnsium *•* comitem. (F. Brun.)
Mortuo Wicfrido Coloniensium archiepiscopatum
suscepit vir gloriosus Brnno, frater Ottonis impe-
ratoris ; qui quantus qualisvc fuerit apud Deum et
horiiincs, leclor ediscat in vita ipsius, quam Roge-
rus luculenler descripsit. Hujus sludio translata
sunt a Roma Coloniam co^^pora sanctorum Elifii,
Patrocli , Privati , Gregorii , cum baculo sancti
Fetri »««.

954. 17. 26. 10.

(FiiLCuiwJ Ratherius bis episcopatu Veronensi
depulsus, Lcodiccnsium cpiscopus per Brunonem nr-

/^ et attenuati, ut ultra jam ncc muttire ausi fuerint.
\n tantum quippe contriti sunt, ut nullus aut rarus
eorum evaderet. Conradus tamen secundum votum
suum ibi occubuit. Tres reguli Unj,'arorum in bello
capli, suspendio perierunl. (V, Brun) Bruuo archie-
piscopus, el ducatum Lothariensium post Conradum
adeplus, coenobium sancli Pantaleonis Coloniae
construxit. (Wid.) Henricus dux Bajoarise, fraler
regis Ottonis, moritur; filius ejus Henricus ei suc-
cedit.

958. 21. 3. U.

(i.L60c2.)£rIuinus primus abbas Gemmelacensis
lumine oculorum privatur *'*.r (K. Brun.) Bruno ar-
chiepiscopus plures Nortmannorum cum principibus

chiepiscopum ordinatur post Farabertum. (F. Gui6.) „ corum baptizari fecit. (Wid.) Guicmannus rebeilisa

Immunitas noslrae *®^, Gemmelacensis scilicet, aeccle-
siseetiam apostolica auctoriiate a Bencdicto papa
corroboratur, anno seplimo pontilicii ejus. (Wid.)
Rex Otto uxorem secundam ducit relictam Ludowici
Italorum regis, et pcr eam Papiam accipit,

955. 18. 27. 11.

(FuLc.) Liedulfo ad gratiam patris rcilucto, con-
radus dux, Dei et imperatoris transfuga. ad Unga-
ros se confcrcns, eos in Lotharingiam usquc ad
Carbonariam silvam perduxit; et virtute Dei apud
Lobias contra eos ostensa, ultra prodire prohibili,
impune redeunt. (A. Lo6 ) Ludovico Francorum
regc mortuo, Lolharius, filius ejus ex Gerberga so-
rorc imperatoris, regnavit annis 22. (Wid.) Bcrcn-
garius rex Italiaj in Germaniam ad regem Otlonem

facic regis Ottonis irans Albiam fugiens, Sclavos in
regnum ejus conduxit; quos rex fortiter debellavil,
occiso rcgulo eorum cum multis, et 700 caplivis ca-
pite csesis.

959. 22. 4. 15.

(Mar ) Johannes Roman» »cclesi»134»i8praBsidel
"•.(FuLCUi.N.)BrunoaschiepiscopusetarchiduxLolha-
ringia^, sccundas partes in regno fralrissui potentcr
et industrie amininistrans, Raginerum Montensem
comitcm, qui Longicollus cognominabatur, apud
Valentianas cvocatum capit et invocabili exilio
damnavit pro eo quod rcgnum bellis inquietabat;
vcl quod verius fuisse dicitur, pro eo quod mortuo
Gisleberto duce consanguineo suo, ea quae Gisleber-
tus uxori suHi Gerbergie sorore imperatoris in dotem

venit, eique suis suique filii manibus daiis, se ci Ccontulerat, violcnler ei auferre pr%sumebat. (Bald ,

commitlit. (16.) A Bajoariis conlra Sclavos prospere
pugnalur.

056. 19. 1 i2.

(16) In Italia lapis mirse magnitudinis tonitru ac
lempestate turbulenta de cailo jactus, ingcns mira-
culum videntibus prebuit. Templa plerisque in locis
valida tempeslate concussa sunt. Utriusquc ordinis
sacerdotes ictu fulminis intcricrunt, et plura hor-
rendadicluportenta monstrala sunl. (Mar,) Friderico
Moguntiae archicpiscopo mortuo. Guillclmus, filius
Ottonis imperatoris, substiluitur. (A Lo6.; Fulc.)
Ratherio ab episcopatu Leodiccnsium ejecto, Bal-
dricus annitente avunculo suo Raginero comite
Montense episcopus substituilur.

957. 20. 2. 23.

(y. Brun.) Liedulfus, filius Oltonis imperatoris,
in Italia moritur. Ungaris iterum regnum Ottonis
imperaloris ductu Conradi ducis depopulantibus,
imperator eos bello cxcepit, Conrado ab Ungaris ad
eum penitendo refugiente et orantc Deum, ut pro
pcena perfidia; suaj in ipso bello ab Ungaris perime-
retur. (Wid.) Quo beilo in tanlum sunt Ungari victi

I, 94) Bonis Ragineri ad fiscum publicatis, filii cjus
Raginerus et Lambertus ad Lotharium Francorum
regem confugerunt. Prodigiosa res multos terret et
a vitiis coercct, notis crucis in vcste plurimorum
appareutibus, quorundam aulem veslibus quasi le-
pra sordentibus. [Obiit sanctus Gerardus fundator
Broniensis cocnobii '°°.]

960. 23. 4. 16.
(Bald.) Hoc tempore per industriam Ottonis me-

liorato imperii et Kcclesise statu, multa monasteria
etcocnobia adlaudem Dei ethonorem sanctorum aut
restaurantur, aut ampliantur, aul icdificantur. (An-
SELH.) Intcr quos ct Euraclus, post Baldricum epi-
scopus Leodicensium factus, duo in urbc monastcria
^ construxit, ad titulum sancti Pauli apostoli, et ad
titulum sancti Martini cpiscopi ^K

961. 24. 6. 17.
(Mar.) Apud Constantinopolim Romano impcra-

tore defuncto, Nicephorusimperatannis 10. (Liudpr.)
Sanctus Udalricus *°^ Auguslie Vindelicorum episco-
pus sanclitate claret in Gallia et Germania. Gallia
et Gcrmania jam bene pacata, intendens impcrator

VARIi«: LECTIONES.

»0* Baginoensium f 1. 3. D. ^»« E. P. Q. G. c. b s. P. addit Sig. cur, tertiis; relL »»^ nostrai cesciliccl
dcaunt A. Immunilas — ojns dcsunt Bl. 5 Cl. 2*. 3.4*. E. "« E. p. a. G. 1. o p. desunl Bl. 5. Cl. 2*. 3.
4*. D. »»» Johannes — presidel desunt D. ^^ addit 1J3.; rell. prceter A. '^* Inter — cpiscopi desunt D.
«»* waldricus B3*. C2». Sanctus — Germania desunt D.

CHRONICA.

190

m lUliam pacare, preserlim eum ad hoc A paucis Romae morantem subilo aggressi, ita ab

excrcitu imperaloris suntatlriti, ut '^* nisi ab impe
ratorc ct papa Lcor.c militcs imperatoris a cajde re-
vocarentur, usque ad internetionem Romani dcle-
rentur. Romanis per Leoncm papam imperatori
reconciliatis, post abscessum imperatoris Leo papa
insidias sibi parari scntiens, ad imperatorem fugit.
Jobanncs ex papa se cum uxore cujusdam oblec-
tans, a diabolo in temporc percutitur, ac sine via-
tico dominico moritur. Romani contra juramentum,
quod imperatori feccrant, se nunquam elccturos pa-
pam sine ejus cl filii ejus Ottonis conscnsu, Bene-
dictum papam sibi .statuunl. Imperator Roma ob-
sessa Romanos caide et fame adeo afflixit, ut Leo-
Jii ^^. Corpus vero ejus relatum est ad nem papam sc recepturos promittercnt. Renedictus
I Gemmelacense *^*. " rejectus non solum papatu, sed etiam sacerdolio a

Leone exordinatur.
964 27. 9. 3.

(VUa Deod.) Adelborene Nettensium episcopo
mortuo (203), Dcodcricus consobrinus Otlonis im-
peratoris episcopus subrogatur. Hic, ut legitur, in-
spicicns primas litteras nominum omnium &retteu-
sium episcoporum, quas angelus Domini dicilur de-
disse sancto Clcmenti primo Mettensium cpiscopo,
et notans, alias auro, alias viliore metallo pro me-
ritorum qualitate esse annotatas ; cum videret etiam
littcramsui nominisargentocsse prenotatam, dixisse
fertur se in episcopatu tanta bona fore facturum, ut
ipsa nominis sui littera merita debcret auro anno-

cantibus Johanne papa ca^terisque Italia!
, ut eos liberaret de manibus tyrannorum
ii atque Adelberli ; (A. Lob.) fiiium suum
[»uerum septcnncm Aquisgrani die sancto
es in rcgem inungi fecit; {V. Brun.) eoque
alo archiepiscopis fratri Brunoni et filio
y ad Jlalian) tcndii.

R. 23. F. 7. C. I.

f6.) Sanctus pater noster Guicberlus, fun-
tri, Gcmmelacensis scilicet. ^ coenobii,
Eiam, ubi Deo militabat propter amorem
ibi sanclKt religionis. in Christo dormivit ;
nia reliquerat, ccntuplum el vitam snter-

26. 8. 2.

Otto imperator Italia pervagata, et ty-
liae majestate nominis sui ita exterritis,
tnatura munitis laterent aut Saraccnorum
, quererent; Roma* a Johanne papa in im-
; benedicitur; tyranni a papa Johanne et
s abjurantur. Eo repatriante, Adelbertus
lanne e Fraxineto Romam rcvocalur; sed
sredeunterefugiunt. Collecto in tota Italia
lun concilio, Johannes de nefariis cau-»
itnr. Qui tertio evocatus, dum sc excusa-
e cunctatur, post multa landem eo a cun-
dieato, Leo adhuc laicus, clectione om-

108) consensu imperatoris papa substitui- ., tari. Cujus bonap intcntionis inilium ostendit in coe-

tARD.) Sic Leo presidens apostolicse sedi,
lationes et alia quse erant apostolica. Nec
iomani alterata fide apud imperatorcm,
upiuntJohannem. ille synodo collecta Leo-
soit^ et ejus gesla cassavit. Statutumque
o omnium judicio, synodum a Leone ha-
nominanijam synodum, sed prostibulum
.nlteris. Quicumque igitur eo ordinante
tnati, jussi sunt suam ipsorum proscri-
iresentare in carla ha?c contincnte verba :
1$ nihilsibi fiabuit, nihil mihi dedit., Etsic
remanscrant in illis gradibus, si quos ha-
nondum a Leone ordinati Si qui autcm
cantur, ut non acccpta priut consccratione

nobio sancti martyiis et levilaj Vinccntii, fundato in
ipsius urbis insula. (Bald. i, 09) Arnulfo sene Flan-
drensium comite mortuo, Lolharius rcx Francorum
graviter Flandrias infestat et vastat ^"^.

965. 28. 10. 4.

(V. Brun ) Otto imperator pentccosten Aquisgra-
ni (20i) celebravit, concurrenlibus ibi a Francia so-
roribus suis, regina scilicet Francorum Gerberga,
matre Lotharii regis et Karoli ducis, et Hathuide
uxore Hugonis Parisiorum comitis, quorum filius
fuil Hugo, qui post regnavit in Francia Ubi omnis
illa regalis prosapia lanto adinvicem congratulatio-
nis jubilo est afFecta, ut in omni vita eorum vix ali-

quid gaudii huic laetitiaj potuerit cquiperari. Olto
r, indiclo illis codem decreto, quod etDltaliam repetit. Bruno dux ct archiepiscopus in
a Conslanlino neophito, (Liudp.) Romani Franciam pergens ad pacilicandos nepotes suos,
hanne pecunia illecti, imperatorem cum Lotharium regem et filios Hugonis, ubi Compcn-

VARliE LECTIONES.

a et nostri et scilicet desunt omnibus proeter 1. "* et — recepit desunt Ci. 3. 4*. D.
». r. e. a. c. G addit Sig. curr. tertiis ; relL ^^ adhuc laicus — altriti ul primo duabus lineis
nsa, ita partim in rasuroy partim in margine ampliavit Sig. cur, tertiis ; rell. Obfuscata ea recentim
idintegrarc studuit, $ed potius corrupit. Verba autem ut non a. p. consecralione atque Romani a
snnt attriti ut abscisa sunt, quum sec, XVIL ex omnes bibl. Gemblacensis codices nova ligatura
itr. Qu» erant aposlolica — attriti ut omittit F3. spatio relicto. Heliqui omnes habent qu3B 1. "^
- vastat Sig. cur. tertiis ; relL

j[ epistola Bernardi Hildeshemensis ad breviss, Mettenses in Mon. SS. iii, 155, qui Deo-

im in Ussermani Prodromo Germaniai sa- dericum jam a. 963 successisse dicunt.

8. ubi hec iisdem verbis lcguntur. (204) ErratSig.; Colonis fuit; vide Vitam Bni-

nonis c 12.
. 96S ; cf. Vitam Deoderici c. 3. et Ann.

191

SIGEBERTl GEMBLACENSiS

dium venit^ febrecorreptusRcniisrcdit:ibiquidquid X cidunt, plurcs capiuntel Constantinopolim mittunt.

habuitin re mancipi, per tcstamenlum aecclcsiis san-
ctorum delegato, morluus esl. Corpus ejus a Deo-
derico Metlensi cpiscopo Coloniam refertur ^^^.

966. R. 29. F. 11. C. 5.

(Mar ) Guillclmus filius impcratoris archiepisco-
pus Moguntiie moritur. (Wid.) IIoc teiupore Danis
qui Christum Jesum et idola simul colebanl, cum
Popone clerico in convlvio altercantibus super cul-
tura Dei et deorum, Danis assercntibus Jcsum Chri-
stum quidcmesse Deum, deos vero majores etanti-
quiores iilo esse, Popone econtra affirmanle, Jesum
Christum solum verum Deum essc, unum in sub-
stantia, trinum in ])ersonis : rex Danorum Araldus

Ad hoc dedecus vindicandum imperator Otto emi-
nentiores ex suis in Calabriam mittit; qui Grccos
aggressi, plures occidunt, plures naribus truncatis
dehoncstant, et pcr Apuliam et Calabriam a Grecis
Iributum exigunt. Constantinopolitani audicutes
a suis male pugnatum esse in Calabria, contra
impcratorem suum Niccforum insurgunt.

970. 33. 13. 9.

{V. Deod.) Deodericus Metlensium episcopus,
imporatori sanguine, dilectionc a familiaritate v^
teris dcvinclior, dum in Italica expeditione per
triennium sub eo mililaret, multa corpora el pignora
sanctorum dc diversis llaliee locis quocumque potuit

condixit clerico, ut (idfm propositam a so probarct i^ modo collegit. Primum a Marsia sanctum Elpinium
testimonio verilalis. Quod annucnlc clerico, ingon- confessorem, cujus socium Euticium ipse imperator
tis ponderis ferrum valde ignilum manibns illius
ferendum imponilur: quod cum clcricus usque ad
placitumomnium tulisset absque ulla lesionc, rcx
penitus abjecla idololalria, sc suosque ad colcndum
vcrum solum Deum convertit; clericus vero adepi-
scopatum promotus est.

967. 30 12. 6.
iMar.) Johannes Romanie aBcclcsi« iSQ^s presi-

det 2»». (WiD ) Guigmannus diu contra imperalorcm
Ottonem rebcllis, a Misacha Sclavorum rcgulo, im-
pcratoris amico ct militc, penmitur, ^Liudpr.) lloc
tempore Bulgaribus dominabantur filii Symeonis
Pelrus et Bajauus; quorum Bajanus in artc magica
adco valebal, ut quoties vcllet, lupus vcl quielibet
fera ficri vidcretur.

968. 31. 13. 7.
(A.Lob,) Otto minor a paire cvocatus Romam,

a Johanne papa in impcratorem benedicitur. (Mar.)
Otto imperator Benevcntanos duces potenlia sua
ad subjectionem sui inflcxit. (Wid.) Olto imperator
in terra Saxonica venas auri et argenli primus indn-
stria sua aperuit.

969. 32. 14. 8.
(V. Deod.) Quidam comes Ottonis imperalor ei

familiaris, Romse ante oculos omnium a diabolo
arreptus, ita ut se jpsum dentibus decerperet, jussu
imperatoris ad papam Johannemadductus, utcatena
sancti Pelri collo ejus circumdarctur, dum a fallaci-

jam sustulcrat: ab Amiternis Euticetem martyrem
cum reliquiis Maronis ct Victorini sociorum ejus,
a Fulginis Felicianum episcopum et martyrem;a
Pcrusio Asclepiotatum martyrem, a SpoletoSerenam
martyrem cum Gregorio Spoletino martyre ; a Cor-
duno pignera Vincentii martyris et levitiB, ab Hi-
spania^olim a duobus monachis Capuam, a Capua
vero illuc deportata; a Mevania alterum Vincentium
episcopum et marlyrem ; a Vincentia Leontium epi-
scopum et martyrcm ; a Florentia Miniatem marty-
rem, ab urbe Tudertina Fortunatnm cpiscopum el
confcssorem ; a Corfinio Luciam Syracusanam y\v^\-
nemct martyrem :aFaroaldo duceSpoletinorumolim
a Syracusis illuc translatam ; a Sabinis parlcs
^ corporum Proti ct lacincti marlyrum. Ilaec oninia
cum parle catenae S. Pelri aposloli, cum capillisejus-
dem, et sanguine sancti Stephani prothomartyris, et
parle dc craticula sancti Laurentii martyris a papa
Johannc sibi donata, cum aliis multis sanctorum
pigncribus presul Deodericus in Galliam hoc anno
transtulil, et in a^cclesia sancti Vincentii martyris
a se in insula urbis constructa locavit.

971. U. 16. 10.

(Mar.) Apud Constantinopolim Niccphorus Impe-
rator timens a filiis siiis imperio expelli, quia senex
eral, volebat eos eunuchizare. Quorum mater rc-
gina, quia nullo alio modo poterat eos liberare, sua*
sit Johanni Nicephorum occidere et imperare. Jo-

bus clericis semel et bis alia catena furenti adhibo- ^-^hanues itaque occulte cum funibus intravitpalatium,
retur, ncc quicquam remedii provenirct, ubi nihil et occiso Nicephoro imperavit.

erat virtutis; tandem vera sancti Pctri cathena al-
lata et collo furentis circumdata, diabolus spumans
et multum clamans abscessit. Quam cathenam Deo-
dericus Mettensisarreptam,cum diceretse eam nisi
manu abscisa non dimissurum, tandem imperator
sedato litigio a papa Johanne optinuit, ut anulum
hujus catcnae exsecutum episcopus mereretur. (Wid.)
Imperator Otto dum partem exercitus ad Grecos
misisset, ut uxorem filio suo Ottoni acciperent,
Greci super eos irruunt, castra diripiunt, plures oc-

972 35. 17, 1.

(A Loh.) Otto impcrator Romae Ottoni coimpcra-
tori suoneptem Johannis ConstantinopoUtani, Theo-
phanu nomine, a Johanne papa coronalam in
legilimo matrimonio sociavit. (Anselm.) Nolgerus
ordinatur episcopus Leodicensium. Hicurbem muro
circumduxit, edificiis honestavit, majorem aeccle-
siam corpore sancti Lamberli insignitam a funda-
monto renovavit, coenobium sancti Johannis cvan-
gelistae in insula fundavit **°.

VARIiE LECTIONES.

^^\po$i]fiXt in\\, liiieayt dimidia erasa cst. Reliqui nil ibi habent. *"« Johannes — presidet desunth.
«10 Gotgerus — fundavit in inferiore tnargine Scg. curis tcrtiis; rell. Hic cum qtuiternione desinit, qwB
Aucusgueomma scripsU, Sigebcrti mmius. Sequitur quaternio a manu secundo exaratus.

ir3

973. R. 36. F. 18. C. 2.

(Mar.) Stephauus '^* Romanaj Rjcdesi» 137 "«
prpsidct. (Bald., i, 94 ) Olto sciiior imperator
obiil, cujus vitam Guindichindus monachus de-
scripsit, qui eliam hystoriam Saxonum usquc ad
hunc annum conscripsit. Otto secundus imperat
annis 40. (A. Leod ) Raginerius et Lantbcrtus, filii
Ragineri Longicolli. paulatim resumptis viribus a
Fraucia redeunt, et cum Guamero el Rainaldo, qui
comitatum patris eorura occupaverant, bello apud
Perronam confligunt. eosque cum mullis perimunt.
et super Hagnam(205) fluvium castelloBuxude (200)
mnnito Lolharingiam infestant. [V, Wenc.) Guen-
cezlaus princeps Boemise a fratre suo Bolizlao pro-
ptcr preripiendnm prineipatum mattyrizatus, urbem

CHRO.NICA. 194

\ mullis insupor conduclo bcncticiis, ut et ipse ab in-

solcnliis desislat. ct fralris sui Lotharii motibus
obsistut (i6.)lMlii Ra;;iucri ut pro se viriliter age-
renl animali Francorum auxilio ct afruiiiatc — Ra-
gincrus quippc Hathuidcm tlliam Hugonis postca
rcgis, Lautbcrlus vero Gcrbcrgam filiam Karoli
ducis duxcre uxorcs(:207)— in lcrra patrum suorum
rclocati sunt.

978. 5. 23.

(Bald. I, 9G.) Pacato undique regno, cum Otto
imperator Aquisgrani morarctur, Lotharius rex
Francorum subito ad invadcndam Lotharingiam
contendit; et cedente imperatorc, quia ad pugnam
imparatus erat, rex post multam vastationem repa-
Iriavit. Quem cum inestimabili exercitu impcmlor

Pragam, ubi requiescit, multis miraculis illustrat. B prosecutus, condicto die, scilicct Kalendis Octobris,

974. 1. 19. 3.
(A. Leod.) Ratherius, de quoest hocmonosticum:

VeroncBpresulf sed ter Ratherius exul,
apud Lohias morilur, (Bald. i, 93.) Contra Ottoncm
impcratorem rebellat palruclis cjus Hcinricus dux
Rajoariorum. Olto imperator castellum Auxudis ob-
sidel, captum diruit, captos in eo exiliat. Nec ta-
men Raginerusa rebellione desistit.

975. 2 20. 4.

(A. Leod.) Gelu magnum a Kalendis Novembris
usque ad aequinoctium vernale. (Bald. i, 94 ) Otto
imperator Heiiiricum ducem sibi subjugat. Ma-
joius abbas Cluniacensis sanctiliite et religione cla-
ret.
970. 3. 21 5.

(Mar.) Obiil sanctus Udalricus **' Ausburgcnsis
"3 episcopus ; cujus vita quaiis fuerit, mox miracu-
lorum gloria patefecit (Bald. i,100.) Olto imperalor
contra Sclavos proficiscitur. (/6. 95.) Filii Ragineri
Longicolli, auxilio Francorum ct maxime Karoli
poslea ducis frcti, lacessunt bello Godefridum ct
Arnulfum comitos. qui post (juarnerum comitatum
Montensem invaserant. Monlcm Caslrilocum ob-
sident. Multis utrimque in conflictu fusis, obsidio
remota est. Victoria anccps ; datur tamcn palma
comitibua.
977 4. 2i. C.

(F. Adalb.) Sanclus Guicthehl Pragensis episco-
pus, cognomento Adelbertus, sanctitate et doclrina

Franciam inlravit ; quam usq'ie ad Kalendas Decem-
bris pervagalus, lines Remensium, Laudunensium,
Suessionum, ct Parisiensium divcrsa clade vastavit,
aecclcsiis tantum Dci omni immunitate conccssa. In
rcdeundo lamcn circa Axonam fluvium partem im-
pedimentorum amisit. (Alpert.) De his quidam re-
clusus predixit, quod omnes hujus mali inccntorcs
ante septcnnium morercntur (208).

979. 0. 24.

Ignea; acies visse sunt in cjsIo per totam noctcm
5 Kalcndas Novcmbris. Hoc anno complcntur mille
annia nativitatc Christi, sccundum verilatem cvan-
gelii, qui secundum cyclum Dionisii anno abhinc
r21 tiniuntur ; sicque in anno dominica; passionis
veritali evangelica* contraitur.

980 7. 23.

( A. Leo(i.) Otto imperator et Lothirius rex con-
vcnientes supcr Karum fluvium (209; pacificantur,
datis inviccm sacranientis : et rcx Lolharius Lotha-
ringiam abjural (Bald. i, 103 ) Olto imperator Ila-
liam petil. (Transl. S L ) Corpora sanctorum Lan-
dodldi. Adriani, Anianliiet aliorum, a Wentreshovo,
Hasbaniae vico traiisferuntur Gandavuin cam multa
miraculorumgloria (210.)

981. 8. 26.

(Mar.) Stcphanus Romanie aecclesiae 138»i« prcsi-
dct -^^. Ollo imporator Apuliam ct Calabriam ItRliie
provincias ad jus rcgni Grecoruin appcndcntestrans-

apudWinidoscIaret.GensLiutitiorumadidoloIalriam*^ fcrre ad imperium Romanum conatur ; maxime
revolvitur "*. (Bald i, 100 ) Ducalus Lolharingiai proptcr atfinitatem, quam per uxorem suamThco-
datur Karolo fratri Lotharii regis Francorum, phanu cum imperatore Grecorumtiabebat.

VARI/E LECTIONES.

*" honns habet D. «»« waldricus D. «»3 Ansburgensis B3*. C2». D. "* G. L a 1. r. in rasurai. ;
denmt C2*. et K,, qui eorwn loco habet ; qui apud Brutios martirizatus, multis miraculis gloriflcatur.
Ita igiturSig.primo ediderat.^^^ Stephanus — presidet desunt D.

NOTiE.

li05) U Haine.

(206) Boussoit prope Binche.

(207J HseJ unde sumpta, non constat. Error in-
esse videtar, cum neque Hueo, natus post a. 938,
neque Karolus, natuspost a.945, hoctemporefilias nu-
biles babere potnerini. HIRSCH.

(208.) Verba De /kli — morerentur, quae non le-

guntur apud Baldericum. Sigebertes sumpsit e fra«
^mento Balderici, i, 93-97, quod s. xi inscriptum
fuilfolio vacuo codicis Gemblacensis, nunc Bruxell.
5468, de quo cf. Archiv. vni, 497. Eadcm narrat
Alpertus, Hon. SS. iv, 697.

(209) Le Cher.

(210) Acla SS. Mart. iii, 43.

i95

SlGEBERTl GEMBLACENSIS. 196

F. 27. ^ Hugonis Parisiensis cx Alhuide sorore primi Otlo-

982. R. 9.
(Alprrt.) Greci infensi, quod imperator Otlo pro-

vincias Grecorum invaderet, conduclo sibi Sarace-

norum auxilio, imperalori in Calabria bello con-

grediuntur : inquo bello omnes Romanorum copiae

usque ad internecionem paene deletae sunt. Impera-

tornatando evadere nitens, a nauiis ignoranlibus

cum capitur. et a quodam corum qui negotiator

Sclavorum eral agnitus ncc proditus, per illum re

delata ad imperatricem et Deodericum Meltcnsem

episcopum, qui in civitate Rhosan rei eventum pre-

stolabantur, difBculter per Sclavum et episcopum

liberatur. Nautis quippe ad pccunias pro eo redi-

mendo allatas inhianlibus, imperator ascenso equo

vix evasit. Omnibus pro infortunio rei pubicae ani- silientes, castra obsidentium incem

rao consternatis, sola imperatrix feminea et Greca Hugo, plurimis suorum peremptis,

levitate insultabat eis, quod ab exercitu suae nationis

vicli essent Romani ; ac per hoc coepit primatibus

exosa haberi.

983. iO. 28.
(16.) Otto imperator tedio et angore animi defi-

ciens, Romaemoritur, et de imperatore substituendo
inter primates disscntitur, aliis filio ipsius Ottoni
imperium deberi cerlantibus, aliis odio imperatricis
a tilio ejus imperium Iransferre volentibus ad Hein-
ricum ducem, filium Heinrici, qui fuit pater primi
Ottonis. (Bald. i, 104.) Hic Heinricus ipsum Otto-
nem pucrum factiose raptum in custodia tenet ; sed
principes puerum de manu Heinrici exlorquentes **•,
in rcgno sublimant ; et imperavit annis 48.

984. 1. 29.

nis imperatoris. et regnavit annis 9. {Q.abb.GcmbL)
Herluinus primus nostri Gemmelacensis scilicct.
coenobii abbas, longo in longacccitatemartyrio cru-
ciatus moritur '"(211.)

988. 5. i.
Inundaiio aquarum frequens et ultra solitum ac

diutina Estas postea ferventissima et pluribus ***
pcrniciosa^ unde et fruges minoratse sunt. Karolus
dux regnura Francorum, ex paterna et avila succes-
sione sibi dcbitura, contra Hugonem regem .<«uum
nepotem repetit, eumque bello penirgcns, Laudu-
num urbem capit Hugo rex Karolnm in Lauduno
obsidet, sed secundo obsidionis mense obsessi pro-

incenderunt, etipscrcx
turpiter fugiens
vix evasit.

989. 6. 2.
(Mar.) Marinus Roman» aecclesise 139as presidet.

Siccitas magna vernalis, unde etsatio primitiva im-
pedita, etfames ingens sccuta est. Fertur annonam
pluisse de cselo in Hasbanio. Alii etiam pisciculos
parvos de cjelo pluissc ferebanl '*•. Nix nimia deci-
dit ; imber postea continuus, qui aulumnalem satio-
nem omnimodo denegarct. Karolus dux Montcma-
cutum expugnat ; Suessionis usque vastando perac-
cedit ; inde Reraim aggreditur, et Laudunum mu ta
cum preda revcrtitur

990 7 5

C Karolus dux Remim occupat ; archiepiscopum.

(16.) Lotharius rex Francorum ad invadendam
Lolharingiam rursura laborans, urbem Virdunum
et Godefridum ipsius urbis comitera capit. (Alpert)
Deodericus Mettensiura episcopus obiit ; et secun-
dura prophetiam viri Dei\ix aliquis principum, qui
in bello Calabrico evasit, diu supervixit. Episcopa-
lum Mcttensera suscepit Adelbero, vir sanctus ct
nobilis, filius Friderici ducis

985. 2. 30.

(Bald. 1, 104.) Lotharius rex, videns Ottonera
imperatorera virlute militum suorum proficere, ur-
bem Virdunum et Godefridum comitem reddit.

086 3. 31.

[A. Leod.) Lothario Francorum rege mortuo, Lu-
dowicus filius ejus regnat in Francia announo.

987. 4. 1.

(A. Leod.) Ludowico Francorum rege mortuo,
Francis regnum transferre volentibus ad Karolum
ducem, fratrem Lotharii regis, dura ille rem ad con-
silium differt, rem Francorum usurpat Hugo, filius

quem Hugo rex prefecerat, et quosdara priraates
capit et Lauduno relegat.

991. 8. 4.

Karolns duxmoritur. Otto, filius ejus, succedit ei
in ducatu Lothariensium.

992. 9. 5.

(Bald 1, 110.) Remis synodo totius Franciae con-
gregata, Arnulfus, nepos Karoli ducis, quem ipse
Karolus (212) episcopura Rerais substituerat, om-
nium judicio cxordinatus dampnatur, el Adelgarius
presbyter, qui urbem prodidit et portas Karolo ape-
ruit, insolubiliter excommunicatur. (Gerbert.) Ger-
bertus substituitur episcopus ; sed quibusdara cau-
sara vcntilantibus, non potuisse degradari Arnulfum
^absque scientia ct auctoritate papae Roraani, Ger-
bertus depositus ad Ottoncra iraperalorem se con-
tulit. Quem imperator receptum. prirao eum Ra-
venme archiepiscopum, et postea constituit papam
Romanura ; unde est illud ejus monosticum : Scan-
dii ab R Gerbertus ad R, posi papa vigens R.

VARIiELECTIONES.

***cl de imperatore — extorquentcs C4*, ita decurtavit : principes filium ejus Oltonem adhuc nuerum.
•" Herluinus — moritur desun^ C2*. 4*, longo i. I c. m. c. desunt B5. Cl. 3. D. nostri ei scuicei de-
stetU A.Bl. 3*. 5. G4. 3. D. *** Innundatio — pluribus in inferiore mar{(vne scripsit iy[, erasis tribus
ante ea lineis. Reliqui omnes idem habent. **** Marinus — presidet et Fertur — Ferebant desunt D.

NOTiE.

/iJ i) jv id. Au|r. (212; Falsum ; Hogo fuit.

197
993.

CHRONICA.

198

R. 10

F.6.

(VitaOd.) In Burgundia Odilo Arvernae oriundus,
ex clerico Brivatensi monachum professus in Clu-
niacensi ccenobio, post Majolum preficilur ipsi coe-
nobio ; quod per annos 56 miro religionis fervore
rexit et provexit. Qui egregie preter celera pietate
insignis, non solum vitae exemplis, sed ctiam mira-
culis in vita sua claruit. Qui cum reprehenderetur,
quod in peccantes misericordior justo essc videre-
tur, Si dammndus sunif inquit, malo damnari de
misericordla quam de duritia. Otto in imperatorem
benedicitur (213).

994 11. 7.

Florebant hoc tempore in scientia litterarum in

A luant diversa pro meritorum qualitate supplicia, ad
ea excquenda deputatis ibi dcmonibus ; quorum se
crebro voces, iras et tcrrores, sepe etiam ejulatns
audisse dicebat, plangenlium quod animie damna-
torum eriperentur de manibus eorum pcr elemosi-
nas et preces (idelium, et hoc tempore magis per
orationes Cluniacensium, orantium indefessc pro
defunctorum requiem. Hoc per illum abbas Odilo
comperto, constituit pcromnia monasteria sibi sub-
jecta, ut sicut primo die Novembris solemnitas om-
nium sanctorum agilur, ita sequenli die memoria
omnium in Christo quiesccntium celcbretur. Qui ri-
tus ad mullas aecclesias transiens, iidclium defun-
ctorum memoriam solemnizari facit.

Lotharingia Herigerus abbas Lobiensis, Adelboldus ^ 999.

10.

episcopus Vultrajectensis ; in Francia, Fulbertus
episcopus Carnotcnsis, Abbo abbas Floriacensis,
qai super calculum Victorii commentatus esl.

995. 12. 8.

Gerbertus, qui et Silvester, Romanse secclesiae
440«» presidet, qui el ipse inter scientia litterarum
claros egregie claruit. Quidam transilo Silvestro
Agapitum papam hoc in loco ponunt ; quod non
otioscfactum esse creditur. Quia cnim is Silvester
non per ostium intrasse dicitur ; — quippc qui a
quibusdam etiam nichromantise arguitur ; de morte
quoque ejus non recte tractatur ; a diabolo enim
percussus dicitur obisse ,* quam rem nos in medio
relinquimus ; — a numero papanim exclusus vide-

(Glab, Rod. i, 4 ) In Italia Crescens patriciatu
Romanorum arrepto contra Ottonem imperatorem
rebellat

1000. 17. 4.

(A, Leod,) Anno Jesu Christi millesimo secundum
supputationem Dionisii multa prodigia visa sunt.
Terraemotus factus est permaximus ; cometes appa-
ruit ; 19 Kalenaas Januarii circa horam 9 fisso caelo
quasi facula ardens cum longo tractu instar fulgu-
ris illabitur tcrris, tanto splendorc, ut non modo qui
in agris erant, sed etiam m teclis, irruplo lumine
ferirentur. Qua caeli tissura sensim evanesccnte,
interim visaest tigura quasi scrpentis, capite qui-
dem crescente, cum ceruleis pedibus.

tur. Unde lector queso, ut et hic ct alibi, si qua p 1001.

18.

dissonantia te offenderitdc nominibus, velannis, vel
temporibus paparum, non mihi imputes, qui non
visa, sed audita vel lecta scribo.

996. 13. 9.

(A. Leod.) Hugone Francorum rcge mortuo, Rot-
bertus filius cjus regnat in Francia annis 35.

997. 14. 4.

{VUa Her ) Heribertus ordinatus Coloniensium
episcopus, multa sanctitate claret. (Alpert. i, 11.)
Clarebat etiam hoc tempore inter Gallos Ansfridus ,*
qui cum fuisset comes Bratuspantium, non minus
justitia quam potentia seculari famosus, deposito
militiae cingulo tonsoratusin clericum, eo provectus
est, ut ordinaretur episcopus Vultrajectensis sec-
clesise.

998 15 2.

(Mar.) Agapitus Romanse aecclesise Ut^s presi-
det "®. (Vita Od,) Hoc tempore quidam religiosus
ab Hierosolimis rediens, in Sicilia reclusi cujusdam
humanitatc aliquandiu recreatus, didicit ab eo intcr
cetera, quod in illa vicinia essent loca eructantia
flammarum incendia, quae locavocantur ab incolis

Octavianus secundum quosdam Romanae aecclesise
i42us prcsidet "» (cf. Mar.) (Glad Rod. i, 4.)
Otto imperator Romse Crescentcm patricium bello
aggreditur ; sed victusCrescenset e^fuga relractus,
capitur, vilique jumenlo averse impositus circum-
ducitur, et paulatim membris truncatus, ad ullimum
ante urbem suspenditur.

1002. 19. 6.

Otto imperator degens Romae, dum cum Romanis
scremissius agit, tractans qualiter jura regni ct
iecclesise ad anliquum statum rcformaret, Romani
pcr hocad contemplum cjus adducti, subito contra
eum conspirant, cl aliquot militum ejus pcremptis,
eum in palatio obsident. Unde per industriam Hein-
j) rici ducis Bajoariae et Hugouis marchionis Italise
simulato pacto vix extractus, Roma dccedit cum Sil-
vestro papa. Et quia uxor Crescentis imperatorem
spe regnandi ad amorem suum pellexcrat, dolens
proejus discessu, venenum ei misit ; quo ille con-
sumptus inter remeandum in Italia moritur. Milites
transalpini corpus imperatoris defuncti cum insigni-
bus imperii ad Galliam relerentes, crebris Italorum
incursibus lacessiti, armis sibi viam parant. Sed

Olise Vulcani (214), in quibus animae reproborum

VARliE LECTIONES.
^Agapitus — presidet desunt D. ••* Octavinnus — presidet desunt D.

NOTiE.

/213) D- 23 MaT.996. Rod u, 7. Fons ommum hujusmodi narrationum est

(214) Hsec desunt in Petn Damiani ViU S. Odilo- Greg. Dial. IV, 30.
nis, c. 17. Addidit ea Sigebertusex a. 532 ; cf. Glab.

199

SIGCBERTI GEMBLACENSIS.

200

cum jam res in tuto esse pularetur, dux Bajoariae X det, concurrentibus ad auxilium ejus Rotberlo rege

Hcinricus, injuriato Hcribcito Coloniensium archi-
episcopo, a cujus ore omncs pendebant, insignia
regni ab eoviolenter extorsit, quasijure hereditario
sibi competentia. Fuit quippe filius Hcnrici ducis,
qui fuit genitus de Heinrico fratre primi Otlonis
imperaloris. (Mar,) Heinricus dux conciliatis sibi
animis quonindam principum regni, unguiturin re-
gem a Willigiso Moguntino archiepiscopo, et impe-
rat annis 22.

1003, R. i. F. 7.

(Alpert. I, 5.j Heinricus imperator potentiores
regni viros, bella sibi concitare volentes, celeriter
devincit, et reges gentilium in interiori Germania
commorantes, qui Winidi dicuntur, tributarios sibi

Francorum et Richardo comite Nortmannorum.

1007. 5. 11.

(16 ) Heinricus imperator, quia de obsidione Va-
lenliniancnsi inefficax redierat, contra Balduinum
profectus, castrum Gandavum invadit, et depopu-
lata terra aliquot Flandrensium primorcs capit.
Unde Balduinus perterritus imperatori satisfacit,
Valenlianas rcddit, datisque obsidibus cum sacra-
menlo fidelitalis, manus ei dedit. Postea imperator
sediiione suorum coactus, Valentianas Balduino
bcneficiavit, ut sibi contra motus suorum auxilio
esset. Poslea ei etiam Walachrasaddiditf^ilS-j

1008. e. 12.
(A. Leod. ; G. abb, Gem^r) BaldericusLeodicensium

facit. RGiAB. ROD. m, 3.) Abbo abbas Floriacensis »«?>*«>?»«' «'"'l"'»'"'"- Burchardus quoque fit Wor-

inWasconia martyrizatur "'.]

1004. 2. 8.

Gerardus Cameracensium episcopus (215) et
Adclboldus Vultrajectensis episcopus magni in sec-
clesia et in palatio habentur. Heinricus imperator
Babenbergensem aecclesiamepiscopalissedis honore
sublimat, et quia liberis carebat, eam omnium sua-
rum rerum heredem facit. Unde Deodericus Met-
tensium episcopus, dolens dotem et patiimonium
sororis suae Cunigundis imperatricis dclegari ab
imperatore^cclesiae Babenbergensi, rebellat.

1003. 3. 9.

(Alp. I, 6.) Cometes horribili specic flammas huc

macensium episcopus, quiin scripturis studiosus,
magnum illud canonum volumen edidit, scriptura-
rum sententiis undique compilatis defloratum, col-
laborantc sibi in hoc magistro suo Oibcrto abbatc,
viro undecumque doctissimo.

1009. 7. 13.

(Mar.) Leo Romanae {ecclesiae 143»8 presidct.
(A. Leod.) Eclipsis solisfacta esthora diei secunda.
(Alpert. I, 8,) Nortmanni Fresiam infestantes, Th4Ie
oppidum incendunt. Heinricus imperator Mettim
urbcm obsidet propter Deodericum fratrem uxoris
suae contra sc rebellantem, qui episcopatum ipsius
urbis usurpaverat. Dux enim Mosellanorum Deo-
dericus post fratrem suum Alberonem dalo epi-

illucque jactans, in australi parle visus est. (Bald. C scopatu Mettcnsium filio suo adhuc puero, luto-

III, 7.) Mortuo Ottone duce, ducatus Lotharingise
datur comiti Godefrido, filio Godefridi Ardennen-
sis (216), Chilpericus librum de ratione compoti
hoc anno scripsit, ut apparet et argumento ad in-
veniendos annos Dominiper indictiones : Si vis, in-
quit, scire qtiotsint anni incarnati Ohristi, 66 ordi-
nesindictionum, qui fluxerunt abejus incarnatione,
midtiplica per 15,/{ufi^990. His addeduodecim, quia
tertia indictione natus est Christus. Adde indictio-
nem presentisanni,id est tres. Ecce habes hoc anno
annos Chnsti m^ {^n).

1006. 4. 10.

(Alp. 1. 6.) Fames et mortalitas tam graviter pcr

rem ei substituit ipsum Deodericum ; qui puero urbe
excluso et episcopatu usurpato, ipsum etiam Deo-
dericum ducem bello cepil. Urbe ergo per obsidio-
nem pene desolata, tandem pax convenit.

1010. 8. 14.

(Mar.) Bruno episcopus martyrizatur. (Alp. i, 9.)
Nortmanni Fresiam repctunt, et multis caesis, Vul-
trajectum opidum incensum est. Gens Ungarorum
hactenus idololatriae dedita, hoc tempore ad fidem
Christi converlitur per Gislam sororem imperatoris,
quae nupta Ungarorum regi, ad hoc sua instan-
^1^(^219) rcgem adduxit, ut sc et totam Ungarorum
gentem baptizari expetcret. Qui in baptismo Stepha-
nus estvocatus; cujus merita per Ungariam multa

totum orbcm invaluit, ut tedio sepelientium vivi ad-

huc spiritum trahentes obruerentur cum mortuis *^ miraculorum gloria commendat.

(Balo 1,114) Castrum Valentianas, situm in mar- 1011. 9. 15.

cha Franciae et Lotharingia;, quod Balduinus comes (Balo. ih, 8.) In Lotharingia juxta montem Ca-

Flandrensium invaserat, imperator Heinricus obsi- strilocum fonticulus aqua; multis saluberrimus in

VARIiE LECTIONES.

»« addU U. rell. prater A. C2*. 4».

(215) Episcopus fuit demuma. 1012.

(216) Baldencus haec suadente Gerardo ep. Ca-
meracensi, itaqueposta. 1012, actatradit.

(217) Cf. Sigeb De vir. ill. c. 145.MabiIIon. Annal.
p. 431.

(218) Post a.10i2; cf Bald. III, 2. HIRSCH.

(219) Hoc ni falsum, quam maxime tamen du-

NOTiE.

bium ; cf. Acta SS. Septembr. i, 490. Nupta fuit
GisIaStephano jam ante a. i003. Caetenim e com-
memoratione miraculorum, quse post elevationem
regis a. 1083 celebratam fieri ceperunt, apparet
hanc chronicse partem a Sigeberto non ante a. 1085
conscriptam esse.

SOi

CHRONICA.

20S

ftanguinem conversus est. quod probavil inulier, ^ intumescente, rem prodidit, et filacterium domino

quae faciem suam ex hujus fontis aqua lotam oslcn-
dit multis sanguinolcntum.

i012. R, 10. F. 16

Olbertus nostrs, Gemmelacensls scilicet, seccle-
sise ordinatur abbas, vir moribus, religione, gemina
scientia, bonis doctisque viris aut confcrendus au-
prefercndus ''^. (Alpert ii. 10.] Heinricus inipera-
tor Godefridum ducem cum excrcilu in tines Bra-
tuspantium mittit. [ad obsidendum caslrum Lova-
nium, sed incfficax rediil "* ]

1013. 11. 17.
(Bald. iit, 17 ) Heinricus imperator Italiam pe-

tens ut subveniret suis, quos Greci premebant circa

Benevenlum, Salernum et Capuam debaccantes, p sidet *^^ (Oald. iii, 19.) Cometes solito mii

Trojam civitatem capit (220). (16 , 5.) Baldricus lior in modum trabis maximae per 4 ipenses a

episcopus cum in villa Huguardis dicta (221) casteU

jum muniret Lanlbertus comes Lovaniensis eum

aii^edilur, ot episcopus, Lanlberto vincente, multis

ftuorum captis eloccisis, gravi atteritur infortunio.

(Ann. Leod,) Terraemotus factus cst maximus circa

meridiem 14. Kai. Decembris.

1014. 12 18.
(MkK,) Heinricus rex in imperatorem liencdicitur.

(AnsEL.) Baldricus episcopus in insula Leodicensi
cenobium sancti Jacobi apostoli fundnvit, ubi Olber-
lus abbas primus prefuit (222). (Bald, in, 11.) Dux
Godefridus Gerardum comitem multis inodis regnum
inquietantem belio vicit; in quo filio ejus cum
multis occiso, complices ejus delerruit.

1015. 13. -19. yj solvitur, al non multo post moritur (225). Frater

suo Hetheloni (223), fratri ducis, dedit.

1016. 14. 20. >
{V. Sim.) Symcon Siracusis Siciliae oriundus, et

postca mouachus in monte Syna, hoc tempord cla-
rebat. Qui Hicrolsoimam vcniens, longam pro Chri-
sto percgrinationem susccpit, ct cum PopDne Tre-
virorum archicpiscopo ad Gallias veniens, Treveris
in alliludine turris inclusus est ibique post multas
hominum persecutiones, post multas dcmonum
temptationes, beatoGne quievit (221). Cujus mcrila
frequensmiraculorum gloria declaravit*

1017. 15. 21.

(Mar.) Benediclus Romanae aecclesiae 14l"8 pre-

irabi-
appa-
ruit.

1018 16. 22.

(A. Leod.; Bald.) Guolbodo in episcopaluLeodi-
censium Baldrico succedil. (Alpeut. ii, 21.) In
Fresonia Deoderico comite, filio Arnulfi Gandaven-
sis, dcbcllonte Fresones in vindictam palris sui ab
eis occisi, Godefridus dux ad eum debellanJum ab
imporalore miltitur; et conserto prelio, rcpentc
voce nescitur unde emissa, Fugite, fugite^ cunclis
fugientibus, niulli a paucis Fresonibus perimuntur ;
dux vero capitur.

1019 17. 23.

(76.) Godefridus dux impetrala Fresonibus ab
imperatore totius injuslitiie impunitatc, a captivitate

(Bald. III, 12.) Hoc tempore sanctus Guictheht,
qui et Adelbertus, Pragensis episcopus, apud Bru-
ctios mtrlirizatur *^,\ Godcfridus dux comitatum
Montensem depopulatur; quem Raginerus cum pa-
truo suo Lantberto Lovaniensi insecutus, apud Flo-
rinas pugnam conserunt, ubi plus quam quadrin-
{;enti viri occisi sunt, et ipse Lantbertus occubuit.
Ubi res mira contigit. (A. Leod.; Bald ) Cum
Lantbertus spem victoriae jam haberet — babebat
quippe tilacterium a collo usque ad pectus pendens,
sanctorum reliquiis refertum, quorum patrociuio
se in periculis tutum forc credebat, — instante ei
termino Vitae filacterium illud a collo ejus exiens

vero ejus Gothclo in ducatu substituitur.

1020. 18. 24.

(Alpert. II, 14.) Rodulfus rox Burgundiae, inso-
lentiis Burgundionum irritatus, rcgnum Burgundiae
llcinrico impcratori dare tractat; sed eum ab bac
intentione rcvocat simulata Burgundionum satisfa-
ctio. (M\R.) Benedictus papa in Gallia (226) ad
Heinricum impcratorem venit "^

1021. 49. 25.

{Vita Her.) Heinricus imperator Coloniae natalem
Douiini celebrans (227) Heribertum archiepiscopum
olim a se injuriose tractalum humili satisfactione
placat. Cui reconciliatus archiepiscopus predixit se

super tumulum campi exiluit : et mox comes antea j^ propcdiem moriturum; et non multo post mortuus,

invictus pcrimitur. Quidam mililum filacterium ac- magnis ca?pit clarere virtutibus. Pilegrimus ei in

cipiens, incaliga abscondit; sed coxa ejus et crure episcopttu succedit. (A. Leod.; Epit. Dur.) Duran-

VARIiE LECTIONES.

«» nostrae et scilicet desuni A, B5. 01. 2». 3. D. F2 vir — prefercndus desunt Cl 2*. 3.4» D. cut et
sequentia in hoc anno desunt omnia, "* addit 16. rell, prceter A. "« in rasura unius UnecB seripsU An$elmus.
ut videtur.etrell praeter A. "«Bcned, — presidet desunt D. "' Post hoBC F3. continuo calamo interponit:
Relatio miraculi in regione Saxonum facti tempore Heriberti Coloniensis archiepiscopi omnibus etc.; Pi-
pinus rex fecit fontem etc. quas anno 761 addiderunt Gemblacenses ; Dicta Gregorii de ratione sacrificii etc.
Legebatea prociU dubio in codice, quem descripsit, inserta folio «acuo, quod irrorehic postdmi scriba F3.
inepU in textum Sigeberti rccepit.

NQTJR

(220) Haec a. 1022 gesta sunt. (225) A. 1023. ex ann. Blandio.

(22i) Hongarde, prope Tirlemont. (226) 1, e. Francooia, ut a. 1094. GoDveoenint

(^) Gerobiacensis, 1621-1048. BanenDergae in festo paschae.

(258) Berimannum Baldericus vocat, cujus fonna (227) A. 1020; nam Sigebertus in natali Domioi

diminnta est Hezelo.
(224) D. i Jun. 1035.

Patrol. GLX.

annum incipit.

203

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

20i

dus fil cpiscopus Leodicensium; quod quasi fabula \ orandi gonere laboravit, donoc sibi revclaretur, se

in Iheatro mundi fuit, quod vir ex humillimo et pau-
pcrrimo servilis conditionis gencre dominis suis
carnalibus dominabalur (228).

1022. R. 20. F. 26.

(Bald. III, 36.) Aquisgrani convenlu rcgali et
synodali pcr aliquot dics cclebralo, tanta siccitas ct
intemperies aeris cxcanduil, ut multi pra! nimio
ardorc denccrent, multa eliam animalia subilo de-
ficcrcnt, pavimento ct marmoreis columnis tanto
madore sudantibus, ut aqua csse respersa crcderctur
a ncscientibus.

1123. 21. 27.

(J6.) Heinricus imperator, Rotbertus rex Fran-

pro illo exauditum csse. (.4. Leod.) Raginardus
Lcodicensium ordinatur episcipus, qui Lcodii in
monte pubiico cenobium sancli Laurenlii instituit,
eiquc Stephanum virum sanctre memoriae abbatem
primum prefecit.

1026. 2. 30.

Kotberlus rcx Francorum ad invadendam Lotha-
ringiam animum intcndit, sed cito ab hoc conalu
destilit (232). Gothelone duce, qui propler priva-
tum odium (233) gravabat regnum Conradi, el aliis
principibus ad pacis unitatcm adduclis {234), rcgi
prosperitas et regno accrcvii tranquillitas.

1027. 3. 31.

orum super Karum fluvmm apud Evosium conve- ^ {1b.) Cuonradus rex filium suum Hcinricum adhuc

nlunt, de statu secclesiie, regni et imperii tractaturi;
ct condicto, ul superhis confirmandis etiam papam
Uomanum simul ambo Papiae oportunc convcnirent,
imperator rcgcm ct suos, multos ctiam qui tantum
nd demirandam imperatoriam majcstatem convcne-
rant, tanta libcraiitatc donavit, ut opibus rcgum
Persarum aut Arabum possct comparari impcra-
toris munifjcentia. In pascha cclipsis soiis facta
cst.

1024. 22. 28.

Heinricus impcrator consulentibus se principibus
super substitutioue regnidcsignans (229) Conradum,
virum regii generis ct egrcgia) libertatis, quippe qui
nunquam sc submiserat alicujus servituti, moritur.
Hujus vitam Adclboldus episcopus Vultrajectensis

puerum in regnum sublimal Aquis (135). Ipse in
pascha Romse in imperalorem consecralus, quorun-
dnm Italornm contra se sentientium motus compc*
scil. Fiorebat hoc tempore aecclesiastica religio per
abbatcs nominabiles: in Francia quidem et Burgun-
dia per Odiloncm Ciuniacensem pietate insignem,
perGuilclmum Divionensem severitate reverendum ;
in Lolharingia per Richarduin Virdunensem, pia
gravitaic et gravi pietale discretum, per Poponcm
Stabulensem, per Heliam Coloniensem **^ , per
OlLcrlum ct Stephanum Leodicenses, per Bernonem
Augienscm.

1028. 4. 32.

Claruit hoc tcmpore in Italia Guido Aretinas,
multi inter musicos nominis, in hoc etiam philoso-

scripsit Cono dux prepotcns cum ad imperium C phis prefcrcndus, quod ignotos cantus etiam pueri

facilius discunt per ejus regulam, quam per vocem
magistri aut per usum alicujus inslrumenti; dum
sex litleris vei siliabis modulatim appositis ad sex
voces. quas solas reguiariter musica recipit, hisque
vocibus per flexuras digitorum icvse manus distin-
ctis, per intcgrum diapason se oculis ct auribus in-
gerunt intcnla^ et rcmissse elevationes vel deposi-
tiones carundem sex vocum.

1029. 5. 33.

(/6.) Cuonradus imperator rebcllantibus Sclavis,
ad cos debellandos proficiscitur (236.)

aspirare vcllct, repudiatur instinctu Arbonis Mogun-
tirii archiepiscopi cl aliquorum regni primatum; et
Conradus ad imperium sublimatus, imperavit an-
nis 15.

1025. I. 29.

Johannes Portuensis cpiscopus, irator Stcphani
papte nupcr defuncti (230), presidet Romanse aeccle-
sia» i45us. (V^ Qdii ) Huic Slephanus papa frater
suus (231) apparens, dixil sc infcrnalihus poeuis
rruciari, sed spcrarc se intcrvcntu Odiionis abbatis
veniam posse consequi. Pro quo Odiio tandiu omni

«7

pia— Col. desunt I.,

VARl/E LECTIONES.

NOTiE.

(228) Hsec sumpsit Sigebertus ex vcrsu epitaphii, Dpcr specicm nocturrnd visionis apparuit etc et paulo

quo Stephanus abbas S. Laurcntii tumuium Durandi

dccoraverat:

Pauperis in nido patrimoni natus et altus,

Ingeniosummos evolat ad proceres.
Quos tulerat dominos, kisdem famulantibus U5tts,

/11 theatromundi fabula quanta fuit I HIRSCH.

(229) Hoc valde dubium. CL Stenzel Frankische
Kaiser, i, 9.

(230) Falsum. Neque Portuensis episcopus fuit
Joannes IX, nec frater Slephani, sed Benedicti VIII.
Petrus enim Damianus in Vita S. Odilonis c. 2, di-
cit : Uuic (Benedicto Vlli) plane mox tU obiity ger-
manus ejus Joannes in apostolica d gnitate successit .
Jtim vero postquam humanis rebus exemptus est jam
dictus papa (Benedictus>, Joanni Porluensi episcopo
etaliis duobuSf quorum nomina iiobis notanon sunt,

post: Protinus idem Joannes Portuensis episcopus^
auetoritatis apostolicoB fultus epistoliSy concito gradu
Papiam usque pervenit: unde Sigeberlus viderc po-
terat, Joanncm IX et Joannem Portuensem cpisco-
pum duos fuisse. Caetenim Joannes jam mense Au-
gusto a. 1024 electusfuit, non a. 1025, ut noster
habet.

(231)Benedictum VIII habet Vita Odiionis.

(232) A. 1025

(233; Conradus cum fralre ejus Godefrido bellum
hanuerat.

(234) Aquisgrani, teste Bald., iii, 50. ibi Conra-
dus, a i025, Natale Domini celebravit.

(235) Hoc sequenti demum anno 1028, April, 14
factum,qucmannum habentctiam Ann. Leodiconscs.

(236) Mensc Junio.

105

GHRONICA.

206

1030.

R. 6.

F.34.

(16 ) Cuonradus imperator reballantibus Ungaris.
ad eos debellandos proficiscitur "°.

1031. 7. 35.

(16 ) Rotberlo Francorum rege mortuo, Heinricus
filius ejus regnal in Francia annis 30 *". (Bald. iii,
51.) Hoc lemporo jussu Cuonradi imperatoris regali
otsynodali convenlu apu'i Triburias iiilcr c.iitera
episcopi hoc capitulum decernerc volucrunt, ut si
quando jejunium primi mensis eveniret infra ebdo-
madam, qua caput jejunii in quarta feria constat,
amborum jejuniorum celebritas unius officii exple-
tione compleretur. Sed Gerardus Cameracansis et
pauci cum eo (237) huic multorum decreto contra-
dicentes, optinucrunt, ut jejunium primi mensis in

X privaretnr ; et exeuntem de seculo nullus visitaret
necscpuiturae traderet. Alia quoque importabilia
quamplura dedere mandata, quas oneri visa sunt
replicare Hanc mandalorum novitatem cum multi
cupidi novarum rerum libcntius juslo amplecte-
rcntur, Gcrardus Gameracensis, qui solus Lolha-
riensium appendebal ad parochiam Francoium,
nullius horlalu potuit adduci ad liaec suscipienda,
sed singula capilula refeilebat, dicens genus homi-
num ab initio trifariam esse divisum, in oratoribus,
pugnatoribus, agricuUoribus et unum duorum, el
duos unius cgcre auxilio. Ideo deberc arma terre,et
rapinas reddi per auctoritatem iegis et gratiae ; ulto-
rem percussi vel occisi non exacerbari cogendo ;
sed secundum evangelium ci reconciliari ; jejunium

allera ebdomada, in qua habetur officium, celebre- *^ ei6 vel 7 feria nec omnibus unum esse iinponen-

tur secundum antiquorum consuetudinem.

1032. 8. 1.

(Mar.) Sanctus Bardo ordinatur Moguntiae ar-
chiepiscopns (238). Rotbertus et Richarchus, mi-
naendse domo multitudinis causa hoc tempore a
Nortmannia Francorum digressi, Apuliam expe-
tunt ; et Italis inter se dissentientibus, dum alteri
contra alterum auxilium prestant, hac oportunitatc
Italos callide et fortiler debellant, et successus
urgendo suos, nomeu suum dilatant, et futurae pro-
speritaiis sibi viam parant.

1033. 9. 2.

(Bald. III. 52.) Eclipsis solis facta est circa me-

dum, quia non est una omnibus possibilitas, nec
omnes hoc uno jejunio contentos esse, quia non
est una omnibus pcnitendi qualitas. Hapc sacramento
firmare vel sacramcnii violalionem perjurio augere,
non esse utile ; his contradicentes excommunicari,
infirmis visitationem vcl mortuis sepulturam ne-
gari, esse detestabile. Sufficere autentica patrum
dccreta, et super his neglectis impositum congruen-
ter penitentiae modum.

1034. 10. 3.

Friderico Mosellanorum duce mortuo (239), quia
mares filios non habebat,quibusducatuscompeteret,
Gothelo dux impetrato ab imperalore etiam Mosel-

ridicm 3 Kal. Julii. Istiusmodi decretum a Franciae C lanorum ducatu, in Lotharingia potentius princi-
episcopis datum est servari subjectis sibi populis patur.

Unus eonim dixit, celitus sibi delatas esse lilleras,
quie pacem monerent renovandam in terra. Quam
rem mandavit caeteris, et haec tradenda dedit popu-
lis : Arma quisquam non ferret, direpta non repe-
leret, el sui sanguinis vel cujuslibct proximi ultor
minime existens, percussoribus cogereturindulgere.
Jejunium in pane et aqua omni 6 feria observa-
rent, el in sabbatho a carne et liquamine abstine-
rent ; soloque hoc contenti jejunio in omnium pec-
catorum remissionem, nullam sibi scirent aliam
adjiciendam paenitcntiam ; et haec se servare sacra-
mento firmarent. Quod qui nollet, chrisiianitate

1035. 11. 4.
Burgundionibus non desistentibus a consneta

contra regem suum insolentia, rex Rodulfus regnum
Burgundiae Conrado imperatori tradidit (240), quod
a temporc Arnulfi imperatoris per annos plus quam
130 gentis suae reges tenuerant; sicque Burgundia
iterum redacta est in provinciam.

1036. 12. 5.

Odo Campanensis regnum Rodulfi regis avun-
culi sui, a Cuonrado imperatore nepote suo repe-
tens, ut sub eo regat Burgundiam efflagitat *^.
(A. Leod,) Heinricus rex filius Cuotiradi uxorem

VARI^ LECTIONES.

**• hune

armum C4*. omt^i^ C l . 3. Djprcecedenti junguntt sequentem numerantes
■um 1036, guitpsis csM 035. »* XXV ^a6enM. e. corr., A. ^^ Hoc novu

1030 et stc porro usque
ada. nostrum 1036, gui ijpsis csMU35. "»XXV habent 1. e. corr., A. ^^ Hoc nomm annum incipiunt A.
B3*. 4*. 4**. 5 Cl. 2*. 3 4» C. E sequenti anno Herimannus etc. inscribentes XIIII. VII (at Cl. 2»3. 4*.
D E. quiasupraa, 1(30 prcBcedenti junxerant, scribunt XIII. Vll.) et sic deinceps, Idem primo fuerat
ini.,ei consequenter anno In mense Aprili etc, scriba ipse in margine apposuerat numerum MXL. attno Leo
papae(<; ML., anno Fridericus, etc, MLX, et sic porro per totum Sigeberti opus {anni enim Dominiper de-
cennia tantum notanturin margine, ante a 972, manus ipsa Sigeberti, post a scribis).Sed tvi., gut scribere
capita, il37, numeros istos XIII. VII. ante Heinricus rex, etc, delevitj et sequentes correait Ua utnos dedi-
muStRomanorumusque a. 1039, Francorum usqui a 1060. Idem iy\ , annos Domini in margine erasi
omneSf ipseque anno cuivis sequenti apposuitf ita ut nunc annus Heinricus imperator elc, sit MXL., annus
Sanctus Tietbaldus etc. ML , et sicporro usque ad. a. Eclipsis solisetc. MCXL. Quod guum unice reclum sU
nos guogue dedimus ; at numeros quipnus fuerant scripti in 1., uncenis inclusos apposuimus,

NOTiB.

(237^ Et- p. e, eo de suo addit Sigebertus cf ejus S. Bardonis c. II.

epistoiam de jejunio Quatuor Temporum apud Mar- (239) Detempore cf. Stenzel. Frank. Kaiser ii,

tene Thes. i, ^. Herimannus Augiensis hanc sy- 115. qui tamen minus recte haec anno 1033 fribuii

Dodum a. i035 ponit. (240) A. 1027, mense Julio* Roduifus mortani

238) Hoc factom. d. 29 Jun. 1031 ; cf. Vitam. est 6 Sept. 1032.

207

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

ducit filiam regis Anglorum (24!). Odo conlraimpe- A ^lum Odelricum Boemanorum ducem; sed Boemanis

ratorem bellans, Lotharingiam incursat, caslella
oppugnat, urbem Leucorum, quae Tullus dicitur,
obsidet, ei in nuUo temperat furori suo (242).

1037- R. 13. (14 ) F».6. 7.)

(/6.) Herimannus Coloniae ordinalur archiepisco-
pus "'. Odo Barum caslrum obsidet cl capit. Golhclo
dux a*grc fcrens insolentiam Francorum, cum Lo-
lliaringis occurrit Odoni ; el conserto prelio apud
Barum (243), Odo perimilur, et Francorum excrci-
lus gravi cede attritus, a Lotharingia fugere com-
pcllitur.

1038. 14. (l5.) 7 (8.)

Nortmanni in Apulia copiis suis a Nortmannia

virilitcr resistentibus, in^ficax redit.
i04l. 2. 10.(11.)

(J6.) Heinricus imperator per orationes sancto-
rum virorum auxilio Dei sibi procuralo, superioris
anni infortunium ultus, Odelricum ducem Boemi»
subjugat.
1042. 3. ^1.(12.)

InlerUngaros bello intestino moto, Petrus rcx ab
eis depulsus regno (247), auxilium Heinrici impera-
toris interpellat ; qui potenter ei patrocinans, Un-
gariam devastat. fANSELH.) Guatho %x clero sancti
Lantberti, vir spiritu sapientise et scientiae et fer-
vore religionis insignitus; ordinatur Leodicensiuro

paulatim adauctis, ad invadendam Apuliam fortitu- .. cpiscopus

dinc sua ct llalorum imbecilitate animali, caslellis
et urbibus autdolo aut virtute captis, in Apulia po-
tenter agunt, vicinisque gcntibus terrorem sui no-
minis incutiunt. [Heinricus Lovaniensis comesdomi
suse perimitur a captivo Harmanno, eique succedit
Hlius suus Otto. Cuiimmatura mortc prevenlo, suc-
cessit patruus ejus Baldricus, qui et Lambertus *".]
1039. (lOiO.) 13 (16 ) 8. (9.)

Bald. 111. 55) In mense Aprili, 8 Idus, visa est
n coelo inter auslralem el orientalem plagam ignea
Irabes mirte magnitudinis, quic currens supersolem
jam ad occasum vergentem, visa esl in terram ca-
dere ; cujus vestigia diu videri potuerunl. (16 )
Cuonradus imperator Italiam adil, ut rebellionem
meditantes debellaret (24i.) Et quia omncs Lango-

bardi conjuraverant, ut non paterentur quemlibet ^ ctus, ab imperatore capitur et custodiae

1043. 4. 12 (13).
Apud Constantinopolim Constantinus Monoma-

chus imperat. (A. Leod.lHeinricusimpcrator ilerum
Ungariam ingressus, cum paucis Obbonem rcgem
de bcllo fugavit, et lanceam, insigne rcgis, recepit ;
Petrum vero, quem Obbo expulerat. Ungarorum
regno restituit, ct Ungariam sibi tributariam fecit.

1044. 5. 13. (14 )
(J6.) Fames valida Galliam et Germaniam profli-

gat Gotbelo dux obiit, cujus filius Godefridus, dum
ei ducatus Mosellanorum denegatur (248), altero
ducatu repudiato, contraimperatorem rebellat.

1045. 6. 14. (15.)
(/6.) Godefridus hortatu quorundam Dei fide-

lium ad recuperandam imperatoris gratiam adda-

mancipa-
tur (249) ; sed filium suum obsidem dans, Velaxa-
tur. (25")). Quo defuncto in obsidatu, ad rebelian-
dum grassatur. Benedictus Simoniace papatu Ro-
mano invaso (251), cum essct rudis lilterarum, al-
terum ad vices a^cclcsiastici ofHcii exequendas
sccum papam consccrari fecit. Quod cum mullis
non placcrct, terlius superducitur, qui solus vices
duorum implerct.

1046. 7. 15. (16)
i-EccIesia sanctie Gordrudis Nivigellensis (252),

quieantc aliquot annos post negligentiam ctincu-
riam cfiusi sanguinis Domini concrcmata fuerat,
in novam reaidificata, benedicitur presente Bemrico
impcratore, Romse uno contra duos et duobus con-
^ tra unum de papatu altercantibus, rex Heinricus
1040. 1. 9. (10.) contra eos Romam vadit (254) : et cis eanonica et

(A, Leod.) Heinricus imperator vadit ad dcbellan- imperiali censura depositis, Suidigerus Bubenber-

VARIiELECTIONES.
"> D. H. 0. a, desunt D, E. •" add. Anselmus ; rell. pmter A.

N0T>E.

dominum, qui aliud quam ipsi vellent, contra se
ageret, quosdam episcopos in vincula conjecit, et
quia episcopus Mediolanensis fuga lapsus est, im-
perator suburbia Mediolani incendit. Die penlc-
costes(245), cum imperator in parva aBccIosia secus
urbem ad missam coronarolur, tam gravia fuerunt
tonitrua et fulgura, ut aliqui mentc cxccdcrcnt,
aliqui exalarent. Bruno vero episcopus qui missam
canebat, et secretarius imperatoris cum aliis
tribus dixerunt, se inter missarum sollemnia vidissc
sanctum Ambrosium, imperatori indignando com-
minantem. Imperator Italia dccessit (247). Pridie
Idus Maii eclipsis solis fuit» et pridie Nonas Junii
imperator obiit. Post quem Heinricus, filius ejus,
imperavit annis 17.

(241) D. 29 Jun. 1036

(242) A. i037.

(243) D. 15 Nov. i037.

(244) Exeunte jam a, 1036.
245) D. 29 Maii 1037.

(246) Exeunte mense Augusto a. 1038.

247) A. 1041.

(248; Primatus patemo jure, Ann. Leod Errat
Sigebertus hic et a. 1048: Mosellanorum enim du-
catum Godefridus Barbatus jam patrc \ivente ha«
querat ; at nunc ctiam ducatum fratrl dehitum i. e,

Lotharin^iae inferioris) eontra fas a rege sibi obti-
nere volmt, ut ait Herimannus Augicnsis a. 1044 ;
cf. Stenzel, ii, 117.

f249) Mense JuHo, a 1045.

(250) Aquisgrani, mense Maio 1046, teste Heri-
manno Aug.

(251] A 1033. Sequentia non recte noster nar-
rat ; cr. Stenzel Franck Kaiser i, 104 sqq. Ad ver-
bum eadem exscripsit Waltramus.

(252) Nivelles in Hannonia.

(253) Advenit ibi d. 23 Decembris 1046.

209

CHRONICA.

210

gensis episcopns, qui et Clemens, Romanae aeccle- ^ exercitum doxit. Sed tandem Baldninus flexns, con-

siasii^Q* presidet, etabeoHeinricusinimperatorem
benedicitur (254), juranlibus Romanis^ sc sine ejus
consensn nunquam papam electuros. (A, Leod.)
Instinctu Godefridi comes Fiandrensium BaU
duinus (255), contra imperatorem rebellat. Deode-
rjco Mettensium episcopo defuncto, succedit Adel-
bero •" fratruelis ejus, vir magnae prudentiae et
sanctitaiis

mi. R. 8. F.i6. (17.)

(Mar.) Poppo, qui et Damasus, Romanae aeccle-
siae 147«» presidel (256). \A. I^,) Godefridus pa-
latium Neomagi incendit et inreparabiliter destruit.
Urbem quoque Claborum, quae Virdunus dicitur,
cum majori sanctae Mariae aecclesia incendit (257.)
rANSELM.) Franco scolasticus Leodicensium et"
scicntia lilterarum et morum probitate claret ; qui
ad Herimannum archiepiscopum scripsit librum de
quadratura circuli, de qua re Aristoteles ait : Cir-
culi quadraiura, si est scibile, scientia quidem non^
dxim est, illud vero scibile est (Mar.) Nix tanta in
occidentececidit, ut silvas frangeret.
i048. 9. 17. (18.)

Viri rcligiosi et iliustres sanctitatc in Christo dor-
miunt, Odilo abbas Cluniacensis (258), Poppo Sta-
bulensis (259). (.4. Leod,) Guatho episcopus Le-
giensis (360), Olbertus sanctae memoriae abbas Gem-
melacensis (261) Guathoni Deoduinus in episcopatu
succedit. Albertus, qui ducatum Mosellanorum Go-
defndo negatum (262) suscep^rat, a Godefrido pe-

diclo die Aquis imperatori satisfecit (265). {Vita
Ijcon.) Leo papa in Gallia ct Gcrmania synodis ha-
bilis, statum aecclesiae meliorabat "'^.
1050. 11. 19. (20).

(V Tietb,) Sanctus Tietbaldus inter nobiles Fran-
corum non infimus hoc tcmporeclarebat; qui mundo
et semetipso abnegato sccutus Christum, in Vin-
cenlia Veneliae urbe reclusu^, ibi 12 convcrsionis
suai anno beato fine quievit. Qui quam accepto ser-
vieritDeo, post mortem ejus miraculorum prodidit
magnitudo. Ossa cjus in Gallia translala, multam
muUis in locis venerationem meruerunt Deo papa
dum Nortmannos a Romanorum terminis deturbare
satagit, mullam calamitatem incurrit, quia cum
multis etiam ij)se capitur (266) ; sed lamen rclaxari
noluil, nisi etiam suis rclaxatis. (Mar.) Bardo Mo-
gunliae episcopus obit (2G7), cujus sanctitas per
multam miraculorum graliam patuit.

1051. 12 20(21.)

(A. Leod.) Balduinus Flandrensis invaso Hagio-
ncnsium comitatu contra imperatorcm rebellat.
Francia turbatur per Berengarium Turonensem,
quiasserebat Eucharistiam, quam sumimus in al-
tari, non esse revera corpus et sanguinem Christi,
sed figuram corporis et sanguinis Christi. Unde
contra eum et pro co multum a multis et verbis et
scriptis disputatum est.

1052. 13. 21,(22.)

{V. Leon.) Rex Ungarorum ab imperatore Hein-

„ ,___, r — , r_ ,. , — _..p r

rimitur (263). (Mar.) Ihicatum ejus Gerardusde AI-^ rico disscntit ; pro quo reconciiiando Leo papa ad

satia, alterum vero ducatum Fridericus optinet"*.
(Wib. V. Leon ) Bruno Leucorum episcopus Ro-
manae aecclesiae 148 presidet (264), qui vocatus
Leononus hujus nominis papa. Hic cum ad capes-
sendam sedem apostolicam Romam tenderet, audi-
vit voces angelorum canentium : Dixit Dominus ego
cogito cogitationes pacis et non afflictionis. Hic de
multis sanctis cantus composuit, ct multa fccit et
scripsit aecclesiaeutilia. Hic cum inpapatu pauperem
leprosum ante forcs ofTendisset, eum fotum dili-
genterin lecto suo collocavit ; quem cum reserato
oslio non invenisset, in paupere se Christum susce-
pisse obstupuit.

1049. (1050.) 10. IS. (19.)

imperatorem venit ; sed amicis discordiae intertur-
bantibus, id frustra fuit. Leo papa Gerardum, Leu-
corum suprase quintum espiscopum sanctitate vitae
mirabilem, synodo habita per auctoritatem aposto-
licam decrevit in numerum sanctorum confessorum
in aecclesia solemniterhabendnm.
1053. 14. 22. (23.)

{A. Leod) Bnlduinus comes terminos Lolharin-
giae incursans, Hoium opidum inccndit. Godefridus
ilerum rcbcllat, quia ducta uxore Boncfacii mar-
chionis, jussu imperatoris a Langobardia excluditur.
(HuMD.) Grecis in heresim mulliformem declinanti-
bus, auctore Michaelc patriarcha Constantinopoli-
tano et Leone Acridano Bulgarum archiepiscopo,

I.eo papa in Gallias veniens, ut motus imperiia"^ Leo papa errores eorum redarguens. scribit contra
Balduino et Godefrido concitatos sedaret, Godefri- eos librum firmis scripturarum testimoniis robora-
dum quidem imperatori reconciliavit ; {A. Leod.) tum Nicetasetiara monachus Constantinopolitanus,
Balduino pertinacius agente, conlra eum imperalor qui agnominabatur Pectoratus, scripsit contra Ro-

VARliE LECTIONES
w* Adebbero 1. F3. "♦ Viri - optinet (fesun^ D. **» totum annum prcecedenti jungit. B3'.

NOTiE.
(254) D. 25. Dec.
f355) Balduinus V, Insulanus.

(256) Donsecratus d. 17 Jul. 1048. Clemens II
obierat d. 9 Oct. t047.

(257) D. 24 Oetobris.

(258) Kal. Jan. 1049.

(259) D.. 16 Jun 1048.
(260)D. 8JuL 1048
(961) D. 14JuI. 1048.

(262) Vel polius ablatum, leste Hcrimanno Au-
gicnsir, lOi/, cti/uj ducatum imperator Adalberto
cuidnm tradit ; cf. Stenzel u, 118.

(263) Mense Oclobri.

(264) Consecratus d. 12 Febr. 1049.

(265) MenseJuIio.
(26e) D. 18 Jun. 1052.
i267)Dieil Jun.1051.

2ii

SIGEBERTI GEMBLAGENSIS

2i2

manos librum plenam erroris et stultitise, pretitu- ^ transiens, omnia depopulatur ; et insupcr apertis

latum : De Azitno , in sabbato^ de nuptiis sacer-
dotum.
i054. R. i5, F. 23. (24,)

[Ib,) Leo papa per epistolam ad imperatorem Con-
stantinum scriptam animumejussibiconcilians,apo-
crisarios suos,Humberlumvidelicet cardinalem epis-
scopum Silvse candidse (268), Petrum AmalBtanorum
archiepiscopum, Fridericum quoque septimum levi-
tam et cancellarium, Constantinopolim dirigit ad
confutandas Grecorum hereses, qui ut simoniaci
donum Dei vendebant, ut Valesii hospites suos ca-
stratos etiam ad episcopalum provomebant, ut Ar-
riani rebaptizabant Latinos baptizatos in nomine
sanclae Trinitatis, ut Donalislae in sola Grccia or-
thodoxam esse aecclesiam jactabant, ut Nicholaitae
nuplias sacerdotibus concedebant, ut Severiaoi ma-
ledictam dicebanl legem Moysi, ut Pneumathomagi
professionem Spiritus sancti a simbolo abscidebant,
ut Nazareni Judaismum obscrvabant. Parvulos mo-
rientes ante octavum a nativitate diem baptizari,
mulieres in partu vel menstruos periclitatas commu-
nicari, vel si paganae essent baptizari prohibebant ;
Latinos vocabant Azimitas, et cos nimis perse-
quentes, eorumsecclesias claudebant; de fermentato
sacrificabant ; in filiis suisRomanam ecclesiam ana-
thematizabant, eique ecclesiam Constantinopolita-
nam preponebant. Ab imperatore ergo benigne ha-
biti, Nicetam monachum ante eum vicerunt, adeo

sibi Clausulse (270) portis, multam csedem inimico-
rum facit ; el ullra progressus, Lantbertum comi-
tem (27i) Balduini satellilem cum multis perimit ;
multos etiam Flandrensium primates excrcitum
suum prosequentes concludit intra urbem Torna-
cum, et obsessos capit (Mar.) Leo papa mori-
lur (272).
i055. i6. 24. (25.)

Gcbahardus Eistcdensis episcopus, qui et Victor,
Romanse secclesia} 149ut presidet (273). Anno ordi-
natur Coloni»e archiepiscopus (274). Imperatore in
Italia constiluto, milites ejus Sclavis et Lutilianis
bello congrcssi, multi capiuntur aut pcrimuntur.
Balduinus Flandrensis cum Godefrido avunculum
suum Fredericum ducem intra Andoverpum obsi-
dct, sed concurrentibus Lotharingis, ab oppugna-
tione desistit. Cujus merili Leo papa nonus apud
Deum fuerit, cuncfis patuit, cum mullis ad sepul-
crum ejusRomse miraculis ostensis Deus eum cla-
riticavit.
i056. 17. 25. l26.)

Victor papa in Gallias vcnicns, gloriosc ab impe-
ratore suscipitur ; {A. Ijeod.) et eo presente, non
multo post imperator lleinricus moritur (275), et
post eum filius ejus Hcinricus impcrat annis 50^.
i057. i. 26.(27.)

Coloniae gcnerali convcntu habito (276), Haldui-
nus et Godcfridus mediante Victore papa ad gra-

ut librum, quem contra Romanos scripserat ana- ^ liam regis et pacem reducuntur,et omnes belloram

thematizaret el incenderet. Michaele patriarcha no- motus sedantur.

lente eis colloqui, carta excommunicationis coram

clero et populo super altare sanctse Sophi% posita,

recedunt. Michael cartam ipsam corrumpens popu-

loque lcgens, illos ab impcratore revocatos ad sy-

nodum absente imperatore convocavit, ut a populo

lapidarentur. Quod imperatore prohibente, Michael

commovit populum contra eum ; scd convictus

cartam excommuuicationis falsasse, Michael omnes-

quc sui a gralia ct palatio imperatoris rcmoti sunt.

Humbertus episcopus Silvai Candidae haec descripsit,

ctscripta Nicetffi monachi et liConis Acridani Bul-

garum archiepiscopi confutavit ; quse dc Lalino in

Grccum translata, jussu imperatoris Constantini a

i058. 2. 27. (28.)

In Fresonia captis ab impcratore Heinrico aliqui-
bus caslellis. Fresones a rebellione refrenantur.
(Mar.) Paderbrunna Gcrmaniae civitas combusta est
cum majori secclcsia. In monasterio autcm mona-
chorum Scottus quidam monachus, nomine Pater-
nus, multo tempore reclusus, qui etiam hoc inccn-
dium Sct»pe predixerat propter propositum reclusio-*
nis cxirc nolens, se comburi passus est

1050. (1060.) 3. 28. (29.)

Fridericus, filius Golhilonis ducis, ex clerico
sancti Lantbcrti septimus levila Romana) aecclesiae,
quia cxosus eral impcralori Heinrico pro odio fra-

Grccis recepla sunt. (Bald. iii, 68, 70 ) Hcinricus '-'tris sui Godefridi ducis, post lcgationem Consiauti-

imperator iilio suo Heinrico pucro quinquenni in nopolitanam apud Casincnses monachus, et postea

regcm sublimato Aquis (269), contra Balduinum abbasfaclus, elcctione Romanorum Romanae seccle-

proficiscitur. Qui Scaldim fluvium Balduino lugicnte sise 150"»"« presidet, alteralus nomine Stcphani (277).

VARI>E LECTIONES.

*'* in i prim fuit: impcrat annis , loco numeri vacuo relicto ; nil erasum. In hoc spatium manus
alia coanta postmodum inscripsit quinquaginta, quod et reliqui habent omnes. Unus A verba annis quinqua-
gi nta omi(l//^ unde apparet, ea inprima Sigeberti editione nondumexstitisse.

NOTiE.

(273) Consecralus d, 13 Aprilis.
(27i; D. 3 Mart. 1056.
275) D. 5 0ctobris

(276) Mense Decembri 1065.

(277) Abbas electus fuit d. 24 Maii 1057 papa

(268) 4. c. Humberti legalio apud Baronium xi,
2i0 ; cf. pa^ 198. Legit eam nostcr incodice S. Lau-
rentii Leodiensis. jam Bruxell. 9706 saec. xi.

(269) D. 16 Julii.

(270) Eclusc,sive Sluv.

(271) Lcnscnsem.

(272) D. 19 Aprilis.

d. 2 Aug. 1057, mortuus d.29MarL 1058.

213 CHRONICA. 2 4

In pago Bracbatensi juxta Tornacam muUiludines A ^cd hocin eoreprehensibilcessevidetur, quodannis

colubrorum altrinsecus congregatae, prodigioso pre- dominicje incamaliouis ei iuconsiderate prescriplis,

lio inler se concurrunt ; et multis ulrinque occisis, discordat a verilate evangelii in anno dominicae pas-

victa pars fugiens in cavo arboris se abscondit, al- sionis, prcferens 14 lunam Aprilis co anno in pri-

tera pars vincentium more insequens, cum sibilo ma fcria fuisse ; quod oninino falsum esl, quia se-

circumstrepebaty donec circumjecto ab hominibus cundum fidem evangclii eo anno luna 14 Apri-

igne omnes concrematae sunt. lis fuit in 5 feria, et in G feria luna 15 [8 Kal.

1060. R. 4. F. 92. (dO.) Aprilis '^'] Dominus passus cst. Exercitus multus a
(Cf. Mar.) Gerardus Florentiae episcopus, qni ct Galliis in Hispanias ad debellandos Saraccnos pro-

Nicholaus, Romanae aecclesiaj 131«»«8 presidct (378) ficiscitur; sed omni regione a Saracenis vastala,

(A. Leod.) Heinricus rex Francorum obit (279), urgenle fame inefticax revertilur.

Philippusfiiius ejus post eumrcgnat annis 49 ^^^ 1604. 8. 4.

1061. 5. 1. (Mak.) Ciclus magnus annorum 532 bis a Christi
|Mar.) Marianus crhonographus "s claret ; qui a nalivilatc cxactus, tertio mcipit. Alexander Lucensis

Scottia in Gailias veniens, Coloniae factus mona- .. episcopus Romanae aecciesiae 153«8 "* presidet (282).
chus, primo apud Fuldam, postea apud Moguntiam Conlra quem Cadelo Parmensis cpiscopus papatum
redusus est. ambiens, magno scandalo ecclesiye fuit; quia longa

1062. 9. 2. in'er cos concertatio etiam usque ad homicidia pro-
Anno episcopus Coioniensis consiiio primorum rupit '^*,

regni indigne ferentium, per Agnetem matrem im- 1065. 9. 5.

peratoris Heinrici regnum non viriliter gubernari, {10.) Fritlcrico duce morluo, Godefridum ducalum

puenim violenter et industrie captum sub tutela sua rccepil (283). Ilerardus rex Anglorum obil, eiquc

accepit, et imperiiregimen a matre ejus amovit; et Araldus succedil Multi usque ad septem milia

de hac re coram cunctis ratione reddita, gratiam orandi voto Hierosolimam petentcs, ab Arabitis in

domini sui imperatoris recepit, et per ipsum filium parasceve in quodam castcllo obscssi sunt, ct ita

ad gratiam matris ejus rediil. At imperatrix neces- occisi aut vulnerati sunt, ut dc scptem ct eo am-

sitatem verlens in voluntatem, ut obstrueret os lo- plius milibus vix duo milia rcversi sinl.

quentinm ^^ de se iniqua, non solum honore regni, 1966. 10. 6.

sed ctiam onere seculi rejccto, Romse ad limina (7^.) Cometes apparuit tota paschali ebdomnda.

apostolorum se contulit(280J, ibiqueusquead finem Harwich rex Norldanymbrorum (28i) cum niille
vitie (281) omoibus bonis cxemplo et miraculo fuit. ^ pcnc navibus vcnil in An<;liam regnaturus, cl in

1063. 7. 3. urbe Eburaci plus quam mille laicos, ccntum pre-
Hoc anuo fmitur maguus ciclus **° annorum 532, sbileros de Anglis occidil. Cui Aroldus rex Anj^lo-

continens ciclos deccnnovcnnales 28, qui ad om- rum cum seplem lcgionibus supervcniens, eum cum

nem rationem paschalis compoti omnino utilis, ab multis occidit. Inlcrim Guillclmus conics Norlman-

evo in evum in semet ipsum sine errore revolvilur. norum cum Francis Angliam intrat, et conserto

VARIifi LECTIONES.

^ numerus utrum eadem manu, qua reliqua, fuerit scriptus, an postea suppletus, non jam certo apparet ;
quum ante duo fere saxula hcec atramento superducto renovata sint, ut melius legerentur *•• ita 1 . Cl . 3.
henoroffraphus D. **• lequentium 1. ^^^ postfuec dionisii erasum in i, ***acW. 16. rell, prceter A. '** ita 1
rell ; CLX.D. •♦^ Post hiec erasis lineis duabus et dimidia. Anselmus rasuras itiscripsit ; Domnus Hcrimannus
nobili Alcmaunorum prosapia procreatus, h6c anno suum compotum edidit, et famosissimam dc naturali
Iuna3 discursu questionem subtiiisssime investigatam absolvit; qui a prima fcrc SRlate a rcnibus deorsum con-
tractus, et toto vitae suse tempore ambulandi usu privatus, quia hoc Dei flagellum patientissime tulit, et
insuper ei gratias egit, absque humano magisterio in omni libcrali scicntia novus Dei dono philosophus ap-
pamil. Erat autem moribus tranquillissimus, caritate diffusus, scientia, ({uod apud alios rarum est, beni-
volus, affabilis omnibus, pauperum cura sollicitus, virginilatis castitatc integerrimus. Legantur eadem in
B3*. 4*. 4**. Ft. 2. 3. ^/ ab alia manu margini inscripta inB\.; at desunt reliquis omnibus. Quare dubium
esse nonpotestj quin Sigeberti non sint Eorum loco A. habet, qum infra a. 1067 omitiit: Scd Mantuae coW
lecla synodo, mcdiante Annone archiepiscopo Coloniensc, Alcxander se jurcjurando de symonia expur-
gans, in sede apostolica subrogatur, Caaelo vero ut symoniacus repudiatur. Ba^c igitur Sigebertum primo
edideratsub anm>1064; at in ultera revisione ad a. 1067 tramposuit Ceterum in codice S, LaurentU
Leod nunc Brux. 10563 chart. s, XV, qui inter varia opuscula continet etiam Hermanni computum, huic su-
perscripta, hirc loguntur: Epylogus de vita domni Herimanni contracti. Anno d. i. 1061. agente sextum im-
perii annum Henrico quarto, domnus Herimannus valde nobili etc. ut supra edidimus, usque ad castitate
inlcgerrimus Ego Henricus Wiziburgensis ecelesie a Dogoberto constructe monachus indignus, qui eum
vidi et audivi, scire volentibus conscripsi. Num hic est fons Ansdmi 7

N0Ti€.

(278) Eleclus d. 28 Deccmbr. 1058. * (282) Consecratu 30 Sept. 1061. Cadelo BasilcT

(279) D. 29 Jon. elcclus fuit die 2i Oct. 1061 .

(280) A. 1067, ut colligere licet ex Laroberlo ad (283) Lolharingiae infcrioris; cf. a 10i8, 1070.

a. 1071. Die 6 Martii 1067, fuit adhuc cum filio Ra- (28 i) Araldus, qui et Arbach vocabatur, rcx Nord-
tishone; cf. Hund. Metrop. Salisb. i 245. mannorum Marianus.

(iSt) D. 14 Dccembr. i077.

215

S16EBERTI GEM6LAGENS1S.

2i6

cum Anglis prelio, Araldum, cum mullis milibus J^ imperatoris, cujus soror nupserat Salomoni refre'
perimit, et regnat in Auglia annis 26. [\V, Tietb.) nantur.
Obiit sanctus Tietbaldus, in Vincentia Venelise urbe
reclusus •**.]

i067. R. 11. F. 7. A 1.

(K. S, Conr.) Cuono, qui et Conradus, primice-
rius Coloniensis, ab imperatore Heinrico susci-
piendum archiepiscopum Trevirorum missus, ca-
pitur a comite Trovirerum Deoderico, eta satelliii-
bus ejus in siiva duclus, de rupe tertio precipita-
tur et adhuc illesus, gladio transverberatur. Cor-
pus ejus ioliissilvaeoptegitur; quoda rustico inven-
tum ad villam defcrlur el sepelilur; inde a Deode-
rico Virdunensium episcopo transportatum ad Tole-
gium monaslerium, multis statim miracuiis a Deo

1071. IS. 11. 5.

Treviris in aecclesia sancti Paulini confessoris in

cripta subterranea invenitur corpus sancti Paulini ,

quod olim a Frigia, ubi exulaverat, reportatum ib»

a Felice episcopo **®, catenis ferreis fuerat suspcn-

sum, et juxta eum mulla corpora sanctorum; ad

dexteram scilicet cjus, Palmatius consul etpatricius

Trevirorum ; ad sinislram Tyrsus, unus de princi-

pibus Thebeae legionis,cum multisThebeorum inhac

urbe a Rictiovaro martyrizatus; ad caput septem

senatores urbis, Maxentius, Constantius, Crescen-

tius, Justinus, et tres fralres Leander, Alexander,

Sother ; ad pedes Ormisda, Papirius, Constans, Jo-

giorificatur (285). Romse duobus de papatu conten- n vianus. Et cum multi alii ibi jacerent, horum tan

dentibus, Mantuse synodus coUigitur (286) ; et me-
diante Annone Coloniense archiepiscopo, Alexander
se jurejurando de symonia expurgans, in sede apo-
stolica subrogatur, Cadelo vcro ut symoniacus re-
pudiatur '**.
1068. 12. 8. 2.

Deodericus comes Trevirorum, de martyrizato
Conone apud Deum et homines rcus, exiliatur ab
imperatore; ct suscepta peregrinatione Hierosoli-
mam eundi, quid de eo ct de omnibus, qui in comi-
tatu ejus pergebant, aclum sit, adhuc nescitur.
(Mar.) Uinc Francis, liic Scottis Angliam infestan-
tibus, Angli fame consumuntur, multi eorum etiam
humanis carnibus vescuntur.
1069. (1070 ) 13. 9. 3.

Fluminibus glaciali rigore constrictis, impcrator
Heinricus terram Lutitianorum ingressus, eos ni-
mia cede prosternit, et terram nimium depopulatur.
1070 ii. 10. 4

(A. Leod.) Gerardus dux Mosellanorum moritur.
Moritur etiam dux Godefridus (287). Gerardo filius
ejus Deodericus, Godefrido succedit tilius cjus Go-
dcfridus Gimbosns, etsi corpore exiguus, tamen
animo eximius. Ungari conlra Salomonem regem
suum rebellioncm meditantur; sed terrore Heinrici

tummodo nomina et tempus et dies Passionis aurea;
litteraB in pariete scripla; signabant; eosque omnes
sub Rictiovaro passos fuisse docebant. Godefridus
dux ulteriores Fresones bello aggressus, cos pene
ad intemecionem delet.
1072 16. 12. 6.

Balduino juniore Flandrensium comile defun-
cto **% Rotbertus, frater ejus, consensu Flandren-
sium contra Arnulfum fratruelem suum Flandriam
occupat. Arnulfus cum Philippo Francorum rege
occurril patruo suo Rotberto; ct pugna conserta,
Arnulfus perimilur. Philippus rex fuga liberatur,
el mullis occisis , Richildis , Arnulti mater,
illinc Rotbertus cnpitur; et altero pro allero
p relaxato, bellum inter eos vario eventu protra-
hitur
1073. 17. 13. 7.

(Mar.) Inhoc anno duobus magnis annis a 15 anno
Tyberii cesaris revolutis, omnia secundum cursum
solis et lunae concordant illi anno, quo baptizatus
est Jesus Christus; id cst 8 Idus Januar., die domi
nico cpiphaniai, initium jejunii ejus in secunda fe-
ria, teniptatio ejus 15 Kal. Mart. in 6 feria (Ib.)
Hildibrandus archidiaconus Romanorum, qui et
Grcgorius, Romanae jecclesiaj 133"8 presidet (288.)

VARliE LECTlOiNES.

^^^ addit manus pulchrn, fortasse Anselmi: rdL.pneter ^., qui ea jam sub anno pr(vcedenti iUihabet
Obiil sanctus Tictbaldus heremita et monachus. "« — rcpudiatur desunt uni A. /n 1. eodem, quo
reiiqua, exarata suntet calamo et atramento; neque in margine ibi additum quicquam, ncc erasum. ita
interpungit 1. «*^ B. i, F. c. d. desunt B3». 4*., qui reliqua hujus anni initio prcecedentU collocant, praRce-
dentis verba Godcfridus. — dclet sub anno ponunt,

(285) Occisus fuit a. 1064, secundum Marianum ; n quod nemo vidisse polest, credi quidem posse,
il. Jun. 1066, secundum ViUm S. Conradi auctore sciri non posse, ipse laudabili circumspectionc nil

~ -- ^radere voluit, nisi quod certum erat: quidde eo

actum sit, adhuc nescitur,

(286) Cf. Stenzel Frauk Kaiser, ii, 137. Giese-
breclit Annales Altahenses, in appcndice. E codici-

coaevo Theoderico monacho Tholeiensi, in Aclis SS.
Jun. 1, 127, ex qua luec omnia noster excerpsit.
Quae autem sub insequenti anno narrat de Deode-
rico, neque ex Vita, neque ex Lamberto aliove
auctore superstite sumpsit. Apud Marianum Icge-
bat : Ipse comes penitentiam agens Jerosohjmam per»
gens, vitam finivit, et omnes consentanei ejus malor
inorte perierunt ; in Vita ante a. 1060 scripta: nau-
fragium passus, motus incurrit maris. Idcm Ber-
noldus tradit. Hhdc igitur opinio tunc plurimum vi-
gebat, neque ignota Tucrit Sigebcrto, qiii Vitam le-
git atquc cxcerpsit. At considcrans, de naufragio

bus apparet Sigebertum hanc synodum primum a.
lOOi ascripsisse, deinde ad a. 1067 transposuissc.
Omnino tamen in tempore rebus gestis ascribendo
Sigebcrti auctoritalcm nullam esse, plurirais jam in
locis vidimus ; cf. a. 1082.

(287) Lotharingise inferioris, d. 24 Dcc. i069.

(288) Electus d. 22 April., consecratus d. 29
Junii

«17

CHRONICA.

2i8

Herimanntts Leodicensis fit Mettensium episcopus. A n^ine oblationum artificiosius mnnera accipiuut;

Duobus fratribus Russorum rcgibus de regno con-
tendentibus, aiter eorum a consortio rcgui pulsus,
intcrpellat Hcinricum imperatorem (289), se et re-
gnum Russorum ei subniittens, si cjus auxilio re-
gno resituerclur. Sed in frustra fuit; quia gravis-
sima in imperio Romano orta dissensio monebat
magis sua tueri, quam aiiena adquirere. Saxones
enim multis ct magnis injuriis et injustitiis ab im<
peratore affccti, contra eum rebeiiant; ad quos de-
bellandos iniperator intendit.

i074 R. 18. F. U. A. 8.

(Cf. Sig, ep. De presb. conjug. ex Marino.) Gre-
gorius papa cclebratasynodo symoniacos analhema-
tizavit, et uxoratos sacerdotes a divino officio rcmo-

porro continentiam paucis tenenlibus, aliquibus
eam modo causa questus ac jactantia^ simuiantibus,
multis incontincntiam perjurio aut multipliciori
adulterio cumulantihus; ad hoc hac oportunitate
laicis insurgenlibus contpa sacros ordinea, et se ab
omni Hpcclcsiastica subjecliono exculientibus. Laici
sacra mislcria temcrant el dc his dis|)utan! ; infanles
baplizanl, sordido humoro aurium pro sacro oleo et
crismate utcntes; in cxlremo vitie viaticum domi-
nicum ct usitatum «Tccltsi:e ohscquium sepuiturae a
prcsbitorisconjugatisaccipcrc parvipeiulunl; decimas
presbiterisdeputatas igni cremant ; et ulin uuo cetera
pcrpendas, lairi corpus Domini a prosbiteris conju-
gatis consccralum sepe podihus conculcaverunt, et

vil,etlaicismissam eorumaudircinterdixil'*', novo '^sanguinem Domiui volunlaric effudcrunl, ct mulla

exemplo, etut mullis visum oslinconsideratopreju-
dicio, contra sanctorum palrum sentonliam f289'),
qui scripserunt, quod sacramcnta quae in aBCclesia
fiunt baptismus sciiicct, crisma, corpus et sanguis
Christi, Spiritu sancto lalenler operante eorundcm
sacramentorum efiectum, seu pcr honos, seu per
nialosintra Dei aecclesiam dispensentur, tamen quia
Spirilns sanctus mistice illa vivificat, nec bonorum
meritis dispensatorum amplificantur, nec malorum
peccatis attenuantur. Unde est: Uic est qui baptizat.
Ex qua re tam grave oritur scandalum, ut nullius
lieresis tempore sancta secclesia graviori scismate dis-
cisa sit (289**). his pro justitia, illis contra justitiam

alia contra jus et fas gesta sunt in «cclesia ; et hac
occasione multi pscudomagistri cxurgcntos in a^ccle-
sia, profanis novitatibus plebem ab aecclesiastica
disciplina avertunt.

i075. 19. 15. 0.

{A Leod.) Heinricus impcrator Saxoncs gravis-
sinio prelio vincit (290), eosque itcrata expeditione
perurgens, cunctos eorum principes, episcopos, du-
ccs, comites ceterosque potentes, ad deditionem
coegit. Ungari contra impcratorcm rebellanl, re-
gemque suum Salomonem regno doturbatum. sub
diutina custodia excruciant (Ib ) Deoduinus episco-

pus Leodiccnsium obit, cui Hcinricus vita ct genere
agentibus; aliis symonia non declinantibus, aliis ^ nobilis succedit. (Mar.) Anno archiepiscopus Colo-
notam avaritisB honesto nomine pretcxentibus dum ^^ niensis obit (201), quia parochiam suam rebus el
hoc quod se gratis dare jactant, sub caritatis nomine monasteriis a se fundatis ampliavit, inler qu» pre-
vendunt, ct ul de Montanis dicit Eusebius, sub no- minet cenobium Sigcbergense **'.

VARIiE LECTIONES.
**« sequentia hujus anni desunt C3*. 4*. «^» Deoduinus — Sigebergense desunt D.

NOTiE.

(289) Demctrius, anno i07o ineunte. error est. Schisma estortum anno 1076, in conventu

(289*) Errat gravitcr Sigebertus ct in facto ct Wormaliensi et l^rixftnsi an. 1080, in^uo et xxx

iu jure. In facto, quando asscrit papam Grcgorium

Vllcredidisse sacramcnta ab excommunicatis prcs-

sbyleris confecta, nulla et irrita esse, et ideo papam
vetuisse laicis ut ne assistorcnt sacriticiisconjugato-
rum ab ipso excommunicatorum. Et antecedensel
consequens falsum est. Id jam sjcculo xi dcmonstra-
vil Bcrnaldus Constantiensis prcsbyter in Apologe-
tico, scripto pro fioc interdicto Gregorii VII, Dc non

opiscopi* Guibertum excommunicatum.Ravcnnatcn-
scm archiepiscopum, conslituerunl anlipapam con-
tra Gregorium Vil, a se ipsis antc agnitum papam,
Causa autemqiiae Henricum impulitad hoc schisma,
non fuit interdictum incontincnlia? clcricalis, quod
non langcbat rcgcm, sed interdictum Simoniacae
collationis digniiatum Ecclesi», quas a se vilandas
promiserat, pa»nitens de invasione Ecclesiarum,

assistcndo sacrificiis cxconimunicatorum, quod in- scriplis litteris anno 1074 Henricus IV, qui Grego-
terdictum vere a pontifice lalum tuit anno 1071, in T% rio Vll et E

synodo, eo ex fine ut conjugati presbyteri salubri
ruborc perfundcrentur ad pcrnitcntianr de sua in-
continentia, sicuti cujusvis excommunicationis finis
esl, eviiatio oinnis commcrcii cum excommunicato
juxta apostolos Paulum ct Joannem. Causa vero a
Sigebcrlo vel ficta, vol aliunde accepta, falsissima
est, cum nullus pontifcx sacramcnla excommunicati
irrita esse censuerit. Romani pontifices baptismum
ab haeretico, imo a Judaeo et ethnico collatum scm-
per validum censuerunt. Ilem si quis presbyter in
hsercsiui aut schisma lapsus fuissel, ut excommu-
nicatus, eucharistiam valide potuisse conficere,
Demo unquam negavit. Idem Baronius in Annal. ad
hunc annum i074, numcro XL, paucis, sed eviden-
ter demonslravit, et nrobationcs facti certi afferre
supervacaneum est. Nihil i^itur conlra Patruni sen-
tentiam, nihU inconsiderati est in eo Gregoriano
interdicto. Hartzhkih. ConciL Germ., i. III, p. 234.
(289**)Exeo iuterdictoschisma fuisse ortumgravit

Ecclesiai se obsecuturuin spopondit. Huic
promissioni cum rex non staret, cilavit cum papa
Komam ad dicendam causam; et hacc citatio
fuit ultinius stimulus ad unitatem rumpeudam et
antipapam oblrudendum — Scandala qu* ex re-
bcllionc pcrduellium subditorum sequuntur ad pro-
mulgationom justic legis, non debent papam de-
lerrorc ah ofticio suo^ Sic Christus D. N , publicato
vel instaurato primaevo edicto de monogamia yiri
unius, et uxoris unius, polygamos Judseos graviter
offcnditet Pharissei sua ex 'malitia fuerunt scandali-
zati, usquc adeo ul palam diceretur, non expedire
matrimonium, si ea cst causa et obligatio conjuffum.
An propterea Chrislus ecssit polygami» introducl»
pcr conniventiam Mosaicam? Sic Grcgorius VII
ubique urget et inculcat jntcrdictum juxta decrela
S$. Patrum in eonciliis Nicseno et aliis, qme Ber-
naldus et aHi dudum congresserant lo. Urid.

(290) Ad Unstruotam, d. 9. Junii 1075.

f291)D. 4.Dec. 1015.

1076.

SIG£BERT1 GEMBUCENSIS.

220

R. 20.

F. 16.

AIO.

^ Moguntiae in regem benedixit; etfacla aMoguutinfs
seditione contra eos, Rodulfus cum archiepiscopo
noclu aufugit. Hildibrandus papa omnes adversan-
tes imperatori absolvit ab infidelitate et perjurio.
Imperator, Alpium aditibus contra se ubique muni-
tis, omnes eorum insidias frustratus, statim per
Aquileiam venit Radisponam (297), et Rodulfum
adortus, cum fugere compulit, et iterala expedt-
tione Sueviam dcpopulatur.

1078. 22. 18. 12.

(Mar.) Heinricus imperator Sueviam pervagatus,
castella frangit, et omnia depopulando, inimicis suis
formidinem, amicis addit forlitudinem, et multos,
qui ex desperatione rerum a sc dcfecerant, ad te

Gregorius papa totus in Heinricum imperatorem
invehitur, et quoscunque potest ab eo verbis et
scriptis avertit ; animum eliam .Vgnetis matris ip-
sius ab eo alienat. (A. Leod.) Sicarius in Fresonia
Godefridum ducem perimit "• (292(. Hoc anno, qui
cst 13 annus primi decennovennalis cicli in repe-
tilo magno anno Dionisii, duobus magnis annis a
passione Domini revolutis, omnia quae ad cursum
solis et lunae speclant, anno dominicar; passionis
concordant. Unde apparel, quod Dionisius non recte
annos Domini ciclo suo annexuit. Quia enim ab
anno Domini 532 ciclum suum orditus est, nimi-
rum intendit, Christum fuisse natum anno secundo
prioris magni anni; ac per hoc hic annus anno do- |. retrahit Herimannus episcopus, Hildibrando papae

' • •• I Jl.*l • mJ 1 • f J 4 i_ • . •

minicae passionis concordans, debuisset esse magni
cicli annus non 13, sed 33, quia is fuit annus pas-
sionis Domini. Et per hanc consequenliam solaris
et lunaris ciirsus, concordantcm evangelicae veritati,
Dionisius posuit nativitatcm Christi viginti, uno an-
nis tardius quam dcbuit. (Ib.) Gelu magnum a Ka-
lcndis Novembris usque ad aequinoctium ver-
nale "*.

1077. 21. 17. 11.

(Mar.) Hcinricus imperalor coacto Wormaciae
concilio 2i episcoporum et multorum primalum
rcgui dcccrni jubct (293), omnia decrcta et facla
Hildibrandi *•'* papfe irrila esse debcrc; ibique om-
nes preter paucos Hiidibrandum abjurant, eumque

ad animam confederatus ac per hoc imperatori re-
bellis, Mettensi urbe pellitur.

1079. (1080.) 23. 19. 13.

(Mar.) Hoc tempore in oriente Turci super Ara-
bes et Saracenos invalueranl, et Armeniam et Si-
riam incursantes, multas urbes et ipsam Antiocliiam
capiunt. (/^.) Heinricusimperator inpentecoste (idS)
conventu habito Moguntiae, deccrnit Hildibrandum
a papatu esse deponendum ; et Langobardiam pc-
tens (299), Guicbertum Ravennae archiepiscopum
pro Hildibrando papam designat.

1080. 24. 20. 14.
Hildibrandus papa quasi divinitus revelatum sibi

predixit, hoc anno falsum regem esse moritu-

papatu abdicandum csse judicant. (Ib,) Hildibran- ^ rum (300). Et verum quidem predixil, sed fefellit

A,t^ <v^^^t__ !-_ _ ~ _. 1 ~ _. -_ II—: 1 r» ^^ Aiim A t\ fn\c<f\ mnrrn nmnlnrktmitrt eAAiinrliim oiltim 17/^IIa

dus econlra imperatorcm Heinricum Romae excom-
municat.(29i), sub hoc optcntu, ut primates regni
qucisijusta cx causa excommunicato rcgi contra-
dicant. Dominica palmarum circa horam sextam se-
rcno celu stella apparuit. Principibus Saxonum, qui
in deditionc imperatoris erant, rclaxatis per eos
quibus commissi erant, Saxones rebellant instinctu
Hildibrandi papae. Ipse papa occurrens imperatori
in Langobardia, sub falsa eum pace absolvit (295).
Omnes enim qui prius Hildibrandum abjuraverant,
penurio perjurium cumulantes, imperatorem abju-
rant, et Rodulfum ducem Burgundionuni super se
regem statuunt (296);corona ei a papa missa, cui
erat inscriptum : Pelra dedit Petro, Petrus diadema
Bodulfo, (Mar.j Hunc Sigifridus archiepiscopus

eum de falso rege conjectura secundum suum velle
super Heinrico rege interpretata "'. (A Leod.) Rex
enim Hcinricus Saxonibus gravi prclio congredilur,
et in congrcssu falsus rex Rodulfus cum multis
Saxoniae principibus extinguitur (301). (Mar.) Mo-
guncia magnum terraemotum persensit Kalendis
Decembris.

108t. 25. 21. 15.

{Ib ) Moguncia ex maxima parte incendio confla-
gravit. Magnus terraemotus cum gravi terrae mugitu
factus est 6 Kal. Aprilis (A. Leod.) prima hora
noctis, portendens forte imminens malum, quod in
toto orbe insonuit, et unde terra doluit et dolet.
(Ib.) Heinricus cnim imperator ad dcbellandum pa-
pam Hildibrandum Italiam petit; contra quem papa

VARIiE LECTIONES.

*^^inra$ura uniusUnena \^. ut videtur ; rdl. prmter A. "Mn mcdio Aprilis mensis superscripsit alia
manus cequalis. Ita legunt B3*. Cl. 2*. 3. 4*. Postlia^ delata sunt qiurdam qux inter hunc et sequentem
annum interposita fuerant. A. ea ita exhibet: Godefridus dux in Fresonia a sicario perimitur. «• Gre-

gorium ab hoc inde anno comtanter vocat B3*.

*5* Hildibrandus — interpretatateMn^ B4* 4**.
NOT^.

(292; Androverpiaj id perpetratum tradunt alii.

(293) D. 24 Januar. 1076.

(294) Mense Febr. 1076.

(295) D.28Jan. 1077.

(296) D. 15Mart.l077.

(297) Mense Maio.

(298) D. 12Maii.

(299) Vel potius Brixiniam,d. 25 Jun. 1080.
(300) Gregorius VII, ipsc scripsit episcopo Tri-
dentino (Eccard. ii, \76): Festum beati Petri non

Dprius transeundum, quam in cunctorum notitia cer^
tissims clareat, illum justissime esse excommuniea^
tum. Bonizo totus Gregorio VH deditus: In secun-
da feria post pasca apud S. Petrum, cum regem
excommunicasset, adjecit : Omnibus vobis notum sit,
quod si usque ad festivitatem S. Petri Henricus non
resipuerit, mortuus erit aut depositus. Quod ei hoc
non fuerit, mihi credi amplius non oportet. (QEfele
SS, Boic. I, 819 )
(301) D. 15 Oct. 1080.

2»

CHRONICA.

222

urbibas et castellis miinitiSf se ad rebeUanduin ac- X qaod gravius esl, in loco viventis episcopi aliquem

cingit, eumque Romam hostiliter adeuntem non re-
cipit.

1082, R. 26. F. 22. A. 16.

Heinricus imperator expugnatis urbibus et castcl-
iis, quiB contra se pro Hildibrando erant, Romam
Leonianani obsidet {Ib.) In Gallia (301; Heriman-
nus, miles Herimanni episcopi, corona sibi impo-
sita (303), post Rodulfum in Saxonia tirannidem
exercet. Marianus Scoltus chronicam suam a Chri-
sti nativitatc inchoatam usque ad hunc annum per-
duxit, qui eralaetatis suae annus 56, multum labo-
rans corrigere errorcm de annis Domini, qui inve-
nitur in ciclo Dionisii ; quod faeile est videre hinc
positisab co arinis Domini sccundum ciclum Dio-

sufFectum conlra canonicam aucloritatem Jagere ; e|
cetera id gcnus •*♦, Heinricus rex patricius Roma-
norum conslituilur, {A, Leod.) et a Clementc in im-
peratorem benedicitur *55 (308).

1085/ 29. 25. 19.

Heinricus imperalor Mogunciae regali et syncdali
conventu coaclo (308), cxigit ab omnibus, ut Hil-
dibrandi deposilionem ct Guicbcrti ordinalionem
subscripto approbcnt. Cui aliqui manu ctoro faven-
tes. corde tamen Hillibrando adherehant. Heriman-
nus Metlensis, sibi absenti abjudicalo cpiscopatu,
iterum urbc pellilur. Imperalor in cpiscopatu Mct-
tensi unum et allerum merccnarium supposuit, sed
oves Christi non audierunt vocem alienorum {Ib.)

nisii, allrinsecus autem secundum veritatem evan- B Imperalor Saxones aggreditur (309) ; illi pacem pe-

gelii.

1083. 27. 23. 17.

{Ib.) Heinricus impcrator Roma Leoniana capta,
Romam obsidet. Condicta inter impcratorem et pa-
pam die ad causam inter eos discernendam, cum
pax dissimulante papa inter eos non conveniret,
Romani et multi Italise episcopi a papa desciscunt ;
qui fugiens ad Nortmannosse contulit (30i).

1084. 28. 24. 18.

(Ib^^^ Romani imperatorem Heinricum urbe re-
cipiunt (305) ; et eorum judicio Hildibrandus papa
abdicatur, etGuichertus Ravennarum archiepisco-
pus in sedem apostolicam intronizatus (306) Clc-

tunt ct impetrant, pacti ut omnibus pro hac rcbel-
lione proscriptis sua restituantur. Quod quia factum
non cst, ilerum rebellant (310), incentore pre cun-
ctis Egberto comite, imperatoris consanguineo.
Gualcherus ex clero sancti Lantberli in Anglia
episcopus, Anglorum odiis innocens impetitur, et
in celebrando missam ab eis quasi allcr Slepha-
nus papa martirizatur. Hildibrandus papa apud
Salernum exulans, moritur (311). Dc hoc ila scri-
ptum repperi : Volumns vos scire, qui oscclesiasti'
cce curoe soUiciU estis, quod domnus aposlolicus
Hildibrandus nunc in extremis suis itd se vocuvit
unum de 12 cardinalibus, quem multum diligebat

mens nominatur ; hisqui pro imperatoreerant, con- pre ceteriSy et confessus est Deo et sancto Petro et toti
tendentibus, juste Hildibrandum esse ileposiiixm ^ cecclesiw, se vMi pecc:is$e in pastorali cura, quas

tanquam majestatis reum, qui contra imperatorem
alium regcm ordinaverit, ot rebeilandi audaclam
adsumpserit ; his autem qui contra sentiebant, re-
claroanlibus, universalem papam non universali
concilio, paucorum judicio, laicaii censura, impe-
riaii potentia, non posse a pontificatu amovcri ; et

ei ad regendum commv^sa erat, et suadente diabolo
contra humammgenus odiumeliram concitasse, post-
ea vero sententiam qure in urbe terrarum cjfusa eU,
pro au^mcnt) christianitalis cepisse dicebat. Tunc
demum mmt predtctum confessorem suum ad impe-
ratorem.et ad totam ascclesiam, ut optaret iUi indul-

\mM LECTiONES.

•** his qui pro — genus D. **« Uic in I. cum quatemione, quem integrum scripsit, desinit mmus
secufida, Seciuentem duernimiem exaravit tertia perpulchra.

(302) Rhenana. ' paginse inscripla legilur eadem epislola in codicc

(303) Goslariae, d. 26 Dec. 1081. Electus fuerat Musei BritanniciCotton. NeroC. v. qui jam s. xi csse
d. 9Aug. 1081 perhibetur ; cf Archiv. vii, 73. — Uajc palino-

(304) A. 1084. -. dia Gregorii moricnlis tam ccrto conficla csl quam
(3i'5) D. 21 MarL U certum est Vlctorem Ili succcssorcm, qui morienti

(306) D. 24 Mart.

(307j D. 31 Mart.

(308; D. 4 4Mai 1085.

(309) Ineunte Julio.

(310 Septembri,

(311) 25 Mai. Sequens epistola fatsa quidem est,
nec lamen a Sigeberto ipso efticta ; nam legitur quo-
c|uc apud Florentium Wigornienscm ad a. 1084 (ubi
ioitio deest: Volumus v. s. q. e c s, estis, in fine
nddiiur : teste Moguntino archiepiscopo, nec multo
po$t obiit cf. Mon. S. S. v, 503). A oostro igitur
non sumpsit Florentius. Utrique notam fuisse credo
non ex Iibro quodam, sed eo modoquo multa talia
valgataet propa^ata videmus illis temporibus, ut
vacuo codiciK c^usdam spatio inscripta cum hoc
servarcutur, propagarentur ; quo modo tot decreto
pontificum, epistolas varias, leges, notitias de bellis
sacriSy ete., servatas hahemus. Eodem modo primae

astilit, et Urbanum II, testatos esse (xregorium in-
haisisse et immortuum suis anathematis contra Wic-
bcrtum Heinricum, ot simoniacos, cl incontinentes
clericos. nisi rcsipiscercnt, quam cerlo ab omnibus
Hisloriographis refertur hiec fuisse suprema niori-
turi vcrba : Dilexi justitiam et odi iniquitatem,pro-
ptera morior in exsilio.

Illustrissimus Baronius credit a Wiberlo aut Wi-
berligregali aliquo in suo conciliabulo confictam
fuisse hanc poenitenliam S. Gregorii VII, cujus mi-
racula orbi illucessebant (Annal tomo XI, ad au-
num 1084, n. 12). Adversarii sancti Gregorii, anno
1085 in Quedlinburgcnsi synodo excommunicatiy
erant Hugo Blancus, ^u Albus cognominatns,
Joannes Portensis exepiscopus. Petrus excancella-
rius pseudocardinales, Guiberti antipapse fautores :
Liemarus Bremensis, Udo Hildenesheimensis, Qtto
Constantiensis. Burchardus BasilcensiSi Hutiman-

223

SlGEBERTl GEMBLACENSIS.

tt4

gentiam, quia finem vitce sues aspiciebal, Et tam cito J^ gnum et sacerdotmm dissentit, dam alter altenim

induehat se angelicam vestem, et dimisit ac dissolvU
vincula ommum bannorum suorum imperatori et
amni populo christiano, vivis et defunctis, clericis
et laicis ; et jussit suos abire de domo Deoderici. et
amicos imperatoris ascendere.

1086. R. 30. F.26. A. 20.

Saxoncs urhem Wirziburch obsidentes, ut cpisco-
pum ipsius Albcronem a civibus expulsum resti-
tuant sedi suje, Heinricus imperator aggrcditur.
Sed cxercitus cjus divinitus extcrritus ccssit, et
ccciderunl cx eis plus quam 4 milia, a parte Saxo-
num 14 tantum occisis(312). Niimia aquarum inun-
datio mullis in locis damno ctpericulo fuit.ln llalia
tanta diiuvics fuit, ut rupes liquore aquarum disso-

excommanicat, alter alterius exeommunicationem
aut cx causae aut ex personse prcjudicio despicit ; et
dum aller in alterum excommunicandi auctoritate
magis ex suo libitu, quam ex justitiae respectu abu-
titur, auctoritas illius. qui dedit potestatem ligandi
ac solvendi, omnino despicitur (cf. Ep. Sig,). Nimi-
rum, ut pacc omnium bonorum dixerim, hsec sola
novitas, ne dicam heresis, necdum in mundo emer-
scrat, ul sacerdoles iliius, qui dicit regi apostata,
et qui regnare facit ypocritam propter peccata po-
puli, doccant populum, quod malis regibus nuliam
debeantsubjcctioncm, et licetcis sacramenlum fide-
iitalis feccrint, nuliam tamen fidelitatem debeant,
nec perjuri dicantur, qui contra regem senserint ;

lut», plures villas ruina sua exlcrminarent Casi- " imo qui regi paruerit pro exc^mmunicato habeatur,

nensium abbas Desiderius, qui et Viclor, contra
Clemenlem fil papn, scd dissentcria dissolutus,
non multo post moritur (313). Anselmus Luccnsis
episcopus, llildibrandi papae c-oopcrator indefessus,
apud Mantuam exulans moritur (313) ; qui in Hiere-
miam et in Psalmos tractatus edidit, ct doctrinam
Hildibrandi libro luculcnto confirmavit ; cujus .san-
ctitas miraculis dcclarata cst. Domesticae avcs, pa-
voncs, gaHince et auca?, adomibus se extraneantes,
fiunt silvaticte.

1087. 31. 27. 2».

Intcr imperatorcm et Saxoncs vario evontu pius
vice simplici pugnatur. (Transl. S. Nic ) In Italia
Venetianis meditantibus auferre corpus sancti Ni- tanlur.
cholai aMyrca Lyciae a Turcis dcsolata, preocupa- C ^qqq

qui contra rcgem fecerit, a noxa injustitiae et perju-
rii absolvatur.

1089.(1000.) 33 29. 23.

(A. Leod.) Coloniae post Siguinum Hcrimannus
ordinatur archiepiscopus (317). Godefrido (318),
Godefridi Gimbosi ex sorore nepoti, tandem datur
ducatus Lotharingiee (Ib.) Annus pestilens, maxime
in occidentali parte Lotharingiae ; ubi multi, sacro
igni interiora consumente computrescentes, exesis
menbris instar carbonum nigrescentibus, aut mise-
rahiliter moriuntur, aut manibus et pedibus putre-
factis truncati, miserabiliori vitse reservantur,
niulti vero nervorum contractione distorti tormen-

34.

verunt cos Varenses cives numero 45, ct ab Antio-
chiaMyicam venientcs, a4 monachis tantum ibi
inventis extorserunt sibi ostendi lumbam sancti ;
qua effracta, ossa sancti in oiei liquore natantia
inlegro numero extraxerunt, ct Varim cum gloria
attulerunt. Facia est haec transiatio anno 745 a de-
positione sancti Nicholai (315). Pisccs in aquis mo-
riunlur "•.

1088. 32. 28. 22.

In Hyspania rex Galliciae Amful Saracenos forti-
tcr dcbcllat, ct Tolctum, maximam corum urbem,
peraiiquot annos obsessam tandcm cxpugnat, et

30.

Hcinricus imperator ad debellandos adversantes
sibi Italiam repetit (319). Herimannus tyrannus a
Saxonia Lotharingiam repetens , ad concitandos
regni motus laborat. Qui dum muro castelli cujus-
dam incaute approximat, jacto de turri saxo in ca-
pite percutitur, ct moritur (320). Mettis corpus san-
cti Clementis, primi episcbpi ab apostolis illic ordi-
nati, inventum levatur. Herimannus cpiscopus per-
missu imperatoris aMettensibusurbe receptus, dum
post prandium liberaliler celebratum in lecto se re-
clinasse, mprtuus invenilur ^* (321). In Saxonia
Egbertus comcs, dum fidelesimperatoris bello inse-
quitur, et ipse perimitur. Sterilitas frugum terrs

cultum christianitatis in ea dilatat. Odo ex monacho

Cluniacensi episcopus Osliensis, contra imperatorem augescit, et fames paulatim irrepit.

ctGuicbertum fit papa, et Urbanus nominatur »" *^ 1091. 35. 31. 25.

(316). Hinc in secclesia scandala et in regno auge- (ib.) Ueinricus imperator in Italia castella et mu-

scunt discidia, dum alter ab altero dissidet, dum re- nitiones adversantium sibiexpugnat, Mantuam quo-

VARI^E LECTIONES.

"• Postfupc in 1. inter hunc et sequentem annum quoedam inscripta erant, jam erasa. *»' Sequentia hujus
anni omnia desuntbS*. C4*. Herimaonus — invenitur desunt D.

NOTiE.

nus Spirensis, Wecilo Moguntinus invasor, Sigefri-
dus Augustensis, Norbertus Curiensis, cum ardcn-
tibus candelis anathenr.atizati ; teste Bertoldo. Hisat
erant astuti, ad palinodiam Gregorio VII affingen-
dam in sequente conciliabulo Moguntino. Uartz-
HciM Conc. Germ. 111, 234.
(312)D. il Aug. 1086

&iS) D. 2i Naii 1086 elcctus, moritur d. 16
sept. 1067.

(314 D. 19 Mart

(315) Auel. Joanne archidiacono Barense, in Mo-
sanpri append. ad Surium p. 399.
(m D. 12. Mart.
(317; D. 25JuI.

(318 De Bullonio, filio Idae comitissae.
(319) M. Mart
^^20) M. Sept. 1088, teste Bernoldo
(32i)D. 4Haii.

CHRONICA.

zzu

que obsidet et capit (322). Donae mcinoriu; Hoinricus ^ sus 7 Idus Augusli cclipsis luuaa facla esl. [Ib.) Oc-

Leodicensium episcopus, amator pjicis el religionis
obit (323), cique Olbprlus cx clero cjusdem ajccle-
siaf^ succedit.

i092. R. 36. F. 32. A. 26.

Guilelmus rex Anglorum, vir singularis ccnsurae
et severitatis, obit (324). Guiielmus filius ejus suc-
ccdit. Incenloribus Saxonici belli oninibuspcnepcr-
cmptis, Saxones pertesi malorum, composita inter
se pace quiescunl ab omni motu bellorum. Westfali
Fresoniam aggressi, omnes pcnc a Frcsonibus pcri-
mnntur «« (323),

i093. 37. 33. 1.

Conradus filius imperatoris Heinrici in Italia se
ad patris sui advcrsarios conluiit; ct multis se a
patre ad Glium vertentibus, ha^c rcs priores patris
victorias multum offuscat^ el vires ejus attenuat.
Jaculum ignitum a meridie ad aquiloncm per cae-
lum ferri visum est Kalendis Augusti, prima hora
noclis.

1091. 38. 34 2.

{A, Leod ) In Gallia et Gcrmania gravis hominum
mortalitas facta cst. In italia illi,qui sc ad impcrato-
rcm ab hostibus cjus translulerant, co ad Galliam
(326) reverso, omnes peuc ad hoslcs cjus rursum
trauseunt, et munitioncs ab co cxpugnalas contra
eum muniunt.

1095. 39. 35. 3.

(Ib,) Fames diu concepta validissimc ingrava-
tur, et iit annus calamitosus, mullis fame labo-

cidentalcs populi, dolcnles loca sancla Hicrosolymis
a gentibus profanari, et Turcos ctiam tcrminos
chrislianorum jam mulla ex partc invasissc, innu-
mcrabilcs una aspiralione moli, ct mullis signis
sibi oslcnsis, alii ab aliis animati, duces, comites,
potcntcs, nobiles ac ignobiles, divilos cl paupcres,
liberi et servi, episcopi, elerici, niouachi, seucs et
juvencs eliam pueri et puellae, omnos uno auimo,
nullum ullo angariantc, undiquc concurrunt, ab
Hispania, a Provintia, ab Aquitania, a Britannia, a
Scotiia, ab Anglia, a Normannia, a Francia, a Lo-
tharingia, aBurgundia, a Germania, a Langobardia,
ab Apulia et ab aliis regnis; et virtute et signo
sancta^ crucis signati et armali, ultum ire parant
injurias Dei in hostes christiani nominis. El quanlo
quisquc hactenus ad exercendam mundi militiam
crat pronior, tanto nunc ad exercendam ullro Dei
militiam fit promptior. Firmissima pacc interim
ubique composila, et primo Judeos in urbibus, in
quibus erant, aggrcssi, cos ad credcndum Christo
compellunt, credcre nolentes bonis privanl, truci-
dant, aul urbibus eliminant. Aliqui post ad Juduis-
mum rcvolvunlur. Eminebant in hoc Dci hoslioo
dux Lotharingia; Godofridus et fratres cjus Eusta-
tius ct Balduinus, Balduinus comcs Monlcnsis, Ro-
berlus comes Flandrcnsis, Stcpnanus comes Bic-
sensis, Hugo fratcr regis Francorum, Rotbertus co-
mos Normanniae, Reimundus comcs de Sancti Egi-
dii, Bojamundus duxApuliac.

rantibus et paupcribus per furla ct inccndia ditiores ^ 1097. 41 37.

r>.

graviter vexanlibus. Cum valido ventorum turbine
etiam terra^motus factus est mcdia nocte, 4 Idus
septembris. Rcx Anglorum a fralribus suis bello sol-
licitatur iu Normannia ct Auglia. In multa terrarum
partc pridie Nonas Aprilis circa diluculum slellae
perplures simul dc coelo in tcrram cecidisse visae
sunt; inter quas uuam maximam labi in terra cum
quidam in Francia stupcrct, et notato loco ubi labi
visa est, cum aquam ibi fudissct, fumum cum fcr-
voris sono inde exire magis slupuit. Heinricus co-
mcs Lovanicnsis perimitur. In comitatu Namuccnsi
pancm subcinericium quasi sanguine infeclum vi-
dimus. Rex Ungarorum moritur '^^. {Ib.} Urbanus

per Burgundiam et Franciam habilis conciliis, Hil- D 109S. 42.

{Ib ) Cometes in occidcntoapparuit tola prima cb-
domada Octobris. Nimia aquarum inundatlonc au-
tunnalis satio impcditur, et sterilitas frugum terne
scquitur. Excrcitus Dci aggressus terminos pagano-
rum, virilitcr agit; primumquc eis fuil bcllum ad
pontem Pharphar tlumiuis , 9 Kal. Marlii , ubi
mulli Turcorum occisi sunt (327). Socundum eisfuit
bcllum apud Niceam, 3 Nonas Martii (328), in quo
etiam pagani victi sunt. (Ep. crucif. [329].) Ca[»la
ergo Nicea, capta cliam Laodicia, cum ossent plus
quam troceiita milia armalorum in exorcitu christia-
norum, lanta eis omnium rcrum suppctebat copia,
ut aries uuo nummo, bosvix 12nummis vcndcretur

38.

{Ib.) Obscssa Antiochia in tantum attenuati sunt
christiani propter omnium rerum penuriam, ut in
toto cxercitu vixcenlum boni equi invenircntur. Et
tamen quamvis cx dcsperationc rcrum mulff se sub-
Iraxcrint, multi etiam repatriaverinl, nono obsidio-

dibraudi decrcta renovat et confirmat; Philippum
regcm Francorum, qui vivenle uxorc sua supcr-
duxcrat allcrius vivcnti.s uxorcm, excommuuicat.

1096. 40. 30. 4.

Eclipsis luna; facta est 3 Idus Februarii. Rur-

VARL€ LECTiONES.
•»» WestfaH — perimuntur. desuni D. Totus annusdeest A. ««> R. U. m. desunt B3*. C4*.

NOTi€.

(322) D. 10 April. (328). Errat Sigebertus ; factum mense Maio.

(323) D. 31 Maii. HIRSCH.

(^) A. 1087. (329) Ad verbum desumpta ex epistola crucifero-

(325) D. 21 JuL rum ad Paschalem papam a. 1 100 data, apud Dode-

(326) I. e. Germaniam ut 1020, 10S(6. chinum a.1100; cf. Ekkehar a. 1098.
(337) Hoc falsum ; cf. Hirsch 130.

227

SIGEBERTl GEMBLACENSIS.

zzo

nis mense capta Antiochia, chrisliani a paganis vcrsa ^ servis suis ad se clamanlibus pugnantc, et nube eos

vicc obscssi, tanta fame afflicti sunl, ut vix aliqui
ab humanis carnibus se abstinerent. Scd confortati
a Deo per invenlam ipsius lanceam, a tempore apo-
stolorum non visam, ipsa lancea eos precedente,
obsessi obsessoribus concurrerunt 4 Kal. Julii, et
hoc terlio bello victoria adopti sunt. Quartum
bellum fuil cis in Romania Kalcndis Julii el ibi
Turci vicli sunt (330^. Commissa Auliochia duciBoja-
mundo, christiani propter vitandum lcdium et fa-
mem ct maxime propter discordias principum, pro-
ficiscuntur in Syriam, et expugnatis Marra et Barra
urbibus Saracenorum el multis regionum castellis,
tanta ibi rursum fame afflicti sunt, ut corpora Sa-
racennorum jam fctenlia comedere compulsi sint.

ab estu solisdcfendente, Saraceni solo christianorum
impctu lerriti, omncs projoclis armis fugcrunt. Et in
hoc sexto bello i Kal. Augusti facto (333) caesa sunt
centum milia paganorum ; in porta vero Ascalona»
suffocati sunt ad duo milia ; at eorum qui in mari
perierunt, et qui intcr spinela silvarum consumpti
sunt, numerus nescitur. Ducc Godcfrido electo ad
principandum remanentibus in Hierusalem, cetcri
principcsropatriant. Capta est autem Hierusalemposl
annos circiter 460, ex quo sub Eraclio imperatore
secunda vicc capta, possessa est a Saracenis ••'.
Sanctus Guicbertus in cenobio Gemmelacensi a se
fundato ad sopulchrum suum magnis clarescit mi-
raculis "^

(A. Leorf.) Cuonradus Vultrajcclensis episcopus fe- B ^jqo, n. U F 40. A 8. H. i.

ria 4 pascae post missam a se celebratara a quo-
dam suorum in domo sua perimitur "» (33i). Mul-
tis in locis 5 Kal Octobris coelum quasi arderc vi-
sum est noclurno tcmpore, ct secuta cst gravis ani-
malium pestilcntia, et segetes nimio imbre et auru-
gine corrupt* sunt.

1099, (HOO.) R. 43. F. 39. A. 7.

{A. Uod.) Coloniae post Herimannum Frederi-
cus ordinatur archiepiscopus *" (332). (Ep. crucif)
Exercilus Dei divino monitu in interiora Syriae pro-
fectus, larga Dei manu refocillatus est, quia civcs
et castellani illius regionis legatos cum multis dona-
riis premittebant, parati eliam opida velurbeseis
tradere. A quibus christiani securitate accepta et in-

Guicbcrtus et Urbanus, qui de papatu Romano
contendebant, moriendo finom faciunt suae conten-
tionis (334). Raginerus. qui et Paschalis, Romanaj
aecclesiie 158"» prcsidet (333). Guilelmus rex Anglo-
rum moritur; ciquc succedit in regno frater ejus
Heinricus. Godefridus dux Lotharicnsium et princeps
Hierosolimitanorum moritur (336). Balduinus fra-
ter ejus in principatu ci succcdit "*.

\m. 43. 41. 1. 1.

Conradus filius Hcinrici imperatoris adhuc patri
rebeilis, in Italia moritur (337). Heinricus impe-
rator Heinricum Lamburgensem adversantem sibi
debellat, et cxpugnatis ejus castellis, eum ad dcdi-
tionem cogit. Sed imperator ei mtlto summa gra-

diclo urbibus tributo, interim etiam multis eorum, ^ tiam suam redimenti, etiam ducatum Lotharingia

qui se substraxerant, ad eos apudTyrum recurrenti- donat.

bus, tandem perveniunt Hicrusalem. Eaque obscssa,

cum laborarent pre victus et maxime pre aqua; ino-

pia, omnes ex communi dccreto nudis pedibus co-

tidie orando circuibant urbcm. Octavo ergo talis

humiliationisdie, obsidionisautcm die 39, capta est

Hierusalem, Id Julii in 6 feria; et in templo Salo-

monis et in porticu ejus christiani cum paganis

quinto bcllo conserto, tanla in cis cede dcbaccati

sunt, ut in sanguine occisorum cquilarcnt usque ad

genuaequorum. Cum ordinatum csset, qui Hierusa-

lem debercnt retinere, principibus jam de patriando

agentihus, ecce rex Saraccnorum ad debellandos

eos veuit Ascalonam, cum ceutum milibus equitum

1102. 46. 42 2 2.
Roberto Flandrcnsium comite inquietante urbem

Cameracum, Heinricus impcrator contra eum pro-
ficiscitur; el aliquibus cjus castellis expugnatis, as-
peritale instantis hicmis redire compellitur.

1103. 47. 43. 3. 3
Heinricus imperator sedalis Saxonum motibus,

paccm in quadriennium constiluil '** (338). Leggia
gencrali convcntu habito, Robertus comes Flan-
drensis in gratiam imperatoris recipilur (339).

1104 48. 44. 4. 4.

HierosoIimita3 Accaron urbem capiunt.

1103.

49.

45.

et quadragentis milibus peditum. ftuibus cumoc-'' Hierosolimilae innumerabilem paganorum multi-
currissel cxercitus Domini, in quo non plus quam ludinem gloriosa victoria conterunt. Filius impcra-
5 miiia equitum et 13 milia peditum erant, Deo pro toris Heinrici a patre aversus (340), quosquos po-

VARIif: LECTIONES.

*" Cuonradus — perimiturdmnr D. "• C. p. H. F. o. a. desuut C4*. D. ««^ Capta — Saracenis desunt
A. "* Sanctus — miraculis desunt A. B«., 3. Cl. 2*. 3. 4 D /n codice 1. eadem manu exarata mnt, qua
reliqua. *^ moritur, post qucm frater ejus Balduinus principalur A. *^* Heinricus — constituit de-
sunt D.

NOTiE.

(330) Quartum — sunt de suo addidit Sigebertus;
led falsasunt. HIRSCH.
(331)D. 13ApriL1099.

(332) D. 23 Aug.

(333) Potius prid. Id Aug.

(334) Urbanus 11 obiit gL 29 Julii 1099, Guibertus
mense Sept. 1100.

(333) Electus d. 13 Aug 1099.

(336) D. 15 Jul.

(337) Mense Julio 1102.

(338) Moguntitc, d. 6. Jan.; cf. Mon. Legg. ii, 60.

(339) D. 29 Jun.

(340) D. 12Dec. 1104.

CHRONICA.

230

test ab coavertit, et sub optenlu inelioraudai rei \^ yon. Novembris ('d\\)tn sedem apostolicunn pro^

pablicae et restaurandae SBCclesiae, in eum insur-
git'". Excerptum cpislolae directse Heinrico impe-
ratori a Guarnero principe Anchonitano : Quidam
Rotnance cecclesim cleridi, qui pro religiosis et sa"
pienlibm habehantur, qui etiam HUdibrando papoB,
Odardo et Rainero familiariter adheserant, relicta
iUorum secta, quam erroneam esse tandem inteUexe-
rant, ad satisfactionem sanctce cecclesuB vene-
rant. Hujus rei maxima causa fuit^ quia Raine-
rum papam lollutum esse symaniaca heresi pro
certo compertum habebant. Infainabatur enim publice
tpse Rainerus, quod dum fuisset abbas sancti Lau-
rentii, prioratum ejusdem aseclesuB vendiderit cuidam
nwnac/w^iOsolidis ;qucd ipse di/fiteri non potuit, In-

motus et SUvester quartus appeUatns est. Pascalis
papa inlerim transiens ad Gallias, exercet synodales
causas, et nou apparcnle nola simonia^ a Komanis
sibi in|uste injecta, honoratur apostolica dignitate.
At Maginolfus invasionis reus, non muUo post re*
probatur a Homanis, et fama nominis ojus evanuit.

tiOG. H. 50. P.Aii. A. 0. H. 6.

-i. Non. Februariistella per diemvisa est in coelo,
ab hora tertia usque ad horam nonam, quasi cubito
dislans a solc. 2 Idus Februarii apod Barum ItaliGe
steilx visae sunt iu coelopcr diem» nunc quasi inter
se concurrentes, nunc quasi in terram cadentes.
Toto pene mense Februario comeles apparuit *••.
Heinricus lilius impcratoris, conira jus naturse et fas

famabatur etiam, quod post Odardum ambiens pupa' " legum in patrem insurgens, quam indigne eum tra-

tum^ promiserit pacto et sacramento Gregorio comiti
Tusculanensi et fitio ejus Theodolo et Petro de Co-
lumfiay se daturum eis centumlibras denariorum Pa^
piensium, et unciam,confes$ionis, et tres Romanre cec-
clesice curuis, scilicet Ntmpham, ZU/eram, Arithiam,
si assenlirentur ejus electioni ; et ita electus, dederit
in hac summa solvenda calicem aureum mcclcsie et
purpuream planetam ; reliquum vero sumince solverit
pro eo Pelrus Leonis et Albertus Stephani ; libram
etiam auri dederit scriniario, Ob fioc Ro^nani se sub-
trahentes ab ejus communione, factis inter se conciliis
cum episcopis et cardinalUfus, monebant eum, ut de
tanta infamia se sponte purgaret, Quod dum Raine-

ctavcrit, declarat cpislola cx ore ipsiuspatrisscripta
ad Philippum regcm i^Vancorum '^^ (34:2) : Princeps
clarissime, et omnium, in quibus post Deum spera*
mus, amicorum nostrorum fidelissime, primumet pre^
cipuum "^ inter omnes vos excepi, cui conqueri et
deplorare calamitates et omnes miserias meas neces^
sarium duxi, etiam genUfusvestris advolui, si liceret
salva majestate imperii. Primum quidem est, quod
non solum nobis, sed etiam totius christianx profes-
nis omnibus gravisimum et intolerabile arbitra^
mur, quod de Ula apostolica sede, unde usque ad
memoriam nostri temporis salutifer fruclus consolu'
tioni^, dulcedinis et salvalionis animarum oriebatur.

rus ferret indigne, et se magis ad furorem quam ad ,> «^or/o persecutionis, excommunUationis ct omne per-

satisfactionem accenderet, et accusatoribus tormenta
et mortem intentaret, Romani eum vere hereticum et
scismaticum protestantes, protulerunt in eum senten-
tiam justtB damnationis. Preminebat inter Romanos
quidam Maginolfus archipresbiler, qui quia erat lau-
dabUis vitoe, et in utraque scientia adprime eruditus^
tongo tempore prelatus Romano clero, ditigcbatur a
cuncto Romano populo, tanquam pater a filiis. Cum
eliam hic zelo Dei accensus contestaretur publice,
Rainerum esse hereticum, tiinc vero omnes fere Ro-
mani conclatnabant, Rainerum ut syinoniacum esse
deponendum, Maginolfum vero ut veritatis testem esse
substituendum in sede apostolica. At Maginolfus, et
insUiias hominum et onus apostolici fwnoris fugiens,
in munitishimum tocum sc contulit. Berto vero, caput

ditionis fiageUum in no$ emittitur, nec ponunt uUum
modum sententioe, tantum ut satisfiat voluntuti indi*
scretce. Hujus voluntatis suce intemperantia adeo us-
que nunc abusi sunt in me, ut nec Deum^ nec quid
aut quantum mali inde proveniat pensantcs, per se et
per suos omnimodis invekuntur *"* in me, cum obe-
dienHam et omnem debitam subjectionem sepe obtu^
lerim apostolicae sedi, si tamen reverentla et honor
debitus, sicut antecessoribus meis, ab apostolica sede
exhiberetur et mihi. Quul autem intendint, oportu-
nius ipse significabo vobis, si quando optuti cotloquii
copiam Deus dederil nobi$. In hac igltur persecutio-
nis et odii infiammatione cum parum viderent se pro-
fi^re, contra ipsumjus naturce laborantes, quod sine
maximo cordis dolore, sine multis lacrimis dicere non

et rector Romance mUitioi, quasi causa audiendi ^ valeo, et quia dicitur vehementer conlremisco, fiUum
verbi vitce ad eum accedens cum expeditbne cleri et meum, meum inquam Absalon diectissimum, non
populi, euminde extraxit, et ad Wamerumprincipem solum contra me animaverunt, sedetiam tantofurore
AncowB in Tiburtinam urbem adduxU ; et sic electus, armaverunt, ut in primls contra fidem et sacramen^

\mM LECTiO^ES.

««"^ Sequentia hujus anni omnia desunt Bl . Cl . 2* 3. 4». 5. D. E. erasasunt in B5. adsunt in I . AB3*.4*.
4»*. Fi. 2. 3- •«• 4 Non — apparuit desunt 4 D. "» sequens epistola deest M\ D. "• precipium i. «> ita

i . relL

(3ii)A. ilOO.
^) Han<

NOTiE.

(312) Hanc epistolam publicarunt ctiam Ursti^ius
SS. 1, 396, Eccard. corp. historic. ii, 222, et ex
Urstisio Baronius ad a. 1106. Ob argumenti simili-
tadinem adjidamus, quae Martenecoll. i, 609, edi-
dii ex codice quodam Stabulensi :
Venus Heinriei imperatoris ad fUium suum.

Sum quoniam pauper, non est me vilior alter
Heu mihi ! quid faciam? quo mevertam?cui credam?
Suevulus et Saxo concedunt nunc tibi fatso^
Perfiia gens vere, per quam mtUti pei^iere.
Quod si depellory et tu petteris, et error
Pejor ent primo. Mifili dulce, caveto !

isi

SI6EBERT1 GEMBLACENSIS.

t3t

tutn, quod ut miles [dotnmo juraverat, regnum memn /^ estimo. *» At ego *Mi, • inquam, • fHi, testis etju-

invaderet, episcopos et abbates meos deponeret, inimi'
cos etpersecutores meos substitueret, ad ultimum,
quod maxime veUem taceri, aut si taceri non potest,
veUem non credi, omnem natura affectum abjiciens,
in salutem et animam meam intenderet, nec pensi
quicquam haherct, quocumque modo vel vi vel fravde
ad hanc pericuU et ignominice suoi summam a^pira-
ret, In hac tanta mali sui machinatione, cum essem
in pace et in aliqua salutis mece securitate, in Ipsis
dominici adventus sanctissimis diebus in locum qui
Confluentia dicitur, ad coltoquium evocavit me, quasi
de communi salute et honore fUius tractaturus cum
patre. Quem ut vidi^ ilico ex patemo affectu tactus
intrinsecus dohre cordis mei ad pedes suos procidi.

dex sermonum et fidei adsit inter nos hodie Deus, qui
quomodo te in virumperfectum et heredem meum pro-
duxerim, quantis laboribus et tribulationibus meis
honori luo inservierim, quot et quantas inimidtiaspro
te habuerim et habeam, solus est conscius. > lUe au-
tem iterum jam tertiOj sub ejusdem fidei et sacra-
menti obiestatione, si ingrueret occasio periculi, ca-
putsuumpro capite meo fore promisit michi, Sic
postquam clausit me in eodem casteUo, quia omnia in
corde et *^* corde erat locutus, manifeste ostendit rei
eventus. Ex omnibus meis ego quartus sum inclusus ;
nec admitti potuit quUibet alius. Custodes deputati,
qui vit<r mece erant atrociores inimici Benedictus per
omnia Deus, exaUandi et *^^ humtliandi quem^unque

admonens et obtestans per Deum, per fidem, per salu- " voluerit rex potentissimus. Cum igitur ipso sacratis-

tem animcB, ut si pro peccatis meis flageUandus eram
a Deo, de me ipse nuUam maculam conquireret ani-
moe, honori et nomini suo ; quia culpas patris vindi"
cem fUium esse nuUa divinoe legis unquam constituit
sanctio, At iUe jam pulckre, immo miserrime insti-
tutus ad maUtiam, quasi abhominabile et execror
bile *'* scelus caspit detestari ; procidens et ipse ad
pedes meos, de preteritis coepit veniam precari, in
reUquum ut miles domino, ut patri fUius, cum fide
et veritate per omnia se michi obauditurum cum la-
crimis promittere , si solummodo sedi apostolicce
vellem reconcUiari, Quod cum prgmptissime annuis-
sem, et deliberationi sua et consiUo principum in hoc
totum me mancipandumpromisissem: in presentina"

simo die nativitatis suoe, omnibus redemptis suis iUe
sanctussanctorum puer fuisset natus, michi soli fUius
Ule non est datus. NamtU taceam opprobriaf injuria^
minas, gladios in cervicemmeam exertoSf nisi omnia
imperata facercm ; famem etiamj et sitim qmm fere'
bam, et ab illis qtios injuria erat videre et audire ;
tU etiam taceam, quod est graviuSy me olim satis feli-
eem fuisse : illud nunquamobUviscarf nunquamdcsi-
nam omnibus christianis conqtwH, qtAod illis sanctiS"
simis dicbus sine omni christiana communione in iUo
carcerefui. In iUis pcenitenticB et tribulationis meoe
diebuSy a filio meo missus venit ad me quidam prtn-
cipum Wicbertus, dicens nullum vitOB mea esse con"
siUumy nisi sine tUla contradictione etiam regni

tiviUite se perducturum me Moguntiam, et ibi deho-C insignia redderem, ex voluntate et imperio prin-

nore et reconciliatione mea quam fideUus posset se
acturum, et inde in pacem et securitatem me redu-
cetuium promisit, in ea veritate et fide, qua patrem
a fUio honorari et fUium a patre precipit Deus dUigi.
Ilac promissione, quoR etiam gentUi observanda est,
securus, illorsum ibam, et fiUus meus aUquantulum
precesserat me ; cum quidam fideles mei occurrentes,
verissitne affirmabant, me deccptum et proditum sud
falsapacis et fidei sponsione. Revocatus autem filius
meus, et iterum instantissime a me adtnonitus, sub
cjusdemfideietsacramenti obtestatione animam suam
pro anima mea fore promisit jam secunda vice Cum
ergo ad locum qui Binga dicitur pervenissemus, jam

cipum. At ego, et si omnis terra, quantum inhabita-
tur, regni mei esset terminus, votens •'• vitam regno
commutare ; quia veUem noUem sic agendum et sic
definitum intetlegebam, coronam^ crucem, lanceam
*^% gladium misi Moguntiam, Tunc communicato
eonsilio cum inimicis meis fiUus meus egrediens, re-
lictis ibidemfidelibus etamicisnostris, quasimeeoad-
ducturus, sub muUa frequentia et custodia armato*
rum me eductumy ad vitlam qua Ingelhem vocatur^
fecit me. adse adduci. Ubimaximaminimicorum mul-
titudinem coUectam inveni, nec ipsum fiUum cceteris
meliorem michi repperi, Et quia firmius et stabilius
eis videbatur essCf si propria manu cogerent me re-

existente die Veneris ante nativitatem, numerus ar- gnum et omnia regalia exfestucare : simiU modo et
matorum suorum jam satis augebatur, jam fraus ipsa ^ ipsi omnes minabantur, nisi omnia impcrata facerem,

detegi videbatur, Et fUius ad me * Pater, • inquit,
•' nobis cedendum est in vicinum casteUum ; quia nec
episcopus Moguntinus in civitatem 'Suam admittet vos,
quandiu in banno eritis, nec vos inpacatum et inre-
conciliatum audeo ingerere inimicis vestris. lUic na-
tivitatem cum Dei honore et pace agetis *•' ; quoscun-
que placuerit vobis, vobiscum habeatis, 'Ego interim
quant) instantius, quanU) fidelius potero, pro nobis
utrisque laborabo, quia causam vestram esse meam

nuUum viUB mem consilium fieri posse. Tum ego
« Quia, » inquamy « de solo vita agitur, qua nichU
pretiosius habeo lutsaUem vivenspenitenttam exhibeam
DeOt quicquid imperatis^ ecce facio. » Cumqtie in-
quirerem, si scUtem sic de vita certtjts et securtts esse
deberemf ejttsdem apostoUcossedislegattis, qui ibidem
aderaty non dico qtji hoBC omnia ordinaverat, respon-
dit, me nuUo modo eripi posse, nisi publice confiterer,

me injuste Hildibrandumpersecututnesse, Wicberium
VARIiE LECTIONES

*'*cto. denint B4» "8 agens Ci» "♦ ^a; correct. additum i, "« D el e. C < . «'« nolens Cl . 4» «" Ec-
card. cor., sceptrum, chlamydem, lanc Urstts;cor.y sceptrum, craccm, lanc. cf.Hircshp, 443.

233 CHROMCA. ^34

injusie et superposuisse, et injustam persecutionem in A Leodium veni, in quibus lom viros fideles in-

apostolicam sedem et omnem ascclesiam hactenus exer- veni •^•.

cuisse, Tunc cum maxima animi contritione humi Impcralore Heinrico morantc Lcodii, filius ejus

prostratHS^capiper Deum, ^m ipsamjustitiamorarcy Aquasgrani vcnit, et volens vcnirc Leolium conlra

lU locus et tempus michi daretur.uhi in presentia am- patrem suum 5 fcria dominicae coenae, premisitsuos

7num principum, unde innocens essem^ vt judicio me preoccuparc pontcm apud Wisatum(343;, ne quis sibi

jfurgarem, et inde de prinnpibiis regni de fidelibus venionli obstarcl. Scd militibuspalrisconcurrentibus

meis, quoscumque obsides velUnt, dnnm, At iU^; ad cxoccupandum poniem, milites filii a pontc re-

idem legatus dtem et locum michi abnegavit, dicens, pelluntur, aliis eorum captis, aliis in Mosam dc-

aut ibi totum debere "» deteiminari, aut nuUa spes mersis, aliis occisis; inler quos eliam Bruno comes

michi esse evadendi, Jn tantce tribuiationis articuto occisus est. Sic filius contra palrem venicns, rediil

cum intenogarem, si confitercr omnia quse impera- inglorius. Coloniensibus fidem imperatori servanli-

bantur, an confessio mea.utjustum cst, vetiiam etab- bus, et eorum archiepiscopo filium imperaloris con-

solutionem consequeretur? idem legatus respondit.non tra patrcm suum animanle, Colonia obsessa oppu-

esse juris sui me absolvere, Et cum ego ad hasc di- gnalur, nec lamen expugnalur. Interim Heinricus

cerem: t Quicunque confitenlem audet recipere, con- impcrator Leodii moritur (7 Aug,), cique succedil
fessum debet absolvere » , si veliem, inquit, absolvi, " fiiius «quivocus ejus "o. Dux Heinricus, qui ab im-

Romam irem satisfacere apostoHcce sedi. Sic spolia- peratore ad filium ejus animo transiens, eum con-

tum et desolatum — mm et castella et patrimonia et tra patrem suum consilio suo armavii, ct a filio ad

quicquid in regno conquisieram, eadem vi et arte sua pairem rcdiens, partes filii debellavit, mortuo im-

extarserant ame — in eadem villa reliquerunt me. In pcratore se ut reum majcslatis filio rcgis "' dedidil,

quacum aliquo tempore moratus essemyCt filius meus et ab eo caplus custodise traditur; de qua ipse pcr

ex eodem praudis suae consilio demandasset, ut eum industriam suam evasit. Ducatus ejus dalur Gode-

expectarem: superveniens quorundam fidelium meo- tVido comiti Lovanicnsi.

rumlegatiopremonuity ut siquidemad momentumibi 1107. K. 1. F. 47. A. 7. H. 7.

remanerem, aut inde inpefpetuam captivitatem rape- Heinricus exdux affectans repetere ducatum, oc-

rer, aut in eodem loco decoUarer. Quo nuntio satis cupat oppidum Aquasgrani contra Godefridum du-

etiamtunevita diffisus,illicoaufugiens,fugiendoveni cem. Sed hoc non ferens dux Godcfridus, oppidum

Coloniam, et inibi aliguot diebus commoratus, j.ostea C Aquense violenter inrupit, oppidanos a favore Hein-

VAHI/E LECTIONES.

^'* deest C\. ^"^^ \. addit: Horum caftlororunique fidclium rcgni consilio usus, vobis fiducialius et ho-
nestius habeo deplorare has omnes miserias mcas. fiducialius tamcn propter mutuse consanguinitatis vel
anliquae amicicia; dcbitum, honestius autem, propter tanti rcgni nomen gloriosum. Vos autem per fidem
per amiciciam rogatus. in tantis tribulationibus meis acsi in vestris, propinquo consuletis. Qmo fidei et
amiciciae vincula etsi inter nos non csscnt. vcstrum lamen ctomnium regum terriecst injuriamet contem-
ptum nostrum vindicare et tam nefariie proditionis ct violenti^ exemplum de superficie tcrrae extirpare,
cuoperante domino noslro Jhcsu Christo. cui cst honor ct gloria in secula seculorum amen. qiup exceptis
cooperante — amen legunlur etiam in editionibus hujus epistolce. Videtur itaque Sigebertusea primoedidisse,
unde A. ea habet, scd post delnisse, unde reliquis desunt. In 1 . rasurx vestigium nullum. — Eadem epistola
legitur etiam in codice S. Marise in Villari, jam civitatis Bruxellensis, s. XII, ex. posttractatus S Bernar-
di, descripta e Sigeberto. ut rubrum docei ibi pruefijium : Hcnricus filius imp. H contra jus natura» et fas
lcgum in patrem insurgens Scribn sequentem Sigcberti narrationcm ita in finem epistoUe convertit : fidcles
invcni. Me vero commoranle Leodii,filius mcus A. v. c. v. v. L c. mc p. s. 5. f d. c p s. p. p. a. W. n.
q. s. v. o. S. m. meis c. a. e. p. m. illius a. p. r. etc. usque adrediil inglorius. *®^ Interim — ejus A. ita
exhibet: Imperator Heinricus cxhereditatus imperio. et inreconciliatus apostolicae scdi. 7. Idus Augusti
Leodiii moritur Hic in ipso mortis articulo mandavcrat rcgi filio suo contra se Coloniam obpugnandi. ut
Spine sepclirctur. cui ct anulum suum per Borchardum Monastcriensem episcopum misit. Scd co iolerim
sepulto in HBCclesia sancti Lambcrti. ex auctoritalc apostolica pcr Heinricum Magaburgensem episcopum
apostolicae sedis Icgatum ipsi aecclesiic divinum interdicitur oificium, quoadusque corpus ab iecclcsia ipsa
cjiceretur effossum. Quod in a:>cclesia nondurn consecrata et extra urbem in Cbrnelio monte sila 18. Kal.
Sept. translatum et reconditum cst, quoadusquo absolutionc aposlolica rcgiam scpuUuram mererctur. Jam
nono abhinc transacto dic venicntibus Icgatis qui cum deferrcntad filium, rursus effoditur. et immoderato
favore concurrcntis vulgi ct obsequio in urbem relatus. ecclesiae quoque sancti Lamberti, obsistente clero.
itcrum infertur. Ibi suntcia quibusbam paupcribusclericis mercedc conductis noctis uniusvigiliae celebra-
tse. vacante a divino officio Kcclosia. et canonicis a facie furentis populi latcntibus. Postora die cum priori
sepulchro perstrepente eum debcre restitui, et hoc ipsi facere aggredcrentur. qui una cum predictis paupe-
ribus clericis circa corpus extractus gladiis vigilaverant, quorumdam seniorum consilio vix potuerunt re-
primi. Nam tantum cxarscrant in ejus immoderatum favorem, ut quotquot illius tetigisscot feretruro, se
sanctiticatos ab eo crederent. ^onimllis etiam tcrram sepulchri ejus ungulis propriis scalpcntibus, et pcr
agros suos domosquc quasi pro benedictione spargentibus. alii frumcnla vetera ferctro ipsius superjacebant.
at una cum novis immixta illa scrcrcnt, sperabant enim taliter tertilcm sibi messem profuturam. Vix tan-
dem redditus Icgalis non sinc dolore et contradictione populi, clamabant enim ejus abscntiam poriculum
et desolationcm fore civitatis, ad filium defertur. Spirse ut petierat sepeliendus. Dux etc. Nescimus utrum
hmc a Sigeberto primum ita edita fuerent et postmodum suppressa, an pro additamento monachi Virdunensis
sint habenda, "' ita omnes.

NOTiB.

(343^ Vifet inler Leodinm et Trajectum.

Patrol. CLX. %

235 SlGEBERTl GEMBLACENSIS 230

rici exlcrruit, aliquos coniites et multos potentes et ^ hujus noniinis papa, qui Hildebrandus nominalus

nobiics cepit. Ipsc Ileinricus cum filiis suis vix fuga csl, cl exagitata a successoribus Gregorii, Victore et

evasit; uxorem cjus capcre dux indignum duxit. Urbano, ct pre omnibus a Pascali, magno scandalo

Comitcs et honoratiores eorum quos ceperat, per erat loli mundo. (Ep. lleinr,) Rex uU volens aucto-

conditionem sub se militandi sibi concilialos ad fi- ritate el consuetudine el auctoralibus privilcgiis im-

delilalcm suamadduxtt. peratorum, qui a Karolo magno, qui primus de re-

JIOl^. W. 2. F. 48. A. 8. H. 8. gibus Franconim imporavit Romanis, jam pcr Irc-

Heinricus inipcrator conlra Rolbertum Flandren- cenlos et amplius annos imperaverant sub sexaginta

sem vadit (3i4), et pacto pacis magis ulrinquc si- tribus apostolicis, dabat licite episcopatus et abba-

mulalo quam composito, pene inefficax redit. Boja- lias et per anulum et per virgam *** (347). Contra

mundus dux Apulise, contracto undeunde exercitu, hanc majorum auctoritatem censebant papae syno-

accingitur ad invadendum Constantinopolitanum dali judicio, nec posse nec debcre dari per virgam

imperium. vel per anulum episcopatum aut aliquani aecclesia-

1109. (1110.) 3. 49. 9. 9. slicam inveslituram a laicali manu; ct quicunque
In parrochia Legicnsi porca enixa est porcellun^ ita episcopatum aul aliam sccclesiaslici juris inve-

habenlem faciem hominis. Natus est etiam pullus stiluramaccipiebant; cxcommunicabanlur. Propter

gallinae quadrupes. Imperator Heinricus contra Un- hanc precipue causam rex Romam tendebat; et si

garos vadit (345): sed facto pacto redil. Philippus qni Langobardorum quoquo modo ei resistere volc-

rex Francorum obiil (346). Ludowicus filius ejus bant, palentcr eos protercbat ««•^.

post eum regnal ^". Quid vel quomodo inler papam et regem conve-

1110. -1. 1. 10. 10. ncrit, cum multa a multis dicantur hoc tantum a
In menseJunio cometes apparuit, radios dirigens nobis dicetur, quod in epistola ab ipso rcge scripla

ad auslrum, multis conitienlibus hoc signo por- legimus. (Ep. Heinr.) Instabal omnimodis papa, ut

tendi futuram regis Hcinrici quinli expeditionem averteret regem a potcstate dandi episcopatus vel

Italiam versus. Sanclus Wibertus, fundator Gcm- abbatias, nec per anulum nec per virgam. Regi

melacensiscenobii, ubiet sepultus requiescit, queui qua;renti pcr interuuntios a papa, his omnibus sibi

Deus multis et magnis miraculorum signis pcr an- ablatis quomodo constaret regnum, quoniani fere

nos 12 longe latequc clarificaverat, auctorilate ve- omnia regalia antcccssorcs sui concesserant el tra-

nerabilis Frederici Coloniensium archiepiscopi et diderant lecclejjiis? respondit: Sacerdotes decimis

assensu generalis synodi, a domo Obberlo Legiensi (Bcdesice et oblaiionibus contenti sint, rex vero omnia
episcopo elevatur. Quie elcvatio innumerabili con-C predia ct regalia, quoi a regibus collata sunt aecck-

cursu et mirabili guudio populorum celebrata est 9. s/ts, reci^piat, et detincat sibi et successoribus suis,

Kal. Octobris **^. Rege per internunlios respondente se nolle violen-

Hll. 5. 2. 11. 11. tium ct injustitiam infcrre aecclesiis, promisit papa,

Heinricus quintus hujus nominis ^^^ rex Romam et suis pro se jurantibus affirmavit, se dominica

vadit, propter sedandam discordiam quae erat inler instantis quinquagcsimae omnia regalia cum justitia

regnum et sacerdotiuni; quae cepta a Grcgorio nono et auctoritate apostolica ab episcopis et iecclesiis

VARbE LECTIONES.

"* f. e. succedit habet A. annis XXVII add. B3*. annis XXXVIII add. Bi^ annis XXVIIII add. Bi**-
D. **^ Sanctus — Oclobris dcsuiit Cl*. D. totus annus dcesl A. *** q. h. n. desunt D. '*^ baculum A.
**^ IJic in 1. desinit manua iertia, in media payina duermonis ultinia, cujaa reliqua pars vacua vst relicta
Apparet inde^ totum ducrnionem inseiium /*a/6i>e, postquam sequcntia fvlia jam scripta fuerunt, et quidum
insertum fuissc loco alioritm aliquot foliomm excisorum. Sequitur folium unum, a manu quarttty prorsus
aliaj nitidUy qux simillima quidem est Anselini, nec tamcn ipsius esse vidctur. Dux priores lineai ddeias
sunt\ prior fuerat: cl siqui Langobardorum quoquomodo ei rcsistcre volebant, potenler cos protercbal,
alteia: VI. III. XII. XII., tertia jam incipit: Quid vel etc. Ilic novum annum VI. III, XII. XII. superscri'
ptum incipiunt et sic dcinceps perQunt quoque A. B3*. 4*. Idem fuerat in i. sed jam correcium perir,, ut nos
dvdimus. Sequentia omnia in D. E. ita cantracta leguntur: In rcconcilialione autcm, qute facta est intcr
imperalorem ot papam, (nam ipsum papam cum episcopis ct cardinalibus cepcrat) die Paschae Henrico
in impcratorem coronalo, post lectum evangelium, tradidit ci papa ante altare apostolorum Petri etPauli,
in oculis omnium principum, privilcgium, de inveslilura cpiscopaluum vel abbatiarum, tam per annulum
quam per virjgam, scilicct, ut rcgni ejus opiscopis vcl aliDatibus, libcre preter violentiam ct symoniam
electis, investionem virga» et annuli confcrat. post investioncm vero canonice consecrationem accipiat ab
episcopo, ad quem portinuerit. Confirmatio pacis intcr apostolicum cl imperatorem, dum in cclebrationc
missa* traderet ei corpus et sanguinem domini noslri JesuChristi; « Domine imperalor,- hoc corpus Domini
natum cx Maria virgine, passum in cruce pro nobis, sicut sancta ct aposlolica tenet a^cclesia, damus libi
in confirmationem vera^ pacis inter me el te. n Datum cst Idibus Aprilis, indictione quarta. Denique Ci*.
his omnibus Contra hanc majorum — indictionc quarta omissis nil habetnisi: Facla cst qualiscunque rc-
conciliatiointer papam et hnperatorem, qui ipsum papam cum episcopis et cardinalibus cepcral.

NOT/E.

(344)Exeunte Octobr. 1107. Rediit m. Januario (346) D. 29 Jul. H08.

11 08. cf. Mon. Legg. ii. 64 (347j Rex uti — viryam ct paulo post Instabat —

(345) Exennte Sept. 1108. Rediit ineunte No- 7iC(/o(iO (pag. 374. lin. 7.) sumpta sunt ex Heiurici

vembri. encycla Mon. Legg. u, 70.

237

CHRONICA.

238

anferre et regno reddere, id esl civilates, ducatus*, X ^^^ Invadat ad regnum pertinentia. Interdixit ctiam

marchias, comitatus, monetas, thelonea, advoca-
tas, omuia jura centurionum vel vilicorum, curtcs
et vilias, cum omnibus pertincntiis suis quse regni
erant, militiam ct castra. Hanc conventioncm in
karta descriptam regi dedit, hoc addens, quod ipse
regem et regnum ulterius non inquietaret, et privi-
legio sub analheniate couiirmarct, ne posleri sui
eum inquictarepracsumaul; regcm benigne et hono-
rifice susciperet, eumque in imperatorem corona-
ret, et ad tencndum imperium auxiiio officii sui ad-
juvaret. Pro his omnibus implendispapa rcgiobsides
dedit. Internuntii regis, quamvis scirent hoc nullo
modo possefieri, affirmaverunt, si papa hsec com-

sub anathcmate, ne illi, qui post cum in apostolica
sede scssuri sunt, audeant rcgom aut rcgnum ejus
inquielare super hoc negolio.

In rocoucilialioue aulcm, qua^ facta cst intor pa-
pam et impcratorcni, qui ipsum papam cum cpisco-
pis et cardinalihus cajporat, hoc fuit juramenlnm
regis : Kjo Ileinrivus rex i. vel '». feria proxim i /.-
Oeros dimittam dominum papam et episcopos et car-
dinales et omnes captivos et ohsides ; et papiE et fide-
libus ejus et Homanis pacem et securitatem servabo,
tam per me quam perineos^et in personis ct in rebus,
eique obosdiam salvo lionore regni vel imperii, Hoc
juramcntum juraverunt etiam episco[)i et priu-

plerel, regem quoquc investiluras fficclesiarum, uti g cipescirciter 16. Juramentum ex parte papai hoc

quserebat, refutaturum.

(16.) Hac spe promissionum regi Romam ten-
dendi, Pascalis papa primo pcr suos, postea ipse
cum primoribus Romanorum extra urbem occurrit,
nullamquc causam resistendi ostenderunt. Vix civi-
tatis portas ingressus erat, cum militibus ojus intra
civitatis mocnia secure vagantibus, alii vulnerati,
alii occisi, omnes vero pcne capti aut spoliati sunt.
Rex tamen, quasi pro levi causa non motus, tran-
quilla roenle usque ad januas aecclesia; beati Petri
apostoli cum processionepen^enit. Ubi volens osten-
dcre nullam aecclesiarum Dei disturbationcm ex
suo velle procedere in ocuiis et auribus omnium
astantium hoc decretum promulgavit: Ego llenricus

fuit : Dominus papa Pascalis non inquietabit domi-
num regem nec regnum ejus de investitura episcopa-
tuum vel abbatiarum, neque de injuria sibi et suis
illata in personis, in bonis ; neque aiiquod inalum
reddet sibi vel alicui personce pro hac causa ; et peni-
tus in personam regis Uenrici nunquam anatliema
mittet ; nec remanebit in domino pipa qnin coronet
eum , et regnum et imperium auxilio officii sui eum
tenere adjuvabitpro posse stw. Et hoc adimplebit papa
sine fraude et malo ingenio. Hoc juramentum papae
coniirmaverunt jurando episcopi ct cardinalcs nu-
mero 15 Hcnrico regi in impcralorem coronato.
Posl leclum evangeiium tradidil ci papa antc altare
apostolorum Petri el Pauli in oculis omnium prin-

imperator augustus affirmo Deo et sancto Petro et ^ cipum hoc privilcgium de investitura episcopatuum

imnibus episcopis et abbatibus et omnibus onxlesiis :
omnta qucB antecessores mei reyes cet impcvatores
concesseruntf vet quoquo modo tradiderunt Deo, ego
nuUo modo subtrahere volo. Hoc decreto lcclo ct
subscripto, petiit a papa ut adimplerct ei quod in
karta conditionis scriptum erat. Ipseetiam rex con-
ventioncm suam ad papam firmavit, jurantibusqua-
toor comitibus, quod proxima quarta vel quinta
feria rcx principes suos amicitiain jurare facerct, et
obsides daret, eo tcnore, si papa proximo dominico
dic adimpleret regi per omnia, quod in karta con-
vcntionis ejus scriptum erat. Cum ergo rcx insistc-
ret, utpapa cum justitia et auctoritate promissam
sibi conventioncm dc rcddcndis sibi regalibus con-

vel abbatiarum, tam per anulumquam pervirgam:
Pascalis episcopus servus servorum Dei karissimo in
Christo filio Henrico Teutonicorum regi, el per Dei
omnipotentis gratiam Romanorum imperatori a«-
gusto, salutem et apostolicam benedictionem Regnum
vestrum sanctoe Homancs o^clesioe singulariler cohos»
rere dispositio divina constituit. Prosdecessores [vestri
probitatis et prudentice ampiioris gratia Roman<e
urbis coronam et imperium consecuti sunt. Ad cujus
videlicet coronce et imperii dignitatem tuam quoque
personam, fili karissime Henrice, per nostri ministe-
rium sacerdotii majestas divina provexil. lUam igi-
tur dignitatis prosrogativam, quam prceilecessores
nostrivcstrisproidecessoribus catholicis imperatoribus

finnaret ; universis tam suis quam nostris, sciiicet concesserunt et privilegiorum paginis confirmavcruntf

cpiscopis. abbatibus, ct uuiversis a^cclcsiae filiis in
facicm ei rcsistenlibus, et decrcto suo plenam here-
sim inclamantibus, voluit papa, si salva pacc a;cclc-
sias potuisset, boc privilegium profcrrre : Ne saccr-
dotes, abbates aut clcrici ssecularibus occupentur,
neve ad comitatum acccdant, nisi pro damnalis
eruendis, neve militiam exerccant, qua; vix aut
nullo modo sine rapinis, sacrilcgiis, inccndiis et
homicidiis exhibentur, neve ministri altaris
fiant ministri curiae, nevc.accipiant a rcgibus ad
regnum pertinentia. Hegi autcm sive imperatori
censuit essedimitlendaoniniaad regnumpertinentia
at^mporc Karoli Magni et cetcrorum imperalorum ;
inlerdiceos sub anathemate, ne quisquam episcopo-

nos quoque ditectioni tuoe concedimus, vt prcssentis
privilegii yagina confirmamus,utregni tuiepiscopis
vel abbatibus libere prceter violentiam et symonicm
electis investituratn virg^ et anuli conferas. Post in-
vestitionetn vera kanonice consecratiotiem accipiat ab
episcopo ad quem pertinueint Si quis autem a dero
et poputo proRter tuum assensum electus fuerit, nisi
a te investiatur, a nemine consecretur. Sane episcopi
et archiepiscopi libertatem habeant, a te investitos
episcopos vel abbates kanonice consecrandi. Prode-
cessores enim vestri (Bcclesias regni sui tantis rega-
lium suorum beneficiis ampliaveruntf ut regnum
ip^um episcoporum vel abbatum maxime prcssidiis
oporteat communiri, ct populares dissensiones, qum

HMi

SlGEBERTl GEMBUCENSIS.

240

in elccliofabus sa^pe continguni, rcgali oporteat ma- \ divina custodiat. et pcrsonam^^otestatemque tuam, ad

jestate compcsci, Quamobrem prudentix et potestati
tux cura debet sollicitius imminere ut RofnancB xc-
clesioB magnitudo et costeramm salus prcBstante Do-
mino beneficiis tuis et servitiis conservetur. Si qua
igitur cBCclesiastica secularisve persona^ hanc nostrce
concessionis paginam sciens, contra cam temei'ario
ausu venire temptaverit^ anathematis vinculo, nisi
resipuerity innodetur, honorisque ac diynitatis sux
periculum patiatur, Observantes autem misericordia

honorem suum et gloriam, feliciter imperare conee-
dat. Confirmatio pacis inter apostolicum et impera-
torem, dum in celebralione missae traderet ei corpus
et sanguinem domini nostri Jesu Christi : Dornine
imperatory hoc corpus Domini, natim ex Maria vir--
gine.passumin cruce pro nobis, sicut sanctaet cn"
thoiica tenet asr.clesia, damtis tibi in conjirmatione
versB pacis et concordiae inter m$ et te. Datum est Id.
ApriliSyindictume 4 **''.

AiNSELMI GEMBLACENSIS

CONTINUATIO

1112. R. 0. (7j. F. 3.(4.} A. 12. (13). R coenobii, vir in omni scientia litterarum incompa-

H. 12. (13)"«.
Deo peccatis hominum offenso, multo eveniunt
hoc anno. InmonteCastriloco aecclesia sanctae Gual-
dedrudis cum aliis duabus secclesiis minoribus et
cum toto paeneoppido arsuit *". iEcclesia sanctiMi-
chaelis dc periculo maris fulgurata divinitus arsit
^^ cum sedificiis sibi appendentibus. Gualdricus
cpiscopus Laudunensis, cives ipsius urbis a sacra-
mento perperam jurat» communitatis revocare ni-
sus, a seditiosis ad arma concurrentibus, quod dictu
nefas est, gladio confossus interiit, feria 5, cbdo-
madae paschalis, 7. Kal. Maii, in hetania majori Tu-
muUuantc ctiam impetu confusa; mullitudinis, do-

rabilis ingenii. descriptor precedentium in hoc li-
bro temporum, 3. Non. Octobris obiit. elnobis pcr-
peluum merorem absentiae suae reliquit "'.
1JJ3. 7. (8.) 4. (5) 13. (14.) 13. (i4.)
Domnus abbas Lietardus 1. Non. Febmarii obit ,*
cui Anselmus octavo loco in Gemblacensi coenobio
succedit*^*. Feria 3. hebdomadse paschalis, 6. Idus
Aprilis. monastcrium Prumiae crematur cum offici-
nis suis, tbesauro et bibliotheca aecclesise per Dei
providentiam durantibus illesis ^^. In pago Bracba-
tonsi9. Kal. Maii circa Tornacum nix tanta cecidit
ul etiam silvas fregerit. Mense Auguslo Balduinus
rex Jhcrusalem cum Rogero Antiochiae comite con-

mus episcopi succenditur. Undc etiam ipsa mater ^ tra Turcos vadit. Scd cum Rogerus cum exercitu

aecclesia sanctae Mariae, ct H3cclesia sancli Johannis
baptistae in abbatia monialium, cum aliis aecclesiis
omnibus e vicino appendenlibus concremantur. In
auctores seditionis a rege Francorum tam severe
est vindicatum ut tam presentes quam futuros a si-
mili scelere deterrero ])ossit exemplum *®'. Mensc
Maio sigilineset arbores sacro igne ndustu;, fructus
sui spem sunt mentilae : ct quaedam silva^ insupcr
arefactae. Subsecuta cst hominum valetudo gravis ct
diulurna, cumprofluvioventriselmortaIltato*"*,Don)-
nus Sigeberlus,venerabilis monachus Gcmblarensis

suo juxta quendam fluvium rescdisset» rex cum suis
processil, ut advenlum Turcorum exploraret.
Turci vero moniem quendam occupaverant, in
quo insidias per quatuor loca collocaverant, in
singulis insidiis quattuor milia equitum deputave-
rant ; a quibus ex insperato rex undiquc interce-
ptusmille quingentis suorum interfectis, miserabili
fuga est libcratus. Ascalonitae cognoscentes abesse
regem Ba1duinum,cumgravi multitudine. Jherusalem
assiliunt ; scd non prevalentes contra cam, partem
aecclesiae sancti Stephani, extra civitatem ubi lapi-

VARL€ LECTIONES.

**" Hicdesinitin 1. in media paginn manus^qux proxime.antecedentia indea Quid vel quomodo scripsera
omnia.Nullo spatiointet^isso his statim adjungit sequentem annumDeo pcccatis, ctc. manus paulo aliay
quse est Anselmi. Reliqui quoque codices omnes h(tc itaexhibent conjuncta ;et quiAnselmi coiitinuatione ca-
reni, Cl . 2*. 3. 4*. 3. D. desinunt tamen in morte domum Sigeberti. Cf. qucB supra monuimus inproifatione
"• numeros uncinis inclusos primo habuit Anselmus. Sed l»j. eos correxit, vt nosdedimus: idemhabent
reliqui proeter Alnensis et B3* qni usque adannum 1129. cum Anselmo facit, atqueinannis Christiunosemper
nos antecedit ; sed indeaba. 1129. nobiscum facit. "* crematur 1. e correctura. Multa — Sirsii desunt
D. **°.comburitur 1. e corr. *•* Hic novum annnm \\\. IX. XllL XIII. inscriptum incipiunt Bl. 2. 5. Cl.
2*. 3. 4*. D. E. In 1. nova tuntum linea incipit, et nequaquam novus annus ; nee in A. B3*. i*. 4**. "* Hu-
cusque Sigebertus cronicam suam perduxit A(2(i^iin^B3. Ainensis *^' ita A. aln. et suisp. m. a. s. r. B4**.,
et s perpetuam memoriam sui reliquit BI*., et s. gravissimum m. a. s. r. Bl. 5. Cl. 2. 3 5. D.. desitnt
C4*. In 1. annus integer una manu utwque calamo exaratus. desiit primo in voce obiit, ncque quicqtiampost
hanc erasum est : at alia manus postmodum adjecit : Qui ctiam librum illustrium virorum et multa utilia
doctrinae suie ct librorum monimenta nobis reliquit. Idem habent B3*. et Ain. Fl . 2. 3 PosthoRC in codice
1. fiu/to spatio interjecto,in eadrni pagina statim pergit Amelmus ; sed ea desunt omnia Cl. 2*. 3 4* 3. D.
••♦ Domnus — succedit desunt D3*. et Ain *•* Feria — illesis desunt B5.

241

CHRONICA. — ANCbLMI GEMBLAG. CONTINUATIO.

24t

dalqs est sitae, diruunt, segetes inceadunt, et ita ^ dit, alias clementior, alias validior ; adeo ut quarun-

inetficaces redeunt . Turci coenobium monachorum
in monte Thabor silum funditus evertunt, et, mo-
nachis cum reliquis omnibus interfectis, omnia sibi
arripiunt. Rex Jherusalem Balduinus uxorem ducit
relictam Rogeri ducisSiciliae (548). Apud Ravennamet
Parmam civitates Italiae in agris et infra mcenia*^
sanguis pluit, Junio mense '^^.

1114. R. 8. (9.) F. 5. (6.) A. U. (^15.) .

H. 14. (^15.)

Heinricus imperator cum magna optimatum suo-
mm et totius regni gloria natale Domini (349) cele-
brat Moguntiie, ibique uxorem ducit tiliam Henrici
regis Anglorum "' (^=50.)

1115. 9. (10). 6. (7) 15. ([6) 13. (10.)

dam urbium partes cum aecclesiis subruisse dicatur.
Mosa etiam iluvius juxta abbatiam quae dicitur
Sustula, quasi pendens in aere, fundum suum vi-
sus est deseruisse "•. Hoc quoque anno Leodium ci-
vitas multis plagis attrita est, Mense cnim Maio,
noctc inventionis sanctae crucis, quae tunc erat vi-
gilia ascensionis, dum in uiajori aecclesia vesperos
celebrant, ei illum psalmi vcrsiculum Quis sicut
dominus Deus nosler cantant, subito tonithrus cum
tcrremotu omnes ad lerram stravit, et fulmen a leva
templi ingressum non modicas crustas de muro
hac illac disjecit ; deinde turrim ingrcdiens, multas
trabium partes diffidit. Subsecutus est foelor into-
lerabilis, adeo ut multo aromatum odore vix polue-

Idibus Novcmbris in suburbio Antiochiae terra Britexpelii. Itcm Junio mensc, 7. Idus ipsius mensis.

noctu dehisccns, turres multas et adjacentes do-
mos cum habilaloribus absorbuit. Qaidam autem.
ut est illud hominum genus, cum uxore et filiis de
locis illis migraverat ; scd in redeundo positum
idem terraemotus absorbuit in ioco quo erat
(An. 1112). Heuricus imperator, dum quicquid li-
bet licere putavit, magnas regni pene totius inimi-
citias comparavit- Elenim quia superioribus annis
Albertum cancellarium ct alios quosdam regni prin-
cipes insidiose ceperat, et sine audientia et judicio
custodiae mancipaverat, aliis similia timentibus
auspectus erat. Unde etiam Fridericus Coloniensis
archiepiscopus ab eo aversus (3511 ; totisviribus
insequitar eum et faulores ejus ; oppida et castella

circa horam nonam, nubes pluviae subito rapta, a
monte qui dicitur Roberti, subjectam sibi partem
civitatis penitus oppressam pessumdedit ; adeo ut
multasdomos dirueret, et immensam annonam per-
dcret, et malrem duos infantcs altrinsecus in bra-
chiis amplexam necaret, ct alios octo homines di-
vcrsis in locis opprimeret. Pulsantibus vesperis
sabbato, quaedam femina caput dum lavat puero,
manus rubent sanguine fluido^^. Kalendisctiam Ju-
lii circa horam 6. turbo nimis vehemens et obscu -
rus civitatem opcruit, et nubes ex abrupto scissa
ita omne lectum majoris aecclesiae devicit, ut et im-
bribus pateret, et totum pavimentum perfunderet.
Ilico fulmen a parte aquilonali ingredicns, quendam

contra se posita impugnat, et omnia ad eum perti- ^ clcricum retro altare sanctorum Cosmae ct Damiani

nentia ferro et igni vastat. Hcnricus imperator pro-
miscrat Aquis se pascha celebraturum ; ideoque in-
ter alios regni,principes domnus Olbertus Leodicen-
sis episcopus ibi prestolabatur ejus adventum.
Unasigitur eorum, Arnulfus de Arslot, dum ma-
nus suas confricaret, magno omnium miraculo.
sine aliqua vulneris aut ulccris laesionc, sanguis ab
ejus digitis fluere visusest. (iu» res.promagno por-
tento habita, signiticabat humani sanguinis effusio-
nera pro indigna regni et principum discordia ^^,
1116. 10. (11.; 7 (8.) 16 (17.) 16. (17.)
Ueinricus imperator in Italiam secedit propter
asperos molus regni, ct maxime propter marchisae

in pulpito legentem. et allerum ante crucifixum
orantem, tertium de scriptorio aecclesiae proximo
egredienteni, in ipso aecclesiae ingressu extinxit.
Ante fores quoque aecclesice, domum episcopi ver-
sus,quendam laicum extinxit. 7. Idus Julii ab hora
3. usque ad nonam quattuor turbines a quattuor
plagis coeli urbcm circulaverunt ; ventus etiam cum
magnavi insonuit, et urbcm multo imbre alluit.
3. Non. Augusli, primo noctis conticinio, quaqua
terrarumcum thonitrus audiretur, et fulgure se-
pius micarent, et iterum atque tertio id fieret us-
que mane, in urbem Leodium amplius ipse turbo
desaevit, ita ut homines a stratis exilientes templa

Malthildis cognatae suae, quie recens obierat (352). jv et aecclesiolasjitristi coetu complerent, et tota nocte

hereditatcm,quiesibi jure competebat optinendam. supplicationibus intenderent. Summo veroaurorae

1117. H (\t.) 8. (9.) 17.(18.) 17. (IS.) diluculo, a parte oricntis ignis cum ingcnli flamma

Mense Januario 3 Non. ipsius, 4. fcria, in aliqui- civitatem circulavit tanlus, ut omnes divinitus crc-

bus locis, sed non usquequaque, terremotus acci- mari extimuerint. Post haec magnus turbo, erum-

VARIiE LECTIONES.

••• Apud — mense addidit Anselmus postea eodem quo annum 1115. atramento et tempore ^^"^ abhinc
alramenlum mutatur. Sequens annus tottis continuo calamo scriptus fuit. *^' abhinc atramentum mutatur.
••• Heinricus — descruissc uno caJamo. Sequentia Hoc — terruit aUo tempore^ sed continm calamo.
^ Pulsantibtts— fluido et Monstrum — corporis addidit utvidetur Ans. ipse eum nota ad 1038 tum quum
annumWfS conscriberetf quoidem atramenti atque manus habitus est, Desunt solis B4*. 4^. Attende lusim
m tomttf.

NOTiE.

(348) Adelaidem de Montcferrato. (350| Jan. 7.

J3i9)A. 1113. Anselmus cnim annum incipil iu (351) Jan. llli medio.
nalali Domiui. 352) 1115 Jul. 2i.

243

SIGEBERTi GEMBLACENSIS.

pcnsab occidentc, ipsum ignem visus est aliquan- j^ comitum, Karolus, Roberti comitis ex sorore nepos.

tulum obscurassc. tlerum autcm quasi victor ignis
cum flamma rccaluil ; et itcrum turbine rever-
tcnte, paululum dcliluil. Terlio ctiam ipse ignis
recaluil, et tertib nihilominus turbinc victus decidit.
Iloc spoctaculum a sunimo manc usquc ad horam
tcrtiam civitatcm vchcmcntcr terruit. Monstrum
quoddam Namuci nalum csl, cui par nunquamvel
raro visum cst, videlicet biceps infantulus. Qui hoc
vidit testisest populus. Hic tam sexu, quam cete-
ris membris, simplex erat compage corporis. 3.
Idus Dccembris, admediam noclem lucentibus stel-
lis coelosereno, 13. lunaeclipsim passa est,ct con-
tracto orbe, multis coloribus, sed maxime sangui-

comes substituitur, filius regis Danorum.

IH9. 13. (li.) 10. (11.) 19 (20) 1

(Jan, 29.) Johannes Gaitanus, qui ct Gelasius

papa, Cluniaci moritur et scpelitur. Consensu om-

nium episcoporum tam Gcrmaniae quam Galliic cum

•ftomanis habito, domnus Guido Viennensis archi-

episcopus in papam eligitur, ct Calistus vocari dc-

signatus, Cluniaci bcncdicitur IGOn» (Febr. 1) ^***.

Postca mcdiante Octobrio mensc Remis synodum

congregans, mulios inutroque regno episcoposcon-

secrat ; inter quosetiam domnus Frcdericus in cpi-

scopum Leodicnsium ungilur. Interim Hcnricus im-

perator Ivosium (353) vcnit ; et dum pro reconci-

neo, pcneintegra hora suffusa est ^^. 17. Kal. Ja- t» liatione regni ct saccrdotii legatio nunc arcg«^ ad

nuarii, prima hora noctis, ignca; acics a septen-
trionc in orientem in coelo apparucrunt ; deinde
per totum coRlum sparsac, plurima noctis parte vi-
denlibus miraculo et stupori fuerunt.

4118. R. 12. (13.) F. 9. (10.)

A.^8. (19.) H. 18. (19)

Balduinus secundus rex| Jherusalem moritur, fra-
ter Godefridi ducis Lotharingorum et primi regis
Jherosolimitarum. Fuerunt autcm fllii Eustatii c^mi-
tis de Bolonia, ex Ida sorore Godefridi Gibbosi, du-
cis Lotharingorum. Quibus de medio factis, tertius
regnat Balduinus, iilius Hugonis comitisde Reitesta.

papam vadit, nunc a papa ad rogem vicissim redit.
disscnsu quorundam invidorum lux pacis turbatur,
et imperator cum sibi faventibus excommunicatur
(Oct. 30) «0».
1120. 14 (15) 11. (12) 20. (21.) 2.
Domnus papa Calistus, Romam proficiscens, ab
omni senatu et populari iur!n gloriose excipitur, et
in sede apostolica confirmatur 160»» (Jun. 3). Bur-
dinus pseudopapa Sutrii positus, dum peregrinos
Romam euntes vel redeuntes turbat ct deprsedatur.
tandcm (356) ut viiissimus aposlata capitur et in
monachum attundetur. Majorccclesia episcopii Mo-
nastcriensis eo quod episcopum repudiassent, ab
(Jan. 18) Paschalis papa morilur; succedit Johan- ^ ipso episcopo Theoderico et Leudone ^* duce Saxo-
nes Gaitauus 159"», qui et Gelasiura se nominat. ^ niae cum totacivitatc exuritur ^^''.

Cum vcro Ilenricus imperator tunc temporis agens
in Italia, Romam tenderet ad eligendum papam,
Johannes praesentiam ejus veritus, jam electus (353)
ct ordinatus secessit Capuam (25 i). At impcrator
quia electioni non interfuerat, ncc ordinationi con-
sensit, sed, aliquibus Romanorum annitentibns, Hy-
spanum quendam Burdinum nomine, satis clericum
ei superordinari fecit. (Uart. 9.) Johannes interim
transiens ad Gallias. per Burgundiam et Gothiam,
quse provintia sancti Egidii dicitur, agit synodalcs
causas ^* (Sept. 2.) Henricus imperator ab Italia in
Lotharingiam repatriat, et secundum illud Qui a
multis timetur, necesse est ut multos //m^/,conjura-

1121. 15. (16.) 12 (13.) 21. (22.) 6
Domnus Fredericus episcopus (357) obiit ; ad cu-
jus scpulcrum multa signa visa a plerisque conji-
ciuntur. Mcnse Octobrio Hcnricus imperator Quin-
tiliburch (358) venit, et hinc inde optimates regni,
legati etiam aposlolicae scdis, tractaturi de contro-
versia quaj est inter imperalorem el regnum, seu
ctiam contra domnum apostolicum. Cum autem diu
disceptalur destaturcgni et de investituris ecclesia-
rum et dc hereditate Sicfridi comitis palatini et de
aliis negotiis« partim favcndo regi, partim dificrendo
c^usam usquead prescntiam apostolici, dissimulato
fcdere inccrtiorcs redcunt quam venerant Terre-

tos in se regni principes modo minis, modo blandi- j^motus in sccunda epdomada adventus Domini, sab-

tiis, modo vi, niodo saiisfactione ad pacem invi- bato hora tertia. 4. Idus Decembris, alias clcmen-

tat »o».Deficientepenitus naturali proleFlandrensium tior, alias inclementior accidil soa.

VARIi* LECTIONES

'^* Abhinc atramentum et habitus manus mutatur ^** Paschalis — causas sub antecedenti anno exhibent
B3*. 4*. 4** ^^Sequentia usque ad finema. 1121. alia manuSf eadem quce a. 1095— 1 111, scripsitj sed An-
selmus eam correxit. Deficienle — Lcodiensium ungilur desunt Bl*. 4*. 4**. qui eorum loco hahent qucedam
ex Ann. Bland. ^^ postea odditum ; deest A. ^'^ ?ost hcec in I. scripserat Ansetmus ipse : Ccenobium Pru-
miaecum omnibus appenditiis arsit salvo thesauro et bibIiothcca,e^a/ia qucedam^ jam prorsus deleta, lineat
spcUio comprehensa. Sedpostea erasa sunt > cf. a. 1112. Habent easoli A. et Aln.. desunt reliquis omnihus.
^ Leodero A. ^'^ Major — exuritur in rasura Anselmus ipse^ retl. ^^ Tcrrcmolus — accidit Anselmus
ipsepost addidit, eodem tempore quo sub annis duobiLS prcecederUibus verba Ccnobium, etc. et Major etc.
Post hcBC tres linece erasaSy quorumprima non jam legi potest ; altera fuit ; /i. imperator pasca Domini
Aquisgrani celcbrat. Inde Leobium contendit U cuidam .. bur. t. E reliquis nullus fuxc habet sed

NOTiE.

(353; D. 25 Jan. (356) April. 1 121.

/'354) Primo fiaclam, ubi con^^ccralus fuit d 10 i357) Leodiensis.

MarLii. (:j,'S8i Errat Anselmus , Wirziburgi fuit ; cf. Mon.

(355) Jovis, baud procul a Sedan. Legg. ii| 74.

un.

CHRONICA. - ANSELMI GEMBLAC, CONTINUATIO.

R. 16. (17.) F. 13. (14.)

A. 21. (23.) H. 4.

Optimates regnicum episcopis convenientcs Hen-
ricum imperatorem, Deo sibi propilio id egcrunt sa-
luberrimo consuUu, ut inter ipsum et apostolicum
controversia de investiluris a?cclesiarum tandem fi-
niretur. Legantur inde Romam ex parte imperatoris
Rruno Spirensis episcopus, et Arnulfus abbas Ful-
densis. Interim Ilenricus imperalor pascha Domini
Aquisgrani celcbrat (Mart, 201 deinde Leodium
contendit. Hic querela apud eumfaclade insolentiis
cujusdam Gothuini, castrum ejus, quod Monsfalco-
nis (359) dicitur, annitcnte sibi Godefrido duce ob-
sidcl, capit, incendit et destruit. iEccIesia Hanno-

A HenriGus, Eamanorum imperator augustus, pro amore
Dei et sandas Bomancs (Bccleiioe et domni papce Ca'
listi, et pro remedio animoR mece remitto Deo et san •
ctis apostolis Dci Pfitro et Paulo sanrJcequc catholicce
cKclesioR, omnem inveslituram per anulum et haca-
lum, et concedo in omnibus cecclesiis, quce in reqno
et imperio meo tunt, canocicam fieri electionem et /t-
beram fieri consecrationem, Possessiones et regalia
beati Pttri, quce a principio hujus discordtce usque ad
hodiernam diem, sine tempore patris mei sive etiam
meo, ablata sunt, quce habeo. eidem sanctce Romanas
cecclesioi restituo ; qucB autem nnn habeo ut red^ian-
tur, fideliter juvabo. Possessiones ctiam omnium alia-
rum cecclestarum et principnm el aliorum tam cleri •

niensiscum omnihusappendiciis suis seditione ad- j^comm quam laicorum, comilio principum d justitia

vocati sui cum tola villa crematur, salvo tamcn the-
sauro et biblioteca. Turonis ctiam contentionc orta
inter clericos et laicos, aecclcsia sanctiMartini peni-
tus est combusta Domnus apostoIicu<; visa et rece-
pta legatione imperatoris, pertesus ct ipse dissonan-
tise nimium inter eos diutin%. libcntcr assensit ; et
tam consultu totius Romani senatus, quam etiam
omnium cpiscoponim Italicorum, mittuntur ex la-
tere apostolici LambertusOstiensisepiscopus et Saxo
cardinalis de monte Celio, ct GregroriusalterCardi-
nalis, ad ordinandam rem tanti negotii, Mense
Septembrio, in nativitate sanctae Mariic, Hcnricus
imperator cum episcopis et optimatibus regni vcnit
Wormaliae : ubi occurreruot ci legati sedis aposto-

quoR habeo, reddam ; quce non habeo, ut reddantur /l-
deliter juvabo. Et do veram pacem domno papce Ca-
listo sanctceque Romance cecclesios et omnibue qui in
parte ipsius sunt vel fuerunt ; et in qnibus sancta flo-
mana ascclesia auxilium posfulavei it , fideliter ju-
vabo «»».

1123. 17. (18.) 14. (15; 23. (2i.) 5.

Domnus Adelbcro, cx clcro sancli Slc|)hani Mct-
lcnsis eleclus, Leodicensium ordinalur episcopus.
Fundus noslne proprietalis est '*° autiquus, qui
nunc mons sancti Guiherti dicitur ; iu quo placuit
nobis, auspice christo ct asscnsu omniumvicinorum,
novam aicclesiam a^dificare. Olim quippc ivcclcsiola
lignea in eo fuerat, habcnsprivilegiisui dignilalem,

lic^e. Diu, utfit in tanto magnatum consessu, even- /^ scilicet baptislerium, sepulturam ct dcciniam. Sed

tilata rationc, tandem gratia antiqu% caritatis redin-
legratur inter imperatorem et apostolicum Dei ordi-
natione (Sept 23).Quorumconscnsus lalis cst (3G0):
Eyo CcLHstus episcopus, servits servorum Dei. tibi di-
lccto filio Benrico Dei gratia Homanorum imperato i
AtiQiisto concedo eleciiones episcoporum, abbafum,
Ttutonici regni, qui ad regnum pertinent, in presentia
iua fiert absque symonia et aliqua violtntia^ ut si qua
inter partcs discordia emerserit, metropolitani etcon
promntialium eonsilio vel judicio saniori parti assen-
sum et austilium prebeas, Electus autem a te regalia
accipiat per sceptrum exceptis omnibus q* ob od Bo-
manam oscclesiam pertinere noscunlur ; et quce cx his

ita per annos plus minusve GO neglectus erat, ut vix
ibi aliqua aRCcIesiae vestigia remanerent. Anno ita-
que Domini.M23, feria 4, pasca? corpus sanclissimi
patroni nostri Gubcrti ibi detulimus (April. 18), et
Dei favorc aftluenlia plebis utriusquc scxus ad 12
milia aestimataest.Visum est nobis redcuntibus ibi
remanere corpus sancti Guiberti ; quod tanta dein-
ceps miraculorum luce claret, ut ab omnibusqua-
quaversum gentibus et desideretur et frcqucntc-
tur '". Balduinus Jherosolimorum rcx a Saracenis
capitur. Quadc re mcnlecxcedenles, undiqueversum
evocati ad scxagirita milia conglomerantur, ut chri-
stianos a finibus suis cxtorminont ; etapud Ascalon

jme tibi debet, faciat Ex aliis vero partibus imperii p. impedimenla siia cominenrtant, scilicct uxorcs, so-

consecratus infra 6 menses reyalia per sceptrum a te
rccipiat. De qmbus vero michi querimoniam feceri et
auxtlium postulaveris secundum officii mei debilum
auxilium tibi prcestabo. Do tibi vtram pacem^ et om •
nibus qui in tua parte sunt vel fuerunt temvore hujus
discordice. Rcscriptum Henrici impcraloris ; Ego

boles el victualia. Christiani in artoposili, niliil spci
nisi in Deum riaboriles, excmplo Ninivitarum utri-
quc sexui jcjunium indicunl ; pucris eliam, infanti-
bus laclentibus, universo quoquc pecori pabula nc-
gantur, Dics pugniu indicitur. Proccdunt christiani,
cuin militibus ct pcditibus vix ad tria milia estimati.

VARlit LECTIONES.

eorum /ofo Fl. 2. addunt: Comes Hainocnsium Balduinus moritur cui .succodit Balduinus tilius ojiis
TerticB Anselmus ipse post supei-scripsit priniam sequentis anni Hneam ; umle vidvmus, eum hsec tria addi-
tamvnta fecisse ante finem anni sequentis, ^*^ Totus annus uno calamo fuit exaralus. Ab hinc habitum
manus mutat et atramentum, "° Gemblaco addit A. '" Mutai habiium manus. Domnus — fre(|uen-
lelur desunt B3* 4* 4**. Fundus — froquentetur desuni Bl. 5.

NOTif:.
(359) Vauquemont.
^300) Mon. Legg. II, 75 ; codex S. Trudonis ex Anselmo tluxissc videtur

247

SIGEBERTl GEMBLACENSIS.

248

Principes gradiunlur in fronle, scilicet patriarcha, J^ lixlus papa, qui et Guido, morilur. Succedit Lam-

pro vexillo fcrens crucem Christi ; abbasolim Clu-
niacensis Pontius, profercns lanceam transfixam in
lalere Christi ; episcopus Behllcemites, fcrens in
pixidc lac sanctae Maria^ perpetua* virginis. Saraceni
vero quaquaversum effusi, ex omni latcrc in orbem
rircumcingunt christianos, ne quis possit evadere.
Dum itain procinctu herent christiani, vident Dco
sibi auspice splendorem scisso aere supcr paganos
subito cecidissc, sed non prospcrum, scd satis no-
civum ; 'quamvis hunc ipsi Saraceni non vidcrint.
Ilico cnim omnium virium robore enervali, passim
fugienlcs, ceduntiirnon solum a viris, scd etiam a
pucrisetfeniinis. Perierunt in bello scplcm mili.i,
submersi sunt in aquis quinque miiia Omnes vcro
chrisliani incolumosrcversi, summum cl dulcc cpy-
nichion reboant Domino in excelsis'*''.

1124. {\. 18. (19.) F. \r>. 16.)

A. 24. (25.) A. 6.

Hcnricus imperalor Aquisgrani nalalc Doniini ce-
lobrat. Hiems solilo acerbior, ol aggestu nivis se-
pius docidcntis nimis horrida ol imporluna. Multi
cnim paupcrum infanles ctmulieres nimielate frigo-
ris defecerunt. Morlalitas quoquc animalium ma-
xima. In mullis vivariis pisces absorti sub glacie
pcricrunt.In Bracbanlo anguill» innumorabilespro-
pter glacicm a palndibus exeunles, quod dictu mi-
rum est, in foenilibus fugientes ialucrunt ; scd ibi
ctiam pro nimietale frigoris dcticicntcs compu-

bertus, qui et Honorius, Hostiensis episcopus.

H23. 19. (20.) 16. (17.) 25 (26.) 7.

Hiems aspcrrima, sex epdomadibus continua el
valdc noxia. Fames valida ubiqne magna multitudine
utriusque sexus percunlibus. In Hasbania ignobilis
mulicrcula monstrum bisgcmini corporis est inixa,
aversis vullibus ct corporibus sibi coherens,* ante
quidem eftigics hominis integro corporis menbro-
rumque ordine distincta, rctro vcro faciescanis, si-
militcr corporis et menbrorum propriclate intogra.
In Brachanto villa Nerisca, alia mulier enixa esl
qualuor masculos uno partu *'^. In Gomblacensi pa-
rochia, dum paterfamilias dominica die mixluram
[J segolum pre penuria famis molerct in usus familiap,
subilo justa Dei indignatione arsit farina cum puto-
ris nigredine; ad cxemplum posteris, ne quid prav
sumant simile. .€cclesiaB sancti Dvonisii sila in Bro-
chorensi silva (361), 7 Kal. Maii, in festo sancli
Marci,primo crepusculo noctis cum omnibusappcn-
diciis et lota villa penilus concrematur, salvo tamen
Ihesanro et armario f3iu<.'. 29) Henricus imperalor
Leodii |)ascha Domini celebrat. Inde Aquas conten-
dens, morbo dracunculi, qui sibi erat nativus, mo-
lestari cepit; propter quod et ibi aliquot dies remo-
ratns esl; deinde Neumaiam (362) venit. Postea
quasi penlecostcn celebralurus, Vultrajcctum ve-
nit ; scd cum per dieslanguor ingravcsceret, tandem
feria quinta in pentecoste vitam cum *regno ami-

Iruerunt '*'. Hiemi succcssitintemperics acris, nunc ^ •, /i. . aov n • •»••».•• i

, . , ,. . . . n sit (Mai. 23). Corpus ejus eicctis intcstinis sale re-

nive, nunc pluvia, nunc gelu altcrnatim salis deter- ^ « • i » . i> i i i> 1 1 •

* • • n 1- • c • spersum, Spirae relatum est. Rcx Jcrusalem Baldui-

rima, usquc in medio Martio. Postca diutino frigore
et^pluvia aeris horrentc inconstantia, vix tandem
arbores floruerunt Maio mense. vix tandom gratia
berbarum el graminum reviguit vlrore ''^ Imbcr
vera singulis men.sibus assidue dcciduus sala agro-
rum pene absorsil. Nam siligo et avcna» provenium
suum salis sunt ementiUe. Multi quoque sacro ignc
aduruntur. Tyrus Hebrea lingua Sor dicta, urbs ma-
ximaFenicis ct antiqua, in corde maris sita, Sydo-
iiiorum Colonia, ncgoliatio maris, empurium totius
orbis,vaticinio prophctarum celcbrala ct carminibus
poetarum inclita, olim quidcm jnsula, a .Nabugodo-
nosor vel ab Alcxandro proptcr cxpugnationem mul-

nus dala rodemptione a Saracenis dimiltitur '**.
^Aug. 30.) Mcnsc Augusto in feslo sancti Bartolomoi
apostoli, cxccllentior dignitas optimatum imperii
sive o.mincnlior gloria aecclesia?, Eurardus et Roma-
nus legati apostolica? sodis, ct archiopiscopi cum epi*
scopis, ex condicto *'" convonicntes Moguntia\ con-
sultanl sibi et loli Romano imperio de substituendo
regc. Lolliarius dux Saxonum, vir sapions et indu-
strius, ct locclesiastico juri dcvotus, prepolcns divi-
tiis et victoriis, omnium assensu oligitur. Hic mcnsc
Septeinbrio cum eisdom legalis et duobus archiepi-
scopis et octo cpiscopis et multis abbatibus et cum
eminentioribus aulae regalis primatibus Aquasgrani

lisin brevi freto aggeribus comportatis terra conti- jj yenicns, dominica die, Id. Septembris, a Frederico

nens facta pridcm a Nabugodeno.sor expugnata et
partim captivata, ct postea ab Alexandro penitus
usque ad solum diruta et destructa, sed Juxta pro-
phetas post septuaginta annos reedilicata et in anti-
quum statum restiiuta, nostris modo temporibus in
fine mundi a christianis terra marique obsessa capi-
tur, el Christi imperio subjugatur. {Dec, 12.) Ca-

archipresule Coloniensi in regem benedicitur et un-
gitur (Sept. i3), omniclcro et populo festivufli epi-
nichion acclamantibus ^'^

1126. 1. 17. (18.) 26. (27., 8.

Hiems acerrima; vernus etiam periculosus. Rex
Lotharius contra Behcmones vadens, quorundam

VARI/E LECTIONES.
«>« Post hm linm erasa. Calamus mutatur, ^»» In multis computruerunt desuni B3*. 4**. »»♦ Se-
quentia usque ad mcdium annum sequentem uno calamo atque atramento exarata sunt, llic etiam primo oc-
currit signum + wl sententias distinguendas quo hucusque nunquam abhinc semper fere utitur Anselmus.
^^^Calamus panxUlummutatur. ^i* mutatur calamus. '*^ siveeminentior. — condicto et paulo post cum
eisdem — venicns destint B4**. '** abhmc atramentum mutatur.

NOT/E.
361) Sainl-Dcnis on Broqueroye. in «om. Moiilensi.
(il62; Nynnvogcn.

249

GHRONICA. — ANSELMI GEMBLAC. CONTINIATIO.

250

suorum principum traditione magnam slragem mili-^ tris Guilelmi regis Anglorum. Hunc Robertum olim

tum passus est, quingentis vidclicet ct quadraginta
occisis '*•. In Syria hoc anno exercitus Dci bis con-
grcssus est Sacacenis. In primo [)relio de paganis
ceciderunt duo milia quingenti, de christianis so-
lummodo 15; in secundo autem non incruentam
victoriam habuerunt christiani. Scd quamvis plurima
pars eorum perierit, tamen auxilio Dei revigorati,
absque numero hosles conlriverunt ct viccrunt. Hoc
anno omnis seges egra, ct vinea* cuiti omni fructu
arborum acerrinjffi ®*°.

H27. R. 2. F. 18. (19.) A. 27. i28.| H. 9.

(An. 1126 ) Rex Lotharius nalalem Domini Colo-
niae celebrat ; sed archiepiscopus seu preventus infir-

ab Hierosolimis redeunlem, eo quod prestitam pe-
cuniam redibero neqnibat, idem fralersuus Guilel-
mus rex Anglorum Nortmannia expulcrat, et eam
sibi subjugaveral, fratremquo in Anglia in cuslodia
libera redegerat. HexLolharius Babenbergen3"(3G3)
penlecostcn celebral. Ibi dux Bohcmiae cum muUis
milibus cquitum adveniens, domno rcgi de supe-
riore tradilione salisfccit; ct omncs, quorum parcn-
tes vel amicos occidcrat, mulla insignium donorum
exhibitione reconciliavil sibi. Cenobiuni sancti Hu-
gberli in Arducnna Nonis Julii, primo conticinio no-
clis, cum omnibusappendiciiscombuslum esl, salvo
tamen ihesauro et armario ^*^. In pago Lomacensi,

mitate', seu simulata, Sigeberg% se conluleral. Inde n villa Gerpinas (360) paupercula mulier in fesliva no-

» . 'i * aV. 1 */T /i\il*1 *• ' • aa • 1 •• I 1 *» 1 *I*AA .«.«••. «vvM

Aquasgrani vcnit in theophania (Jan. 6.) Ibi legati
Karoli comitis Morinorum, scilicelcastellanusGandae
et abbas de sancti Pelri ^363), ad cum venerunt,
nuntiantes',dominum suum comilem debitam subje-
ctionem se ei facturum. Verumlamen Lotharingi
principes ab ejus presentia abstinucrunl. Nov« enim
potestati semperres nova» convertunlur; quod ilico
et ibi patuit Nam Aquensesoppidani et rex non bene
assenserunt, sed satis injuriose se tractaverunt. De
rege aulem et Friderico duce quomodo se habeant,.
non satis compertum; quia pro volunlate favenlium
et contradicentium res extenuantur aut cxtollun-
tcr. Hoc satis palet, quia gravi discidio labun-
tur '".

cle sancti Michaelisordeum-moluit,unde ilico panem
faciens azimum coxit. Quem dumfrangcrctad cden-
dum, sanguinem et aquam clicnit.

1128. 3. 19. (20.1 28. (29.) 10.

Domnus "* Adelbero episcopus Leodicensium
obiit. Dominica die, 5. Kalend. Februarii, auditum
est tonilruum circa horam nonam. Domnus Alexan-
dcr archidiaconus ex clero sancli Lamberli 15.
Kalend. Aprilis Leodicensium consecratnr episco-
pus 3". Cum intranle Marlio scrcnus acr arriderct,
ipso nrcnse mediante subilo lolus in nubc cogilur,
et frigore rigel, aquae gelant, rura lorpenl, et nunc
nivc, nunc gelu, nunc pluviis clcmenta solvunlur.
Subscquilur magna morlalitas ovium, agnorum

Analhema in medio terrie, facinusaudax cl indi- ^ boum, vaccarum. Tandcm, misorante Dco, cuncta

gnum, omnibus seculis vindicandum. Eccc enim so-
lutus satanas lerras pcrambulat. Flandria ct Dur-
gundia, longo terrarum situ disjectae, conjurant in
apostasia proditoris Jud«. Quidam rei limentes
damnari pro suo scelcre, doniinum suum Karolum
comitem Morinorum Brujeias jugulant in quadam
aecclesia (364) ante aliare psalmos canentcm. Unus
atque idem satanas uno eodemque die simile nefas
presumit iu Burgundia. Damnaticii quidam, dum
diffidunt suaesaluti, utpotc rei majeslalis, dominum
suum Guilelmum comitem Sedunensium gladiis con-
fodiunt in quadam aicciesia anle altare oranlem.
Actum secunda cpdomada quadragesimaj, feria 3.,
Kalend. Marlii. Homicida^ hac illa diffugicntes, di-

ad graliam rcdeunt in laelania majori "^. 3. Idus
Maii feria 2, Colonia^ grandis tcmpestas exorta ost ;
fulmen quoque ingrcssum majorem aecclesiam sancti
Pctri, dextrum brachium crucifixi discidit ''^ Orta
seditione ct discidio intcr Guilelmum comitcm et
Morinos, annitenlibus Equitio et Daniele majoribus
Flandri», arcessitur Theodericus filius Theodcrici
ducis Alxatiai, nepos Rotberti comitis Flandri;r, cx
sororc Gcrlrude. Sed dum Godefridns dux Lova-
niensis Guilelmo comiti auxiliaretur, congressio
facta est utriusque exercitus anle castellum quod
dicitur Alost. Ibi Guilelmus comes.quendam militom
aggrediens monomachia, in dextro brachio lancoa-
tur, et surrepente dracunculo, quinto die morilur

versis injuriisetdigno sibi satis fine perierunl. Co- '-^Comitalus Morinorum Theoderico datur a rege
mitatus Morinorum a Ludowico rege Francorum da- Francorum Ludowico, quia cognatus ejus erat cx
lur Guilelmo Rlio Robcrti comilis Norlmanni*, fra- matcrtcra Gcrlrudc ^**. Mcdiante Soplembrio gelu

VARI/E LECTIONES.

**• atramentum mutatur. ^*^ Hoc — accrrimae desunt A. B5., ct qui in vocc •• viceruut » dcsinit Ain.
Abhinc calamus atqueatramentumpaululum mutatur, "* De rcge — labunlur (ksunl A Ibi legali —
labuntur desunt B4*. 4**. et B3*. cui sequentia ^Moguc^Vnailiema — redegerat desunt. "*Rex — tradilione
in rasura auntor ipse scripsit »" Cenobium — armario desunt BI. 5. Abhinc mutatur atramentum,
**^ manus habitum mutat D. A. e. L. o. et stnHm infra Domnus - episcopos desnnt B3% 4*, 4**, 5.
"* mutatur calamus, ^i* culamus mntatur. '*' calamus ct atramentum mutantur, "" atramenium mu-
tatur . Orla — Gerdrude ita exhibent B3*. 4*. 4**. : Willclmus comes Flandrie cum Godclrido duce Lo-
tharingie casteilum Alost obsidione premit; ibique levissimo vulnere, immo non vulnerc, sed inscisura in
maau accepta, male, ut putatur, a medico potionatus, repente moritur, sed unde, nescitur. Thcode-
ricus ei succedit.

NOTiB.

i363; Blandiniensis.. 365) Merseburgi secundum alios.

•361) S. Donatiani. (366) Gerpinnes, prope Charlcroi.

251

SlGEBERTl GEMBLACENSIS

252

valdc nocivum faclum esl, in quo legumina el X ginis matriSj qucB peperit Deum nostrum, qui ignis

vineffi perierunl, ct quicquid exprimi potuit , in
acredincm versum cst. In Flt^ndria mulli fluvii
sanguinei facli sunl, cl fossata similiter ^*". Bex
Lotharius longa obsidione urbcm Spiram cingil. sed
inefficax rcdit.

1129. R. 4. F.20. (21.) A.29. (50.) II II.

Cum intranlc mcnsc Januario gclu liqucretur,
tanta inundatio nivis ct pluvide fluvios et vivaria
inflavit, ut sala proxima dlluercnt et cxcavarent,
donios quoquc vicinas subvertcrcnt, ct qua>quie in
eis invcnta pcrdcrcut '^^. Feria 3. paschac bovem
cujusdam ruslici aranlcm ccrcus sudor dclibuil, in
parochia Gemmelaccnsi ^'*. Prelium apud Duralium
(367) inter Alcxandrum Lcodiconscm episcopum et

consumens est^ nonpoteris extingtii. Disccdit sanctus
Marlinus. Iterum rcdiens, jussit illum redire ad
matrem misericordiaj. Et ille : Aut per te sanabor^
aut hic moriar. Et sanctus Martinus: Sanat tc
dominus Jesus Christus precibus matris suce. Et hoc
tibi signum : tu primuSf post te sex in hac domo
sanahuntur Ceterum quicunque advenerint, frustra
laborabunt. Sanctus Martinus disccdit. IIIc sanatus
predicat sanitatemsuam.Multi confluunt; ex magna
copia non curantur nisi scx, sicul predixerat sanctus
Martinus. Parisius confugiunt ad a>cclesiam Virgiuis
matris. Centum et tres uno dic s^nantur; duo, scu
jubenle seu permittentc Deo, non curantur, sed
extinguntur. Apud Laniacum in die ascensionis

Godcfridum Lovanicnscm comitcrn, in quo Innta B dominicaB tres ante aram perpetuje Virginis extin-

strages fuit, ut pcditum utrinquc 82i numcro insi-
mul oppcrierint exccplis his qui fugienlcs in sege-
tibus vel in silvis vulncrali pcricrunt, ct his qui in
aquis prefocali sunt, ct his qui ad sua rcgrcssi
incertis horis cl diebus mortui sunl. Horum summa
non potuit colligi. Actum 7. Id. Augusti, A feria ^*.
Remis hoc anno in pascha Ludowicus rcx Franco-
rum clevavit in regcm tilium suum posl se, in pre-
sentia omnium episcoporum el abbalum regni sui.
Pestilcntia niaxima boum, vacarum ct porcorum,
aprorum, ccrvorum, capreoium. IG. Kal, Novcmbris
facta sunt fulgura et lonitrua, primo conlicinio
noclis, prima luna, 5. feria ^s^ \\qq anno |)Iaga

guntur. Transeamus ad Sucssionum civitatem. Ibi
specialius pre omnibus locis per miracula innotescit
genlibus Dei genitrix. Ibi muti, ceci, claudi, para-
litici curati sunt, mortuus resuscitatus. Vidimus
horrendum quiddam. Ignis divinus nasum, labia,
mentum cujusdam paupcrculae mulieris exusserat;
fetor, horror scntientes et videntes repleverat.
Expulsa dc domo virginis niatris rediit ad propriam
domum; pro expulsionc, pro inflrmitate sua dolet.
geniit et orat dicens: Ueu mh:hil mater misericor-
diie omnes excipitj uullum €xpeUit,preter me solam.
Utus, qui factus e$ filius fcminx propter misericor-
diamy sana me pei' feminam matrcm tuam propter

ignis divini CarnoLum, Parisius, Sucssionem, Camc- ^ tuam misericordiam, Oravit, exaudita esl. Noctc
racum, Atrebatum, et alia mulia loca mirabiliter ^ qna) incrastinascit in sabbatum, recepit saniiatem ;

pcrvadit, sed mirabilius per sanctam Dei genitricem
Mariam cxtinguilur. Juvenes etenim, senes eum
junioribus, virgines etiam lenera;, in pedibus, in
manibus, in mamilis, el, quod gravius est, in genis
cxuruntur, et celeriler extinguntur ^34. Apud Pari-
sius aecclesiola est in honore sancti Martini, in qua
quidam hac infirmilate delentus se apportari fccit.
Ijbi dum pcrnocians urgentibus angustiis vocifera-
rclur, primo noctis conlicinio adest sanclus Marti-
nus^ qua de causa domum suain intrasset sciscitans.
llic infirmitatis suil' angustias dcmonstrans, orat sibi
inisereri. Cui sanctus Martinus: Sct7o, inquit, in
curia superni Judicis terribitem tt horribilem datam
smtentiamy hanc combuUionis plagam per Galliam

rcstitula est ei caro sua, nasus, labia, mentum ;
omnia propria sua ex integro reccpit. Videres
nobile miraculum; caro illa similis facta esl carni
reliqua», et, quod mirabilius est, in conjunctione
carnis veteris el novaj quasi signum tenuissimi fili
pro testimonio apparuit. Adolescens quidam, quem
abbatissa ejusdem aecclesia;, ubi ista gercbantur,
ab infantia pro amore Dci nutrierat, surdu«5 el
mutus, dum inaecclesia meridianis horis quiesceret,
visnm est, quod senior quidam, niveisindutus vesti-
bus, aures et labia ejus manu sua pertractaret,
diccns : Dic, inquit, « Deus et sancta Maria^ mise-
remini mei. » Dixil hoe; sanatus agit gratias Deo,
et omnis plebs magnific^vit Deum. Mulier de Remis

desevire; et matrcm misericordice precibwi t/ptinuissej t) civitate venicns cum filioad domum sanct» Virginis,
omnes hac clade laboranles et se invocantes misertum dum querit anima? salutem, amittit fiiium,* sed
iri. Ideo Parisius in tcmplo ipsius sanctm Virginis gratia Dei consolatur. Filius enim dum in aera
matrisdeportariet tbi habf:s sanari.CmiileiOmnium luderet, repcnte in puteum vetustate destructum
ore beatus miraculorum patrator diceris ; hac de decidit, et mortuus est. Advesperascente die querit
causa domum tuam sanitatcm per te recupcratwus ' mater filium; scd dum non invenil eum, iristatur
intravi.Ei sanctus Martinus: Sine permissione Vir- et clamat. Accurrunl vicini, turbatur civitas. Dicil

VARIyE LECTIONES,

^^ calamus mutatur. ^^calamus mutatur. ^^ mutaiur calamus. '" Actum — feria postea
addidit Amelmus. ^^habitus cum atramento mutatur. Sequentes duas paginas usque ad finem
tt. 1132 inrasurascripsit Anselmus ipse, et guidem Hoc anno — cumtoto oppido initio anni sequentiSj uno
calamojreliqua pluribus vicibus '^* Sequentia usguc cui sufficere posset in fine annidesunt B4*. 4**., qui
nil habent nisi: Parisius in sbccI. b Virginis matrislOS uuo die sanantur.

NOTyE.

(367) Duras prope Saint-Trond.

253

CIIRONICA. — ANSELMI GEMBLAC. CONTLNl ATIO.

254

quidam, quia vidisset eum super os putei cum pueris ^ curati sunt, ut omnis homo ad enarrandam elin<

jocari. Inlro inspiciunt; vident eum mortuum
jacenlem. Exlractus matri redditur. Illa nihil cun-
ctata ad aecclesiam vadit; tota civitas eam prosequi-
tur. Ad scclesiam veniens, coram altari Virginis
matris eum exponit; quuerit a matremiscricordia;,
ut reddat ei filium. Ilico exaudita cst a mutrc niise-
ricordiae; surgit puer, vivit infans qui defunctus
fuerat. In tcslimonio camisia pucri suspendilur
coram altari. Fama volal pcr aures omnium; cor et
lingua contrcmit omnium per Gallias. lu Viromando
villa est Funtanas dicta, ubi in lcmplo Virginis
matris crebro ficbant miracula. Dum scirent quidam
mcrcatores et peregrini sanctilatem loci, tide el
dcvotione firmi, et illo tendercnt, obviavit illis

guis fiat. Hec prccipua loca conscripsimus; sed si
per alia loca in memoriam ejus dicata vcllemus
evagari, ubi inedicibili potonlia cunctos inibi confu-
gicntcs mirabilis Domini sanavit potenlia, nec scn-
sus, nec ratio ad hec sufliccre posset. Balduinus rex
llierusalcm morilnr ^""^.

IIUO. K.r). F 21 (25.) A 30. i3I.) 1112.

Lothariiis rex urbcni Spiram altcrnis annis vicis-
sim obsessam, tandem capit 3. Nonas Januarii,
fcria 0, immunitate conccssa. Lanbcrlus, qui ct
Honorius, papa moritur (/'V6r. M,. Roinanie aeccle-
sia; pax inlcrpolalur, alterrautibus duobus de .sede
apostolica, quodam Grcgorio, et allcro Pelro Lco-
nis, gente Roniano, monacho Cluniacensi. Grego-

— , r>

matrona, quasi mater honoriticata, sioeos alloquens: " rius privilegium elcclionis ab Ilonorio papa adhuc

Notifico tH>6ts, qvia virgo ct matcr Domini Maria
lotum ampliori dihctione sibi fccit iiQmtm Suessio-
nis. Moneo vos, ut iUuc veniads. Illi dum non magno-
pere curant verba quae audieranl, ecce ilerum
matrona, quod primo dixerat, secundo reileravit
et abiit. Tanto attoniti miraculo , Suessionis
tendunt; et venientes basilicae valvas obse-
ratas prospiciunt; orant, exaudiunlur; oslia basi-
licse Virginis matris eis aperiunlur. Ergo quique
rei, dum divino ign^ exurantur, ad illud nobilc tem-
plum Virginis matris confugiunl,- cl, dum esset idem
templum languentibus plenum, audite quam glo-
riosc in momento curantur. Locus illc antiquissi-
mus ct nobilissimus subtalare sanctie Virginis ma-

vivenle consensu quorundam cardinalium sibi usur-
pat; Pctrus, allitudine sanguinis glorians, domum
Crescentis invadit, ca^dibus, hominum rapinis, 'in-
ccndiis grassalur. </Ecclesia? sancti Pctri in Lovanio
crcmatur [cum toto oppido ^^\ Gregorius vcritus
potcntiam Pclri profugus a Sancto Paulo el Spo-
leto, emenso mari, tandem apud Sanolum Egidium
appulit '". [Ociob.) Postea vcnit m Burgundiam, ct
a Cluniaco excipilur, et favore omnium Francornm
cclebralur. Deinde Lotharius rcx Alemannia?, quo-
rundam suoruni cpiscoporum ambitione delinitus,
legationem a Francis de Gregorio benignc honorat,
pt in ejus clectionc conjurat. Parrone wcclesia sancli
Fursei penilus comburitur ^^*. Fulco comcs Ande-

tris apud se conlinct. Quadam igitur nocte, du:n ^'gavcnsis fit rex Hicrusalom

3'.0

omnes fierent et mugitum cordis ex nimia angustia
cumstridore dentium emitterent, conspiciunl lumen
spleudidum, et cum ipso matrem misericordiaisuper
altare descendere. Acccdit mater el Virgo ad unum
de egrotis; sciscitalur an volit sanari; inielligit
cupitum ejus desiderium sanandi. Tangit eum;
sanatar. Imperat , ut hoc itidem omnibus a se
visa "' patefaciat. Tanguntur, sanantur; lota civitas
letatur; foramen per quod ingressum lumcn de
lumine, quasi pro signo remanet, el ab omnibus
veneralur. Carnotum, ubi camisia habelur rjusdem
Virginis, innumera muUitudo sanala cst. Quid eliam
de Cameraco dixerim ? Cameracus anliquissima et
nobilissima civilas est, ubi lcmplum habclur in

1131. G 22 (23) 31. (32.) 1. ;15.)
Gregorius muUo cnmilalu episcoporum et abba-
lum a Francia cxiens, in Lotharingiam iransil, et
dominica tcrtia q^adragosima^, qua^ cst il. Kal.
Aprilis, Leodium vcnit. Ibi a Lothario regc .Alcman-
nia; el multis episcopis et abbatibus tam Lotha-
ringis quam Transrenensibus vencratur, muncribus
honoratur; tota civitas in ob.scquio f»Tvel, s;iluta-
lionibus et epulis vacat. Dominica in medio qua-
dragesimaj Gregorius, sicut hyrcus caprarum ia
Daniele, qui pedibus lcrram non taiigobal '^', cum
curribus et redis ab iecclesia sancli Martini in
publico montc, quasi Romic via triumphali, usquo
ad capitolium sancti Lanlbcrli ascoMvlit, inissam

honore ipsius Virginis matris, dotatum dn capillis*^ cclcbrat, regem el reginam coronat, conjugalos
etdebeato lacle ejus. Ibi mulli inlirmi sanati sunt, prosbileros excommunicat. Estimali sunl a qui-
quorum numcrum nemo novil nisi solus Deus. Atre- busdam 32 episcopi afluiase, et abbatcs 33. Quamvis
bati in templo Virginis malris dicato tot et lanti inmedio duorum tcI trium in suo nominc Dominus

VARIiE LECTIONES.

*" nisa corr. jussa cod ^* B. r. H. m. anno i!31. supplexit Anselmus, utcx atramento apparet. Dcsant
A ^■'Ecclesia — oppido dcsunt Bi 5. Hic dcsinit atrnmentum, quo prctcedentia omnia Hoc anno plaga —
oppido cxarata erant contiunocalamo. Sequentia Gregorius — sanclse 5lari£a/to atramcnto atque calamo uno
srripfiit .\nscfmus. ^ Ansclmus primo scripserat: profugus por Tusciam et Langobardiam et pcr S.
Micliaelom in clusisf-yrando venit,e<c. Sedverbisjper — ^yriindo eospunctis, ipsestatim mperscripsit n S. ---
Postca, quod etreliqui hulcnt omnes *** P. o. s. F. p. c postea Anselmus addidit a. ii31. tum quum scri-
beret Hugo — periit et sub anno prcecedenli Balduinus r. H. moritur. Desunt A. Bl, '** F. c. A f. r. H.
postfa supplevit Ansdmm eodcm, quo finem hujus anniy calamo. Desunt in uno A. ^''^ sicut — tangebat in
i. era$a sunt, ita tamen ut legi adhuc possmt. Desunt B3*. 4*. 4'*., sed leguntur in A. Bi Fi. 2. 3. In B5.
quo*iue nffluerunt : sedMirceus ibi ad marginem scripsit: Videlur hic locus expurgandus et censura dignus,
atque tnnc vel ipse vel atius quis illa verba sicut ^ tangebat erasit.

255

SlGEBERTi GEMBLACENSIS.

256

6e dical adcsse, taineD omnis conslitutio eorum nec J^ discidio partium nequiens revocare, dissimulato

calamo nec carla indigct "**. Civitas Vullrajectum

ex maxima parte concrematur, scilicel palatium

episcopi, et major ajcclesia sancti Marlini, et altera

sancti Bonifacii, el tortia sanctae Maria» »*«. Hugo

Canna avenae »** (368), exortis inimicitiis contra

oppidanos Sancti Richarii (579) in pago Pontivo,

totum oppidum cum secclesia sancli Richarii penitus

combussit; in qua aecclesia aliquanti monaclii et

inestimabilis multitudo promiscui sexus, quod diclu

nefas est, simul concremata periit '*^ Gregorius,

qui et Innocentius papa, Remis post festum sancti

Lucae evangclislffi {Oct 18) concilium habuit cum

episcopis et abbalibus 300 ; mcdiante Francorum

rege Ludovico cum filio qui secundus erat natu.

negotio inefficax rediit Petrus vero pseudopapa in
domo Crescentis regnat, et alter in alterum predis,
rapinis, incendiis et homicidiisdesevit ^^. In villa
Namuco (370), dum vaccam occisam mango aperit,
fa^tus duorum capitum apparuit '^^ Legumen et
avena hoc anno proventum messis satis emen-
tita ^y

1234. 9. 23. (26.) 3i (35.) 4.

Congregatio McUisnensis cecclesioR^ qwB ost in Bra-
cbanto, omnibus fi'leiibus saluUem. it £a/. Februarii
Jupus venenatus et insanus^ qui intra corpus suum
tres colubros habebat vtvos, consuetas latebras /tn-
quens^ rura peiiity et innumeram mullitudinem por-
corum omum, canvm et armmtorum morsu venenato

Nam primus antea coronatus tunc forte Parisius " extinxit. Postea vasto impeiu homines invadenSy plvs

venerat, et, ut fertur, ademonc inspccie porci liidi-
ficatus, dum hac illac equum girat, subito corruit
exanimis. Unde pater valde majstus Remos adve-
niens, secundum natu Hlium secum advexit, et a
papa inungi et bencdici et coronari in regem impe-
travit. Frittericus Coloniae archiepiscopus obiit.

1132. R. 7. F. 23. (24.) A. 32. (33.) H.2.

Rex Lotharius natalcm Domini Coloniae celebrat.
Qui avaritiae veneno infeclus, eleclionem sanclae
a^cclcsite Colonicnsis sua calllditalc cassavit ^*^.
iterum terlia ebdomada quadragesimH? Coloniam
veniens, nihil dlgnum regali serenitatc cgit Deinde
Aquas venicns in pascha (j^pr. 10), nihil de stalu

quam duodecim morsu suo mdte mulcavit ; qttorwn
quatuor misera morte defuncti sunt. Hi vero ante
obitum suum nuilum Uquorem videre vel gustare po -
tuerunt. Tandem a quatuor viris fortissimis compre-
hensus et eviscd^atus, fidem malitice su(b de eolubris
patefecit ^^^. iste annus pre nimia siccitate satis
calamitosus, quia avcnae, ordea ft legumina pro-
ventum suum nimis sunt ementita. Theobaldus
comes Blesiensis sive Carnotensis pre cunctis prin-
cipibus Gallie magno pondere justitiae eminet in
Francia; religiosis monachis et olericis pius ac
familiaris, aecclesiae defensor, pauperum adjutor,
merentium consolator, in commerciis negotiatorum

regni ordinare valuit, immo omnium rerum qucrc- n cautus ct discrctus, in reis et a recto dcviantibus

1 • . «• . I*. rk ■• 1 ' •. . . ..1.. .& ..: l^ SlSi. tr_1.._j:.. A^« AKnllxi.ei In tA«v> —

las in respectu distulit. Radisbona civitas tota pacne
est combusta '". Domnus Bruno, ex clero sancti
Petri, Coloniae fit archiepiscopus. Rex Lotharius
colleciis viribus Romam vadit cum Innocentio
papa (Sept.) ; sed vario eventu rerum multas diffi-
cultates in eundo patitur'**.

1133. 8. 24.(25.) 33.(34.) 3.

4. Nonas Augusli, luna 27. meridie facta est
eclypsis solis fere dimidia hora, et stellse visae sunt
incaelo'*'. Rex Lotharius vcterem Romam ingres-
sus (i4pr. 30); Innocentium papam in patriarchio
Lateranensi relocat, ct ab ipso in imperatorem

ultor et vindcx '^*. Kalendis Octobribus, in tem-
peslae noctis silentio, motus magnus factus est in
mari, ila ut litora sua prelerirct, et taroen in se
iterum resideret. : Sequenti vero nocte primo cre-
pusculo cum omni impctuterminos egrediens, omnia
circumquaque, id esl villas, castella, aecclesias, ita
pessumdedit, ut tres comitatus, id est, Walecras, et
Wales, ct Bebrant (371 , cum homine cl pecore
penitus extcrminarct.

1135 10 26. (27) 35. (36.) 3.

in ^55 (..ivitatc Tornaco natus est agnus unius cor-
poris, duum capitum, quatuor aurium, quatuor ocu-

benedicilur (Jiin 4). Sed Romanorum avaritiam aD lorum, octo pedum "^. In villa quae dicitur Bra

VARliE LECTIONES.

*** Quamvis -— indiget in 1. erasa, ita tamen ut tegi adhuc possint\ desunt B3*. 4*. 4*., sed teguntur-
in A. B«. Fl. 2 3 Jn B3 idem Mircetis margini inscripsit: Videtur hic locus censura dignus, et postm
erasa sunt. '*' Hic dsinit \.; atrammtum atque calamtis mutaturin 1. Civitas — Mariae desunt Bi. 6*
'** campus avenc B3. 4**. '^^ Post hcec utramentum mutat 1. et primitus novum annum incepii, super^
scriptum VIl XXIIII. XXXIII. XIIIl. Sed hac erasa sunt, atque concremala poriit rasura inscriptum.
^^^ita scripsit Anselmus. At postea alius, cujus manus correctrix et in a 1140. ajiparet, verbis Uui 7-
cassavit expunctis superscripsit : Hic tumultuante multorum dissidentium sedilione, electio s. aecclesiaj
Coloniensis diu multumquccassata cst. Hxc habent Bl. 3*. 4». 4*». o. Fl. 2. 3. **^ R. c t. p. e. c. postea
addita in 1. desunt Bl 5. Post ea habitus mutatur. ^^^Abhinc habitus mntatur. "• calauus mutaiur.
^^ calamus mutatur. ^si catamus mutatur. «^» calamus mutatur. ^*^ Abhinc catamus mutaiur atque aira-
mentum. ^* calamus mutatur '** atramentum prorsus mutatur cum calamo. '^* Posi tisec tinea ei
dimidia erasa. Dein airamentum mutatur.

NOTiE.

(368) Comcs S. Pauli.

(369) Saint-Riquier.

(370) Namur.
137; V. Ann Fosseuses ^. l. IV, 30.

i57 r.HKONlCA. — (.0NT1N[ ATIO GEMBLACENSIS. i5H

nia v362). meusc Aprili nalus cst infanlulus, carens ^ Iharius rcx el Fridcricus dux Sucvorum paciscun-
collo et capile, ocellos habens in spalulis ^". Lo- tur ^^*.

VARIiE LECTIONES.

••' calatnus mutatur. *" Hic desinit manus Anselmi. Quam nuUo spatio interjecto, sine ulla in-
scriptione in eade^npagina pergens sequitar manus tertia eadem, quce a. 108o-i H 1. in exaravit. Pertingit
ea uno tenore usque ad revocare concordiam.

NOTiC.
(372; Braine-le-Comte,inler Halle et Mons.

CONTINUATIO GEMBLACENSIS.

J136. R. H. F. 27. (28.) A. 36.(37.) H. 6. gsolum laicales, sed ct aBCclesiasticae pcrsonjr;. [Do-

Cenobiiim sancti Vedasti Atrabatensis concrema- mnus Adclberto, ex blero Mettensi assumtus, datur

lurcum claustro etofficinis et magna oppidi parte ; Leodicensium episcopus •".] Monaslerium sancti

nec meminit aliquis nostra aetate tot villas, lot ci- Dionisii in Brokorotht comburitur cum clauslro et

vitates, tot castra, oppida vel municipia, concre- omnibus appendiciis et oppido, vix anno 12. ante-

mata fortuito igne, quot in hujus anni spatio com- rioris combustionis expleto '«'. Rex Anglorum Hcin-

busta esse rcferuntur. [Domnus Alexander Leodi- ricusobiit(i Dec 1135). vir paupcribus et aecclc-

censium episcopus moritur ''*.] Anselmus octavus siis Dci multao Bcnignitalis, ac per hoc eliam multae

abbas Gemblacensiscenobii obiit ; quiadhuc vivens, iibcralitatis. [Ludowicus rex Francorum obiit (374) ;

etsi corpore invalidus, tamen erga Dei cultum et filiuscjus cquivocus succedit ^^K] Rex Cotharius

scripturanim exercitium erat strenuus **°, Hic cro- multo rcgni sui congregato exercitu, Romam sc-

nicam istam a fine chronicae a Sigcberto venerabili cundo proticiscitur (Sept.) duorum de sede aposto-

Gemblacensis secclesiae monacho descriptae ad hunc licacontendentium discordiam ad pacis ct unitatis

Qsque annum perduxit, et visa vel a fidelibus rela- cupiens revocare concordiam '^^.

toribus audita posterorum nolitiae dereliquit. Discor-

diae malum quam pcmiciosum sit omnibus, plus t' Angli diu habita delibcralionc. quem sublimarcnt

jam nostristribulationibus discimus, quam in codi- regio nomine et honore, sine liberis defuncto Hein-

cibus legimus. Cum enim monachi cum oppidanis, rico rege, Stephanum consobrinum cjus constitue-

oppidanicum monachis non concordarent in sub- runt pro eo regnare. Mons Caslrilocus (37o) cum

stituendi abbatis eleclione : ad hoc usque proccssit templo sanctae Waldedrudis cttolo pcnc opido con-

malum discordiae, ut '** dux Lovanicnsis (373) et crematur '^^.

comes Namucensis rupto pacis fedcre hostiliter in- H37. 12.(11.) i. (27.) 1. 7.

ter sc concertarent multo lempore. Erat auiem cer- Hcx Lotharius, anno uno et mcnsibus r> cum ox-

nere miseriam et omnium rerum dcpredalionem peditione mililari in Italia commoratus. ab ingres-

violentissimam, homicidiasepissimelicri,vilIascum su abstinuit urbis Romie, quia duorum dc sede

habiiatoribus concremari, in Untum ul gcmmc- apostolica contendentium prelia et sftditiones ne-

lacensioppido cum parrochiana tecclesia combusto quivit compescerc fMai) Rogerium Sicilise duccm

cum maximo inhabitanlium periculo, Dei clemenlia sibj resistentcm bcllica; congrcssionc frcqucnlcr

majus monasterium, quod est contiguum, undique alrivit ; provinciam ejus cede et inccndio devasta-

grassanleincendiojamsuccensum, miro reslrinxerit yit . sed tamcn eum ad dedilionem noncompulit.
modo. Vicini enim fluminis alveus in stagnum col- ^ Dum ergo varius evenlus belli ossel, et noc hos nec

lectus, rivo suo magna ex parle subilo cst evacua- iHos gladius consumorel, rex Lotharius morlo

tus, ita utarenae cjus ccrncrcnlur circumcursanti- prcvenlus {Dec. 3) bellum cum vita tiiiivit ; et pro-

bus et his, qui rosistcbanl hostibus; ejusqueaqua pter incursus undique imminentium hostium non

superfusa monastcrio in modum ptuvide. incendium manifoste. sed quasi occulteasuis rclatus, in Saxo-

omne restinxit Deivirtute. Ne cui autem hoc vidca- nia esl tumulatus. [Arnulphus cx monacho Sancti

tur incredibile, multae hochodicque attestantur non Nichasii Rcmis daturabbas Gcmblacensis '^\]

VARI^ LECTIONES.

»• interUneas addit manus septima eadem, qum finem codicis inde a, 1H5 Rcmis exaravit ;DI. 5. Fl.
2. 3, ***qui — slrenuus desuntW*, '•* Disrordiae — discordiae ut dcsitnt Bl. f>. Disco-diae — ecclcsia-
stic» persona; desunt B3*. 4*. 4**. '" addit in Kmanus quinta ; Bl. 5. Fl. 2. 3 desunt B3*. 4». 4**.
^** Monastenum — expleto desunt Bl. 5. ; initio annipost oppidi partf» coUocant B3». 4*. 4**. ••* addit
manui quinta Bl. 3*. 4*. 4** 5. Fl. 3. ; desunt Fl. *•* Desinit manus tertia, incipit quinta. '«• Mons —
coDcrematur desuut Bi. 5. *«' addit inter lineas manus incerta, Fl . 3 ; desunt Bl. 3*. 4*. !•*. 5.

NOTi«.

(373) Godefridus. -375) Mons.

'374) Demum Kal.Aug. 4137.

2S9

SlGEBERTl GEMBLACENSIS.

(An. 4 138 Jan, 25.) Bruno Coloniensium archiepi- A H39. 2. 3. • 3.

scopus obiil in expeditione Italica, 6. annosuipre-
sulalus.Petrus Leonis dccessil ex hac vita, qui se-
dem apostoUcam retinere conabatur cum violen-
lia. iEcclesiae Dei etGregorio papae pax estreddila.
et cessaveruntseditioneset preha "^

Prudens leetor, habco tibi aliquid dicere, cupiens
magisdoceii' quam docere. Bealus Gregorius dicit,
inconveniens esse, ea quae carcnt gravitatis solidi-
late, in libris congerere. Studiosis enim lectoribus
non sunt ulilia, sed fastidiosa. Hoc exemplo nos de
multis qu% conlingunt conscribimus pauca, sed
cminentiora; ul habeatur secundum legem chronic»
rerum gestarum breviter digesta veritas, et cavca-

Cunradus tertius rex hujus nominis, Godefridum
fiiium Godefridi ducis facit paterni honoris succes-
sorem, ea maxime pro causa, quia suae conjugis
sororem ci dederat uxorem. Heinricus dux Bajoa-
riorum, adhuc contrarius existens Cunrado regi,
ncc attendens illud dictum mundanse sapientiae :
Levius fit patientia quicquid nefas est corrigere
(^OK.yOd, 1,24). inremediabili morbo tristitise {ler-
venit ad extrema vitae. Gentis Anglorum principes
a rege suo dissentientes, dum alter alteri varie as-
sentitur, gens tota per eos affligitur, eo deterius,
quo civcs ut hosles non exterius, sed interius pati-
tur. Paludes et fontes, qui per aliquot annos tanta

tur inutilis et undecunque congesta prolixitas ^*'. „ defecerantsiccitate, ut putarentur non possedenuo

Si autem aliquid conscriptione dignum aestimavens
a nobis prelermissum, studiosis scriplurarum scias
esse dimissum ; quia non omnia possumus omnes,
nec omnia volunt omnes ; et laudatur quidam
dixisse prudenter et breviter :
Quid dem, quidnon dem ? renuis tu^ quod jubet

altcr.

1138. R. i. F. 2. A. 2. H. 8.

Rex'''' Danorum, audila morte regis Anglorum,
cum multo navium apparatu, cum militari et pede-
stri exercitu, iines Angliae devastabat omni crudeli-
tatis gcnere ; dicens, antecessorum heredilario jure
et collimitanei maris vicinitatc sibi magis deberi
regnum Angliae, quam Stephano regi ct Normannis

refluere, mirantur multi non solum fluere, sed ct
solito majores aquas emittere ''*.

H40. 3. 4. 4. 10.

Eclypsis solis facta est 4. Non. Aprilis, advespc-
rascente jam die et ccelo serenissimo existenle, sol
quasi tetro velamine videbatur circumfusus egly-
ptica caligine. Exorta discordia inter Alberonem
episcopum Leodicenscm et Hcinricum comitem Na-
censem, multa hinc inde contigerunt mala, pre-
dac et incendia, cedcs et homicidia. (iausa hujus
discordiae comes Namucensis et improviso aggrcs*
susopidum, quod Fossis dicitur, quia nomen tale
sibi dat situs ipse loci, multis captis aut occisis,
multa preda abducta, opidum totum cum roonasle-

ex Wilhelmibastardi pervasione. Rcx Anglorum re- rio beati Foillani combussit, edificia lapidea quae-
putans periculosum primo impetu cum tam efferato '-' cumque eminentiora erant, destruxit. HeDricus

hoste non ex equo eonfligere, habita dilalione et in-
specta opportunitatc, dispersos longe lateque et in-
hiantes predae facili superavit congressione, multis-
queeorum inlerfcctis aut captis, reliquos conpulit
cum dodecore adpropria redire. Postmortem regis
Lotharii, non fercnlcs principes Teutonici regni,
aliqucm extrancuma stirpe regia sibi dominari, re-
gcm conslituerunt sibi Conradum, virum rcgii ge-
neris [Febr, 22.) Erat quippc cx sororc ncpos
Heinrici quinti rcgis, quarti impcratoris hujus no-
minis. Heinricus dux Bajoariorum, quia filia Lo-
tharii regis ei nupserat et jam liberos cx ea suscc-
perat, Cunradum regno sublimalumet sc alicnalum

comes Lemburgensis, dolens sc privatum honore
ducalus, quem pater suus et avus habuerant. Go-
defrido ducis rebellis crat contiguos sibi possessio-
num ejus reditus invadebat, et sicubi prevalebat,
nulli amicorum ejus parcebat. Godcfridus dux gra-
viterferens insolentiam ejus, opidum sancti Trudo-
nis cum multo equilum pcditumquc exercitu obse-
dit, civcs ad deditioncm coegit, obsides promissae
sibi fidelitatis accepit '^*. Deinde cum eodem exer-
citu progrcssus, et opidum Aquasgrani ingressus,
cum multo potentalu per biduum in scde judiciaria
resedit, exacliones quas duccm Lotharingiae cxigere
decebat exegit, opidanos suse fidelitati astrinxit, et

graviler fcrebat, ct quoscunquc poleral, ab cjiis Qne Heinrici comitis fautores esseut, ostentatione
amicitia et fidelitate avcrtebal. Hugo post Bruno- potentiae sua? dcterruit.

nem dalus Coloniensium archiepiscopus, dum Ro-
mam adiret consecrandus, pcrcgrc est dcfunctus,
eiquc successit Arnulfus. Godefridus Lovaniensis,
duxLotharicnsium, magnum patriiesuae decus, vir
suo temporect tempori ct honori sciens se dccenter
conformare, moritur.

1141. 4. 5. 5. 11,

Cunradus rex quosdam regni sui optimates sibi
resistcntes cogit suo parereimpcrio,munitiones, eo-
rum oppugnando autexpugnando. RexAnglorum Ste-
phanus, non satis cavcns dubios animos principum
ficta sibiamicitiaadherentiuni, dum quosdam hostes

VARliE LECTIONES.

*** Post hoec spatio unius linefB relicto, incipit m^nus \y\. vario tempore scribens usque a 1145. initium.
Prudens — jubet alter desunt B3* 4*. 4**, ^^^ atramentum mutatur, ^'^ calamus mutatur, »'* Post
hax calamus atqiie atramentum mutatur. ^''^ eadem manus, quce 1132. correxit, et hic rer^« civis —
accepit expunctis superscripsit : obsidere venit scd oppidanis obsidioncm prevonienlibus placato eorum
accepto in gratiam eos recepit Eadem habent Bl. 5. Fl. 2. 3. et non B3*. 4*. 4**.

261

CHRONICA. — CONTINLATIO GEMBLACENSIS.

expugnare nititur, a suis dcrclictiis ct ab hoslibus ^\ munitum cum muUo inhabitantium pcriculo con-

interceptus, cnpitur ct custodiic mancipatur. Plaga
ignis divini mullos aduril; sed pcr intcrccssionem
sanctac Dei gcnitricis Mariae aiiorumquc sanctorum
multis hac egritudine laborantibus miscricordia Dei
subvenit. Rex Jherosolimitanorum cum suo excr-
citu, fultus auxilio chrislianorum, loca sancta, uhi
pedcs Domini sict^rant, visitanlium, Ascalonitas
omni commeatu excluso tcrra marique oppugnat,
quonindam etiam hostium castra propinquiora ex-
pugnat '^'. Adelbero hujus nominis secundus Leo*
dicensium episcopus, dolens fraudulenta invasione
comitis Raginoldi jam per 7 annos violentcr reti-
neri castrum Dulonium, quod cum omnibus appeu-
diciis suis Olbcrtus episcopus multa summa ar-

cremarit. In hoc pnclio vel incendio capti, cesi aut
concremali, ad milie quingentos sunt estimati. In
vicinia Lovantcnsi mel stillavit de caelo in moduro
pluviae, quod verum mel fuisse probaverunt multi
visu, gustu et contrectatione. Godefridus junior dux
Lot!iarinf^i:i» qunrlo anno sui ducalus moritur *".
Cunradus rcx in opido quod Frankcnefort dicitur,
cum mulla frequcntia optimatum regni sui, curiam
haduil {Jun. 7), et quae confirmnnda eranl, eorum
consilio et judicio confirmavit, et corrigenda cor-
rexil. Deinde cum non mullo comitatu aggressus
quosdam Sclavorum rcbclles rcgnum inquietantcs,
non, ut putavit, cos imperatos invenit. ideoque vi-
rililer resistenlibus adhoram cessit. Nec mullo post

genli adquisierat cpiseopio Leodiccnsi, ncc fcrcns " incautis supervenicns improvisus, multos eoru

tantum honoris ct commodi ad presens sibi et in

posterum auferri aecclesi» Dei, oportunitatem ex-

spectabat, quajuste repetcrct, quod pecclcsiainjuste

amiserat. Deus autcm, qui ei ad hoc dederat affe-

ctum, bonae voluntati ejus dcdit pffectum. Inspecta

enim oportunitatc, castrum obsedil cum multa equi-

tum peditumque muititudine. PIus tamen de divino

quam de hnmano confidens auxilio, corpus beati

Lamberti ad locum obsidionis jussit deferri, sic

sperans quod inchoaverat prosperari et accelerari.

Nec frustratus est spe sua. In paucis enim diebus

castrum recepit cum Dei et sancti Lambcrti auxilio,

quod multo tempore, multorum labore nimio, vix

longa reddidissot obsidio. Quanta ibi contigerinl,

quanta eliam nunc contingant ad corpus bcati Lam- ^ cessit tilio Godcfridi ducis junioris adliuc puerulo.

cepit aut occidit, mnltos corum in fugam versos,
in ftumcu, quod conliguum crat, demersit , rcliquos
mullasummagratiam suam rcdimcntes ad deditio-
nem compulit In parochia Gemblacensi natus est
pucr monstruosus, qui mirnculo et horrori se a.spi-
cicntibus fuit.

1U3. 6. 7. 7. 13.

Rcgnum '"'^ Frnncorum maguam patitur perturba-
lionem beIIorum,per discordiam rcgis et principum,
intcrquos emincbat Tietbaldus comcs Blesiensium,
Rcx Anglorum, nccdum pncato regno suo, contuma-
ccs subjugare volebat, sed non valcbat, quia tulam
fidom nusquam reperiebat, et connlus suos non
prospcrari sed frustrari dolebat. Cuuradus rex con-

berti miraculorum insignia, quia non est hujus opc-
ris, prudentioribus relinquimus cstimanda vei, si eis
placuerit, describcnda '''*.

1142. R. 5. F. 6. A. G. H. 12.

Rex '"^5 Anglorum, quibusdam pacis conditionibus
solutus a captionc qua tenchatur, iterum Anglicae
genti principatur *'*. RexFrancorum frequenler am-
monens et per se ct pcr logalos suos Tietbaldum
comitem Rlesiensium, ne violenlcr invadcrct et re-
tineret alicnn, cum ei sulis superque posscnl sutti-
cere propria, animadveriit, eaque nnimonondo
diccbat, surdis auribusnudiii, dccrovilqu.j pugnando
agcre, ne possct conlcnini. Dcniquc cum multo
comitatu aggressus castrum cjus, quod Vitrciacum

quicquid beneficii vel honoris anleccssores cjusha-
buerant de manu imperatoris. Pagani vicini Hiero-
solimitanis christianis,, pcrlesi malorum et frequentis
oppugnationischristianorum, paclum pacis inierunt
cum cis, el torras, quns cis christinni abslulerant,
etquu; incultic cranl, sub tributo colendas susccpe-
runtab cis. Grcgorius papn, qui et Innocenlius, obiit
(Scpt. 2i). Wido, qui ct Cj«Icstinus, papa succedit,

11 ii. 7. 8. 8. 14.

Ilicms hoc anno nimiolale pluviai ct vcnto vehe-
mcnli periculo.^^a exlilit et damnosa, ia tantum, ut
silvas, lcmpla, turrcs ct cdificia, quie putabanlur
tirinissima, aut funditus subverterit, aut magua
ex parte destruxcrii. Wido, qui ct Cu^Iestinus, qui

dicltur, opidanos etmililes sibi rosi.stcntcs nut ccpit D Romana; aecclcsia) 163«« prcsidcbal, obiit {Mart. 9).

aut occidit. Opido succenso, in tantum ignis ex- Gcrardus, qui et Lucius, papa succossit. Fames

crevit, ut etiam castrum, quod in eo erat valde grnvissima, hoc anno multos aftlixit; multos pani^

VARI/E LECTIONES.

^'^Sequentia multum decwiavit l^A*. ^"'^ //ic F2. ad'lit : <i Ludovicus rex Francorum adolescentior
adhuc concessit ecclcsio Ijuluriccnsi libcrtatom cligendi in archiepiscopum qucm vellent cxcepto Pctro
cognato Hemerici cancellarii, juravilque puhlice super sancln ewangelia quod se vivonlo non erat illc
futurus archiepiscopus. Qui tamen electus Romam profcolus est et consecratus a domino Innocentio
dicente regem puerum instruendum etcohibendum ne talibus assuescat, et adjecit veram non esse liberta-
tem ubi quis excipitur a principe nisi forle docuerit coram ecclcsiastieo judice illum non esse eli*
gendum. Tunc enim audilur ut alius rex exclusit archiepiscopum redeuntcm sed eum comes Theobaldus
recepit in terra sua . ei omncs ccclesie obcdicbant. Indignatus cst ob hoc rex comiti Thcobaldo . et
omncs fere proceres excitavit ut ri cum rege guerram interrent. » ^^* totum hunc annum alia manus
exc^ravit ccUamo continuo. ^''^ Hic F2. addit: *» Comes Radlis re^ine sororem ducit , relicta conju^e
sua , rege procurante per episcouos suos divorcium negata audiencia mulieri , et hoc in invidiam comi-
tisTheobaldi » *""' Godefridus -^ moritur desunt B3*. 4*. 4**. '^* redit manus l»i, calamo contmw usque
(idvoces destruxerit initio anni sequenlis.

263

SIG£B£BT1 G£MBLACENSIS.

264

penaria pauperavit. In regno autem Anglorum in J^ aetatis cbristiani trucidanlur, adolescentes utriusque

lantum dicitur prcvaluisse, ut maximam utriusque " •- • -

sexus multitudinem contigerit fame interissc. Nec

tfintummodo pauperes et mediocres, sed et eorum

multi, qui putabantur sibi sufficientcs esse, duro

famis gladio perurgente coacti sunt alias emi-

grare, ut malum inopias si non cx toto evilare,

sallem possent alleviare. TriliccaR mcssis matu-

ritas et colleclio provenil lardius solito; quia, ni-

mietate pluviae impedienlc, vix potuerunt mcssores

8 Kal. Seplemb. metere, quod aliquoties vidimus

eos 8 Kal. Augusti messuisse. Fulco quartus rex

Jherosolimitarum, ib anno regni sui vita decessit.

Balduinus filius ejus ei successit Rcx Francorum

scicns quia pcrlurbatio capitis perturbatio est mem-

sexus pcr diversas paganorum provincias in servos
et anciiias vcnundantur. Northmanni, qui subditi
fuerant Hcinrico rcgiAnglorum, parvipendentcs suc-
ccssorem ejus Stephanum, subdunt se regimini co-
milis Andegavensium. Cunradus rex Apud Atherna-
cum in vicinia Treverorum pentccosten celebravit
{Jun 3), et quosdam sibi rebclles oppugnando et
expugnando ad deditionem compulit.

1146. 9. 10. 10. 2.

Heresis Eunitarum intra Briltannias pullulat. Ho-
rum princeps crat quidam perversae mentis, Eunus
nominc; qui cum esset idiota, et ipsos apices littera-
rum vix agnoscerct, tamen polluto ore de divinis li-
bris tractahnl et disputabat. Hicncfario ausu absque

brorum, utsedaret perturbationcs regni sui, acquic- g sacris ordinibus missas celebrabat indigne, ad er-

vitconfoederari Tietbaldo Blesiensium comiti. Cun-
radus rex sciens pcr se, sciens religiosorum virorum
ammonitione, quanlum reverenliae debeatur aeccle-
siastico ordini, cui Deus dicit: Qui iangit vos, ian-
giipupillam oculimei; si quos clatos fastu sccularis
potentiae conlra episcopos vcl conira alios aecclesiae
sancta» prelatos noverat insolentcr agerc, regia cen-
sura cogebal eos ab insolentia desisterc, et illis quos
offenderanl decenter salisfacerc ''•. Vineajct arbores
frucliferaenon exibuerunlsolilam uberbatem, scd in
provenlu difficuUatem in fruclibus habuerunt rari-
latem et acerbitatem ^**^.
1145. R. 8. F. 9. A. 9. H. 1.

rorem et subversionem perditorum hominum: epi-
scopos ctiam et archiepiscopos his qui sibi adhae-
rebant ordinabat. Mulla quoque alia facicbat
scelerata et divinae legi contraria. Ad postremum,
diabolico spirilu con^.pletus in tantnm prorupit in-
saniam, ut diccret et crcdi cogeret sc esse filium
Dei, affirmans se esse eum per quem sacerdotes in
aecclesia generalem collectam solent terminarc di-
cendo : Per eundem Dominum nostrum. Quanta au-
tem turpia et execrabilia agant iu abscondito here-
tici isti, qui vocantur Eunita), id est scquaces Euni
bonum estsileniio tcgere, ne horrorem incutiant vei

etiam errorcm generent infirmis auditoribus. Fames
Regnum christianorum, quod adquisierunt exter- gravissima jamdiu concepta in tantum longc lateque

inala multitudinc Dacanorum Hierosolimam et ^ nrapvahiiL nt ftxp.rp.sr.pntpm nrinnpriim mnltihiHinAm

minata multitudine paganorum
contines ejus urbcs possidentium, sui exordii habet
hunc annum quinquagcsimum primum Laus est et
gloria Christi, quod christiani cum ejus auxilio pos-
sident regionem, in qua per semeiipsum ct per
apostolos Christus initiavit chrislianam rcligio-
nem ^**. Gcrardus, qui ct Lucius, papa obiit {Febr.
23). Bernnrdus, qui et Eugenius, 105"« ei suc-
cessit.

praevaluit, ut excrescentcm pauperum multitudinem
nullatcnus sine magno gravamine sustenlare possent
hi qui respectu Dei vel pietatis afTcclu manum mi-
sericordia; porrigeba.it eis. Mullos etiam, qui viclu
ct aliis necessariis habundabanl, malum famis ad
mendicitalcm deduxit Occidentales christiani, do-
lcnles dc subversione urbis Edossae, quae et Rohaisz
dicitur^ quam pagani supcriorc anuo vastantes,
cultum christianitalis in ca omni spurcitiarum ge-
nere cuntaminaveranl, in tantum ut ctiam princeps
eorum in majori basilica supcr sanctum altare cu-
bilc suum exstrucret, et illic ad iujuriam et con-
tcmplum summi Dei cum mercirice cubaret *•* : pro
his, inquam, omnibus justo dolore commoti, lino
animo, pari couscnsu. ad dcbellandos eos proticisci

Remis ^** in ccnobio beati Remigii sanclus Gi-
brianus Scottus mullis clnrcl virlutibus, ct nmlto
populi concursu frequcntalur. Adelbcro Lcodicen-
kis episcopus vita decessit. Hcinricus a.ssumplus cx
clcro sancli Lambcrti, secundus hujus nominis pre- Ddeliberant. In tantum autem erant omnes prompti
sul, ei succedit '^^. Civilas Edcssa, quae et Roaiz di- et alacrcs ad hanc profectioncm, ut et Cunradus rex
citur, multo tcmpore a christianis possessa, perne- Thcutoniae, et Ludowicus rcx Franciae, religiosorum
gligentiam christianorum et insidias paganorum virornm ^^ monitis animati, et ipsi prompto animo
capitur, omnesque qui in ea inventi sunt, pcrfectae ad hanc expeditionem sese accingerent.

VARIiE LECTIONES.

•■'• Cunradus — satisfacere (icsunt B^*^. ^^ Post h(BC Fl. 2. addunt: Godefridus comes, frater Bal"
duini comitis, moritur. ^^* Rcgnum — rcligionem desunt D3*. 4\ Post hcec F2. addit: Turonensis archi-
episcopus per sentenciam domini pape Lucii adversus Dolensem archiepiscopum optinuit subjectionem
ecclcsie Dolcnsis, et evicit ab ea usum nalii quod diutissimc hnbuerat. iJnde vcrecondatus idem Dolensis
redire nonausus est:sed se contulit ad Uogerum Sicilie regem, qui ei dedii Capuanum archicpiscopatum.
^* Abhinc sequUur manus septima^ calamo atque atramenio continuo pergens usque ad finem codicis.
^' Adalberto — succedit de.sunt B3*. 4*. "* in tantum — cubaret desunt B3*. 4*. 4**. '" et precipue
Bernardi abbalis Clarevallensis adduni B3*. 4». 4**.

f65

CHRONICA. — AUCTARIUM GEMBLACENSE.

266

1147. R. 10. F. 11. A. 11. H. 3.

Cunradas rex Heiaricam filiam saum Aqaisgrani
in regem sublimat (Mart. 30), ne post decessum
suum regnum absque principe remaneret, et aliqua
renim perturbatio moverelur. Multi christianorum
per mare AngUcum profecti ad debellandos Sarace-
nos, tandem emcnso mari in Galliliam apud San-
ctum Jacobum applicuerunt. Et indc moventes exer-
citnm, pervenerunt ad urbem Saracenorum poten-
tissimam, qu» ex nomine conditoris Ulixibona di-
citur ; ubi vario belli eventu cum Saracenis dimi-
cantes, adjuvante Deo, potiti sunt victoria, et occi-
sis vel exterminatis Saracenis, urbem ipsam et
omnem in circuitu viciniam quiete possederunl.

\ secclesiae tractavit et confirmavit. Inter alia statuit,
ut decreta Innocentii papse predecessoris sui rata et
inconvulsa permanerent ; quicquid autem Petrus
Leonis pseudopapa slatuerat vel ordinaverat, irri-
tum haberctur, promulgans sententiam sic : Ordina-
tiones factas a filio Petri Leonis et ab aliis scismaticis
et hereiiciSy evacuamus et irritas esse censemus. In
hac synodo adductus est supradictus hereticus Eu-
nus, et presentatus papae a quodam catholico Britan-
niae episcopo. Hic igitur in audientia omnium de
sua perversa heresi discussus et convictus, vitam
quidem et membra^ episcopo qui cum adduxerat
expostulanle, retinuit, sed tamen praeceplo papae in

custodia relegalus, et ibi post non muUum iempo-
Eclypsis solis facla esl circa tertiam horam diei, ris mortuus est. In hac synodo archiepiscopi, epi-
7 Kal. Novembris. Necdum quoque ad purum redin- ^ scopi ct abbates usque ad mille cenlum resedisse

quoque ad purum
tegrato solari lumine, sed adhuc circumfuso ecly-
ptica caligine, stellam conspicabilem in acre multi
suspexerunt. Fuerunt etiam alii, qui dixcrunt, sein
ipso orbe solis majestatem divinam vidisse, co
modo quo a pictoribus in libris depingi solet. In na-
tali Domini fulmen irrupit templum Hicrosolymis,
et de columna ex lapidibus facla, quae sepulchro
Domini proximaerat, duos lapides grandes excussit.
Inde ad locum baptisterii percurrens, lapidem mar-
moris concavum, qui aquam baplismi continebat,
minutatim confregit. Indeque in montem Syon per-
volans, turrim basilicse pulcherrimam ex magna
parte perfregit.
1148. 11. 12. 12. 4.

dicunlur.Terrores de caelo et tempestates ullro so-
litum, alias clementius, alias inclementius accide-
runt Mense Martio, 8 Kal. Aprilis, cum dies jam
advesperam inclinaret, gravissima fuere tonitrua,
cum ingcnti choruscatione etprocellosa pluvia. Non
aulem evenit tunc, quod alio tempore evenire solet,
Ut sonus illc ad aures hominum paulatim perveniat,
ac deinde crescat inmajus ; sed itarepente etinspe-
rate incrcpuil fragor ille tonitrui, ut omnes qui au-
dierunl, magno metu et ammiratione concuteret.
Item mense Julio in diversis locis magna tonitruo-
rum et fulgurantium tempestatum detonavit pro-
cella ; sedin castro Laudunensi plus quam alias vis

_- „_ __ tempestatis deseviit. Nam in monasterio sancti Vin-

Cunraduset Ludowicus reges, qui superiore anno ^ centii, cum monachicompletorium canerent, fulmen

cum in6nito exercitu profecti fuerant trans mare, ut
paganos debellarent, nichil prospere fecerunt ; sed
tantis exercitus eorum attritus est intortuniis, tum
fame, tum mortalitate, tum ferro hostiuni, ut de tot
milibus tam copiosse multitudinis vix pauci repa-
triaverint. Et quamvis occulto, quo nescitur, Deiju-
dicio hsec acciderint, constat tamen, quia in hostico
iilo multa scelera, multa illicita et flagitiosa patrata
sunt ab eis, et ob hoc ira Dei ascendente super eos,
omnis conatus eorum in vacuum cessit. Nec facile
invenies sive in hystoriis, sivein annalibus, quod ab
exordio christianitatis usque ad tempus istud tanta
multitudo popuU Dei taihsubito et tam miserabiliter

irrupit basilicam, et duos monachos in choro stan-
tes percussitet extinxit ; inde ad majus altare per-
volans, pallas lineas, quae altare velabant, exussit.
Accidit autem ibi quiddam mirabile, quia major
palla, quae desuper totum altareambiebal, aliispal-
lis ardentibus, ardere non potuil. Dicitur autem,
quod alia multa in eadem basilica ex ictu fulminis
acciderunt ; sed sufficiunt ista ad cognoscendum,
quanlus sit terror divinas districtionis. Cameracus
civitas ex magna parte sui incendio conflagravit, et
principalis aecclesia cum claustro et palatio episcspi,
monasterium etiam beati Autberti. Hoc etiam an-
no '*^combustum est coenobium sancti Sepulcri in

deperierit, sicut nunc factum est. Eugenius papa ^ eadem urbe. paucis annis a priori ejus combustione

coUecta generali synodo Remis, multa super slalu transaclis.

VARliE LECTIONES.
'•• Eic desimt F3. ultimo folio amisso.

AUCTARIUM GEMBLACENSE.

i;, manus s. XUscripsit post a, 1131, et ante a.
1137. Eademhabent B3*. Fl. 2. 3.

771. Caput Johannis baptistae ab Alexandria in
Aqaitaniam transfertur hoc modo. Quidam Lauda-
bilis yitae monachus, nomine Felicianus, ei Gallia-
nun partibusy cum paucis sociis Hierosolimam gra-

Patrol. GLX.

tia orationis adiit, et post expleta pise devotionis
obsequia, angelica allocuiione commonitus, Alexan-
driam expetivit, etcaput baptistse Joannis a loco, in
quo olim a Theophilo, ejusdem urbis episcopo, re-
conditum fuerat, eodem angelo revelante sustulit,
et ad Aquitaniam in tcrritorio EngoUsmo detulit.

267

SIGEBERTl GEMBLACENSIS.

268

Pippinus roxtanc morabatur ibidem in palatio,quod 4 694 (F. Lamb,) Gens Thessandronim, cum usque

.«■ •••. _a*l* 1*1. ■••».■ ..

Angiriacum dicitur, cernensque, per cum cotidiana
indigenis beneficia, sibiquc crebras ex hostibus
Aquilanicis victorias provenire, regii operis basili-
cam construxit, non longe a Vultumi fluminis li-
tore, et in ea ciborio constructo mirifici operis, ca-
put decenter adornatum recondidit precursoris Mo-
nachorum eliam coenobium illic constituit, etprediis
rcgis magnifice ditavit'^''.

876. Rollo dux Normanniam cum suis penetravit,
et 53 annis in ea regnavit. Ab hoc derivatur genea-
logia ducum Normannonim et regum, qui ex eis
nati, prefucrunt postmodum genti Anglorum.

Iv) natione Uodiensis, qui et a, 1137-1145 exaravit

ad id temporis idolatriae erroribus esset dedita, pre-
dicatione sancti Lamberti Trajectensis episcopi ad
fidem Christi convertitur ••*.

710. ExtuncLegiaexaltata, et in urbem est am-
pliata 3".

7il. (S. Oda.... quievit) in villa super Mosam
sita, quae dicitur Ammanium '»<».

714. Sanctus Hubertus construxit et reditibus di-
tavit monasterium sancli Petri in Leodio *••.

735. (Obiit sanctus Hubertus) Succedit Florber-
tus»w.

771. Idem rex (Pippinus) fecitfontem lacunarium,
de quo a duobus fere milibussubterra, per edificia

Eademhabentm*V{cui desttnV'987. 991. 1012. cementaria, in palatium ejus aqueductus influebat,
1037. 1042. 1048. 1072 1092.) Fl. 2, (deesr B et ipsam dividens aquam, in basilicam sancti Johan-

1042.) 3.

465. (Greg. Tur.) Annus presens, qui est a trans-
itu sancti Martini 64, reverentissimi corporis ejus
translatione insignitur. Cum enim oa prerogativa,
quavivens, eliam mortuus incomparabili signorum
fulguraret claritate : beatus Perpetuus, Turonicae
civitatis antistes, pro priori edicula templum multae
ambitionis, adeout centumet vigenti columpnarum
mira dispositione subnixum totum concameraret,
super eum edificavit, corpusque sanctum a sepul-
chro elevatum, 4 Nonas Julii, annuo videlicet con-
secrationis ejus in episcopum die, in loco, in quo
nunc veneratur, angelico fretus auxilio transtulit,

ipsumque templumeodem nichilominus diepostmo- p 987 Succedit Heriwardus(376.|
dum dedicavit. Unde fit, ut sub uno die triplici oc- ^ ^^^ ^^''^ HArvnrHn» oHKoo .
currentefestivitate, ordinalione scilicetepiscopatus,
translatione <:orporis, dedicalione basilicse suse, 4
Nonas Julii annuatim beatus Martinus sollempnis-
sima totius comprovintialis populi frequentetur de-
votione. Locus autem, in quo sacratissimum corpus
ejus quiescit, ab urbe Turonica occidentem versus
brevi interjacente campiplanitie disparatus, castrum
novum vocatur, ubiin predicto templo, sub ciborio
auro, argento, gemmisque vestito, decenter collo-
catum, tanta miraculorum illustratur magnificentia,
ut toto christianitatis orbe apostolicam gloriam opti-
neat "•.
564 Hic Lotharius cenobium sancti Medardi in

nis baptistae, per ferrum et ses introduxit, ita ut
sub ciborio pcr marmoream columnam interius
concavam ebulliret, ibique sacri baptismatis ablutio
in honore domini nostri Jesu Christi et sancti Johan-
nis baptistffi ficrel, atque iterum in ipsa lacunaria
remearet. Hoc cenobinm Angelisz vocatur'*'.

849. (De S. Hdena) recondita in cenobio sancti
Petri, quod Altumvyleyr dicitur.

890 Franco episcopus adquisivit episcopatui Le-
giensi abbatiam Lobiensem et preposituram Fossen-
sem cum appendiciis suis.

958 (Erluinus p. a. G.) a quibusdam contrariis
sanctae religioni *^ (I. o, p.)

987 Succedit Heriwardus (

991. Obiit Hervardus abbas ; succedit Erluinus
junior.

1012. Abbas Erluiuus junior obit.

1037. (il. Leod.) Obiit Reginardus episcopus ;
succedit Nihardus.

1042. {Ib,) Obiit Nihardus episcopus.

1048. Abbali Olberto succedit Mysac (376).

1072. Obiit abbas Mysac ; succedit Tictmarus.

1092. Obiit Tietmarus abbas ; succedit Lielar-
dus.

le. manus s, XII med. ; eadem habent B3*.

Fl. 2 3.

Suessionis civitate construxit et regia munificentia D constituti.

1010. In cenobio Florinensi pro clericis, qui ad
hoc usque tempus deserviebant ibi, monachi sunt

dotavil, et in eo sepulturae locum acccpit *••.

592. Hic (Gregorius) decrevit, ut monachi in offi-
cio sacerdotalis gradus utanlur potestate ligandi at-
que solvendi'".

651. Cui (nemacU)) successit in pontificali regi-
mine sanctus Theodardus ^» (Cf. Ann, Laub,).
688. Innocentius 38a8 pacis osculum decrevit da-

1015. Baldricus episcopus Florinensem abbatiam
adquisivit ei cui preerat Leodicensi episcopatui.

1088. Monasterium sancti Johannis in Florinis
concrematur anno sexagesimo secundo suse conse-
cratiouis.

It. manus s, XII ex Eadem habent Fl. 2. 3
(cuideest 1133).

1133. Rex Anglorum Heinricus obiit mense De-
VARlif: LECTIONES.

^yaLl^^^^^i '"^ Ti-'' ''"?"*'^ finearum, reliqua in margine. Tum Ir,. adjecit: Verte folium ad istud
S52^ \^^ .*? ^?.'" ^^Z\ ^!^^^'^^ P^9'^: ^' Idem etc. ut statim dabimus sub li,. ^m j^ ^asura. »» in
margine. »w tnterltneas. ««i in rasura unnts lineoB • / «*^u.

(376) Gcmblacensis.

NOTifi.

209

CHRONICA. - AUCTARIUM ACQUICINGNSE.

270

cembrio, virpauperidus ct secclesiis Dei multe be- X ^^^^* ^^ricusrex Angloram ducis Godefridi fi-

nignitatis •••.

1134. Hoc anno cepit edificari heremus Montis
Dei, lOKai. Junii.

1135. Ludowicusrex Francorum obiit ; filius ejus
equivocus succedit **'.

Ix. mamts s. XII ex. ; eadem habent Fl 2. 3.

1131 Apud Scathiam insulam Daciae octo cpi-
scopicum regis sui filio ac multis populis 2 fcria
pentecostes publica congressione perierunlprelii.

1 148. Daci et Westphali ac Saxonum duces con-
senserunt in hoc, ut aliis cuntibus Jerosolimam
contra Sarracenos, ipsi vicinam sibi Sclavorum gen-
tem aut omnino dclerent, ant cogercnt christianam
fieri. Et cum jam ad arma ex utraque partc ventum
fuisset, Teutonici accepta pecunia vendiderunt Da- B
eos ; ceptoque prelio se subtrahentes, mulla milia
Dacornm Sclavorum occiderunt gladii

U. manus s, XII ; eadem B3*. 4*. (exceptis 1083.
1087.) F2. {exc. 1603. 1130.) F3.

1083 Affligemense — aggreditur *•*.

1087. Hoc anno Cnuth, rex Danorum interficitiir.
Domnns Fulgentius Affligemensis ccenobii primus
abbas hoc anno electus est in festivitate sancti Mar-
Uni »♦.

liam Adeleidaim sibi conjugio sociatt et reginam in
Anglia constiimi. Qui rex magna prudentia rcxit
imper/um suum, omnesquoque tyrannorum motus
mira ingenio^^omp^cuitiCtlarga manu oscclesitiLs di-
tavit»»«.

1130. Hugo de Sancto Victorc simplicitale etmo-
rum honestate precipuus habetur ; qui et diversa
opuscula conscripsit.

1142. {De puero inonstruoso) scd post modicum
obiit. Godefridus junior, dux Lotharingie, quarlo
anno sui ducatus immatura morte prercptns, epatica
passionc consumptus, et Lovanii in templo tumula-
tur. Succedit filius ejus equivocus, primum adhuc
agens setatis annum '*'.

Alice manus.

1690. Sanctus Bernardus, postea primus abbas
Clarcvallensis, nascitur in Burgundia *^^.

1199.Abhinc annotandnm est regnum Hierosoly-
morum in quarta linea '••.

1104. (Hierosolimitffi Accaron u. capiunt) scd
quam adquisicrunt per industriam, pcrdiderunt per
oegligentiam ^**.

AUCTARIUM AQUICINENSE.

Qtio? in manasterio Aquicinensi (Anchin, prope Duacum) Sigeberto addita sint, codice B deperdito, jam
conjectura tantum assequi licet, Additianes enim reliqmrum codicum^ qms ex B. fluxisse omnes supra vidi^
mu8, a/tcE in singulis tantum codicibus leguntur, his ipsis igitur tribuenda ; alias nunc in pluribuSf nunc in
omnibus exstantj quas explicare non possumus, nisi communi isto fonte statuto. Hasce igitur hic damus in
unum eollectas, Scnptas esse oportet a. 1113, cum codex H. exaratus sit^ priusquam Anselmus Sigeberto
quidquam proeier a. 1112 Adjecisset. Alius deinde post a. 1148 addidit continuationem Anselmi^ Qemblacen-
itiiin, etpropriam. Hanc etiam e conjecturatantum restituere licuit B3*. enim et B5. in plurimis ad verbum
conveniunt : eademque ipsa in Bi*, A**. leguntur sine ulla additione, Ethtec igitur in communi istorum codi-
cumfonte B. fuisse^ veriplus est quam simile. Damus ea ex B3* 5"*. e(4*., hunc maxime secuti^ quippeab
interpolationibus abstinuit. Continuator primo ad a. iantum 1155, scripsme videtur; post hunc enim annum
Affligemensis ejus vestigia plane deserit. Abhinc eum non novimus nisi ex Bi*. 5 , sed finem ejus ignora'
mtu, cum B4*. in n%edia sententia calamum deposuisse pateat. Auctor non raro excripsit Annales Blandi-
nienses.

651. (Landelinus

fundator c Lobiensis) Q^ mam pervenit, sanctam resurrectionem ibi peregit.

Alnci, Waslaris atque Crispinicnsis, ubi corpore re-
qniescit cum discipulis suis Adeleno et Domi-
iiano *^.

685. Sanctus Amatus a Theoderico rege consilio
Ebroini exiliatur ^'.
2 690. Obiit sanctus Amatus ^'.

773. {Ivonis Pandrmia.) Adrianus papa ad tuendas
res lecclesiffi Karolnm Romam acccrsiit. Quo per-
gens, Papiam obsedit ; ibique relicto cxercitu, Ro-

VARIiE LECTIONES.

Postea rediens Papiam cepit ,* iterumque Aomam
rediit, synodum constituit cum Adriano papa aliis-
que 153 religiosis episcopis et abbatibus, in qua
Adrianus papa cum universa synodo dedit ei jus
eligcndi pontiOcem et ordinandiapcstolicam sedem,
dignitatem quoque patriciatus. Insuperarchiepisco-
pos ct episcopos per singulas provintias ab co in-
vestituram acciperedifflnivit, et ut, nisi a regc lau-
dctur et investiatur episcopus, a ncminc consecrttur.

'^addUmanus s. Xll et B3*. F1. 2 3. ^addunt Bi. 4*. 4*». 5. C1. 2». 3. 4*. D. E. *<>• aildunt C1. 2*
3 D. E. ♦« addunt B4*. 4**. <:i. 2*. 3. 4*.

271

SiGEBERTl GEMBLAC£NSiS.

272

Omnesqae huic decreto rebelles anathematizavit, et A manus vel gcnua seu alio quolibet modo, cum qua-

nisi resipiscerent, bona eorum publicari ^.

4048. Odiloni Cluniacensi Hugo venerandus sub-
stituilur *«♦.

1076. Lietbertus episcopus Cameracensis obit,
cui Gerardus succedit ^^^. Balduinus puer, frater
Amulfi occisi ad Donengium, bellavit conlra exer-
citum patrui sui Roberti, quem pugnando devicit
*w. (Gelu .... usque) in medio Aprilis mcnsis,
cujus soliditas duravit usqueKal. Aprilis*<>\

1079. Hoc anno inceplum est coenobium sancti
Salvatoris, in insula quae dicitur Aquicinctus. a
viris illuslribus Sichero videlicct atque Waltcro
*<^«. Qui Sicherus habebat uxorem nomine Mathil-

dam animadversioue prohibebat, dicens sc eis hunc
morem indulgere, futurosque post se asserebat hu-
jusce exactores reverentie. Necista tamen referenles
in eos invehimur, qui hsec more secclesiastico sibi
congruentcr sinunt fieri. Prefatus pontifex cernens
eosdem fratres haud segniter instare rebus coeptis,
candcm aecclesiam omnimodis quantum prevaluit
Ubertavit, praeter quod baculum regiminis in manu
sua relinuit, ulei daret, quem sibi congregatio ca-
nonice eligeret. Preterea contulit eis quedam alta-
ria ; sed et innumera impendit beneBcia. Erat enim
in aecclesia sanctae Mariffi Cameracensi, cui idem
Gerardus preerat episcopus, venerabilisdecanusno-

dem, nobilem quidem natalibus, sed nobiliorem mine Hugo, qui tam eundem episcopum quam alios

moribus ; quae conjugem suum crebrius monendo *^ fideles viros Cameracenses utriusque ordinis anima-

ad hoc opus aggrediendum incitavit, ideo maxime,

quod sanctum quendam Gordanium inibi quondam

heremilicam vitam duxisse ferebatur. Unde faclum

est, ut prefati viri hinccrebro colloqucntes se mutuo

horiarcntur ; et deliberantes, Anscllum de Ribodi-

monte nobilissimum virum adeunt, et ab eo insulam

illam, quia sui erat juris, deposcunt. At Ansellus

audita peticione eorum gavisus est valdc, et sine

dilatione gratis quod petebatur concessit. Itaque ex

condicto pariter propcrantes, Gerardum Cameracae

urbis presulem aggrcdiuntur, ad cujus diocesim

tunc locus ille pertinebat ; quid animo gcrant, pau-

dunt ; et quia cjus parrochiani erant, ut votoeorum

assontiat, exposcunt. Quibus auditis venerandus

ponlifcx libentissime annuit, receptoque fundo de

bat, ut liberales existerent prescripto cenobio. Ipse
quoque omnem pene substantiam suam illo conve-
hebat; unde monasteriumethabitaculafratrumcum
xcnodochio primitus aedificavit.

1080. Contigit etiam hoc tcmporeDeopermittente
concremari Aquicinense coenobium per incuriam
fratrum *<^*, quia quidam e fratribus vespere lecto
suo incaule circumfcrens lumen, repente accendit
stramen, moxqueparies proximus stratui flamroa
lambenle aduritur, et ex eo caetera (cf. Ann, Aq.)

1084. Comes Montensis Balduinus uxorem duxil
Idam *»o.

1086 Richildis comitissa obit. ^i* (Ib,) Hoc anno
consecrata est secclesia hujus Aquicinensis coenobii,
in honore domini nostri Jesu Christi ejusdemque

manu AnscIIi, quod ab co in beneficium tenebat, ^ genitricis sanctae Mariae, a domno Gerardo Came-

cum harundineto adjacente eis tradidit. Quo
accepto, coenobium iUic construere coeperunt,
et desnis allodus competenter prout poterant dita-
verunt. Adgregantur ibi Deo devoti viri, se cum
facuitalulis suis Chrislo dcvovcntes, ejus grex pu-
sillus esse gestientes. Quorum curam memoratus
presul gcrenS) duos ex monachis Hasnoniensis coe-
nobii honeslse vitae ad insUtUendos eos eis misit ; e
quibusuni Alardo nomine curam eorum commisit,
abbalcmordinavit. De quo quia se occasio prebuit,
libet paucis aperirc, cujus simplicitatis cujusque
bonilalis fuerit. Is etenim, si res exigeret, ut quo-

racensi episcopo, decrctumque ab eodem prsesule,
ut fcstivitas illorum sanctorum, quorum pignera
huc allata fuerant, omni anno agatur in hoc
loco *»».

1087. Obiit Alardus, primus abbas hujus Aqui •
cinensis aecclcsiae ; [Ib.) cui successit Alelmus ex
Normannia de ccenobio Becci **^.

1088 Obiit Alelmus secundus abbas Aquicinensis
coenobii. (Ib.) Qui quantae bonitatis fuerit, experti
sunt fcbricitanlcs, dum ad tumulum ejus dormien-
tes, febrem cum somno saepius deposuerunt. Cui
successit Haimericus Atrebatensis monachus, litteris

quam progrcdi dcbuisset, non meliorem equumsibi p. eruditus^^^.

eligebat, sed et saepe animal, quo vchebatur, ca-
pistro pro frcno rcgebat. Residcntibus monachis in
claustro, in medio eorum scdebat, et veluU quiiibet
ex eis cum sobrietate se agebat, familiariter cis col-
loquens, et dominum eorum se csse obliviscens. Si
quis ei vencrationem impenderc voluisset osculando

1090 Ea tempestate venit Aquicinctum quidam
monachus nomine Gelduinus, qui ex monacho Lau-
dunensi abbas SancU Michaelis de Terrascia, re-
licta abbaiia ob amorem Dei, reclusus efficitur
AquicincU **5.

10U2. Gcrardus cpiscopus Cameracensis obit (i^.),

VARIiELECTIONES.

^^^addunl Bl. 2. 4**. {tn rasura tnanUj paulo alta, sed plane cmva) C1. 2*. 3. D. E. Hirschp 42.
tecte ostendit, Karolum eo anno nequaquam Romce fui^se ; sed cfTat, quum illum locum a Sigeberto in chro^
nicon reccptum^ ab insequenti autem quodam monacho deletum putat. Sigebertus nunquam illum habuit.
Ceterum cf, Mon, Leg, il, 2. 160. not, *o^ addunt Cl. 2». 3. 4*. D. E. *«» addunt Bl. 2. Cl. 2* 3. *<>•
addunt Bl. 2. 4»*. 5. Ci. 2*. 3. D. E. *«^ adduivt Ci.2*. 3. 4*. ^^^addunt B2. Cl. 2». D. E. Eadem habent
Bl. 4*. 4**. 5. C3.. sed hiaddunt etiam sequentiaj^qucB ilUs desunt, ^'^^addunt B2. 5. Cl. 2*. 3. Sequentia
quia — caitera habetunus B5. *»<> add. Bi. 5. Cl. 2». D. E. *»» add. Bl. 2. 4*. 4*». 5. Ci 2». 3. ♦»«
add.B^. 5. Cl. 2*. cui hujus, et in honore ~ Maria^, et decretumque — loco desuni ^^^add, B5. Cl.
%*, *»*a(W. Bl. Ci. *»8 add. B5. 4*. 4*». 5. Ci.2*. 3. D.

273

GHRONIGA. — AUCTARIUM AQUIC1N£NSE.

S74

[qui nostrum coenobium valde dilexit et sublimare A patrie legis ducti, se multuo trucidant ; alii ad tem-

studuit. Unde statutum est, ut ad missam maluti-
nalem cotidie, si defunctorum est, collecta pro eo
et ejus coepiscopis secundo loco dicatur ^**.] Gual*
cherus ei succedit ^^"^. In suburbio Tornacensi ad
septentrionalem plagam urbis monasterium sancti
Martini conslruere incipit Odo Aurelianensis , 6
Non. Maii, die dominico. Ex condicto namque
predicta die eo adveniens, comitante sibi soilempni
processione domno Radbodo ejusdem urbis epi-
scopo, et clericis sibi subjeclis aecclesise beatse Dei
genitricis Mariae cum populi maxima multitudine,
locum ab eodem suscepit episcopo, una cum qua-
luor fratribus secum ibidem Deo miiitaturis regula
canonica sub habitu clericali. Qui Odo Aurelianis

pus se credere simulantes, post ad Judaismum
revolvuntur *", {inter principes cruce signatos)
Anselius de Ribodimonte, fundator Aquicinensis
aecclesiae **^

1899. Christianis Turcos fortiter debellantibus,
eorumque urbes et castra sibi bellando vendican-
tibus, contigit apudquoddammunitissimum castrum
nomine Archas, cis Hierusalem octo mansionibus
situm, multos perire eorum ; cum quibus et AnseU
lus de Ribodimontc lapide percussus in capite oc-
cumbit, hoc solummodo post acceptum vulnus ter
repelens verbum : Deus adjuva me *'*.

1100 Rotbertus comes Flandrensium a Hieroso-
limis repatrians, detulit secum brachium sancti

— ^— — „ — .^^ , ^^ ^^. „ .„... „«„^..

oriundus, Tornaci tunc temporis scolasticus, nullo ^ Georgii martiris, quod aecclesiae Aquicinensi trans-

Cisalpinorum inferior fama celebrabatur dialecticae
artis caeterarumque liberalium scientia. Qua ex re
undequaque ad cum clericis confluentibus, unus e
peregrina superveniens regione anulum aureum illi
optulit, in quo monosticon hoc inscriptum fuit :-
Anulus Odonem decet aurcus Aureliensem, Haec re-
tuiimus, ut ex his conjiciatur, quanlum apud unam
regalium aecclesiarum ; honorem habere posset, si
illo tctendisset ; dum maluit Christo adherere in
ioco pauperic et indigentia ^^^.

1093. iEccIesia sancti Georgii Hesdiniensis tra-
ditur aecclesiae Aquicinensi ^*'. Odo Aureliancnsis
invalescente religionis fervore monachicum habitum

misit ^^^ [per venerandum Haimericum abbatem
ipsius ioci illatum Aquicincti 12 Kal. Julii ^*^ (cf.
A7in. Aq.)].

1102. (Ann, Aq,) Obiit Haimericus tercius abbas
Aquicinensis, cui successit Gelduinus ^*\

1105. Manasse Cameracensi episcopo accepto
monachico habitu, Odo, primus abbas coenobio
sancti Martini Tornacensis aecclcsiae, in episcopatu
ei succedit *•'.

1109. Obiit etiam Anselmus archiepiscopus Can-
tuarids ; et Hugo abbas Cluniacensis ; cui successit
Pontius ^'*. Hoc etiam anno Gelduinus, quarto loco

. ^ .. . . Aquicincti abbas, fastidiens onus regiminis, potius-

una cum ceteris fratnbus suscipit secum m hoc mo- r* ,. „ ^^:„_ ^i:«, «^#„. ..^«i,«.:^«:o -^i:««:»

..... ^ "^ ..... r.. ti que ehcens ocium olim actae reclusionis, reliquit
nasterio sancti Martmi Tornacensis constitutis. Et ^ ^ , _, .^ ^^^^^ . _..i.._._

quia tanta fama viri, ut prediximus, circumquaque

di£fusa, tantumque lumen sub modio latere diunon

potuit : Dei ordinatione, qui eum altius m poste-

rum sublimare disponebat, cuncta congregatio jam

Deo iargiente numerosior adulla, unanimi voluntate

parique voto eundem Odoncm abbatem sibi prefe-

cit, assensu Radbodi jam predicti episcopi. Cui in

tantum divina gratia afifuit, ut cum ante ejus adven-

tum idem locus per 300fere annos desertus fuisset,

nec quicquam omnino appenditiorum haherei, plus

quam 70 monachos infra it annosin eo congrega-

verit, constructis sufficientibus eis officinis, tanta

agrorum amplitudine adquisita tantaque substantia,

curam animarum, et iterum efifectus est reclusus
apudSanctum Bertinum (cf. ib). Cui successitin'
cura pastorali Rotbertus, ejusdem coenobii mona-
chus, qui qualiter eIectusfuerit,supersedeonarrare,
ne quemlibet offendat sermo relationis nostrae ^^
Hoc anno sacro igne multi accenduntur, membris
instar carbonum nigrescentibus ^^^

1111. Robertus Aquicinensis coenobii quintus ab-
bas, aegre ferens, insectatione quorumdam saecula-
rium vexari aecclesiam sibi creditam, simul quia
hoc ei imputabatur, consilio accepto dimisit abba-
tiam, succedente ei domno Alviso ^* [monacho
Sithiensi, postea episcopo Atrebatensi ^ (cf. ib,)].

que superhabundaret ad necessarios usus tam su-D 1130. Domnus Aibertus ex monacho Crispiniensis

coenobii (376) assensu et consensu Lamberti abba-
tis claret in Gallia rcclusus ; vir nostris temporibus
nulli, aut fere rarissimo comparandus. Hic viginti
quatuor annis ob omni pane abstinuit, et totidem
ab omni potu, exceptis duobus ; quod dictu mirum

pervenientium hospitum, quam inhabitantium mo-
nachorum **®.

1095. Expulso ab episcopatu Cameracensi Wal-
chero Manasses ei succedit ^^*.

1096. (eliminant] Aliqui Judeorum zelo tenende

VARIiE LECTIONES.

*" qui-dicatur habet unus B5. *" add. Bl. 2, 4*. 4»». 5. Cl. 2*. 3. D. F3. *" add. Bl. 2. ( cuifortasse
defuerunt Ex condicto— indigcntiae) 4* A'*. C3. *»» add. BA**. in marg B5. Cl *w add. Bl. 4*. 4»». C3.
«« add. Bl. 2. i*: 5. Cl. 2^. 3. 4*, D. E *" add. B3*. Cl, 2*. 3. 4*. D. E ♦" add. M.^: C2». 3. 4*.
^ odd. B3 ? Cl . 2*. 3.4*. D. *" «^d. B1.2. 4**. in marg. 5. Cl. 2*. 3. D. E. *" odif. Bl. 5. Cl.
3. ♦*' add, B5. C5, ♦«» add. Bl. 2. 4-. 4*», 5. Cl. 2* 3. 4*. 5, *» addunt Bl. 2. 5. Cl. 3. 5 D.
♦» add. B2. 5. C1.5.*3i add. Bl. 2. 5. Cl. 2* 3.5- D. ^"odd. B2. 5. Cl. 5. *» add. Cl. 5.

NOTiE.

(377) Crespin, diaec, Cameracen!»is.

175

SlGEBERTl GEMBLACENSIS.

est. Cujus vilain Robertus Ostrevandensis archidia- ^ 11!$2.

15.

16.

276
8.

conus diligenti slilo elucidavit ^^.

1131. Defuncto domno Roberto Atrebatensi epi-
scopo, successit ei in pontificatu domnus Alvisus,
Aqurcinensis secclesiae sextus abbas ^^, vir magnae
religionis et singularis severitatis (cf. t&.). Cui in
Aquicinensi aecclesia Substituitur domnus Gozvinus
septimus abbas ^*.

1134. Uoc tempore capella, a domno Aiberto jam
pridem cepta, Deo volente et auxiliante est peracta.
Adcujus benedictionem Lietardus Cameracensium
episcopus invitatur, et cum magno tripudio eam
devote bcnedixit. Quae per 40 dies ab omnibus pene
partibus regni De\, instinctu ita frcquentatur, ut vix

(Ann Bland,) Conradus imperator dicm ultimum
claudit ; cui successit Fredericus, consobrinus cjus
In aecclesia sancti Nicolai, quse constructa est in
opido Brusellensi, sancta Maria Mater Jesu Christi
operata est multa miracula. (Ib,) iEccIesia sancti Ber-
tini cum omnibus appendiciis suis combusta est in
ipso festo sancti Bertini, dum matutinorum solem-
pnia agebantur.

1153. 1. 17. 17. 9.

Eclipsis solis facta est 7 Kal. Febr. in 2 feria ; 5
Idus Februarii in2feria tonitruum auditumest. (Ib.)
Eugcnius papa diem ultimum claudit (379; ; succe-
dit ei Konradus 158us papa, Sanctae Sabinse episco-

aut numquam adhuc ^^ hominem mortalem huic si- ■> pus, Anastasius appellatus; vicarius domini papae

milem nemo viderit. Quo temporc simililer apud
Oscannum ab episcopo Remensi secclesia consecra-
tur ,cuiarchiepiscopus,episcopiet abbates compro-
vintiales faventes, multitudinem, domnum Aibertum
frequentantem, prohibere ceperunt, et de eo multa
infamando dicere, quae reticere melius pulavimus.
In tantum enim eorum prevaluit contentio, ut causa
probationis ad eum mitterent abbalem Sancti
Amandi domnum Absalon , et abbatem Sancti Se-
pulcri (378) Parvinum, utrum talis ac tantus cssot,
qualcm fama do co diffusa aures omnium percelle-
rat Qui ejus sanctitate comperta, pcr omnia lau-
dantos Deum, ad eos a quibus missi fucrant re-
diere ♦••.

predecessoris sui. Domnus quoque Bernardus, abbas
Clarevallensis, qui quasi lucifer exortus, ordinem
nostrum illustrabat^ migravit ad Dominum (380) ;
cujus vita et doctrina in tantum excellit, ut minus
sit, quicquid in ejus laude dictum fueriL Turbo
gravissimae tempestatis per fines nostros viam mo-
litus, quasi sulcumducens, unius diei itinere quae-
que velut flammis depasta consumens, lugenda ve-
stigia reliquit. (Aug. 19.) Ascalon capta est ab
exercitu Domini, qui est Jherosolimis, et possessa a
nostris : multo tamen labore ac diuturno bello, mul-
tis etiam periculis et gravibus damnis prius exer-
citu afflicto. Namque ^^^^diebussanctaeDci gcnitricis
purificationi proximis, rex Hierosolymorum procin-

1135. Obiit domnus Aibertus piae memoriae, et ctum movens, civitatem diffuso exercitu vallavit, cl
nobis perpetuum merorem reliquit absentia; suae, ^ usque in festum assumptionis ejusdem sacratissimse

Virginis moras protraxit. Proxima crgo die illius
sacratissimi festi turrim cum suis macbinamentis
muro admovit ; et artificio subterraneo actum est,
ut murus cadens latum ingre^sum nostris praeberet,
Primus prepositus et dux illius exercitus, qui fra-
temae societatis professione templo militant, cum
suo cuneo irrupit, et usque ad plateam civitatis
agmine suorum stipatus perveniens, gradum fixit ;
ibi artatus angustiis platearum, maceriis cinctus,
et superimminentibus tcctorum domatibus, et omni
parte confluente turba circumventus, opprimitur, et
cum omni turba suorum obtruncatur. Quorum ca-
pita in unum cumulum sunt congesta, ut regi Baby-

anno incarnationis Domini 1135, inclusionis autem
suae 25, die sancto paschae ^.

1149. R. 12. F. 13. A. 13. H. 5.

Conradus rex Theutonicorum et Ludowicus rex
Francorum procinctum solvunt, et sinc uUo prospe-
ritatis eventu ab itinere Jherosolimorum revertun-
tur, numquam audita tanta infelicitatc tanti exerci-
tus. (Ann. Bland.) Hyemps gravissima quattuor
mensibus invaluit et prevaluit

1150 13. 14. 14. 6.

Ortaest contentio inter Henricum episcopum Leo-
dicensemetHeinricum comitem Namucenscm. Unde

congregato utrinque exercitu congressi, superior *-'|oniae pro signo victoriae ostentarent ; corpora vero

factus episcopus, non sine multorum cede victoria
potitus est.

1151. 14. 15. 15. 7.

Fructusterra habuit ubercs ,* sed pluviarum inun-
datione a festivitato sancti Johannis usque ad me-
dium Augusti omnia vastante, vix ad maturiiatem
perduxit. Nam vinum et ccteri fructus ex parte de-
fecerunt ; et quod de uvis collectum est, in acorem
versum est.

♦»♦ add. Bl. 5. *« add. B3.
^^ Namque— possessa desunt B5.

in muro suspenderunt, nobis improperantes, et ver-
bis blasphemiae exercitum Dei provocantes. TaQdem
nostri in Domino confortati, devotissimis supplica-
tionibusse Domino committentes, et sanctae Deige-
nitrici vota facientes, tertia die ad murum accesse-
runt, instrumenta bellica, machinas et balistas ad-
moverunt, fide constantes. Crux vero dominica in
manibus pairiarchaB agmen precedobat. Tum vero
virtute Domini manifesta, percussi sunl omnes cae-
VARIiE LECTIONES.
5. »•« add. ^ Ua conjicio ; ad B1. **• add. Bl. ♦•• add. Bl

'378) Cameracensis.
(379) D. 7 Julii.

NOTiE.

(380) D. 21 Aug.

277

CHRONICA. - AUCTARIUM AQUICINENSE.

278

citate, ita, ut cum morales lapidcs balista suoim- j^omnibuspacecompositis, contentio longo tempore

petu in medio eorum cmitteret, nullus lapidem ve-
nientem vidcrit, ut a loco cederet, ictumque lapidis
declinaret. Poslremo coacli civilatem in manus re-
gis tradunt, et ex illo tempore Ascalon nostra facta
est, eta nostris posscssa ^^* ; urbs 150 turribus prae-
validis munita, et coenaculis domatum in plateissuis
quasi crypta laquearis supertecta, et quodammodo
inexpugnabilis.

1154* R. 2. F. 18. A. 18. H. 10.

Anastasius papa ex bac vita decessit ; succedit ei
Nicolaus antea dictus episcopus Albanensis, cujus
nomea mutatum est Adrianus papa 159as (cf. An.
Bland ] Rex in Anglia constitutus cst Heinricus,

protracta ea conditione finila est, ut Godefridus
confirmatum sibi ducatum, advocatiam Sancti Tru-
donis, castellum Rode (382) obtineat, atque om-
nium. quae possidet idem comes post dccessum ejus
medietatcm accipens, haercditario jure successor
fiat. **».

1156. 4. 20. 2. 12.

Philippus, filius Theoderici comitis Flandrensium.
filiam Rodulfi Viromandensium comitis Elizabeth
uxorem ducit Belvaci (cf. An, Bland,)

1157. 5. 21. 3. 13.

(Ann. Bland,) Theodericus comes Fiandrie tcrcio
Jherosolimam petit cum Sibilia uxore. Post quo-

cujus avus fuit ille magnus et famosus Angliae rex ^ rum disccssum Philippus, filius corum, adversus

Heinricus. Filia namque ejus, quae imperatori nupta
imperatrix dicebatur et erat, comiti Andegavensi in
conjugio post ejus excessum copulata, hunc de eo
suscepit, et fratres ejus. Qui cum adhuc lactens sub
ubere nutricis esset, dcfuncto avo ejus Heinrico
rege, in Angliamdeportatus, electioncomnium prin-
cipum datis juramentis in regno confirmatus est.
Electus est comes Stephanus, cognalus ejus, qui re-
gnum regeret et eum educaret (cf. An, Bland,), Qui
Stephanus a principibus persuasus, regnum invasit
et tenuit. Hoc comperto, imperatrix Angliam cum
exercitu ingreditur ; multis et gravibus preliis com-
raissis, multa audactcr opera patravit. Ad ultimum
post plurimos annos, jam adullo illo juvenc, filio

Symonis de Orzi sibi subjici noicntis contumaciam
edomandam exercitum ducit, el Inci castellum obsi-
det et capit.

1158. 6. 22. 4 14.
Philippus comes Flandric, filius Theoderici, na-

valem expeditionem ducit advcrsus Theodericum
comitem Hollandie et piratas sub ejus tuitionc de-
gentes, et acceptis obsidibus victor revcrlitur, ct
Beverne (383) comburit.

1159. 7. 23. 5. 15
Theodericus comcs Flandrie tcrtia vice Jhcrosoli-

marevertitur.

1160. 8. 24. 6. 16.

{An. ii59,SepL) Post Adriani papae mortem orla

suo, Stephano etiam subito, nec salis nota morte p cst dissensio gravis in aecclesia Romana de papatu

defuncto, filium suum Heinricum in rcgno consti-
tuit.

1155. 3. 19. 1. 11.

Imperator Fredericus, prseterito anno profectus,
hoc anno Romam pervenit, multis in itinerc labo-
ribus attritus, et diversis hostiliter obsistenlibus ;
quos omnes ad deditionem atquesubjectionem com-
pulit. Sed cum a Romanis principibus minime re-
ciperetar, Romam armata manu ingreditur ; papam
Adriaaum amicum sibi et aptum invenicns, in
aecclesia sancti Pctri benedictione imperiali confir-
matur et coronatur. Interim exercitus ejus, hostium
non ignorans insidias, totum procinctum secclesiae
saacti Petri armatus circumdederat, donec omnibus

Frcderico impcratore cum orientalibus Octavianum,
qui et Yictor, Italiensibus vero Rollandum, qui et
Alexander, papam sibi rapientibus **'., Obiit Guil-
lelmus Longa Speie comcs Boloniensis sine hcrcde.
Matheus vero, fiiius Tbcodcrici comitis Flandrie,
filiam Stephani regis Anglorum, de monasterio (384)
ubi erat Deo consecrata raptam, duxit uxorem, et
per eam obtinet comitatum Bolonienscm. Qua de
causa a Samsone Remorum archiepiscopo cjusque
suffragancis episcopis omnibus excommunicatus, et
a patrc suo Theoderico comite et fratre Philippo
obsidione beilica nimium attritus est.

1161. 9. 25 7. 17.

(Sep^21.) Obiil Samson Remorum archicpisco-

, ^ .^ , ,, —

expletiscumimperatore egrederetur. Romani qui-"pus. Succedit Hcnricus Bclvacensium episcopus,

busdam residuis, quos incautos occupaverant, in-
tcrfectis, cum imperatore congrediuntur ; sed mox
in fugam versi, ad Tiberis alveum coguntur. Quanti
in congressu ceciderint, quanti in flumine submersi
sint, scriptis commiltere non audeo. Imperator
victor regreditur. Godefridus junior, dux Lolha-
ringiae, filiam Heinrici comitis Lemburgensis (281),
in conjugio sortitus est ; per quod tandcm rebus

frater Ludowici regis Francorum Bclvacensium
opiscopatum suscipit Bartholomcus, Remcnsis aec-
clesiae archidiaconus. Fames valida (An. 1162.;
Fredericus imperator Mediolanum vicit et in dedi-
tionem coegil, 5 annis obscssam.

1162. 10. 26. 8. 18.

Alcxandcr papa concilium Turonis tcnet (285).
{Febr, 10.) Obiit Balduinus rex Jherosolimorum sinc

VARIiE LECTIONES.

^^^ SequenUa damus ex B4. 5., nam B3. abhinc vestigia hujus continuationis prorsus deserit, ^^* ita Bi^.
4**. Eadem muUo amphavit B5.

NOTiE.

(381) Marpretam.

(382) Rbode, prope Waterloo.
(388) Prope Aatwerpiam.

(384) Rummesise.

(385) A. 1163.

^79 SIG£6ERT1 GEMBLACENSIS. 280

herede, fiiius Fulconis regis. Succedit ei Amalricus X Petri quaedam femina, undecim mensibus gravida,

fraler ejus, comes de Joppe. peperit monstrum, deorsum formatum ut pharetra.

1i63. R. 11. P. 27. A. 9. H. 1. U 1. sursum ut galea, ibi habens duo coruna. {A. Aquic.)

(X.Btewd.) Theodericuscomes quarto Jherosoli- Obiitdomna Sibylla, Flandrensium comitissa, piae

mam petit. Obiit Giezo rex Ungarorum (386), suc- memoriae, postqnam 10 annis Hierosolymis apud

cedit Stephanus filius ejus, habens uxorem filiam Sanclum Lazarum serviebat.

Heinrici Austrasiorum marchionis, qui erat frater 1166. 14. 30. 12 4. 4.

Conradi imperatoris,Giezo, fraterejusdem Stephani. (An 1167.) Bellum inter Ludowicum regem Fran-

Ungarorum regnum turbat et infestat plurimum, corum et Heinricum regem Anglorum, pro regni

auxilio Manuelis regis cujus filiam ob hoc duxerat sui terminis. Ludowicus rex, auxilio Philippi Flan-

uxorem. drensium comitis, regem Anglorum fugat, et pax

1164. 12. 28. 10. 2. 2. inter eos usque in pascha sequentis anni firmatur.
(An. 1165.) [A. Bland.] Philippus comes Flandrie Obiit domnus Nicholaus Cameracensis episcopus ;

cum magno. exercitu militum pergit Aquis in na- succedit Petrus filius Theoderici Flandrensium co-

tali Domini (387) ad curiam Friderici imperatoris, initis(i4».1167.) Ducatu Rainaldi Coloniensis archi-

a quo Cameracum suscepit, homo ejus effectus ; et '^ episcopi et Christiani Moguntinensis, Alexandri quo-

magnam pacem Flandrensibus per terram impera- que Leodicensis episcopi, orientalis exercitus Fre-

toris eundi ac redeundi oblinuit. Idem a curia re- derici imperatoris stragem fecit quindecim milium

vertens, statim patri suo Theoderico comiti a Jhero- de Romanis, reliqnos usque ad Tiberim fugat. Su-

solimaobviam proficiscitur. pradicti episcopi et multi alii et abbates ibidem pc-

1165. 13. 29. 11. 3. 3. stilentia mortui sunt.

{An. 1165.) [Ib.] Philippus comes Flandri», ot (An. 1368.) Ludowicu:^ ivx Francorum et Phi-

Matheusfrater ejus, comes Boloniae. et Godefridus lippuscomes Flandrorum ilerum movent cxpedi-

dux Lovaniensis, cum septem fere milibus navium tionem adversus Heinricum regem Angliae. Francis

expeditionem movent adversus Theodericum comi- invidentibuset detrahentibus frequentibus bene gc-

tem Hollandise ; quem in deditionem venientem cum stisPhilippicomitis, sine laudc reverlitur. {An 1168.)

suis comes Flandri» diulius tenuit in captivitalc. Cum Saxouum dux, qui eodem anno filiam Heinrici

In Gandavo infansnatus est triumcapitum, habcns regis Anglorum duxerat uxorem^^^

in collo caudam pecudis. Similiter in villa sancti

VARIiE LECTIONES.

^ ita desimt B4* in media pagina B4*. jam desinitin revertitur.

NOTiE
(386) D. 31 Mai 1161. ' (387) A. 1163.

AUCTARIUM AFFLIGEMENSE

Monachus quidem A/fligemensis (Afflighem inter Gandavum et Bruxellas) SijebertumfAnselmum, Gembl€''
censes descripsit cum additionibus Gemblaccnsium prcBter a 987, 991, 1012, 1037, 1042. 1048, 1072, 1090,
1092, 1099 omnibui. Hisipse additiones fedtex Audario Aquicinensi a. 1096 ex annalibusBlandiniensibus
a 606, 610, 639, 640, 645. 658, 662, 664, 665. 674. 676. 678, 684, 695, 697, 698, 720, 763, 772, 806,
807, 812, 836, 851, 855, 870, 879-882, 885, 887, 891. 893, 896, 912, 913, 918, 928, 931, 932. 944,949,
951, 960, 975, 1002, 1013, 1014, 1020, 1023, 1036, 1038, 1041, 1048. 1057, 1061, 1063, 1067, 1086, 1087,
1093, 1094, 1100, 1106, 1209-1111, 1118,1145, tim eas quas infra dabimus. Continuationem ita confecitut
a. 1149-1155 Aquicinensem exciperet, res potissimumAf/ligemenses ex hujmmonasierii Historia illi inserens
postea autem suis vestigiisincenderet.Scripsit ante a. 1189, ut docentverbaejus huncqui modoregnata. 1154
Usi eo fuerunt Albericus Trium Fontium et Balduinus Minovensis (388). Edidit primus Mirmts sedqucs de
imperatore cum laude dicta inveniebat, tacitus omnia omisit. Secundus Strave Mirasi textum fideliter repeiiU.
Nos damus ex eodem^ quo Miroeus, unico codice B3*. cujus scriba Eihamensis auum in continuatione nihil de
suo manasterio interpolaveriif ea quoque quce in a. 1005, 1033, 1063, 1139, de hoc. narranturf jam AffUge-
mensiscripta essecrediderim.

597. Uic beatus Gregorius intcrrogatus, cur sancta C a^fnos, alU fermentatum. Esse namque ecclesiam 4
universalis ecclesia non uno modo ubique terrarum ordinibus distributam novimus, Romanorum videUcet,
consecret eucharistiam, hanc non valde magnam Alexandrinorum , Eierosolimorum, Antiochenorum,
sed valde utilem composuit epistolam : Sdet plane quos generaliteroscclesie nuncupantur, et cum unam
movere nonnuUos, quod in ecclesia alii offerunt panes teneant fidem catholicam, diversis utuntur officiorum

NOTiE.

(388) Qui cum dicat : Hatftigensis monachus chro- set^ eumdcm tamcn usque ad a. 1163 ad verbum

nicam suam perdtucit usque ad a. D. 1143, /nno- exscripsit. Simillimum errorem in Roberto quo-

centii papcB xii, Conradi v. Qui plane his qui ante que et Rodulfo supra vidimus col 33 unde, quid

eum scripseruntf non tam conferendus quam etiam teslimoniis quam certissimis tribuendum sit, edoce-

prtBferenduSf si non scriptorum vitio depravatus fuis, mur.

281

CHRONICA. - AUCTARIUM AFFLIGEMENSC.

282

mystems, Undelit.ut Romanaeccksiaofferat azimos X i^33. In diebus Ragineri Longicolli traditum est

panes, proptcr quod Domini^ sine ulla commissione
suscepit camem, sicut scriptum est : « Verbum caro
factutu est^ kabitavit in Jiobis. » Sic azimo pane
efficitur corpus Christi. Nom cetere ecclesie supra-
dicte offerunt fermentatum pro eo, quod verbum pa^
tris indutum est came et est verus Deus et verus hxh-
mo, ita ut fermeritatum commiscetur farina, et effi'
citur corpus Domini nostri Jesu Christi verum. Sed
tamen tam Romana ecclesia. qitam cetere stipranomi'
nate ecclesie pro inviolabili fide^ tam azimum quam
fermentatum dum sumimus, unum corpus Domini no-
stri Jesu Christi ef/icitur. Certissimum autem sicut
diximus divinum interest sacramentum, secundum
quodlegimusinevangelio: • Mulier illa, que accepto

fraudulenter castrum quod dicitur Eiham, et datam
est Balduino Barbato, qui caslrum fundilus de-
struxit.

1063. Hoc in anno cenobium Eihamense a Bal-
duino comite et Athela comitissa constructum cst.

1083 {Hist. Affl.) Affligemense ccnobium talc,
auxiliante Deo, sumpsit exordium. Predicanle We-
therico, servo Dei, qui quasi stella matulina in me-
dio nebule, effugandis obscurilatibus erroris appa-
ruit, conversi quinquc milites suis integre renun-
liant. Inler quos Gerardus Niger, qiii ceteris excel-
lentior videbatur, doctoris sui consilio animatus,
cum sociis locum Affligcm dictum, sicut nomine, sic
omni barbarie incuUum, quippe qui latrocinantium

fermento abscondit infarine satatria. donec fermen- "tantum conventiculis aplus erat, edlQcare et clau-

tatum est totum ». Mulier vidctur mihi esse aposto-
lica predicaliOf vel ecclesiaf que de diversis partibus
congregata est. Uec tollit fcrmentum, id est noticiam
vel inteUigenticm sanctarum scripturamm, et abscon,
dit Hlud in farine sata triaj ut spiritus et anima et
earpus in unum redacta xnter se non discrepent, sed
impetrent a patre, quicquid petierint. Amen

1005. Iste dux Godefridus dictus est Eihamensis.
Erat autcm Eiham oppidum et castrum munitissi-
mum ("389}, ct sedes principalis ducatus regni Lo-
tharici. Qui dux Codefridus duxit Malhildem^ filiam
H*;rimanni ducis Saxonum, viduam relictam Dal-
dewiiii comitis, qui erat filius ArnuiB magni mar*
chionis. De qua idem Godefridus genuit tres filios,
Godefridum, Gozcelonem, Hczcelonem. Hezcelo co- ^
mes, post mortem ducis, castrum Eiham cum pro-
vincia Brabantensi suscepit et diu tcnuit. Hic enim
genuit tilium nomine Herimannum, et fiiium nomine
Berthildem; qui dum adhuc juvenes essent, defuncti
sont, etin ecclesia apud Felseka sepulti. Qui postea
multis miracQlonim signis claruerunt, sed a Ver-
dunensibus monachis furtive ablati sunl. Alleram
quoque filiam tradidit nuptui Reginero, Monlensi
comiti, simul cum tota provincia Brabantensi. De-
indc cnm omnia sua ad votum ordinasset, rclicto in
manus Reginori castro et comitatu, apud Verdunum
effectus est monachus.

1807. In Gandavo advenlus corporis sancti Li-

strum in eo exslruerc aggreditur ^^^.

1086. (Ib.) Affligemensis co^nobii fundatores, qui
omnibus abjcctis, ita nudi ad edificandum clauslrum
convenerant, ul nichil secum, preter panes ircs, di-
midium caseum et pauca ferramcnta dctulerint, vix
Iribus annis exaclis, a Gcrardo Cameracensi opi-
scopo iu honore apostolorum Pelri et Pauli eccle-
siam dcdicari faciunt. Comilissa Adela cum duobus
filiis suis, Heinrico et Godefrido, ad edificandum in-
ibi coenobium eundem locum libertate donavit.
Predicti fratres monachos, a quibus monachicum
ordinem discerent, sibi adsociaverunt (F. Amulfi.)
Arnulfus, Suessonicae civitatis episcopus. spiritu
prophelie, puritale vitc, etmiraculisvencrabilis cla-
ruii; Aldenbort (390) in ecclesia sancti Pelri Dci
nutu sepelitur.

1087. Domnus Fulgenlius hujus cenobii primus
abbas hoc anno electus est in festivitate sancti Mar-
tini ^^^ (Hist Affl.) Hugo abbas Chuniacensis pietate
insignis, discretionc precipuus, sanclitale et religio-
ne clarus habetur.

1088. [Ib.) Hoc anno domnus Fulgcnlius, primus
hujus cenobii abbas; consecratus est in festivitate
sancti Georgii.

1091. [Jb.) Nobilis vir Herbrandus divina revela-
tione ammonitus a sancto Petro, se a damnalione
videns absolutum, apud Afflighem ad conversionem

vini Hibemensis archiepiscopi et martyris piissimi, D venit. Qui tricesimo die mox a Dco vocatur. Quem

16 Kal. Sept. ***.

1030. Comes Balduinus, qui dictus est Barbatus,
ccmgregalis marchisia; suae sanctorum corporibus,
Bavonis, Wandregisili, Amandi, Vedasti, Berlini,
Winnoci, cum aliis innumerabilius sanctorum
reliquiis presente Hugone Noviomensi episcopo
cam aliis plnribus episr>opis ct abbalibus, congrc-
gatistotius regni sui primatibus apud Aldenardum
pacem ab omni populo conjuratam firmari fecit.

secuti quinque filii ejus, frater quoque magni no-

minis et potentie, nomine Iggelberlus, omnes ton-

sorati ad celestes thesauros tcrrena palrimonla
transtulcrunt.

1093. Lanfrancus, Cantuariensis ecclesie archi-
episcopus diem ultimum claudit. Cui succedit Aa-
selmus, vita et doctrina precipuus, flos presulum,
lux patrie, per omnia imitalor magistri, qui et di-
versa opuscula conscripsit (39 tj

VARIiE LEaiONES.

Bxc in cod. addit manus paulo recentior. ^^* Hm et eodice Gemblacensi manus IX addidit {et inde F3.
ut opinorj ex ipso nostro B3*.

mm.

(389) Eenham sive Eenaem. prope Oudenaarde.

(390) Oudenbarg prope Ostende ; cf. Gontin. Ur-

sicampinama. 1087.
(391) Cf. Contin. Ursicampinam a. 1097.

283

S1GED£RT1 GfiMBLACENSlS.

284

1095. (Heiaricus conies Lovaniensis) secundus^
hujus nominis Tornaci perimitur. Succedit frater
ejus Godefridus.

\0%(Hisl, Affl.) Ida Boloniensium comitissa tra-
didit nobis ecclesiam, quae est in villa Genapia, cum
decimis et universis ejus reditibus, consentientibus
filiis ejus Godefrido duce, Eustachio et Balduino.
Idem Godefridus dux, filius ejus, in eadem vilia
quinque mansos terre nobis donavit, ad quos ipsa
postea quasdam partes circumjacentes, plane unum
continentes, in augmcntum concessit.

1099. (Ib,) Cellam Fraxinam domnus Fulgentius
abbas suscepit regendam.

1100. (Ib.) Cellam sancli Andreae prope Brugas

1149. R. 12. F. 13. A. 13. H. 5.

(AucL Aquic.) Imperator Conradus et rex Francic
Ludowicus sine ullo efifectu procinctum solvunt, et
ab itincre Hierosoiimorum revertuntur, numquam
audita tantainfelicilate tanti exercitus. Hiempsgra-
vissima 4 mensibus invaluit et prevaluit.

1150. 13. 14. 14. 6.

(Atict, Aquic,) Orta est contentio inter Heinricum
episcopum Lcodiensem, et Heinricum comitem Na-
mucensem. Comes quidem, ut dominaretur, inten-
debat ; episcopus, ut sui ab ejus dominatione et
gravi oppressione liberarentur, satagebat. Milites
comitis in quandam villam, que vocatur Hoylon
convenerant, quorum unus, qui potior videbatur,
manus in episcopum, ut enm caperet, injecit; sed

silam domnus abbas Fulgentius suscepil regendam. Bipge se ab eo subripicns.iratus suos ad eorum snb-

1180. Anselmus Laudunensis, doctor doctorum,
preciarus habetur; qui non soli sibi laboravit, sed
in vita sun multos erudiens posl morlem posteros
beatos fecit, quos scriptis suis ditavit

1 163. Immunitas Affligemensis ecclesie eiiam apo-
stolica aucloritate a Paschali papa corrobatur anno
6 pontificatus ejus,Domnus Fulgentius abbas locum,
qui Forest dicitur, suscipit.

tll9. Cellam in Bornehem (392) domnus abbas
Fulgentius suscppit regendam, tradenle abbate, et
canonicisejus monachis factis, quia per cos regi non
poterat **®.

1120. Obiit domnus Fulgentius abbas primus Af-

versionem fortiter incitavit. Tandem, nescio quo
infortunio,ecclesia succensa cst, etomnes, qui in ea
confugerant, combusti sunt ; miserabiliterquc perie-
runt. (Ib.) Tandem congregalo utrinque exercitu,
congressi sunt; episcopus superior factus est. Co-
mitem fugavit, de suis potentiores cepit, sed cuni
miserabili cede multorum victoria potitus est.

1151. 14 15. 15. 7.

(Auct. Aquic.) Fructus tcrra ubercs habuit, sed
pluviarum inundatione a festivitate sancti Johannis
usque ad medium Augustum omnia vastante, vix ad
maturitatem perduxit. Nam vinum et ceteri fructus
magna ex parte defecerunt, et quod de uvis coUe-

fligemensis, qui bono Christi odore sua ornavit Cc^um est, in acorem versum est.

tempora usque ad consummationem vite. Succedit
domnus Franco secundo loco abbas constitutus,
vere in multis laudabilis. Basilicam Affligemensem
fundavit, libris et ornamentis eam decoravit, predia
ampliavit religionem confirmavit **'.

1122. Norhbcrtus claruit.

Ii26. Balduinus Gaudensis. primus inter primos
Flandrie et Brabantie, principumque princeps, se-
culo renuncians tonsoratur, defunclusque in templo
Affligemnie sepelitur **•.

1134. Domnus Franco secundus abbas Afflige-
mensis moritur; Albertus succedit **'.

1136. Domnus Albertus abbas Affligemensis pa-

1152. 15. 16. 16. 8.

(Auct, Aquic.) Conradus imperator diem ultimum
claudit; cui successit Fredericus Romanorum 60««,
consobrinus ejus, concordi prineipum sententia
eiectus. In ecclesia sancti Nicolai, que constructa
est in opido Brusellensi, sancta Maria mater Jesu
Christi operata est tanta miracula, quod a tempori-
bus apostolorum adeo magna et frequentia in tam
brevi tempore nusquam sint audita. Dum cnim
consensu abbatis Affligemensis et consilio fratrum,
ferefrnm illud in honore sancte Marie, auro et ar-
gento operiendum, ab ecclesia Waverensi (393)
cum ceteris reliquiis que in eadem continentur,

storalis cure honus dcponit; domnus Petrus succe-n ^uisset allatum, et in ecclesia sancti Nicolai reve-
dit**^ ■ '• • • - -

1139. Dejecta est vctusta Eihamensis ecclesia, et
incepta est nova, a Snellardo abbate. Ab isto anno
cepit fames 12 annos perdurans.

1140. Heinricus comes, filius ducis Godefridi
superiore anno defuncli, militie cingulo deposito
Affiigomensis monachus factus, celestis militie si-
gnaculum accepit, et cilo vocatus a Deo migra-
vit **•.

renter locatum, statim operante divina virtute, per
merita gloriose Virginis ceci visum, surdi auditum,
claudi gressum recipiunt, et tot infirmi variis lan-
guoribus opprcssi, a paschali hebdomada usque in
diem nativitatis sancti Johannis, sanitatem optatam
consecuti suut. Si fratres supradicte ecclcsiae hec
per singula stili ofQcio fidelium memorise commeo-
dassent, non parvum volumen posteris profuturum

conscripsissent Hoc bono odore tota provincia in
VARI^ LECTIONES.

**« IlaBc et B4*, 4*» habent. **t ff^c in B4*, 4*» tantum extant, in B3* non leguntur ; sed apparety eaane-
mtne nisi ab auctore Affligemensi profecto esse ; unde hic exhibemus..

NOTiE.

(392) Inter Alost et Antwerpiam. (393) Wawre, non procul a Waterloo.

285

CHHONICA. — AUCTARIUM AFFUGEMENSE.

286

brcvi resperea ; non so»um ex nostris, sedletiam ex A quicquid in ejus laude dictum fuerit. Nec parva mi-

valde remotis partibus factus est concursus divi-
tum el pauperum ; diverse selatis el utriusque sexus
fideles cum oblationibus ^uis convenerunt , et
tantam pecuniam, que non facile numerari potest,
hac ratione dividendam oblulerunt; partim scilicct
in sustentatione pauperum, partim in restauratione
ecclesiarum, partim in usus fratrum in ecclesia
Hafiligemensi velWavereusiDeo servieniium.Abbas
eliam Haffligemensis et fratres ejus pedites usquead
ipsum opidum convenerunt, ubi albis vestili et
cappis induti, processiouem multitudine monacho-
rum composite et honeste ordinaverunt; et sic can-
tando, Deum et ejus genilricem collaudando, cum

raculi portio est, quod hoc anno tanta steriiitas
agris nostris incubuit, quod vix duorum vel ad
trium mensium nobis victum suffecit omnis copia
mensis nostrc. (Ibid.) Turbo gravissime tempesta-
tis per iincs nostros viam moUtus, quasi sulcum
ducens, unius diei itinere queque velut flammis de-
pasta consumens, lugenda vestigia reiiquit. [Ibid.)
Ascalon capta est ab excrcitu Dommi, qui est Hie-
rosolymis, et possessa a nostris ; multo tamcn ia-
bore ac diuturno bello, multis etiam pcriculis et
gravibus damnis prius exercitu afflicto. Namquc
diebus sancte Dei genitricis puriflcationi proximis^
rex Hierosolymorum procinctum movit, portas ob-

magna gloria ct applausu tolius populi, qui ea die ^ sedit, et muros civitatis diflfuso exercitu vallavit,
dicuntur fere ad 30 milia convenisse, in ecclesia nocturnis cxcubiis, diurno bello eis incessanter

sancti Nicolai intraverunt. Attestati sunt fideles,
numquam se aliquo conventu, qui factus sit ali-
quando,siveimperatorissiveju8su Romani pontificis,
lam honestam ct tam bene ordinatam processionem
vidisse. Quoddam insuper beneficium, quod non est
silentio pretereundum, imo super cetera commen-
dandnm, ipsa gloriosa Domina contulit toto illo
tempore fidelibus suis; per quod bella multa, que
jam instigante maligno concitata fueranl, et sedi-
tiones consopite quieverunt. Dum enim ex diversis
partibus multi convenissent, de quibus auditum
esl, quod inimici essent ad invicem, stalim sinc
uHa exactione pecunie vcl qualibet satisfactione,

imminens, usque in festum assumptionis ejusdem
sacratissime Virginis moras pertrahens, cl infati-
gabiiis perdurans. Proxima ergo die illius sacratis-
simi festi, turrim cum suis machinamentis muro
admovit ; et artificio subterraneo actum est, ut mu-
rus cadens latum ingressum nostris preberet
Itaque nostri ruunt et irruunt ; primus prepositus
et dux illius exercitus, qui fraterne societalis pro-
fessione templo militant, cum suo cuneo irrepit,
et usque ad plateam civitatis, agminc suorum
stipatus , perveniens , gradum fixit; ibi arlalus
augustiis platearum , maceriis cinctus , et su-
perimminentibus teclorum domatibus, et omni

que inter seculares in hujusmodi negotiis solet fieri, ^ parte confluente turba circumventus, opprimilur et
solo Dei timore et amore piissime matris correpti, ^^ cum omni turba suorum oblruncatur. Quorum ca-

interventu fidelium in pace reconciliati suut. Hoc
finito tempore relatum est ferctrum in supra nomi-
natam ecciesiam cum reliquiis, nec tamen toto illo
anno desiit mater misericordie a ceptis circa infir-
mos beneficiis. (/6id.) Ecclesia sancti Bertini cum
omnibos appendiciis suis combusta est in ipso
festo sancti Bertini, dum matutinorum sollempnia
agebantur.

1153. R. 1. F. 17. A. 17. H. 9.

(Atict. Agaic.) Eclipsis solis facta est 7 Kal.
Feb. in 2 feria; 5 Idus Februarii in 2 feria toni-
truum auditum est. Brusellenses opidani injuriam
quam preterito anno abbati ct fratribus ejus utpote

pita in unum cumulum sunt congesta, ut regi Baby-
lonie pro signo victorie ostentarent; corpora vero
in muro suspenderunt, nobis improperantes, ct
verbis blasphemie exercitum Dei provocantes. Tan-
dem nostri in Domino confortati regi dicebant, ut
virililcr pugnaret, et de Dei miserlcordia non de-
speraret , cujus tunc maxime adesse solet
auxilium, cum dcest nec speratur humanum. Quod
ergo christianorum proprie presidium cst, confcs-
sionc peccatorum, elemosinarum largitate, et de-
votissimis supplicationibus se Dominocommittentes,
et sancte Dei genitrici vota facientes, Uerlia die ad
murum accesserunt, inslrumenla bellica, machi-

homines dura cervice et in sua senlentia mentis D nas et balistas admoverutt, fide constantes. Crux

obstinate intulerant, hoc anno correxerunt, hoc sci-
licet modo: quia ipsi Dominam nostram — sic
enim aiunt (394) — de ecclesia Waverensi devote
el humiliter tollentes, cum honore suscepcrunt, et
suo tempore pacifice ct cum gaudio rcmiserunt.
(Ibid,) Eugenius papa diem ultimum claudit; suc-
ccdil ei Konradus 158«8, Sancte Sabine episcopus,
Anastasius appellatus, vicarius domini pape prede-
cessoris sui. Domnus quoque Bcrnardus abbas Cla-
revallensis, qui quasi lucifer exortus, ordinem
noslram illustrabat, migravit ad Dominuni; cujus
viu et doctrina in tantum excellit, ut minus sit.

(394) Notre-Dame.

vero dominica in manibus patriarche agmen prece-
debat, certissimum victorie pignus, quod semper
noslris in omnibus preliis fuit. Tum vero virtus
Domini manifesta fuit, linguas blasphemas edo-
muit, et omnem confidentiam superborum dejecit, et
consilio dissipavit. Vir ille qui presens fuit, et omni
tempore obsidiouis in exercitu duravit, quod vidit,
nobis narravit. Percussi sunt omnes cecilate, ita ut
cum molares lapides balista suo impetu in medio
eorum emitteret, nullus lapidem vehientem viderit.
ut a loco cederet» ictumque lapidis declinaret. Quid
multa 7 coacti sunt, quam negaverant, Dei confiteri

NOTiE.

387

SlGEBERTl GEMBLACENSIS.

288

virtuteniy et quem blasphemabant, suorum esse A bostium non ignorans insidias, totum procinctum

fidelem protectorem et adjutorcm. Ergo ultra diflferre
non valentes, civitatem in manus regis tradunt, et
ex illo tempore Ascalon nostra facta est, et a nostris
possessa. Istud inter maxime miranda miracula
miraculum esse videtur, quod urbs 150 turribus
prevalidis munila, et cenaculis domatum in plateis
suis quasi crypta laqueariis supertecta, et quodam-
modo inexpugnabilis, tandem aliquando viuci po-
tuit, quod in hystoriis veterum nusquam legitur.

1154 R. 2. F. 18. A. 18. H 10.

(Atict, Aquic,) Anastasius papa ex hac vita de-
cessit; succedit ei Adrianus 159us, antea Nicolaus
dictus, episcopus Albanensis. Rcx in Anglia consti-

ecclesie sancti Petri armatus circumdederat ; donec
omnibus expletis cum imperatore egrederetur. Ro-
mani, tam pudore quam dolore animo concitato,
quibusdam residuis, quos incautos occupaverant,
interfectis, cum imperatore congrediuntur; scd
mox in fugam versi, ad Tiberis alveum coguntur.
Quanti in congressu ceciderint, quanti in flumine
submersi sint, scriptis committere non audeo. Im-
perator victor regreditur. Floret imperiura, et do-
minus rerum sublimis attoliitur. Multis annis ste-
rilitate terre et necessariorum penuria nobis labo-
rantibus, hoc anno tritico omnino dcficiente, in ul-
timo discrimine, quid agcndum esset, vix anxiis

lulus est Heinricus, cujus avus fuit ille magnus el |^ potuit occurrere. In hoc tamcn ad ultimum stetit

famosus Anglie rex Hcinricus. Filia namque ejus,
que imperatori nupta, imperatrix dicebatur, ct erat
comili Andegavensi in conjugio post ejus excessum
copulata, hunc qui rnodo rcgnat (295), do eo
suscepit, et fralres ejus. Qui cum adhuc lactens sub
ubere nutricis esset defuncto avo ejus Heinrico

sententia, ut pecunia mutuo amicorum fide sumpta,
emeremus victui necessaria. Misimus ergo fratrcs
nostros in aliam rcgionem, qui solHcite injunctum
negoiium exsequuntur, et remenso itinere, ornerata
nave itcr carpentes ad opidum Aldenardum dictum
pervenerunt. Est ibi locus, in quo molendina et ca-

rcge, cum cunabulo in Angliam deportatus est, ct * tarectc, que aquarum transitum suscipiunt et red-

ibi electione omnium principum, datis juramenlis,
in rcgno confirmatus est. Et quia sub manu procu-
ratoris usquc ad iegitimos annos eum servari opor-
tebat, electus est comes Stephanus cognatus ejus,
qui regnum regeret, et cum educaret. Qui Stepha-
nus a principibus persuasus, et eorum adulationi-
bus nimis prono favore se inclinans, supplantator

dunt, ita angustum et periculosum efficiunt ipsum
locum, ut navis nostra transitura, firmissimis fu-
nibus ligaturis posti astricta teneretur, donec ipsam
caribdim evaderet et pertransiret. Ergo tanta cau-
tela, tanto conamine navis ad illara voraginem et
precipitem cursum aque frementis adducta, imo
impulsa, in medio fervore insani estus suis presi-

ct proditor factus, regnum invasit et tcnuit. Hoc p diis destituitur. Soivuntur retinacula, rumpuntur

compcrto mater supra modum mulieris animo at-
toUitur et efferatur, necmora intercedenle, Angliam
cum exercitu ingi-editur; multis et gravibus prcliis
commissis, muita audacter opera patravil. Ad ulli-
mum, post plurimos annos, jam adulto illo juvene
hlio suo, Stephano etiam subito, nec satis nota
morle defuncto, tilium suum Heinricum in regno
constituil.

1»525. 3. 19. 1. 11.

(AtM:t, Aquic.) Imperator Fredericus, preterito
anno profcclus, hoc anno Romam pervenit multis
in ilinere laboribus altrilus, ct divcrsis hostiliter
obsistentibus ; quos omnes tam sagacitate quam
virtute ♦*« superavil, et ad deditionem atque sub-

funes, omnisque conatus frustratur. Navis precipiti
cursu violenti amnis rapta, nunc sursum ejecta,
nuncin imo precipitata, tandem ad pontemqui pro-
ximus erat, undarum concursione et violenta concus-
sione propulsa, impegit in postem firmum et fortem,
quisustentabatpontem; quempontemconfregit, ipsa
nullum dispendium passa libero et securo cursu
pertransiit. Quid ad hoc dicemus? largitori bono-
rum omnium gratias agamus. (Ibid ) Godefridus
junior, dux Lotharingiae, filiam Heinrici comitis
Lemburgensis in conjugio sortitus cst ; per quod
tandem rebus omnibus pace compositis, contentio
longo tempore protracta, ea conditione finita est,
ut Godefridus confirmatum sibi ducatum, sine ulla

jectionem compulit ; Romanis principibus manda- D contradictione, advocatiam sancti Trudonis, castel-

vit, ut eum cum pace susciperent, et subjeclionem
non negarent. Quod illi pecunie inhiantes contuma-
citer rennuerunt, dicentes, quod nisi ad quas vel-
lent conditiones acquiesceret, ipsos non subjectos,
sed hostes sentiret. Imperator semper eorum inex-
pletam avariciam respuens, Romam armata manu
ingreditur; papam Adrianum amicum et aplum
sibi inveniens, in ecclesia sancti Petri benedictione

lum Rode obtineat, atque omnium, que possidet
idem comes, post decessum ejus medietatem acci-
piens, hereditario jure successor fiat. Arnoidus he-
rcticus et scismaticus dc Brixia. discipulus magi-
stri Petri Abailart, a quinque apostolicis cxcommu-
nicatur : tandem sub Adriano papa laqueo suspen-
dilur, corpus ejus igne crematur et combusti cinc-
res in Tiberim projiciunlur.

confirmatur et coronatnr. Inlerim exercitus ejus,

VARIiE LECTIONES.

**• sex priores hujus vocis litteras in codice erasii Mirseus ; restituimus eas ex Alberico, cujus lectionm
conjectura assecutus erat V. D. Car, Grotefend,

NOTiE.
(395) Obiita. 1180.

t89

um.

CHKONICA. — AUCTARIUM AFFLIGEMENSE

290

R. 4. F. 20. A: 2. H. I2.

^ milia de suis amiserant, magna inslantia et fortitu"
dine superatum, positis ineo militibusobtinuit. Inde
circa natale Domini Antiochiam venicns, duo ca-
stellaHarencet Fcmie acquisivit, tertium destruxit;
et quocumque princeps ipsius Raimundus incuriaet
insolenti temeritate amiserat, Turcis irrucntibus
cum maxima parte exercitus sui occisus, ipse viri-
iiter agens recuperavit. Deinde progressus in ulte«>
riora, Cesaream Cappadocie obsidet, obsessam
quarto die cepit, et quia retinere non potuit, utpote
a noslris longe positam, dextruxit ; et sic omnia
prospere agens, ad suos Hierosolimam cum magna
gloria et gaudio christianorum reversus, ibidem
biennio commoratus est. Uxor ejus Bcthanie reli-
gionis habitum suscepit. Brandeburch castellum in

Fredcricus imperator judicio et consilio cpisco-
ponim et archiepiscorum relicta uxore sua, duxit
filiam comitis Burgundionum, Reinaidi nomine, de
ultraSaonam ; quam patruus suuscomesWilhelmus
arta turris custodia diu clausam tenucrat, ut eam
perderetet hereditalcm ejusfraudulcnterpreriperel;
sed Deo miserante dc manibus ejus libcrala, impe-
ratori in conjugium copulata est. Heinricus junior
rexAnglonim, exercitum copiosum et magnumbcIU
apparatum quem proposuerat ducere in Hiberniam,
ut eam suo dominio subjugaret, fratremque suum
coDsilio episcoporum et religiosorum virorum illi
insule regem constitueret, convcrtit contra regcm
Francorum ;hac scilicet de causa,quia uxorem ejus
ab co relictam in matrimonium duxerat, cujus B lerra Sclavorum trans Albim, per quod pagani.

patrimonium satis magnum et amplum, ducatum
sciHcet Aquitanie et omnia ipsi subjacentia, rege
contradicente, possiderc conteudebat. Inde gravis
et longacontentio inter eos exorta est, ita ul in par-
tibus utriusque regni viderenlur urbes destrui, ville
et opida cremari, homicidia, depredationes rerum
omnium violenter fieri, et a Pyreneis montibus pcne
ad finesFlandrie hoc malum quasi pcstis gravissima
intolerabiliter grassari.

1157. 5 21. 3. ^3.

Theodericus comes Fiandrie, jam tertio profectus
cum quibusdam principibus terre sue, ducta etiam
uxoresua zelo pio devotionis accensa, cum qua-
dringentis militibus et copioso bclli apparatu Hicro-

chrislianos graviter affligebant, Albertus marchio
comes in Saxonia obsedit, cepit, positisquc in eo
militibus Sclavos humiliavit, ac per hoc christianos
fmes multum dilatavit. Fredericusimperatorsecundo
in Italiam, plcnius cam subjugaturus, movit exer-
citum cum duce Bohemie ct ceteris regni sui prin-
cipibus (397). Cenobium Gemblacense, quod ante
annos circiter20 succensum (398) sed Deiclemcnlia
et suifragiis sanctorum quorum reliquie in illa
continenturecclesia, aquis de alveo vicini ftuminis
elevatis et monasterio superfusis rcstinctum, modo
tali presidio destitutum, occulto Dei judicio cum
clauslroet ceteris officinis totoque oppido combu-
stum est.

solimam, Philippus filius ejus comitatum suscepit ; (^ 1158. 6. 22. 4. 14.

quem justicia, fortitudo et liberalilas omnibus bonis
laudabilem etamabilem fecit. Quam (396) ea tem-
pcstate in tanta perturbatione et desperatione inve-
nit, ut jam timerent se finibus suis expelli, loca
saacta gentibus prophananda, totamque terram pos-
sidendam relinqui. Noradin enim, Sanguinii filius,
rapto pacis fcedere primo improvisis suporveniens,
eis congressus superavit. Secundo in vigilia pente-
costes congrediens, fcre sexcentos in exercitu pro-
balos, quosdam lempli, quosdam regismililes cepit,
occidit, regem vix fuga clapsum ceterosque in ca-
stram Belinas impulit, terramque, usque maritima
nullo resistente progrediens, multa cx cede vastavit

Frederico imperatore in Italia posilo, civitatibus
et urbibus subactis, duces, comites et principes
terre ad eum partim timore partim amore conve-
nerunt, debitam ci subjectionem et reverentiam ei
exhibuerunt (Att{/. 6 ) exceptis Mcdiolanensibus, qui
sicut predecessoribus ejus, ita ipsi quoque rebelles
extiterunt. Ipsc absquc ulla dilationc sua usus
constantia, civitatem obsedit, et quamvis interius
haberent, ut dicitur, 60 milia armatorum, primo
tamen et secundo congressu multa strage humiliatos
ad deditionem compulit, ut 200 dc nobilioribus
civitatis pacis obsides darent, et quamcumque con-
ditionem sibi ab eo impositam susciperent. Quibus

In tanto timore positos Dominus adjutor in oporlu- D acceptis et conditionibus sacramento confirmatis

nitatibus, in tribulatione, per comitcm supradictum
hoc modo consolatus est. Ipse namque Dei confisus
adjQtorio, et sancte crucis que, in exercitu fereba-
lur, munitns signaculo, adjuncto sibi rcge audacter
congressns, Noradin cum suis superavit, superatos
humiliavity humiliatos ad pacem poscendam compu-
lit. Castellum, quod Cavea dicitur, nostris valde
infestam, quippequi per iilud intra 7 annos fere 15

[Sept. 8) quasi sccurus, exercilum quosdam in
propria, quosdam in hiberna dimisit ; ipse in Italia
se relinens, pius et justus ab omnibus appellatus,et
sccundus post Karolum Magnum justitia et pietate
est habitus. Interim tamen sua ocia piis rei publice
perornans negociis, Laudam civitatem, quam Me-
diolanenses destruxerant, in tutiori loco translatam
restruxit. Cumam quoque, quam idem Dei et ^^* sui

VARIiE LECTIONES.

^* Dei et erasU Miroms, vi videtur, qui laudes Friderici et in codice delere stiidutf ; restituimiu ex
Alberieo

NOTiE.

(306( fllierosolvmam scilicet processit

(397) Hoc factom demum 1158, mense Junio ; (398) A. 1136.
tnno enim 1157 imperator ultra Bnrgundiam non

29i

SIGEBERTI 6EMBLACENS1S.

292

hostespenc destruxerant, renovavit et munivit.

Ii59. R. 7. F. 25. A. 3. H. 15.

{Sept, 1 ) Adrianus papa diem ultimum claudit.
Rolandus cancellarius et Octavianus presbyter car-
dinalis depapatu contendunt. Bellum gravtssimum
ortum erat ante annos circiter 20 inter ducem
Lovanii Godefridum juniorem, et Walterum cogno-
mentoBerlold Puer quidem Godefridus adhuc in
cunis jaccbat ; turba autem seditiosorum utriusque
partis pacem turbabat. Unde magnum malum pro-
cessit, etquasi quoddamcontagiumterramutriusque
invasit. Agricole enim bonis suis spoliati, miseri et
exsules de finibus suis sunt cgressi ; terra deserta
habitatoribus inculta remansit. Erat cernere mise-

A bus rcgni, preterito anno ab imperatore ter vocatus.
Quorum advenlu oppido letatus, consilio principum
statim obsedit ex omni parte Mediolanum, et ita
coartavil eos, ut non haberent potestatem libere
egrediendi vel ingrediendi, emendi vel vendendi.
Timuitenim propter reverentiam ecclesiarum ar-
mata manu ingredi ; el ul parceret militibus, qui in
congressione,utassoIet fieri, occidi possent, maluit
fame cruciatos ad deditionem compelli. Ipse interim
cotidie elemosinis pauperum insistebat ; decimam
partem omnium rediluum suorum pauperibus ero-
gabat, cstimans se melius elemosinis paupcrum
quam armis militum posse vincerc. Ipse pius et
dilectus omnibus habitus est, ut duces et comites

riam, incendia, homicidia, rcrum omnium depreda- ^ Guillelmi regis Siciiie dominum suum desererent cl
tiones violenter fieri, fere per annos 20, donec hoc ad ipsum se conferrent. Baldewinus quintus rex

anno quarto bello Grinbergensis (399) urbs antiqua
ruit (ViRG. ^n. ii, 363), multos dominata per annos;
castnimque magnum et famosum quod humana
virtute vix poterat, justo Dei judicio combustum et
adsolumusque dirutum est. Accidit hoc in festo
sancti Remigii. Itaque omni auxilio dcstitutus, a
comite Flandrie derelictus, cuisoli innitebatur, cum
duce, soro lamcn, in pacem rediit. Mediolanenses
violatis sacramentis castrum, in quo imperator the-
sauros suos deposuerat, invadunt, milites custodes
castelli capiunt, thesauros diripiunt, ulteriusque
progredientes, amicos ejus et confoederatos impu.
gnant. ipse hoc audito, ultra quam credi potest

Jherusalem vita decessit ; Amalricus frater ejus ei
successit.

Ji62. 10. 24. 8. 18.

Mediolanenscs obsidione, fame, inopia, ct quod
est gravius, seditione coartati, per intemuntios pe-
tunt ab imperatore misericordiam ; tantum ut vila
donentur, omnem coiiditionem ab ipso propositam
promittunt se sustinere. Kalendis itaque Martii,
omnes per turmas suas cxeunt, prius principes,
posteos nobileset milites, gladios manibus tenen-
tes, quasi essent rei majestatis et proditores, deinde
promiscuum vulgus, funibus colla innexit in cili-
ciis, cinere capitibus aspersisad pedes imperatoris

ammirans et exhorrens eorum perfidiam, decrevit^ in modum crucis sc prostemunt. Imperator, qui
Dei et suam injuriam de criminc infidelilatis debito proposuerat eos ad terrorem aliomm diversis sup-

pliciis interimere, vita donatos, rebusque necessa-
riis, quantum secum ferre poterant, concessis, per
regiones dispersit, ita ut non haberent licentiam in
civitatem amplius revertendi ; deinde jussit suos
civitatem ingredi, muros, turres, alta et supcrba
fastigia ctedificia destrai— tribustamen pepercit
ecclesiis, sancte Marie, sancti Mauricii, ct sancti
Ambrosii, cum officinis clericorum, officiaiibus ipso-
ram, domibus et indempnitate rerum concessa —
erarium publicum sibi reservari. Placentini, Bolo-
uienses, Brixienses, Mediolanensibus contra impe-
ratorem confoederati, exemplo eoram territi, eam-
dem humilitatis subjectionem, quasi rei majestatis
substrati imperatoris pedibus, exhibuerant ipsins-

talione vindicandam. (An. 1160.) Obsedit itaque
Criminum (400) castrum satis munitum, in quo erat
maxinia fiducia et fortitudo eorum, obsessum cepit
(Jan. 26), captum destruxit, militesquiineo inventi
sunt, vita donatos abire permisit, sed ct quocumque
Mediolauensium erant, circumquaque vastaripre-
cepit.

1160. 8. 24. 6. 16.

Heinricus rex Angloram filiam Stephani, neptem
suam sanctimonialem et abbalissam in claustro
consecralam, contra fas legum Matheo filio comitis
Flandric dedit uxorem, ut per eam comitatum reti-
neret Boloniensem. Etquia sponsa Deo dicata, non
sponsum sed adulteram summo regi superduxit.

bella et seditiones inimicus inter patrem et filium, ^ que indulgentia veniam optinuerunt. Fames gra-

inter fratrem et fratrem concitavit Fridericus im-
perator cum videret, propter paucitatem exercitus
Mediolanenses contra se insolentius agere, misit
per omnes fines regni sui, utvenirent ei in auxilium,
et juraviL se non recessurum a civitate, donec
caperet eam. Ut autem hoc juramentum ratum
maneret, designavit, si forte vita deeederet, duos
imperatores, filium Gonradi predecessoris sui, et
post eum Heinricum ducem Saxonie.

1161. 9. 25. 7. 17.

r.onvenerat exercitus magnus ex omnibus parti-

(399) Prope Vilvordam occidentem versus.

vissima in tantum prevaluit, ut modius tritici ven-
deretur40 et eo amplius solidis Lovaniensis monete,
multaque milia hominum fame periissenty nisi
Dominus pauperis populi afflictionem respexis-
set. Ipseenim qui percutit et medetur, dedit spiri-
tum bonum in cordibus fidelium suoram,cigusin-
stinctu largam manum ad pauperes extenderunt,
eoramque inopiam sua habundantia suppleverunt.
et largius quam aliquando nostris temporibus vidi-
mu8, sua eos liberalitate sustentavernnt Imperator
Fredericus a rege Francoram invitatus, ut sublato
NOTiE.

(400) Cremam.

293

CnROiNICA. — CONTINUATIO AQUICINCTINA

294

schismate Romane ecclesie pax firma rcdderetur,
concilium in terrilorio Besuntionum Dolo villa su-
per Sennam fluvium, in decollatione saucti Johan-
nis baptiste convocavit ; scd in tanto conventu re-
gum, ducum, comilum, archiepiscoporum^ episco-
porum et abbatum, Clarevallensium consilio et
iDStinctu rege Francie ab imperatore averso, quique
sine cffectu, eadem et adhuc graviore permanente
discordia, in sua redierunt. Desponsata filia regis
Francorum filio rcgis Anglorum, contcntio con-
quievit, et pax plena inter eos convenit.

1163. R.li. F. 27. A.9. H. i.

Corpora trium magorum a Reinaldo Coloniensi
electode ecclesia quadamcivitatiMedioIanensi con-
tigua translata sunt, et cum magno gaudio et exul-
tatione totius provincie, processione mirabiliter or-
dinata nec simili omnibus retro seculis visa vel au-
dita, civitati Coloniensi illata et in ecclesia sancti
Pctri reposita sunt. Si quis vult scire, quomodo de
partibus suis translata sint Constantinopolim, ct de
Constantinopoli Mediolanum, id in ccclesia sancti
Petri Coloniensis inveniet.

CONTINUATIO AQUICINCTINA

Ik hac cmtirmationet omnium prcBstaniissirna, et in tUtima saltem decennio factis coceva, jam egimus
col. 29. Damus primi integram e codice egregio B5, quem tamen non esse atUographum atictoriSy supravi-
dimus col. 45.

Brcvis epilogus. Eusebius hystoriographus Ccsa- B tus. Nam multorum anime, qui ibi a Sarracenis

riensis episcopus scripsit principia hujus volumi-
nis, veraci stilo futuris insinuans successionem re-
gnm et seriemtemporum,analivilate Abrahe patriar-
che usque ad vicesimum Conslantini magni prin-
cipis annum. Scripsit autem Grece ; set beatus
Jheronimus transtulit Latine. A vicesimo autem
anno Constantini usque ad mortem Valentis impe-
ratoris idem beatus Jheronimus digessit. A pnmo
vero anno Gratiani usque ad mortem Valentiniani
junioris filii Placidie, Prosper sancti Augustini dis-
cipulns composuit. Deinde Sigibertus Gemblaucen-
sis monachus, vir satis litteratus, altius repetens, a
primo anno primi Theodosii usque ad septimum an-
num Henrici quinti hujus nominis imperatoris de-

interfecti sunt et fame perierunt, per Dei misericor-
diam salve facte sunt Inter Balduinum comitem
Montensem et Sibillam comitissam Flandrenscm
orta discordia, milites Flandrenses in pago Austre-
batensi incendiis et rapinis patriam demoliuntur.
Ad hanc discordiam pacificandam Sanson venera-
bilis Remensis archiepiscopus cum quibusdam epi-
scopis sufifraganeis suis venit ; et quibusdam ma-
livolis pacem turbantibns, parum profecit. Ecclesia
Hasnoniensis tunc ab eodcm archiepiscopo dedicata
est. (Ib,) Hyemps gravissima quatuor mensibus in-
valuit et prevaluil.

1250. 14. 15. 13. 7.

Theodericus comes Flandrensis revertitur ab Jhe-

scripsit. Post hinc Anselmus abbas supradicte Gem- ^ rosolimis. Qui commotus pro injuria, quam Bal-

blaucensis ecclesie, a septimo anno Henrici usque
ad nndecimum annum Lotharii imperatoris que se-
cuntnr apposnit. Reliqua vero, que ab anno unde-
cimo Lotharii usque ad annnm 12 Conradi regis
scripta sunt» quis scripserit ignoramus A iS^ au-
tem anno Conradi rcgis Theuthonicorum et 14^ Lu-
dovici hujus nominis septimi regis Francomm, ro-
gatn qnomndam fratmm Aquicinensium, et post-
modnm auctoritate Symonis ejusdem ecclesie abba-
tis (401) quidam monachus ejusdem ecclesie fami-
liarissimus, mediocriter lilteratus, usque in calcem
volnminis sequenlia apposuit. Audita magis quam
visa scripsit, et que a fidelibus (relatoribus audivit,
posteroram notice dereliquit. Litterati enim nostri

duinus comes Montensis preterito anno suc fecerat
uxori, contra eum exercitum movit. At Balduinus
desuis viribus diffidens, Henricum episcopum Leo-
dicensem et Henricum comitem Namucensem con-
tra Flandrenses adduxit. Set Flandrensihus suo
more viriliter repugnantibus, inglorii ad sua sunt
reversi Namucensis comes et Leodicensis epi-
scopus* (Auct. Aquic.) Orta est contenlio inter Hen-
ricum episcopum Leodicensem et Henricum comi-
tem Namucensem. Unde congregato utrimque exer-
citu congressi, superier' factus episcopus, non sine
multomm cede victoria potitus est.

1151. 15. 16. 16. 8.

Ludowicus rex Francomm consilio domni Ber-

secnli his intendere pro nichilo ducunt. et hujusmodi ^ nardi abbatis Clarevallensis Aanordem uxorem

scriptnram vilipendunt.

1149. R. 16. F. 14. A. 14. fl. 6.

[Auct, Aquic,) Anno d. i. 1149. Conradus rex
Thenthonicoram et Ludovicus rex Francoram pro-
einctnm solvnnt, et «ine ullo prosperitatis effectu
ab itinere JherosoHmoram revertnntur ; nnnqnam
andita tanta infelicitate corporali christiani exerci-

suam repudiavit, et ducatum Aquitanie provincie
amisit. Erat enim filia ducis Aquitanie. Aanors vero
quondam regina Henrico, filio Gaufridi comitis An-
degavoram, qui postea in Anglia regnavit, nnpsit ;
sicque predicta mulier de regno ad regnum transiit.
Genuit antem ex ea quatuor filios, Henricum regem
qui ante patrem obiit, Richardum regem, qui patri

(401) A. 1135-1201

NOTiB.

29S

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

296

successit, Gaufridum comilum Britannie, et Jo-^tur. Huic Gonstantia, soror Ludowiei Francorum

hannem qui dicitur sine terra ; tres quoque filias,
quarum una nupsit regi Hispanie, sequens regi Si-
cilie, tertia duci Saxonie. Nam de rege Ludowico
duas genuerat filias, quarum prima nupsit Henrico
comili Gampanensi, sequens Theobaldo fratri ejus
comiti Blesensi. Ludovicus rex Francorum secun-
dam duxit uxorem Constantiam filiam regis Hispa-
nie, satis religiosam ; ex qua genuil duas tiiias,
quarum una nupsit Henrico regi juniori, filio Hen-
rici Anglorum regis, allera vero filio imperaloris
Constantinopolitani. (AucL Aquic.) Fruclus terra
habuit uberes, set pluviarum inundatione a festivi-
tate sancti Johannis usque ad medium Augusti om-

regis nupserat. Mortuo autem Eustachio, comtti
Sancti Egidii secundocopulataestmatrimonio. Vario
evenlu adversum Stephanum regem Anglonim a
Henrico, filio comilisAndegavorum, pugnatur. Ste-
phanus rex Anglorum Henrico cognato suo recon-
cilialur.

115i. 2. 19. 19. H.

(Auct, Aquic.) Romane secclesie )67us oidinatur
episcopus Adrianus, qui et Nicholaus, Albanensis
episcopus annis 6. Stephanus rcx Anglie veneno,
ut quidam asserunt, in cibo sumpto subito moritor
(Oct. 25) ; cui successit Heinricus nepos ejus {ib»),
cujus avus fuit ille famosus rex Anglie Henricus.

nia vaslante, vix ad maturitatem perduxit. Nam vi- ^ Filia namqueejus, que imperatori nupta imperatrix

num et ccteri fructus ex parto defecerunt, et quod
de uvis collectum est, in acorem versum est (Ib,)
IncivitateAtrebatensi post beate memorie domnum
Alvisum episcopum, qui in expedilionc Jherosolimi-
tana obierat (402), ordinatur Godescalcus quarlus
episcopus.

1152. R. 16. F. 17. A. 17. H. 9.

{Auct. Aq.) Conradus rex diem clausit ultimum.
Oplimales vero regni et episcopi in unum conve-
nientes, elegerunt {Mart. 9.) Fredericum jiliustrem
ducem, filium Frederici ducis Suavorum. Hujus
avunculi fuerunt Conradus supramemoratus impe-
rator, et Henricus dux Austrasiorum, pater regine
Hungarii. {Ib.) In ecclesia sancti Nicholai, que con-

dicebalur, et erat comili Andegavensi nupta post
excessum imperatoris, supradictum Henricum et
fralres ejus de eo suscepit. Qui cum adhuc lactens
sub ubere nutricis esset, defuncto avo ejus Henrico
rege in Angliam deportatus electione omnium prin-
cipum, dalis juramentis in regno confirmatus esl.
Electus est etiam comes Stephanus cognatus ejus,
qui regnum regeret et infantem cducaret. Qui Sle-*
phanus a principibus persuasus, regnum invasit et
tenuit. Hoc comperto, imperatrix Angliam cum
exercilu ingredilur, et auxilio tratris sui Roberti
comilis de Claudiocestria, multis et gravibus preliis
commissis, mulla audacter opera perpetravit. Ad
ultimum post plurimos annosfilio suo juvenejam

structa est in oppido Brusellensi, sancta Maria ma- adulto, Slephano subito defuncto, filium suum Hen-

#AM Iam«. r^V>Maa4. •>M.«liA wMiM<«M*.1n AknAnotn Aol iT/t/tlAaia V«i t.iAi.m mArrArm /»/\nal il 11 it u7i I l/&ln>tio Vrv**/kinoia A/\/wi/\_

ter Jesu Christi multa miracula operata est. Ecclesia
sancti Bertini combusta est cum omnibus appendi-
tiis suis, in ipso festo sancti Berlini, dum matuti-
norum soliempnia agerentur, cum magna parte op-
pidi.

1153. 1. 18. 18. 10.

(Aut, Aquic.) Eclipsis solis facta est 7. Kal. Febr.
in 2 feria. 5 Id. ejusdcm mensis in 2 feria audila
sunt tonitrua. Eugenius papa obiit: succedil ei Con-
radus lG6u> papa Sabinensis episcopus, Anastasius
appellatus, etate grandcvus, vicarius domni pape
predeccssoris sui. Domnus quoque Bcrnardusabbas
Ciarevallensis, qui quasi lucifer exQrlus monachi-
cum ordinem illustrabal, migravit ad Dominum

ricum regem constituit. Willelmus Yprensis cogno-
mento Bastardus cum suis militibus, quia Stephano
regi faverat, a Henrico rege ab Anglia cxpellitur.
Willelmus comes Boloniensis ad graciam regis Hen-
rici et pacem reducitur, et omncs bellorum motus
in Anglia sedanlur.

1155. 3. 20. 1. 12.

(Auct, Aquic.) Fredericus rex preterito anno pro-
feclus Romam pervenit, multis in itinere laboribus
attritus, et diversis hostiliter obsistentibus ; quos
omnes ad subjeclionem et deditionem compulit. Set
cum a Romanis principibus minime reciperetur,
Romam armata manu ingreditur ; papam Adrianum
amicum sibi et captum experiens, in ecclesia sancti

Cujus vita et doctrina in tantum cxcellit, ut minusO Peiri benediclione imperiali confirmatur et corona-

sit, quicquid in ejus laude dictum fuerit. Turbogra-
vissimc tcmpestalis per fines viam molitus quasi
sulcum ducens, unius diei itinere queque velut
flammis depastus consumens, lugenda vestigia reli-
quit. Ascalon capta est a Domini exercilu, qui est
Jherosolimis, et possessa a nostris, multo tamen
labore acdiuturno bello, multis etiam periculis et
gravibus dampnis nostro prius exercitu afflicto. Erat
urbs illa 150 turribus prevalidis munita, et ccnacu-
lis domatum in plateis suis quasi cripta laqueariis
superlccta, et quodammodo inexpugnabilis. Eusta-
chius filius Stcphani regis Anglie in Angiia mori-

tur. Inlerim exercitus ejus totum procinctum ec-
clesie beati Petri circumdederat. donec omnibus
expletis cum imperatore egrederetur. Romani qut-
busdam residuis, quos incautos occupaverant, in-
terfectis, cum imperatore congrediuntur ; set mox
in fugam versi, ad Tiberis alveum cogunlur. Quanti
in congressione ceciderunt, quanti in flumine sub-
mersisunt, scriptis committere non audeo Impe-
rator victor regreditur. Godefridus junior dux Lo-
tharingie filiam Hcnrici comitis Lemburgensis in
conjugio sortitus est ; per quod tandcm rebus om-
nibus pace compositis, conteniio iongo tempore

NOTiE.

(402) A. 1147, secundum Annales Aquicinenses

297

CHRONICA. — CONTINUATIO AQUICINCTINA.

298

coDtracU ea conditione tinita est, ut Godefridus X debitum exhibemus Iwnorem, a quibus, videlicet fnv-

confiimatain sibi ducatum sancti Trudonis, caslel-
lum Rode optineat, atquc omnium que possidcbat,
idem comes post decessum ejus medictatcm acci-
piens, hereditario jure possideat. In insula Aquici-
nensi dedicata estecclesia bealeDeigenitricis Marie
aGodescalco Alrebatensi episcopo, menseJulio.

1156. R. 4. F. 21. A. 2 II. 13.

Fredericos imperator, consenlienlihus archiepi-
scopis et episcopis Theutonici regni, uxorcm suam
injuste dimisit, et inde magnam sibi calamitatem
paraviU Ipse autem imperator aliam duxit uxorem,
filiam cajusdam ducis Burgundionum, virgincm
elegantem. (Auct, Aquic ) Philippus, filius Theode-
rici comitis Flandrensensium, filiam Rodulfi Viroman-

geniloribus nostris, et regni digmtatem suscepimus
et honorem. ?itisquam enimlante tempora ConstanUni
Silvester regale aliquid habuisse dinoseitur ; set ejus
pietatis concessione pax reddita est ecclesie, libertas
reUituta^ et quicquid hodie papatus vester regale ha-
Itere dinoscitury largitione principum optinet. Unde
cum homano pontifici scribimus, jure et antlque no-
men nostrum vestro preponimus. Ab his autem, qui
dii sunt per adoptumem et regalia nostra tenent cur
hominagium et regalia sacramenta non exigamus,
cum ille noster et vester verus insUtutor ab hotnine
rege nichil accipiens, et omnia bona omnibus confe-
rens, qui pro se et pro Petro censum cesari persdtvit^
et exemplum dedit vobis, ut et vos ita facuUis, doceat

densiom comitis Elizabeth uxorem ducit Belvaci. vos ita dicens: « Discite a me, quia mitis sum et hu-

Fredericas imperator a papa Adriano et Rollando
cancellario pro axoris sue prime divortio vehe-
menter argnitur. Quod ille egre ferens cardinalibus
Romanis introitum civilatum et ecclesiarum rcgni
sui interdixit.
1157. 5. 22. 3. 14.

Adrianus papa et Fredericus imperator, orta inter
se simalate pro diversis causis^ epistolas nimis
mordaci sermone ad altenitrum conscribunt. Epi-
stola Adriani pape ad Fredericum impcratorem;
Adrianus episcopus seruus servorum Dei, dilecto fiUo
in Christo Frederico Romanorum imperatori, salutem
et apostolicam benedictionem, Lex divina, stcut pa-
rentes honorantibus vite longevitatem repromittit, .
ita maledicentibus patri et matri sententiam ni-
chilaminus mortis intendit. Veritatis autem voce
docemur, quia omnis qui se exaltat, humiUabitur,
et qui se humiUatf exaltabitur, Quapropter, dilecte
mi in Domino fili, super prudentia tua non me-
diocriter admiramur, quod beato Petro et sancte
Romane ecclesie iUi commisse non quantam debe-
res reverentiam exhWere videris. Jn litteris enim
ad nos missis nomen tuum nostro preponis; in quo
insotentie, ne dicam arrogantie, notam incurris Quid
dicam de fidditate beato Petro et nobis a te promissa
et jurata, quomodo eam observes, qui ab his qui dii
sunt et fiUi ExceUi omnes, episcopis scilicet, homina-
gium requiris, fidelitatem exigis, manus eorum con-

milis corde. • Aut igitur episcopi regaUa nobis di-
mittant, aut si hec sibi utilia judicaverint, que Dei
Deo, et que cesaris sunt cesari reddant. Cardinalibus
utique vestris clause sunt ecclesie, ut non pateant ci"
vitates ; quia non videmus predicatores, set predakh
res ; non pacis administratores, set pecunie raptores ;
non orbts corroboratores, set pecunie ultra modum
insatiabiles corrosores. Cum viderimus eos quales
requirit Ecclesia, portantes pacem, illuminantes pa-
triam, assistentes cause humilium in equitate, neces-
sariis eos stipendiis et commeatu sustentare non dtffe-
remus, Humilitatis autem, que custos est virtutum, et
mansuetudinis vestre non minimam notam incurrUis,
, cum hujusmodi questiones retigioni non multum con*
' ferenles secularibus personis proponitis, Provideat
itaqae patemitas vestra, ne dum talia monet, que di-
gna non ducimus, offendiculum ponat ilUs, qui velut
ad umbram serotinam ori vestro aures suas arrigere
festinant. Non enimpossumus non respondere audUis»
cum superbie detestabilem bestiam usque ad sedem
beati Petri jam reptasse videamus, Paei ecdesiastice
bene providentes, semper valeatis. Hic relectis, papa
totus in imperatorem invehitur, et quoscumqae po-
tcsl, ab eo verbis et scriptis avertit (403) Italienses
contra imperatorem rebellant; ipse vero ad eos de-
bellandos Italiam petit. Contra quem Italienses ur-
bibusct castellis munitis, se addebellandumaccin-
gunt, eumque Mediolanam hostiliter adheuntem non

secratas manibus tuis innectis, et manifeste /acru5Q recipiunt. Imperator autem, expugnatis manitioni-

nobis contrarius, cardinaUbus a latere nostro directis
non solum ecclesMS, sed etiam civitates regni tui
ciaudis ! Resipisce igitur, resipisce, tibi consuUmus^
quia dum a nobU ccnsecrationem et coronam me^
rueris, dum inconcessa captas, ne concessa perdas,
tue nobiUtaU timemus. Data Preneste 8 Kal, JuHi,
Rescriptum imperatoris ad eundem ; Fredericus Dei
gratia Romanorum imperator semper augustus,
Adriano ecdesie eathoUce summo pontifid, omnibus
adherere que cepU Jesus facere et docere. Lex justi-
de unicuique quod suum est restituit. Non enim pa-
rentibus nostris dehgamus, quibus in hocregno nostro

mm.

(403; Imitafar verba Sigeberti de Gregorio VII, a. 1076.
Patrol. CLX.

bus que conlra se erant, Mediolanum obsidet. (Ib.)
Tlieodericus comes Flandrie tercio Iherosolimam
petit cum Sibilla conjuge. Posl quorum discessum
Philippus filius eorum adversus Symonis de Oizi
sibi subici nolentis conlumaciam edomandam excr-
citum ducit, et Inci castellum obsidet et capit
contra Ludovicum regem Francorum commotio et
simultas Henrici regis Anglorum exoritur.

1158. 6. 23. 4. 15.

Adrianas papa cum cardinalibus sais habito con-
silio, Fredericum imperatorem, qui vivcnte uxore
sua aliam superduxerat, excommunicat, sub hoc

\V^

299

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

300

optenlu, ul primates regni quasi jusla ex causa ex- X rcgis Anglorum abbatissam raptam de monaslerio

communicato regi contradicant. Adrianus papa et
omnes cardinalesRomanipreter quatuor Willelmum
regem Sicilie ad regnandum in Italia contra Frede-
ricum imperatorem invitant, misso ei per Rollan-
dum cancellarium beati Petri vexillo. Huic factioni
non consenscrunt Imerus cpiscopus Tusculanus, et
Octavianus presbytercardinaiis tituli Sancle Cecilic,
Wido Cremoneusis Johannes de Sancto Martino.
{Auct. Aquic,) Philippus comes Flandrie , filius
Theoderici, navalcm expeditionem ducit advcrsus
Theodericum, comitem Hollandie et piratas sub ejus
tuitione degentes, et acceptis obsidibus victor rcver-
titur, et Bcveme comburit.
H59. R. 7, F. 24 A. 5. H. i6.

ubi erat Deo sacrate perviolentiam regis Anglomm,
ducit uxorem, et per eam optinet comitatum Bolo-
nienscm. Qua de causa a Sansone Bemomm archi-
episcopo et ab ejus suffraganeis omnibus episcopis
excommunicatus est, et a patre suo Theoderico et
fralre Philippo proptcr castcllum Lens, quod ad-
versus eos jure heredilario repetebat, nimium in-
juriatus Legatio pro reconciliatione regni el sacer-
docii nunc a rege Ludovico Francorum ad impera-
torcm Romanum Fredericum vadit, nunc ab impe-
ratore ad regem vicissim redit.

^161. 9. 26. 7. 18.

(Auct, Aquic.) Frcdericus imperator civitatem
Mediolanensem quinque annis obsessam vicil et in

Hcnricus Rex Anglomm post adcptum regnum B deditionem coegit (406). Corpora trium magomm,

ultra se elatus, quod diu mente conceperat, contra
Ludovicum rcgem Francorum rebellat. Qui, oongre-
gato cxercilu, Aquitaniam transiit, ct urbem Tolo-
samobsidione cinxit. Rex autem Francorum cum
suis militibus, priusquam obsideretur, civitatem po-
tcnter ingressus cst, et a comilc Sancti Egidii seu
civibus cum magno gaudio susceptus esl. Quod rex
Anglorum ceraens, et eomm concordiam et stabili-
tatem videns, indoluit, verilusque rcgis potenliam,
inefticax rediit. (Auct, Aquic.) Thcodericus comcs
Flandriae tcrcia vice Jherosolima reverlitur. Sibiila
autem comitissa ibidem rcmansit, ct habitu rcligio-
nis apud Sanctum Lazarum assumpto, ibidem san-
cto fine quievit (404).

1160, 8. 25. 0. 47.

Adrianopapa dcfuncto(405^, Alexander, qui et Rol-
landus cancellarius Romame ecclesie, ordinatur pa-
pa, post beatum Petmm 168«» (cf. Auct Aquic.),
Xlontra quem Octovianus presbiter cardinalis tituli
Sancte Cecilie, papalum ambiens, magno scandalo
universali ccclesie fuit, quia prolixa inter eos con-
tentio ctiam usque ad sanguinis effusioncm proru-
pit. Fredericus enim imperator et episcopi Teutoni-
ci vel principes Octovianum in patriarchio Lalcra-
nensi immantatum Victorem appcllaverunt;ltalien-
ses vero, qui et Longobardi, RoIIandum cancella-
rium extra Romam in loco qui nuncupatur Cislerna
Neronis, in regione Siculi, consecraverant, ct Ale-
xaodrum vocitavcrunt (an. 1159, Sept, 20). Alcxan-

qui ab oriente in Bethleem venerunl adorare Domi-
num, cum quibusdam reliquiis sanctoram in eadcm
urbe quiesccntium, a Rainaldo imperatoris cancel-
lario transferuntur, et in majori ecclesia Sancti Pe-
tri in urbe Coloniadecenter reconduntur {an. 1163).
{W.) Fames valida. Sanson venerabilis Remorum
archicpiscopus obiit, ct sepelitur in cenobio Ignia-
censi (407). Cui succedit Henricus episcopus Belva-
ccnsis, fraler Ludovici Francorum regis. In episco-
patu Belvacensi substituitur Bartholomeus ecclesi»
Rcmensis archidiaconus. Ludovicus rex Franco-
rum, indignum duccns contra ecclesie statum agi
per vioientiam imperatoris Frederici, legatum ad
eum dirigit Henricum comitem Trecarum, ut eum
C ad mutuum convocet colloquium. Qui apud castrum
Gallie, quod Divion dicitur, quo inloco beatus mar-
tyr Benignus rcquiescit, de pace et unilale tancte
et univcrsalis ecclesie loquuturi conveniunt, sed
disscnsu quorundam luce pacis turbata, nichil di-
gnum vel utilc tractantes, unusquisque rediit ad
sua(an. 1162, Sept,). Octovianus, qui ct Victor, per
totum regnum Frederici imperatoris polenter sino-
dales agit causas ; Alcxander vero, qui et RoIIandus,
veritus potenciam imperatoris, profugus ab Italia,
emenso mari, venit in Franciam {an. 1162). Qui a
Ludovico rege ct optimalibus cjus gloriose exci-
pitur.

1162. 10. 27. 8. 19.

{Auct. Aquic.) Alexander papa collecto gencrali

— ^ ^^ — , — g,,, — ,. „.. , . , . . „

der et Victor dc papata contcndentes, lcgatos in *^concilio Turonis (408), excommunicavit Octovianum

Franciam certatim ad Ludovicum regem et primates
regni dirigunt: quoram relatione in civitate Bclva-
censi audita etexaminata {Jul.), prefatus rcx ct om-
nes episcopi ipsius rcgni Alexandro pape se sub-
misemnt. Porro Fredericus imperator et omnes
Teulonici Viclori obtemperabant. {Ib.) Obiit Willel-
mus tilius Stephani regis Anglic, comes Bolonie et
dapifcr regis Anglie, sine heredc. Mathcus vero fi-
lius Theoderici comitis Flandrie, filiam Stephani

scismaticum et Rainaldum Coloniensem electum,
archiepiscopum quoque Moguntinum, Hugonem
etiam abbatcm Cluniacensem, cum quibusdam sci-
smatis auctoribus. In quo concilio quedam eccle-
sie utilia tractavit, et decreta predecessorum suo-
mm renovavit et confirmavit; ordinationes autem a
scismaticis factas evacuavit et irritas esse censuit.
Octovianus quoque civitate Treverensi, teoens
concilium cum episcopis Teutonicis et Italicis sibi

NOTiD.

(404) A. 1165. secundum Ann. Aquic et no-
strum ad a 1165
;405)D. 1 Sept. 1159.

(406)D. 26Mart. 1162

(407) Igny, dioec. Remensis.

(408) A. 1163. in ocUvis Pentecostet.

301

GHRONICA. — CONTINUATIO AQUICINCTINA.

30t

adherentibus. Rollandum el ejus sequaces analhe- X <^^ ordines in sabbato quatuar temparum ad laudem

matizavit. {Jb.) Obiit Balduinus rex Jherosolimorum
sine herede, filius Fulconis regis quondam comilis
Andegavensis. Succedit ei Amalricus frater ejus,
comes de Joppe.

1163. R. 11. F. 28. A. 9. H. 1.

[Auct. Aquic) Theodericus comes Flandrensium
quarto Jherosolimam pelit. Obiil Gyezo, rex Hunga-
rorum ; succcdil Slephanus filius ejus, habens uxo-
rem filiam Henrici Austrasiorum marchionis, qui
fuit frater Conradi imperaloris. Gyezo frater ejusdem
Stephani Hungarorum regnum turbat et infestat
plnrimum, auxilio Manuhelis imperatoris Constan-
tinopolitani, cujus filiam ob hoc duxerat uxorem.

Dei et ad honorem imperii apud Wizeburg cum omni
devotione susceperunt. Similiter omnes jrincipes se^^
culares, dux Saxonie et Albertus marchio senior et
palatinus comes de R/ieno, langravius et rcUqui om"
neSy super sanctorum reliquias id ipsum juraverunt.
Honorabiles quoque legati regis Anglie amici nostri,
ab ipso ad nos transmissi, in presentia tolius curie
nostre super sanctorum reliquias ex parte regis jura-
verunt, quod ipse rex cum toto regno suo in parte no-
stra fideliter stabit, et dominum papam Paschalem,
quem nos retinemus, nobiscum tenebit, et partem no-
stram manutenebit^ et de RoUando scismatico vel ejus
parte amplius se non intromittet. Nos itaque yie tua

(An. 1164; April. 20). Obiit Octavianus pseudo- p^^^^^^^ ^^/^^^^^ plurimam fiduciam liabentes,
papa, |et in civitate Lucensi sepelilur. Wido Cre- " mandamus tibi attentius monentes et precipientes.

mensis ab cjus sequacibus eligitur, et Paschalis ap-
pellatnr. Fredericus imperator in die penlecosles,
coacto concilio episcoporum et principum imperii
8ui apud Wiseburch, Alexandrum papam abjurando
se snbjecit Paschali. Quid in illo concilio actum sit
testatur epistola ejusdem imperatoris missa abbali
Sancti Remacli (409). Epistola imperatoris Frcde-
rici ad abbatem Sancti Remacli : Fredericus Dei
gratia Bomanorum imperator et semper augustus di-
lecto fiddi suo N, abbati Sancti Remacli gratiam
suam et omne bonum. Sicut novit dilectio tua ad cu-
riam Wizeburch, quam in pentecosten indiximus, nos
una cum principibus universis tam secularibus quam

quatinus predictum juramentum, quod nos propria
manu juravimus coramprincipibus et ipsi principes
juraverunt et firmaverunt, ipsecumomnibus fid^ibus
ecctesie tuejures et observes, et singulis dominicis die-
bus etfestis in publica missa, sicut edictum est a no-
bis et a principibus, publicam orationem pro domno
papa Paschali nominatim et assidue intus et foris
precipias recitari. Edictum itaque et statutum est, ut
liec omniajuramenta infra sexhebdomadascomplean-
tur. Quod si aliquis clericorum vel monachorum vel
laicorum in imperio nostro huic confirmationi et edi-
cto nostro aliquo modo se opponendo contradixerit,
certum sit apud te, quod sicut publicus Imtis Dei et

eccUsiasticis gloriose convenimus. Ubi inter cetera ^ imperii absque omni spe recuperationis judicatus est
sancte ecclesie statum, et precipue de negocio domni ^ ^t dampnatus et ab omni officio et honore atque be-

Paschalis pape, quod in cordibus multorum habeba"
tur dubium, communicato consilio universorum prin-
cipum ei omnium dericorum atque laicorum qui ad-
erant, fideliter et magnifice roboravimus ; invocata
etiam sancti Spiritus gratia domnum papam Pascha-
lem in hunc modum stabilivimus et confirmavimus,
quod nos propria manu nostra super sanctorum reli-
quias publice juramentum fecimus, quod de cetero
BoUandum scismaticum nunquam pro papa recipie-
mus, etsiipsedecesserit, ejus successorem, quem pars
adversa substituet, similiter, unquam recipiemus.
Domnum vero Paschalem papam de cetero sicut uni-
versalem et cathoiicum patrem cum obedientia et ho-

neficio destitutus. Litteras quidem vocationis tibi
transmisimus, et, quia secundum prudentiam tuam
nobis in curia valde necessarius fuisses, quod liUere
nostre ad te non pervenerunt valde dolemus. Interim
in partibus tuis nostram presentiam prestdare ; ibi
enim cum viciniores erimus, si quid jusUde tibi
defuerit, per omnia complebimus. Yale. Huic impe-
ratoris tam lemerario juramento omnes archiepw
scopi cl episcopi seu abbates vel principes totius
rcgni subscribebanl, et idem juramentum faciebant.
Aliqui tamen eorum corde Alexandro papc adhere-
banl. Hac de causa in universali ecclesia oritur
gravc scandalum, et in regno augescit discidium,

nore et reverenUa habebimus et tenebimus, et ab ipso ^ dum alter dissidet ab altero, et alter excommuni-

ejusque parte nunquam recedemus, quamdiu ipse vi-
vet et nos vivemus. Si autem nos ab hac vita decedere
eonUgerit, noster successor, quem princtpes universi
substUuent, hunc honoremimperUet hanc partem no-
stram sub eodemjuramento tuebitur semper atque te-
nebU. Hoc idem juramentum omnes archiepiscopi et
episcopiet decti qui intererant, numero quadraginta,
super sancta Dei evangelia manu propria unusquisque
sub stola sua fecerunt et publice firmaverunt. Et ad
removendam pro parte nostra omnem ambiguitatem,
omnes electi, primus Coloniensis, deinde ceteri, sa-

catur ab altero. Ea tempestate ecclesia scindeba-
tur, et navicula Petri gravissimis opprimebatur
fluctibus.

1164. 12. 29. 20. 2.

{An. 1165.) Fredericus imperator natale Domini
in palacio suo cclebravit Aquis, ad cujus Guriam
omnesoptimates totius regni, sive ecclesiaatici seu
seculares, ab ipso submoniti convencrunt, et corpus
domniKaroli Magniimperatori8,qui in basilica beate
Marie semper virginis quiescebat, de tumulo mar-
moreo levantes, in locello ligneo in medio ejusdem

NOTiE.

(409) Cf Mons. Legg. ii, 155. Cetemm consilium pertinere constat.
Wireebvrgense atque hanc epistolam ad a. 1165

303

SlGEBERTl GEMBLAr.ENSiS.

304

basilicc reposuerunt. (A. Aquic.) Ibi Philippuscomcs A "^as archicpiscopus Canluariensis, pro libertate ec-

Flandrie cum magno militum exercitu affuit, ct ab
impcratorc Cameracum suspiciens, hamo ejus aile-
ctus est, et magnam paccm flandrensibus perterram
imperatoris eundi ac redeundi oblinuit. Idem a curia
revertcns, statim patri suoTheodcricocomiti, alhe-
rosolima revcrtenli, obviam proliciscitur (410). Sa-
lahadinus, princcps militie Noradini regis Damasci,
cum magna Turcorum elSarraccnorum mullitudine,
Egyplum sibi subjugaturusingredilur. Soldanus igi-
lur Babylonie, qui et rex Egypti, de sua suorumquc
virtute diffidcns, Amalricum regem Iherosolimorum,
coDsilio cnm suis habito, quesivitsibi adjutorem.ea
conditione, ut illi annuum persolveret tributum, et
christianos qui captivi tcnebantur liberaret per to-

clcsiie decerlans, ab ipso exilialur : quimare Britan
nicum transiens, a Ludovico rege Francorum tam
dcvole quam benigne suscipitur. Godescalcus Attre*
batcnsis cpiscopus, infirmitate capitis gravatus, epi-
scopatum dimisit, cui successit Andreas quidam ab-
bas dc ordine Cislcrciensi.
1165 R. 13 F. 30. A. 11 H. 3
Alcxandcr papa, a Romanis contra Fredericam
imperalorem invitatus, Francii re^cta, in Italiam
reverlitur, cl in die fcsliviiatis sancti Clementispape
et mart>Tis (yov ) missa apud beatum Petrum, in
Roma Leoniana, ab ipso celebratur. Paschalis. qui
et Wido, allcr papa, in civitale Italie quc Biterbium
dicilursedem sibiepiscopalem statuit, et poteutia

tam Egyptam. His condilionibus rex Iheresolimo- g imperatoris fultus, peregrinos seu mercatores de

rum aisensum prebuit, et Boamundo principi An-
thioceno, cognato suo, tradita cura regni sui, cum
exereitu valido in auxilium properavit regis Egypli.
Quo comperto Noradinus rex Damasci, collcctis un-
decumque infidelium regibus et populis, castellum
principis Anthiocheni, Harenc nomine, obsedit.
Princeps autem Antiochenus, contraclis undique
viribus, egressus Anthiochia, usque ad castellum
cam sao exercitu salvus pervcnit. Turci [vero obsi-
dione relicta, non longc a castcUo inter augustias
sabBtiterunt locorum. Princeps autem Antiochenus
altera die Turcos insequutus, infeliciter cum eis pu-
gnavit, ita ut nullus cx eis fere evaderel, nisi quem
fortitudo eqai aut casus aliquis eripuit. Captus est

terra Francorum per Italiam transeuntes turbat ct
depredatur. Quod multi timcntes, licet inviti, ipsum
adoiabant et magnis muneribus honorabant. Alexan-
der papa, Romanos habenssuspectos, ad Tusculanos
sc contulit. Paschalis, qui et Wido,assamptissecum
imperatoris (410). Cisternam Neronis abi Alexan-
dcr papa fuerat consccratus, totam terre coequavit.
{AucL Aquic.) Philippus comes Flandrie, et Matheus
fraler ejus comes Bolonie, ct Godefridus dux Lova-
niensis, cum seplem fcre milibus navium expeditio-
nem movcnt adversus Theodcricum comitem Hol-
landic ; qucm in dedilioncm venientem cum suis
comcs Flandrie diutius tenuit in captivitate. (Ib,) In
Gandavo infans nalus est trinm capitum, habensin

princeps, retentus est et comes Tripolis, cum mullis C collo caudam pccudis. Similiter in villa sancti Petri

aliis ;alii capiuntur, alii detruncantur. TurciadcastcU
lum Harencrevertentes.summacumfeslinatione illud
obtinaerunt ; et ex pactione debilem multitudinem,
tam malieram, quam infantum et vulneratorum,
usqae Antiochiam perdaxerunt. Amalricus vero rex
Iherasalem cum soldano Egypti Salahadinum Egy-
ptam opprimentem totis viribuspopulatur ; quemin
civitate Bcllacensi inclusum obsidione cinxil ; qui
impetum regis ferre non pnevalens, missis ad eum
nuntiis reddidit se ejus fidelitati ; qui a rcge cx
consulto cum suis dimissus, in Damascum rediit.
Rege quoque in Ihenisalcm reverso, amiraldi Sar-
racenorum indigne fercntes soldanum Babylonie
christianorum tributarium efifcctum, omnes inunum

quedam femina undecim mensibus gravida, peperit
monstrum, deorsum formatum ut pharetra, sursum
ut galea, ibi habens duo cornua K41i). (Ib.) Obiil
dpmna Sibilla Flandrcnsium comitissa, pie memo-
rie, postquam 10 annis Iherosolimis apud Sanctum
Lazarum aervierat.

1166. 14. 31. 12. 4.

Impcrator Fredericus addebellandos Romanos ad-
versantes sibi exercitum in Italiam mittit {Auct,
Aquic.) Bellum inter Ludovicum regem Francorum
et Henricum rcgem Anglorum pro regni sui termi-
nis. Ludovicus rex auxilio Philippi Flandrensium
comilis regemAnglorumfugat, etpax intereos usque
in Pascha scquentis anni firmatur. (An. 1167.) Du-

, ^__ - , , __

conglobati cum prcdicto Salahadino supcr eum ir- calu Rainaldi Coloniensis archiepiscopi et Christiani

ruentes, vita simul et regno privaverunt. Salahadi-
nus vcro quod diu concupieral, regnum Egypti in-
vasit, uxoremque soldania se intcrfccti, amissionem
Tiri lugere prohibitam, in conjugium suum iransire
eoegit. Noradinus rex Syrie non post multum mori-
tar. Predictus autem Salahadinus, justum regni suc-
cessorem interflciens, pro eo regnavit Sic tempc-
state illa oriens et occidens diversis afHciebatur ca-
lamitatibas. Henricus rex, ecclcsiarum regni suijura
auferendo, in Anglia tyrannizal ; contra qucm Tho-

Maguntiensis, Alexandri quoquc Leodicensis epi-
scopi, oricntalis cxcrcitus Fredcrici imperatorisstra-
gem fecit quindecim milium de Romanis, reliquos
usque ad Tyberim fugat. Supradicti episcopi, exce-
pto Maguntiensi, ct Karolus dux, filius Conradi im-
peratoris, cum multis aliis ibidcm pcstilentia mor-
tui sunt. Ossa vero Rainaldi archicpiscopi Colouie
sunt relata. et in ecclesia beati Petri honeste tumu-
lata. Successit ei in episcopatu Philippus archidia-
conusejus, filius Gozvini de Falconis monte. Pic

NOTif:

(410^ Haec prior Conlinuator Aquicinensis cx
Anu Blandiniensibus ad verbum descripscrat.

(410'*') Videtur aliquid deesse, E. P.
(411) Primus honim fons Annales Blandin.

305

CttRONICA. — CONTINUATIO AOUICINCTINA.

306

memorie domnus Gozvinus, abbas Aquicinensis se- \ suum, viru msapientem el magnanimum, cumvalido

ptimus, caritate illustris, amator pacis et religionis,
7. Id Octob. circa mediam noclem, die dominica,
luna 11, indictione 14, de hoc seculo transiit (cf.
Ann. Aq.) ; quo in ecclcsia beate Marie semper vir-
ginis, in loco ubi orare consueverat, cum magno
filionim suorum gemitu tumulato, Alexander prior
ejusdem ecclesie ei octavus succedit. Magna vini ha-
bundantia.

1167. R. 13. F. 32. A. 13. H. 5.

Fredericus imperator Italienses levibus preliis

fundit; ilii autem pro iibertate patriesuetuendasa-

tis animati, de omnibus pene Italie civitatibus que

inter Alpes et Romam consistunt, in unum conve-

exercitu in Italiam misit ; qui imperatoris rebelles
viriliter invadens, munitiones eorum destnixit, et
civitales cepit, magnamque partem Itaiie impcratori
Subegit. Balduinus junior, filius Balduini comitis
Haginoensium, uxorem duxit Maigaretam, sororem
Philippi comitis Flandrensium (414).

1170 18. a^. 16 8.

Henricus , rex Anglie, Henricum filium suum in
regem sublimat in Anglia per manus archiepiscopi
Eboracensis ejusque suffraganeorum. Inde simultas
inter Thomam archicpiscopum Cantuariensem exor-
ta est et Eboracensem archiepiscopum, quia rex
Anglorum, juxta privilegia Romanorum pontificum

vientes, civitatem Mediolanensem egregie munitam ^ ecclesise Cantuariensi coUata, debuerat inungi ab
reedificant,incontemptumimperatoris.(Auc^.A9Utc.) '^archiepiscopo Cantuariensi. Exceptis aliis causis,

hec maxiuie causa beato Thome contulit passionem.
Ludovicus rex Francorum et Hcnricus senior rex
Anglorum ad mutuum convenerunt cplloqaium ;
ubi Thomas archicpiscopus Cantuariensis cum
utriusque regni optimatibus atluit, et pax inter
ipsumet regem Anglie magis palliatur quam con-
firmetur. Obiit Balduinus IV. comes Haginoensts 6.
IdusNovembris, et in montc Castrilocoet in eccle-
siasancte Waldetrudis ab Alexandro Aquicinensi
abbate sepelitur (415). Successit ei Balduinus filius
ejus, hujus nominis comes quintus. Ipso die ventus
vehemens, pluvie mixtus, periculosus et dampno-
sus extitit, in tantum, ut domos, turres et edificia
subverteret, silvasque evelleret. Inter cetera tectum
^ maxime turris sancti Johannis baptiste Lauduni
evulsit el longius a templo projecit Thomas archi-
episcopus Cantuariensis a Henrico rege septenni
exilio injuriatus, tandemipsius regispermissa,ante
natale Domini, ad suam sedem revertitor.
1171. 19. 36. 17. 9.

Thomas, archiopiscopus Cantuarie ac primas to-
tius Britannie, diu ab Henrico rege injuriis, et cxi-
iii fatigatione afHictus, dic 5. nativitatis dominicae,
in majori ecclesia, hora nona, ante quoddam altare
a satellitibus prefati regis capite mutilato, effusoque
cerebro, in congregatione pretiosorum martyrum
coronatur a Domino {an, 1170) ; ad cujus scpul-
chrum mira et inaudita per ejus merita a domino

Ludowicus rex Francorum et Philippus comesFIan-
drensium iterum movent expeditionem adversus
Henricum regem Anglie. Francis invidentibus et de-
trahentibus frequentibus bene gestis Philippi comi-
tis, sine laude revertitur. (/6.) Obiit Nicholaus Ca-
menicensis episcopus. Petrus, filius Thcoderici co-
mitis Flandrensium, in loco ejus eligitur. Ecclesia
sancti Bertini valde infestatur a Theoderico comite
FIandrensi,astuet persuasione Roberti Ariensis pre-
positi, ejusdcm comitis cancellarii (412). Unde Go-
descalcus abbab et fratres ejusdem ecclesie animo
constemati et humano auxilio destituti, bis in die
pro tribulatione illa clamorem ad Deum faciebant
prostrati ad missam scilicet et in fine comple-
torii.

1168 16. 33. 14. 6.

Obiit comes TheodericusFIandrensis in villa illa,
quam sancto Bertino abstulerat per violentiam Ro-
berti prepositi. Succedit ei in comitatu Flandrensi
filius ejus Philippus ; qui ante mortem patris sui,
dcfuncto RodulphojuvenecomiteVirmandensi. eum-
dem comitatum per uxorem (113) sibi debitum ob-
tinuerat. Balduinus comes Montensis ct [Philippus
comes Flandrie confederantur.

H60. 17. 34. 15. 7.

Fredericus imperator ad comprimendos Italienses
ire disponens, Henricum filium suumadhuc pucrum
in regem sublimat Aquis {Aug, 15) Nova iterum

Romaniseonsurgit ruina, quia cum Tusculanis bel-DDeo fiuntmiracula. Alexander papa et omnes epi-

luro civile ineuntes, pene usque ad intermlionem
Romani deleti sunt. Hac de causa discordia magna
inter Alexandrum papam et Romanos orta est.
Alexander papa auxilia militum undecumque contra-
hens^ cum Tusculanis Romanos el imperatoris fidc-
les dcbellabat. Fredericus autem imperator Chri-
stiannm archiepiscopum ^Moguntinum, cancellarium

scopi Francie interfectores archiepiscopi anathema-
tysant. Henricus rcx Angiie pro interfectione beati
Thomc ab omnibus ut aposlata vilissimus exosus
habetur. Christianus, cancellarius imperatoris Fre-
derici, Alexandrum papam et Tusculanos imperatori
rebelles obsessurus, Tusculanum pergit, Alexander
autem papa, veritus imminentem jam cervicibus

(412) • De civitate Canioto ortus, quem de pau-
pere clerico Philippus comes Flandrise ditissimum
fecerat, et inFIandria et Viromandia polentissimum.
Qai cum omnium fere ecclesiarum in Flandria prse-
poBitaras obtineretj tamen nomen prsepositi de Aria
semper habuit, * dicit Gislebertus Hasnoniensis p.
87. ed. De Chasteler.

NOTiE.

(413) Elizabeth, primogenitam sororem Rodulfi.
Totam Rodulfi hsereditatem cnumerat Gislebertus,
p. 63.

(414) M Aprili ; cf. Gislebertum Hasnon. p. 73.

(415) SepUma die a fe.<to Omnium Sanctorumf a
DAMi. Gislebertus.

307

SIGEB£RTI GEMBLACENSiS.

308

8uis cancellarium, animo consternalus, de civitate X ^^ppo comite Flandrensi, in Normanniam expeditio-

fugere disponit. Hoc ejus propositum omnibus inno-
tuity quonim custodia detentus de urbe discedere
non potuit ; cives tamen, accepto salubri consilio^
cancellarium magnis obsequiis delinilum maximis-
que auri et argcnti muneribus honoratum de sua
civitate adalias transmittunt,
1172. R. «0. F. 37. A. 18 H. 10
In Italia homines agrarii marchisi de Montferral
cum quibusdam militibus, terras suas et possessio-
nes relinquentes cum uxoribus et filiis, urbem no-
vam contra Fredericum imperatorem edificant,
quam Alexandriam in honorem Alexandri pape nun-
eupant. Henricus rex Anglie ultra se elatus, incon-

nem ducit. Exercitu autem eorum in duas paries
diviso, Philippus cum suis Fiandrensibus tres mu-
nitiones (418) summa cum festinatione ^cepit. Ma-
Iheus vero comcs Bolonie, frater Philippi comitis,
sagilta lelaliter ibi (A\9) vulneralus, non multo
post obiit, et sepullus est in monasterio sancti Ju-
doci(420). Rex vero Francorum cum suis Francis
quoddam castrum cum magna difficultate cepit ,'sed
his qui in arcc ejusdem castri crant, viriliter re-
pugnanlibus, eam capere non potuit. Rex itaque
relicta obsidione castelli, pene inefficax rediit. Hen-
ricus rex Anglie adversantes sibi, alios exauctori-
tavit, alios bonis privavit, ac per hoc amicos

cessa captans et aflFectans indebita, regnum Hyber- d ^^**"* ^^^^ magis contra se exacerbavit, Alexander

nie subjugaturus, et regium diadema, ut putabat,
capiti suo impositunis, naves parat militesque de
suo regno congregat. (An. 1171, Oct.M,) Ingressus
igitur Hyberniam, cum pagenses sensisset ad rebel-
landum satis paratos, tum panis, quo patria preme-
batur, timens inopiam, tum ventorum in redeundo
cavens discrimina, confusus recessit in sua. Alexaa-
der papa legatos in Normanniam ad Henricum rc-
gem dirigit,Autbertum videlicet prcsbiterum cardi-
nalem Sancti Laurentii in Lucina, et Theotimum
presbiterum cardinalem tituU Sancti Vitalis. In
quorum presentia (416). adstantibus episcopis et
regni sui optimatibus. de interfectione beati Tho-
me, tactis sanctorum reliquiis, prefatus rex se

abbas Aquicinensis preciosas plurimorum sancto-
rum reliquias de diversis ecclesiarum locis con-
gregavit, quas in theca auro ct argenlo ad hoc
preparata decenter locavit. Obiit Andreas Attreba-
lensis episcopus ; Robertus Ariensis prepositus in
toco ejus eligitur. Alexanrlr^r papa domnum Bemar-
dum, Clarevallensem abbatcm, in numero sancto-
rum confessorum in ecclesia decrevit honorandum.
Hyemps solito asperior ; hyemi accedit intemperies
aeris. Nam corrupto aere, mense Deeembri, homi-
nes succumbunt infirmitatibus diversis;multi etiaro
infirmitate illa moriuntur quam medici vocant ca-
tarrum et tussim.
1174 22. 39. 20. 12.

purgavit ; et ecclcsiis sui regni, queque sui erant ^ (Ann. Aquic. Obiit Alexander Aquicinensis ec-
juris, ad arbitrium cardinalium reslituens, a vin- ^ clesie abbas 8«». Succedit ei Symon, monachus

culo absolvitur anathematis. Quod factum Franco-
rum regi Ludovico et omnibus optimatibus ejus
valde displicuit. Cardinales vero, qui Normannia
relicta in Franciam hyemare disposuerant, rex pre-
dictus invitos redire fecit in Italiam. Alexander
papa, auditis miracuiis que Deus per beatum Tho-
mam martyrem suum operabatur, per auctoritatem
apostolicam deorevit eum in numero sanctorum
martyrum solemniter habendum (An. 1173, Mart.
|2). Interfectores beati Thome archiepiscopi, peni-
tentia ducti, ad papam Alexandrum pergunt, et sub
omnium presentia gravi plcctuntur sententia. Obiit
Godescalcns quondam Attrebatensis episcopus.

1173, 2i. 38. 19. 11.

Imperator Frcdericus et marchisus de Montferrat
exercitum congrcgant, ut in sequenli anno Alexan-
drinos et Italienses contra se tyrannizantes ex-
pugnent. Contra Henricum regem Anglorum conju-
ratione uxoris et tUiorum ejus, quorumdam etiam
optimatum ejus exorta, filii ejus ad Ludovicum re-
gem Francorum, contr^ patrcm auxilium petentes,
confugiunt. Rex vero (417), assumpto secum Phi-

ejusdem ecclesiae, abbas 9»'. Petrus Cameracensis
electus, frater Philippi comitis Flandrie, assensu
ejusdem fratris sui relicto episcopatu et clericali
corona,inebdomada pentecoslen, sabbato qui inti-
tulatur in duodecim lectumibuSf armis militaribus
accingilur. Sequenti anno uxorem duxit, relictam
comilis Nivernorum, eodemque anno diem clansit
ullimum. Rotbertus Attrcbatensium electus, indus-
tria Philippi comitis ac potestale, Cameracensium
episcopus eligilur. In episcopatu autem Atrebatensi
Frumaldus arcidiaconus, ipso Roberto annittente,
substituitur. Fredericus imperator et marcisusde
Montferrat posl pentecosten (421) Italiam potenter
D ingressi, novam Alexandriam obsidione cingunt.
Ludovicus rcx Francorum, Henricus et Richardus,
filii regis Anglie, cum Philippo comite Flandrie
contra prefatum regem iierum insurgunt ; qui in
Normanniam profecti, civitatem Rothomagum obse-
derunt. Pars vero quedam exercitus Flandrensis,
instinctu Roberli Cameracensis electi, Angliam de-
predatura, trans mare mittitur ; quorumalii marina
tempestate quassati, alii vero ab Anglis militibus

NOTiE.

(416) Apud Abrincas.

(417) Ludovicus.

(418) Albammariam et Briencort, secundum Gis-
lebertumet Robertum de Monte

(417) Ante Brioncort, teste Gisleb. el Robcrlode
Monle,

(420) In Pontivo, inter Saint-Valery et Boulogne.

(521) Falso ; die enim24 Junii Ratisbonse, d. 2 Au
gusti apud castrum Trivels, d. 2. Sept. adhuc Basi-
les fuit imperator. Ante Alexandriam castra posuit
d. 29 Ocl.

309

CHRONICA. — CONTINUATIO AdUlCINCTINA.

310

virililer suscepti et ignominiose repulsi, cum de^J^ state multi monachi et milites in hac nostra regione

decore ad propria sunt reversi. Henricus rex An-
glie, cernens se ab omnibus impeli, in se reversuis
tandem hoc suis imputavit peccalis, et de suis viri-
bus diflddens, divinum poscit auxilium. Qui Can-
tuariam veniens, beatum Thomam archiepiscopum,
olim ase injuriose tractatum, humiii et devota sa-
tisfactione, ad sanctum tumulum ejus ubcrrime
flendo, placavit. Que res ei, ut credimus, victoriam
contulit. Nam mox regem Gualensium, diu sibi rr-
bellem, et quosdam inimicos suos sub quindecim
dierum spatio in deditioncm coegit, quorundam
etiam Anglemm couira se sentientium motus com-
pescuit. Post hec Normanniam reversus, civitatem

elemosinas largas pauperibus tribuebant^ inter quos
Valcellenses monachi eminebant. Obiit Henricus
Remensis archiepiscopus, frater Ludovici regis
Francorum. Magna circa nativitatem Domini ilumi-
num redundantia, in tantum, ut Sequana, Axona et
Hysa alvcos suos egressi, sub una nocte magnum
circummanentibus damnum inferrent, multos etiam
necarent.

1176. 24. 4«. 22. i4.

Inler imperatorem Fredericum et Italienses vario
eventu sepenumero pugnatur. Christianus cancella-
rius de pace inter imperatorem et papam refor-
manda valde exlat soUicitus. Henricus rex Anglo-

Rothomagum a rege Francorum obsessam circa ^ rum, missis nunciis ad Philippum comitcm Flandro-

roediam noctem est ingrcssus. Jacobus de Avesnis,
quidam miles diveset ingenuus, in obsidione Rolho-
magensi a Roberto Cameracensi electo contumeliis
verborum afficitur. Rex Francorum et comes Flan-
dromm de obsidione illa ineflQcaces redierunt; sic
tilii contra patrem venientes reversi sunt inglorii^
Robertus Cameracensium eleclus a servientibus Ja-
cobi de Avesnis ignominiose apud Condatum peri-
mitur (422). Duo Cameracenses archidiaconi ad
episcopatum per contentionem eliguntur, Rogerus
scilicet et Alardus. Scd Rogero a Philippo comite
Flandrorum et saniori parte abdicalo, Alardus sub-
stituitur. Uterque episcopatum desiderans, tran-
scensisAlpibus cerlalim ad imperatorem Fredericum
in Italiam pergit. Imperator itaque visis personis,
auditaque ratione electionis, visis etiam litteris Phi- ^
lippi comitis, pro Alardo petentibus, communicato
cum episcopis qui ibi aderant consilio, illi episco-
patum dedit Philippus comes Fiandrie contra Jaco-
bum de Avesnis, pro interfcctione Roberti Camera-
censis elccti, cum exercitu vadit; sed interventu
Uenrici Remensis archiepiscopi dctentus, pacto pa-
cis magis utrimque simulato quam composito, in
Flandriam rediit. Hyems niniis pluviosa exercitum
Frederici imperatoris Alexandriam ohsidentis nimis
attrivit.

1175. R. 23. F. 40. A, 21. H. 13.

(An. 1174, SepQ Henricus rex Anglie et fiiii ejus,
mediante Ludovico Francorum rege, pacificantur.

rum, nescio quibus verbis aut promissionibus illo
ctum ab itinere Jherosolimitano detinuit hoc anno,
Jacobus de Avesnis satis superbus et insolcns, coii-
tra dominum suum comitem Haginoensem rebellat;
at Balduinus comes contumaciam ejus egre ferens,
castelium ejusdem Jacobi Condatum obsidione cin-
gil, auxilio Philippi Flandrie comitis, Jacobus vero
de suis diffidens viribus, claves castelli invitus co-
mili reddidit; comes vero accepto castello, murum
et turrim solo tenus coequavit (523). Obiit Petrus,
frater Philippi comitis, apud Hilseldunum (42 i).
Orta iterum inler Philippum comitem et Jacobum
simultate, post messem Augusli, assumpto seeum
comite Uagynoccnci, duas ejusdem Jacobi manitio-
nes, sitas in comitatu Virmandensi, comes Fiandrle
cum summa festinatione cepit ; quarum altera (425^
destructa, alteram (426) sibi retinuit. Sic juxta Sa-
lomonem flagellato pestilente, quietior fuit patria«
Magna panis et vini abundantia. In civitate Came-
raco et castro sancti Quintini, in Gandavo et in Be-
tunia, multe ecclesie et domus sunt incense. Willel-
mus Senononsis arcbiepiscopus, frater Elizabeth
regine Francorum, de Senonensi ecclesia in Remen-
sem ecclesiam transmutatur. Obiit Amalricus rex
Jherusalem ; succedit ei Balduinus, filius ejus, aetate
impotens etinfirmitate.

1177. 25. 42. 23. 1.

Inter Fredericum fimperatorem et Italienses pax
usque in quinquennium firmatur. Italienses impe-

Henricos Remornm archiepiscopus natale Domini ^^^^ ^^^-^^ submittentes colla, magnis eum auri
apad Aquicinctum celebravit; deinde profectus esll^^^ ^rgenti onustant muneribus. (Mai.) Impertior
in Flandriam, ad curiam Pailippi comitis ; ibique

Jacobus de Avesnis de morte Roberti Cameracensis
electiy facto secundumJudicium curie juramenio, se
immunem ostendit. In die sancto parasceven Phi-
lippus comes Flandrie, cum multis aliis in Jheru-
salem profecturus, crucem accepit. Estas pluviosa

degens in civitate Ravenna, et Alexander papa in

Venetia, legationes altematim in pace inter ipsos

reformanda plus vice simplici mittunt. Philippus

comcs Flandrie circa pentecosten Jherosolimam pe-

tiit. Willelmus, filius marchisi de Montferrat, egre-
gius juvenis, qui filiam Amalrici Jherosolimorum

regis uxorem duxerat. a transmurinis miiitibas ve-

neno extinguitur.

De recanciUatume regni ei sacerdocU. Hoc eodein

et dampnosa messem Augusti mensis et autumpna-
lem yindemiam protelavit. Per Galliam et Germa-
niam panis inopm multos afQigit, Sub hac tempe-

NOTifi,

(422) Tempore autumnali, tcste Gisleberlo p. 87. Petrum a 1177 mortuum dicit.

(423) Fosius hoc narrat Gislebertus p. 91. (425) Leschi^res.
(4mj Issoudun , in Berria , Robertus de Monte (426) Guise.

311

SlGEBERTi GEMBLACENSIS.

312

anno 9 Kal, Augusti facla est leticia magna in uni- j^ copiosas referimtis, de eo quod ecclesiam et nos ipsos

versali ecctesia, quia discordia qne intcr regnum
et sacerdocium per viginti annos fuerht exagitata,
et magno scandalo toti mundo erat, auctore Deo in
hac die est paciBcala. (427). Chrisiianus cnim archi-
epiftcopns Maguntinus, qui et cancellarius, et opti-
mates regni cum episcopis convcnientes, Prederi-
cum imperatorcm ad domnum papam Alexandrum,
discalcialum ct regiis ornamentis nudalura, in Ve-
nelia in loco qui Altus rivus nuncupalur, adduxe-
runt. Ipse vero cum tanta humililate, quod ei fueral
indictum, implevit, ul illius exlitisse opus sine du-
bitatione credatur, de quo dicitur: Cor regis in
manu Dei; ubivoluerit, convertel illud, Sane quam
timoratum DeO| quam obedientem ecclesie et domno

in tribulationibus et persecutionibus nostris nequa--
quam deseruit, sed usque in finem magnifice juvit et
defendit, Monemus itaque dilectionem vestram et hor-
tamur allentius, quatinus ecdesie et nobis in prospe-
ritatibus congaudentes, in devotione beati Petri et
nostra, sicut hactenus firmiter perstitistis, perseve-
retis, et regem, ut in eodem cum regno suo persistat,
monerepropensius et inducere studeatis. Data Venetie
in Rivo alto, 6 KaL Augusti {428),

Nono Kal. Augustif die dominica, ipso die quo
pax inter imperatorem et papam facta est, dedicata
est Marcianensis ecclesia, in honore sanctorum apo-
stolorum Pclri et Pauli, a Willelmo Remensi archi-
episcopo, apostolice sedis legalo, et duobus episco-

pape se curaverit exhibere, lacrimis pedes ejus deo- B pis ipsius suffraganeis, Frumaldo scilicet Atrcba-

sculando ct regiis muneribus honorando magnifice
demonstravit. Scquenti vcro die, in feslivitate sci-
licet sancti Jacobi apostoli (Jul. 25), domnus papa
cum cardinalibus suis et episcopis missam sollem-
pniter celebravil, et predictum imperatorem a vin-
culo anatbematis absolutum, corpore et sanguinc
domini nostri Jesu Christi, Ia confirmatione unita-
tis et pacis communicavit. Tota civitas letatur, et
imperatorem muneribus honorans, conviviis vacat.
Alexander papa, de pace recepta et de honore a Deo
sibi coilato, gaudens, epistolas ad omnes episcopos
GalUaram dirigit, C4>ntinentes seriem hujusmodi.
.Epistola Alexandripape: Alexander episcopus, ser-
vus servorum Dei^ venerabilibus fratribus Willelmo

tensi et Everardo Tornacensi. Eslas nimium fuit
sicca et calida. Messis triticea provenit uberior so-
lito. Post fmem mensis Augusti, autumpnus nimis
extilit pluvialis. Vindemia etiam ipsius lemporis
multis in locis corrupta est. Nam quadam matuti-
nali nebula uve contacte akjue ita putrefacte sunt,
ut vinum ex eis expressum magnam bibentibus at-
tulerit incommoditatem. Multi etiam in hac nostra
regioiie diversis laborant febribus, multi et morinn-
tur. Ludovicus rex Francorum et Hedricus senior
rex Anglorum magnifice confederantur Henricus
comes Trecarum, cum multis aliis in Jherusalem
profecturus, cnicem accipit. Philippus comes Flan-
drie a transmarinis principibuA seu militibus cum

Bemensi archiepiscopo, - apostolice sedis legato, et ^ magno honore suscipitur. Paucis autem, poslquam

suffraganeis ejus, et dilectis fUiis abbatibus in Re^
mensi provineia constitutts, salutem et apostolicam
benedictionem. Cum per auxUium, potentiam et favo-
rem karissimi in Chrtsto filii nostri Ludovici iilustris
Franeorum regis et regni sui, sacrosanote Romane
ecdesie ac nobis. recognoscamus gloriosa et magnifica
beneficia provenisse, dignum est et consentaneum ra-
tioni, ut iUi et vobis, quorum auxilio potenter sumus
in necessitaUbus nostris adjuti, prosperos et felices
paci successus significemus ; indubitata veritate te-
nentes, quod post Deum idem rex simul cum regno
suo cooperatus est honori et exaltationi sancte eccie-
sie, et ei magnmi contuUtincrementum. Quod Quidem,
sicut verbo recognoscimus, ita opere et sermone omni

illuc venerat, evolutis diebus, inter ipsum et Tem-
plarios pro quibusdam regni negociis orta simultate,
Palestina relicta , Antiochiam Syrie , a principe
ipsius civilatis invitatus, proficiscitur. Initium hye-
mis frequentibus pluviis et ventorum flabris satis
moleslum.

Princeps Anthiochenus el Philippus comes Flan-
dric. congregato undecumquc exercitu copioso, ca-
stellum Harenc. christianitati superioribus annis
violenter creptum, omni exparte obsident. Quo nun-
ciis intervolantibus comperto, Salahadinus princeps
Damasci, putans omni militum solatio Iherosoli-
morum civiialem destitutam, congregatis Turcorum
seu Sarracenorum admir.ildis a Damasco, civitatem

tempore, auctore Deo, recoqnoscemus, Notum sit au- D|hcrusalem, prout superbo cogitabat animo, captn-

tem sollieitudini vestre, quod kirissimus in Christo
filius noster Fredericus. Ulustris Romanorum impC"
rator, per inspirationem divine gratie deposito vani'
tatis errcre, ad viam veritatis conversus, ad obedien-
tuim ecclesie et nostram reverenteret devote, sicut de-
cuit, redUt, et Hlam beato Petro in nobis reverentiam
et devotioaem exhibuit, quam antecessores ejus nostris
cousueverunt antecessoribus exhibere, etse de cetero
exhibiturum promisit. Super quo utique iaudes Altis-
simo agimus, et consequenter regi et regno gratias

rus, et totam deleturus chrisiianitatem, adjunctase-
cum sagittariorum et rusticorum innumera turba,
Gazam pervenit. Exin Iherosolimorum iter arri-
piens, regcm ipsius civitatis, et Templarios milites
cum cruce dominica, parvoque armatos milite, sed
fide Christi animatos, obvios excepit. A quibus vi-
ctus, confusus et confutatus, omnibus pene suis
gladio seu flumine, qui interfluebat, consumptis,
lotus sanguineus suorum militum cede, in Damasco
sanguinea regreditur. Actum est hoc a christianis

NOTi*:.

(427) Cf. Mon Legg. II, 151 sqq. etiam in eodice s. xii Marchianensi, jam inter Dua-

M28) Hsec epislola iisdem prorsus verbis lcgitur censes ii. 302.

313

CHRONICA. — CONTINUATIO AQUiCINCTINA.

3i4

victoriosum bellum feria 6, anle natale beati Andree J^ tribus comparabatur denariis, nunc tribus vendere-

apostoli, Phiiippo comile, et principe Anthiocheno
cum suis exercitibus in obsidione Harenc laboranti-
bus. Pridie Kal. Decembris, in nocte festivitatis
beati Andree apostoli, ventus vehcmens ab Affrico
vcniens, multis in locis dampnosus exstilit. Obiit
Alardus Cameraconsis episcopus (420), el Valcellis
sepelitur. Electio episcopi, facta ad apostolicam se-
dem appellatione, in sequentem annum diifertur.

1178. R. 26. F. 43. A. 24. H. 2.

Circa finem Januarii mensis, cum gclu et nix li-
qnarentur, inundatio tluminum per totas Gallias talis
erupit, que sclusas vivariorum et structuras molen-
dinorum rapido impetu secum ferret, domos evcr-
teret, multos etiam nccaret. Rogcrus Camcracensis

tur solidis, feni vidclicet et straminis. Subscquuta
est mortalitas ovium seu boum.

De concilio {Mart, 5 ) Gcncrale concilium apud
Romam, in palriarchio Lateranensi Alcxander papa
celebravil, in quo plus quam 300 episcopi cUm qui-
busdam transmarinis affucrunt. Quidam etiam epi-
scopi de Gretia legatos suos ibidcm transmiserunt.
Abbatum etiam interfuit innumera pene muititudo.
Ibi domnus papa ordinaiiones faclas ab Oclaviano
et Guidonc heiesiarchis ct Johanne Slrumensi, qui
eos fucrat seculus, irrilas esse censuit. Decrcta
ipsius concilii, quia mulla sunt, et pcnes multos
habentur, in liac cronice brevitale scribcrc non fuit
ulile.

^- — ^-, — „ — -^ ij

archidiaconus, dono ab imperatore Fredcrico ac- " Symon abbas Aquicinensis in reditu ipsius conciiii

Clarevallisdivertit,etreliquias domnl Bernardi^ejuB-
dem cenobii abbatis, petitas oblinuit, ct in hoc Aqui-
cinensi monasterio decenter reposuit. Messis triti-
cea solilo fuit rarior; porro avena seu tercii mensis
scmina suprascripta rcparavere dampna. Ludovicus
rex Francorum, assumpto secum Philippo coniite
Flandrensium, marc transnavigans, Cantuariam
pergit, sanclumque martyrem Thomam divcrsis
muneribus honoravit. Hcinricus scnior rex Anglo-
rum honorificc eum suscepil. Aulumpnus perpul-
ciier et caiidus usqueS. Nonas Oclobrisextitit. Lu-
dovicus rex Francorum fiiium suum Phiiippum in
rcgem sublimat Remis, in fcslivitate omnium san-
P ctorum. Sequenli dominica Guiilelmus Rcmensis
archiepiscopus, cardinalis presbilcr tiluli Sancte Sa-
bine et aposloiice sedis iegalus, convocalis episco-
pis et totius secunde Belgice perfonis concilium
tenet, tractans cum suis cocpiscopis de rebus sibi
vel eccclesie necessariis.

Iterum Romana ecclesia scismaticorum affligitur
violcntia. Nain post reconcilialionem Frederici im-
peratoris cum Alexandro papa, Johanncs Slrumen-
sis, aposlolici nominis prcsumpluosus invasor, de
suis suorumque diffidens viribus, ad pedcs domni
pape corruit ultroneus. Cui domnus papa, obtentu
cancellarii,veniam clemeutcr indulsit, eumque prc-
positum Beneventane ecciesie conslituit. Porro sci-
smatici quietem non ferentes ecclesie, ilerum quem-

cepto, ipsius urbis donatur cpiscopio. Eclypsis lune
facta est3. Nonas Marcii, die dominica, prima no-
ctis hora sequentis secunde ferie. Eodem die Roge-
rus, Laudunensis episcopus, cum pagenses episcopii
sui a communione, inter se assensu Ludovici regis
perperam jurata, minime relraherc posset, malo
accepto consilio, militum auxilia undccumque con-
trahens, 2 Non. jtfarcii, in diebus scilicet quadra-
gesime, eos aggressus est. Ubi quidam interfccti,
malti etiam capti, quidam autem corum, dum fuge-
rent, in quodam flumine necati sunl (430). Philip-
pus comes in obsidione Harenc parum proficiens,
procinctum solvens circa dicm paschalem, ob visio-
nem sacri ignis Iherosolimis remeavit. Celebrata
ergo ibidem paschati sollempnitate, marina timcns
discrimina, per Hesperiam, Trachiam et Pannoniam
seu Saxoniam, rediit ad propria. Estas sicca ncc ni-
mis calida usque ad 5. Non. Juiii cxtiiit. Abhinc
pluvie erumpentes, usque in ipsis Kalendis Janua-
rii homines afflixerunt. Nam fenum secare, triticum
metere^ vinum coUigere, scmen jaccre vix potuerunt,
Eclypsis solis facta est Idibus Septembris, ante 6
horam. Alexander papa subdiaconcs cardinalcs ad
submonendum concilium, in quadragesima anni
sequentis celebrandum pcr totum pene christianis-
raum dirigit. Phiiippus comcs Octobri mcnse rever-
suSy a suis Flandrensibus favorabiliter est suscc-
ptus, inter quos Brugenses oppidani piscem mon-

strosum, jam pridcm a piscatoribus captum et sale |% dam clericum de progenic illorum, quos Frangipa-

conditum, ei obtulerunt. Habebat enim ad similitu-
dinem avis rostrum permaximum, et super caput
cartilaginem, gladio simillimam.

1179. 27. 44. 25 3.

Secunda ebdomada mensis Januarii nives co-
pjose ccciderunt; subsequiturgelu maximum, usque
io medium mensem Februarium, nimis molestum.
Reliqui dies ejusdem mensis, Marcius quoque et
Aprilis, vento flante continue subsolano, gelidissimi
fuerunt nimis. Hoc istius anni inicio carissima pe-
cudum fuitannona; ila ut quod retroactis annis

NOTiE.

(429) 8 Id. Dec. secundum Neerologium S. Gau-
gcrici Cam.

nesRomani vocant, contra papam Alexandrum anli-
papam statuunt, quem mutato nomine Innocentium
lcrcium vocitarunt. Quem quidam miies, frater Oc-
laviani, qui pcr contentionem cum Alexandro pro-
vectus fuerat, propter odium pape manutenebat.
tradita ei turri vel munitione sua, quam juxta Ro-
manam civitatem fortissimam habebat. At istius
violcntia supra ccteros scismaticos afilictus papa,
communicato cum cardinalibus suis consilio, pace
cum cardinalibus propinquis predicti Oclaviani re-
formata, prefatam, munitioncm a prcdicto milite

^430) Gislebertus pag. 94. hoc an. 1177 tactum
tradit.

315

SlG£6£RTi G£MBUC£NS1S.

316

magno precio comparavtl. Sicque per indnstriam ^ Philippus, hujus nominis rex secundus. Domnus

Hugonis diaconi cardinalis, qui et ipse inler Roma-
nos nobiiissimus eral, predictam cepit cum sepefato
pseudopapa munitionem. Qui, ad pedes domni pape
adductus, in cavea est perpetuo ciausus. Hoc anno
christianis transmarinis magnum accidil infortu-
nium ; quia suis omnibus pene militibus occisis vel
vulneratis, munilionem Vadi Jacob pcrdiderunt.
Dux Saxonie (431), malo a malis hommibus ac-
cepto consilio, contra dominum suum, imperato-
rem videlicet Fredericum, rebellat.

1180. R. 28. F. 45. A. 26. H. 4.
Fredericus impcrator, anno superiori undecum-
que contracto exercitu, supcr duccm Saxonie hos-

abbas Symon Aquicinctensis nonus^ communicato
cum fratribus suis consilio, ecclesiam sancti Salva-
toris mense Septembri deponit, eo quod non suffi-
ceret tam parva basilica magno conventui Aquicin-
ctensi. Et hoc multociens a tempore domni Gozuini
abbatis successorisque ejus Aiexandri premeditatum
fuerat et preloquutum, set aliis dissolutionem or-
dinis, aliis operis magnitudinem etquandam preten-
dentibus difficultatem, aliis vero alias intentis, hoc
opus usque ad hec Symonis abbatis tempora est
protelatum. Tandem omnesunanimes, corde magno
et animo volenti, veterem, ut dictum est, deponunt
basiiicam, venturo anno incepturi novam. Igitur

tililer vadit. Hic cnim filiam Hcnrici regis Anglorum n missa de sancta Trinitate in majori ecclesia devotis

k»U^iv.« :~ ^^-: :^ . .„• ? ._ • » n. " _: --i_i *_ av tr^i a^.^u.:^ :. -i»

habebat in conjugio ; qui imperatori rebeliis, non
solum insolens exlitit, scd et superbus. Nam in ex-
peditione Italica nimis laboriosa et dampnosa, ab
ipso imperatore ter commonilus, venire contempsit,
set nec nuncium nec milites in auxilium sui domni
direxit. Unde imperator ultra quam dici potest com-
motus, civitates, castella, oppida, terras auferendo,
eum viriliter debellat. Colonienses cives, qui et ipsi
imperatori in Italiam proficiscenli adversi aliquan-
tulum extiterant, audilo inforlunio ducis Saxonie
imperatorcm pcrtimcscentes, civitalem suam vallo
mire latitudinis et profundilatis muniunt, et aquas
Remi flumiuis in circuitu urbis nobilissime circum-
ducunt. Christianus archiepiscopus Maguntmus,

simc celebrata, 15 Kal. Octobris migus altare cum
multorum lacrymis deponunt, et inchoationem nove
ecclesie propter instantem hycmem in sequentem
annum differunt.

1181. 29. 1. 27. 5.

Anno verbi incarnati 1181, indictione 14. luna 13.
concurrenle 3 epacta 3. anno a prima constru*
ctione cjusdem ccclesie 103. mense Marcio, die 2.
ejusdem mensis, id est feria 2. dominice secunde
quadragesime, jacta sunt fundamenta istius nove
Aquicinctcnsis ecclcsie. Missa igiturde sancta Trini-
tate celebrata, Symon abbas, assumptis secum duo-
bus abbatibus, Johanne videlicet Sancti Amandi et
Nicholao Maricolensi (432), cum sanctorum reli-

imperaloris cancellarius, in Ilalla negocium exe- f fl**"», crucibus, turibulis ct cereis, cum tota congre-

quens sibi injunctum, doio filii marchisi de Mont-
ferral capitur, Philippus, filius Ludovici regis Fran-
corum, uxorem ducit Elizabeth, filiam Balduini co-
mitis Montensis, quae fuit filia Margarele sororis
Philippi Flandrensium comilis. Celebrate sunt he
nuptie Bapalmis a Rogero Laudunensi episcopo ; ubi
afifuenint comites Philippus Flandrensis, Balduinus
Montensis, Henricus Namucensis, Clarimontis,
Suessionensis, Pontivensis, Sancti Pauli. Ludovicus
rex senior reginam in die ascensionis Domini juxta
morem antiquum in basilica sancti Dyonisii marty-
ris per**^® archiepiscopum Senonensem ejusque suf-
fraganeos coronari fecit. Hoc anno per hanc no-
stram Galliam profert humus frumenlum, hordeum

gatione cappis soUempnibus induta processit ad lo-
cum. Ibi adcrat Balduinus comes istius pagi cum
multitudine militum et aliorum Christi fidelium.
Primum lapidem in fundamento comes manibussuis
cum ccmento posuit, et in eadem ecclcsia magnum
gaudium fuit. Ipsa dics, quod pretereundum non
est, set attentius notandum, valdc clara etperpul-
chra exlitit, cum ceteri mensis transacti dies valde
pluviosi et nimbosi extiterint. Henricus comes (433)
his diebus quadragesime a transmarinis partibus ad
propria reversus, a nepote suo rege Francorum ce-
terisque regni optimatibus cum magno favore ezci-
pitur, Philippus rex Francorum et Philippus comes
Fiandrensium, ab Henrico regc Anglorum ante Uen

legumina et sufficientem avenam Henricus comesDrici comitis reversionem sollicitati, ut super Frede-

Campanensis a partibus transmarinis per Asiam
minorem et llliricum repatrians, insidiis quorum-
dam magnum passus est detrimentum, amissis non
solum suis facultatibus, sed etiam suis interfectis
seu captis omnibus pene hominibus. Ludovicus rex
Francorum septimus, per annum paralisi dissolu-
tus, tandem mense Septembri morbo et vita caruit,
qui regnum Francorum per 45. annos satis justo
moderamine gubernavii ; cui successit filius ejus

ricum imperatorem propter ducis Saxonie exhere-
dationcm secum ducerent exercitum,a comite supra-
dlcto consilio accepto, a tali avertuntur facto. Co-
mes cnim Henricus, utpote sapiens vir, dixit, non
esse regi utile vel justum, ut imperatorem pro sui
ducis lesione aggrederetur, cum nec ipse nec patcr
ejus unquam fuissset ab imperatore lesus. In Saliaco
villa beatse Rictrudis (434) natus est agnus habens
duo capita et septem pedes. Henricus comes infra

*»« deest cod.

(431) Heinricus Leo.

(432) Mareuiiles.

VARIiE LECTIONES.

NOTiE.

(133) Trecensis.
(434) Marchiancnsis.

317

CHRONICA. — CONTiNUATIO AQUICINCTINA.

318

7 dies sue reversionisapud Trecasdiem oh'ni(Mari,) X nice, sapienlibus viris cum rege traclanlibus, usque

17). Hugo Cameracensis quondam decanus, qui ec-
clesie Aquicinensis in principio sue provectionis
magno fuit amminiculo, a proprio removetur sepul-
chro ; nam no\e ecclesie fundamentum per ipsum
recto tramite suum dirigebat cursum. Lapis in Se-
pulchro ejus repertus esl, in quohoc scriptum con-
tinebatur : Hic e$t sepiUtum corpiks Hngonis decani
sanete Marie Cameracensis ecclesie, qui construxit
elaustrum cum porticu ejusdem eccles^ey capellamque
sancti Gingulfi. Insupery ut cetera taceamus, multis
annis a carne abstinuit, super plumam non jacuit,
nisi forte in hoc monasterio jussu abbatis. Hic con-
struxU claustrum, porticum, elemosinariumf capel-
Uxmque beate Marie, et mulia alia beneficia fratribus

ad octavas epyphanie istias guerre inducie dan-
tur (437).

1182 R. 30. F. 2. A. 28. H. 6.

In ipsis diebui nativitatis dominice, Fredericus
imperalor nuncios cum epistola in Franciam dirigit,
regi consiiium dans ut cum comite faciat pacem.
Quod si nollel facere, scirel pro ccrto, se suo ho-
mini, comiti scilicel Fiandrije, auxilium pro posse
fenre. Post oclavas epyphanie, induciis finilis mili-
lcs plures numero, quam prius, utrimque armantur,
rapine, cedes, inccndia absque ullo remedio perpe-
trantur. In regis procinctu isti erant signiferi. Hen-
ricus rex Anglorum junior et Richardus, frater cjus,

contulU. Hic in festiviiate omnium sanctorum, post- B dux Aquitanus, comes Clarimontis, ei Rodulfus de

quam missam celebrasset,gravi inflrmitate percussus,
monachus effectuSy obiit in bona confessione et vera
fide, anno Domini 1093. 6. Idus Novembris,

Fredericus imperator Henricum cognalum suum,
ducem Saxonie, debellans, omnia pene ipsius ca-
stellasibisubjugavit, el eum in quamdam insulam,
que Brunswich lingua Saxonica nuncupatur, fugere
compulit. Henricus Anglorum rex, ducis Saxonum
exheredationcm sue filie egre ferens, nuncios ad
iroperatoremdirigit, et utab oppressione prefati du-
cis animum relrahat, munera auri et argenti magni
ponderis repromittit. Sed imperator ingenila sibi et
consneta leonina constantia contra suum honorem

Cociaco. Comiti vero Flandrise aderant Balduinus
comes Uainoensis, Hugo comes de Sancto Paulo,
Jacobus de Avernis et Hugo de Orsi castcllanus Ca-
mcracensis Universa Gallia hoc vonto agitala hac
illacquc curvatur ; ncc fuit citra Alpes locus qui se
absconderel ab auclitu tonitrui hujus. Instantibus
autom sancte quadragesime dicbus, religiosis viris
hinc inde discurrcntibus, itcrum inducic usque in
pascha optinentur. Philippus comes dominica 3,
quadragcsime ad colloquium Hcnrici rcgis juvenis,
tilii Frederici imperatoris, Leodium vadit, seque in-
jusie conqueslus est a domino suo, rcge scilicet
Francorum, vexari. Henricus aulem rex, utdomino

munera despexit, aures clausit, et ducem quondam ^ suo humiliter salisfaciat, comitem cohortatur, pro-

sibi rebellem victoriosis attritum preliis ad deditio- ^ miltens ci sub sacramento, suum non defuturum

nem coegit. Alexanderpapa senexet plenus dierum,

vicesimofermeaburbemiliario, in quadam Ro:nane

ecclesie possessione diem clausitullimum (Aug. 30).

Cujus obitu quidam insipientes Romani audito, ei

non, ut debuerunt,obviam cum ad urbem deferrelur

veneront ; etei maledicenies, luloctiam ellapidibus

lecticam, in qua portabatur, lapidantes, vix eum in

patriarchio Lateranensi scpeliri permiserunt. Cui

successit Humbaldus Osliensis episcopus, Aiexandro

elate scnior, quem altero nomine Lucium tercium

appeHaverunt. Qui Romaneecclesie 169 presidct.

Philippus puer rex Francorum et Philippus comes

Flandrensium, post festivitatem omnium sancto-

rum, instante hieme, quse in isto annoet hoc mense

nimis extitit pluviosa, inter sc dissentiunt, ct cum

ipsis omnes primores Francorum. Hujus mali in-

centores fuissc feruntur comes Clarimontis (435),

Rodulfus etiam de Cociaco (436), et filii Roberli

cognomento Clemenlis, regis consiliarii. Insurgit

igitur primus comes in regem, et rex versa vice in

f omitem. Incendia et rapine exerccntur, ecclesiarum

expoliationes burgensium oppressiones, pauperum

destroctiones usque ad adventum Domini grassan-

tor. Tandem, appropinquante die nativitatis domi-

auxilium, si rex Francorum suum rcnueret audire
consilium. Elizabelh Flandrensium et Viromanden-
sium comitissa, postnimias tribulationcs et corporis
infirmitales die sancto parasccvedefuncla {Mart, 26),
sequenli dic, astante Philippo comitc, cum magnis
plurimorum lacrimis, inecclesia beatissimc Dei ge-
nitricis Marie Altrebati honorifice est tumulata. Post
pascha Henricus rex Anglorum senior, mari transito,
in Normanniam venit ; nam filii ejus, sicut supradi-
ximus, Henricus rex et Richardus dux, rcgi Franco*
rum contra comilem Flandriarum auxilium ferebant.
Dux aulem Burgundie et comitissa Campanie (438),
soror regis, quondam uxor Henrici comitis, Philippo
comiti associati, debellabantregem. Guillelmus vero
Remensis archiepiscopuset comesBIesensium Theo-
baldus, regis avunculi. reformande paci intcnde-
bant. Igitur transactis induciis inter regem et comi-
tem, pax non sperabatur, sed belluru. Ex insperato
Henricus senior rcx Anglorum et Philippus rex Fran-
corum. Philippus etiam comes Flandriarum me-
diante Henrico Albanensi episcopo, apostolice sedis
legato, cum archiepiscopis, episcopis, abbatibus et
Francorumproceribus, inter Cbrispeium et civitatem
Silvanectensem *•*, et nunciis pacis intercurrenti-

♦** deest conveniunt vel tale quid»

VARIifi LECTIONFS.
NOTiE.

(435) Radulfus.

(496} Choiii-^ar^Bac, in com.Viromandensi.

(437) Cf. Gislebertam p. 107.
(438)"

319

SiGEBERTi GEMBLACENSIS.

320

bus, pax inter eos finna firmatur (439). Nunquam \ mus. Horum judicium episcopus, jam paralisi la-

nostra ctate audivimus lantum belli incendium tam
parva pacis scintilla exstinctum. Balduinus rex
Ibcrusalem. rcgio morbo laborans, clfustigia regni
fastidiens, tcmplarii quo({ue et transmarini milites,
stip^hUmero nuncios transmittentcs, regem Franco-
rum et Anglorum obsecrant, ut regnum Hierosolimi-
tanum ordinantes, et terre succurrentes, dc corona
rogni suum velle faciant. Ad supradictum quippe
colloquium idem nuncii affuerunl. Fredericus impe-
rator soHempnitatem pentecostes apud Magunliam
cum magna celebrat gloria. Ad hanc iniperatoris
curiam omnes pene optimales Teutonici regni af-
fuerunt ; PhiHppus quoque comes Flandrie cum
suis baronibus affuit, qui se liberalissimum

borans, archiepiscopo reservavit.

1183. R. 31. F. 3. A. 29. H. 7.

Transactis diebus nativitatis dorainice, Willelmus
Remensis archiepiscopus et comes Flandrie Philip-
pus in civitate Attrebatensi, de secretissais loeuturi,
convcniunt. Ibi multarum heresium fraades per
quandam mulierem in terra comitis sunt detecte.
Isti heretici nullius heresiarche muniuntarlpresidio;
quidam dicunt Manicheos, alii Catafrigas, nonnalli
vero Arrianos, Alexander antem papa vocat eos
Paternios ^''. Sed quicquid sint, oris proprii con-
fessione convicti sunt heretici immundissimi. MuUi
sunt in presentia archicpiscopi ct comitis accusati»
nobiles, ignobiles, clerici, milites, nistici, virgines,

super omnes regni principes , sua dando , non vidueet uxorate. tunc decretalis scntentia ab archi-

slne ammiralione raultorum exhibuit. Ibi Hen-

^(Jusdux Saxonie tricnni condempnatur exilio ; qui

dc regno coactus exire, ad Henricum regem Anglo-

rum se cum sua contulit uxore. Tandem pietate

imperatorisquosdam terre suereddilus ad sui exilii

sustentalionem habcrc pormittitur. Mauricius ^Pa-

risiacecivitatis episcopus, vas ulile et oliva fructi-

fera in domo Dei, floret inter coepiscopos suos in

G.illia. Preter illa enim que intrinsecus sunt, que

solus novit Deus, exterius claret lilleratura, verbi

Dci predicatione, elemosinarum largitione el bono-

rum operum exhibitione. Ecclesiam beatissimc Dei

gcnitricis Marie, in qua ipse residet episcopus pro-

episcopo et C(>mitiprefixaest,utdeprehensi incendio
traderentur, substantie ^^ vero corum sacerdoti et
principi resignarcntur Hic apparuit preclara virtas
confessionis. Nam, ut ab his, qui interfuerunt, vera-
citer probatum est, multi antein heresi culpabiles,
per Dei misericordem gratiam a ferri caaterio et
aque pcriculo cvaserunt incolumes. In castro

Yprensi duodccim ad jadicium lerri sant adducti,
sed per eamdem contessionis virtutem omnes sai-
vati. Obiit Frumaldusepiscopus Attrebatensis (410) ;
ecclesia predicta episcopo anno vacavit integro.
Manuele imperatore Constantinopolitano mortno,
filius ejus satis puer post eum imperat. Hic, vivente

priis magis sumptibus quam alienis, decentissimo ^ patre, filiam Ludovici Francorum regis uxorem
et sumptuoso opere renovavit, plateam ante ipsam duxerat Qui morem patris imitatus, Grecos parvi-

pendcns.Latinos diligebat; horum consilioutebatur,
horum auxilio sustentabatur, et clericaU scientia et
laicali justitia. Hec fuit causa inleritus ipsius, sicut
sequens demonstrabit annus. Henricus junior rcx
Anglie et Gaufridus frater ejus, comes Britannie,
insurgunt super Richardujn fratrem suum comitem
Aquitanie. Quo audito Hcnricus rex senior, pater
eorum, indigne ferens, quod talia sine assensu suo
facere presumpsisset, Richarcho filio suo contra
fratres suos militum copiam misit in auxilium.
Certatum est multis diebus utrimque, donec im-
matura morte preventus Henricus rex juvenis bel-
laudi finem fccit {Jun. 3j. Qui cum multis lacrimis

ccclesiam inter utrumpuepontcm dilatavit.rcdempto
magno pretio a civibus loco, mullis raansionibus
prius occupato; mansionesrenovavilepiscopi ;duas
abbatias, unam canonicorum, sanctimonialium al-
lcram construxit. In ecclcsia magis est assiduus
quam frequens. Vidi enim eum in quadara non sol-
lemni feslivitate, cum horavesperlina dccantarelur,
non in catedra episcopali, ut moris est, sed cum
ceteris psallcntem et sedentem in choro, vallatum
plus quam centenario clericorum numero. Henncus
etiam Silvanectcnsis episcopus justitie dicitur in-
victus essc amator et juste severitatis tenax. Luna
mcnsis Augusti el in accessu et in discessu nimis
extitit pluviosa et admodum frigida ; que magnara q et incomparabili omnium luctu — nam diligebatur

incommoditatera per mulla gcneravit loca. Nam
segetes humide in horreis sunt recondile ; fenum
nundum resccatum nec collectum vix potuit colligi ;
et, quod plus oranes pene dolent, vini raaturitas et
collectio tardius provenii. Quatuor heretici in Atrc-
batensi civitate deprehensi, a Frumaldo ejusdem
civitatis episcopo in carcerc sunt reclusi. Quorum
unus dicebatur Adam litteratus, altcr, Radulfus
eloquentissimus laicus ; sequentium nomina nesci-

nimis ab omnibus — Cenomannis defertor, et ibi
sepelitur. Quod pater audiens — non enim intcrfue-
ratmorti nec sepulture — iterato planctu et niulti-
plicato, ab ipso Rothomagum detertur, et ibi cum
patribussuis, cumraagnogcmitu, secundo sepelitur.
In civitate Atrebatensi Petrus abbas Cistertiensis
episcopus eligitur.

1184. 32. 4 30. 8.

Fredericus imperator Italiam proficiscitur {Sept,).

VARiiE LECTIONES.

*^^ lege Paterinos, i. g. Peterenos ^^^ sustautie eod.

NOTifi.

'ixft^ Conditiones habet Gislebertus p. 147.
\440)13 Kal. Mai. secundum Necrol. Aquicinctinum.

391

CHRONlCA. - CONTINLATIO AQUICINCTINA.

322

Romani Lucium papam parvipendentes, et cierum /^ qui de fuluri vcnti pcriculo litteras ad archiepisco-

despicientes, in contumeliam cardinaiium excogitant
inauditum flagitium, Nam extra urbcm quosdam
clericos forte invenientes comprehcnderunt, et
omnes excecaverunt, preter unum. Quos super
asfnonim dorsa aversos imponentes, eis nomina
cardinalium imposucrunt. Uic est, inquiunt, curdi-
naiis Sancte Marie majoriSj hicvejv Sancti Laurentii
foris murum, iste atitem SBinctorum Johannis el
Pauli, tu vero Sancti Georgii ad velum aureum. Et
sic de ccteris. Tunc pcr cum, cui perpecerant, pape
direxerunt. Quod intuens papa ingemuit, ct eos qui
hoc scelus perpetraverant, perpctuo feriens analhe-
mate, cum suis exiit ab urbe. Qui veniens Verone,

pumRcmensem dircxeral. Philippus comesFlandrie
et Balduinus comes Montensis, in loco qui uuncu-
patur Mons sancti Remigii (4ii), ad muluum vc-
niunt colioquium Ubi Dalduinus eum obsecrat
quatinus conlra Henricum ducem Lovaniesem se
exhcredantcm, auxilium ferat; quod comes renuncs
discordes discedunt ab inviccm. Balduinus comes
Mondensis supcr Hcnricum duccm Lovanie cum
exerciluin loco qui dicitur Lembecca (442) vadit ;
scd ducem imparalum non invenicns ct, ut quidam
asscrunt, a suis proditus, inefticax rediit. Mense
Augusto Philippus comes Flandric secundam duxit
uxorcm, tlliam regis Portigalensis Adefonsi, nominc

ibi resedit usque ad diem mortis suc. Cardinalium ,. Tharasiam (443) Petrus abbas Cisteriencis ordina-

autem quidam sequuti sunt eum ; quidam vero,
quorum parentes sceius predictum perpetraverant,
in urbe remanserunt. Philippus rex Francorum,
conslHo quorumdam baronum suorum, Philippo
comiti Fiandrie invidentium, regiuam vuit dimit-
tere At illa ad Deum conversa, tantam erga Dei
genitricem in civitate Silvanectensi exnibuit de-
votionem^ humililatem et contrilionem, ut omnes
pene intuentes ad lacrimas commoveret. Nam nudis
pedibus per plateas civilatis incedens, et cereos in
manibus portans ; elemosinamque omnibus indi-
gentibus affluenter dispertiens, intravit, beate Dei
genitricis ecclesiam. Ubi diutius oravit, et ipso die
omnes civitatis pauperes laute refecit, quihus ipsa
ministravit Quod rex et omnes optimatcs ejus au-

tur episcopus Attrebatensis, Verone in ecclesia beati
martyris Zenonis. Greci, indigne ferentcs quod im-
perator eorum Francos cis preponeret, Andronicum
cognatum ejus dolose mandant, uti vcniat, cl impc-
ratorem, utpote puerum, quasi virsapiens manutc-
neat. Qui nunciis gratanler susceptis, assumptis
secum Sarracenis Yconicnsibus, civitatem ingrcssus
est. Die sequenti palacium ingreditur cum paucis,
imperatorem adoratet salutat; al ilie cum magnificc
honorat, et sese illius tuilioni commcndat. Quem
ille in suasuscipit Gdc. Qui curiamcuriosepensans,
quoddiucupicbat mentc, pcrlicitopere. Pauciscnim
elapsis diebus, palacium armalo militc stipatus in-
grcditur, Grccos, Francos, Anglos, quos ibi invenit,
omncs intcrfecit : ipsum deniqnc impcralorem cum

dientes, compassi sunt, et penitentia ducti, ab in- sua matre capiens, in carcerc clausit ; quos post

cepto destiterunt Philippus tamen comes tam ar-
chiepiscopum Remensem quam omnes qui hujus
consiHi complices fuerunt, quos dudum colebat ut
amicos, nunc veretur ut inimicos Propler hanc
causam et alias inter regem ct comilem pax cst
tnrbata. Post pentecosten rex et comes cum suis
exercitibus in marchis terrarum suarum convc-
niunt. Regis exercitus equitibus, porro comitis
agminibus peditum optimc armatorum prccellebat.
Standarum altissimum, drachonem desuper prefe-
rentem, comes secum super currum quatuor rota-
rum duci fecit; quod rex cum tola Francia valde in-
digne tulit. Tamen, mediante Hcnrico Anglorum
rege, ab instanti fcsto sancti Johannis usque in an-

modicum in mare pcrductos, crudelilcr innocentes
necari fecit, el omnes ejus f amiliares, qui in urbe
remanserant, inlerfecit. Tunc imposito sibi diade-
mate, imperat civitali nobilissim», nou ul impera-
tor, sed sicut tyrannus Deinde his pro nichilo du-
clis, nuptias facit illicilas, uxorem cognali sui, im-
pcratoris sciiicel domioi sui,filiam rcgis Francorum
accipiendo. Philippus comes FlanJrie Balduinum
comitem Montcnscm per nuncios sepcnumero con-
venit, ut sibi et suae utili concordarct voluntati. IIIo
vero minime adquicsccnte ^^Smcnse Novcmbrio Phi-
lippus archiepiscopus Colonie ab orientc, Philippus
comes Flandrie a meridie, porro Duacenses el Pa-
bulenses ab occidente, tcrram ejus ingressi, incen-

num protelantur inducie. In his induciis Balduinus ^ diis ct rapiui's eam sunt demoliti. Balduinus vero

comes Hainoensis a rege ponitur, unde Philippus
comes valde est indignatus. Kaleudas Maii signum
circahoram sextam in solc apparuit Nam ejus pars
inferior tota est obscurata, in mcdio vcro quasi tra-
bem suboscuram babebat, reliqoa autem pars tota
erat pallida ; ita ut omnes videntcs eumdem colorem
in vultu preferrent. Quod signum multos perterruit,
quia quidam magister Odo hoc fulurum predixerat,

comcs, congregatis seplingcntis armaiis, terram
comilis virtute mililum irrumpcre cupions, cum ad
villam que Obercicurtis dicilur, armatus cum arma-
lis vcnisset, mutato consilio regressus, militcs a se
conductos abire pcrmisit. Die autem nativiiatis do-
minice propinquantc, inducie danlurulrimque.

ii83. R. 33. F. 5. A 3i. H. 9.

Multi per loca diversa in Francia et Flandria et

^*^ adquiescenti cod.

(441) Seu Warda S. Remigii.

VARI/E LECTIONES.
NOTiE.

(442) Lombeke prope Ninbve. Cf. de his Gisle- dulfus de Diccto.
bertum, p. I3i, sqq.

(443) Mathildem vocat Gislebertns, Beatricem Ra-

(

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

Hainau discordiam principum et guerram pertime- ^ ventu ejus audilo, nuntios fideles ad enm dirigit.

scentes, unusquisque civitaiem suam, castellum seu
villam muro circumdat, vallo firmat. Cum autem
inter regem et comitem (4i4) inducie finiende es*
sent, et comes Flandrensis suam prepararet expe Ji«
tionem,BaIduinus(445) comesterram Jacobi de Aves-
nis virtute irrumpens,veterismemor injurie, incen-
diotradit. Ille enimincentordiscordieinlerutrumque
comitem esse fercbatur. Post festivitatem sancti
Johannis induciis finitis, rex et comes exercitus mi-
litum et peditum armatorum producunt; qui in pago
Ambianensi residentes, rei finem expectabant. Tan-
dem Dei nutu, ut credimus, comes ad gratiam regis
rediit, antequam aliquis caperetur, vulneraretur vel
perimeretur. Tunc regi rcddidit quedam castella

mandans ei et designans locum, ubi ad secretum
convenirent colloquium. Rex eum honorifice susci-
pit, mutuo collocuntyr, et pax inter eos firma fir-
matur. Urbanus papa et imperator Fredericus in-
vetcratum inter se odium dissentientes ad invicem
renovant. MuUimode fuerunt cause dissentionis ;
precipua, quod patriarcba Aquileiensiset quidam epi-
scopi interfuerunt absque consensu pape corona-
tioni Henrici regis, die quodam sollempni, in Italia.
Quos omnes papa a divino suspendit officio. Alia,
quod Formosum electum Treverensem, electum ca-
nonice, sabbato sancto pentecostes in presbiterum
cardinalcm, et crastino die inarchiepiscopum, con-
trt votum imperatoris consecravit. Nam alter ele-

comitatus Viromandensis, inter que eminebant ^ clus perperam fuerat, quem imperator manutenebat.

Causiacus, Torota, Mons Desiderii, Calmacus, et
comitatus Ambianensis. Ibi pacificantur comes FIan«
drensis et Hainoensis, set nondum corde firmo (446
Hic annus habundat frumento et vino Francigene
vilipendunt Philippum comitem in presentia regis
apud Conpendium, verbis nugacibus irritantes eum
Qui in Alemannia pergens ad regem Henricum, ejus
consilio animatus, et auxilio si necesse fuerit, cor-
roborandus, hylaris in Flandriam revertitur. Andro-
nicus Constantinopolilauus tyrannus et apostata —
dudum enim chrislianitatem abnegaverat — interfi-
citur in palatio a quodam probo milite regii gene-
ris, qucm dolose occidere disponebal Qui, animatus
auxilio parcntum suorum et civium Andronicum

His ct aliis causis intercurrentibus inter papam et
imperatorem, in Italia pa\ turbatur {Jan.), Frcde-
ricus imperator Cremonenses sibi rebeiles, auxilio
Mediolanensium in suum invitos cogit servitium.
Imperatorrelinquens Henricum filium suum in par-
tibus Beneventanis, in Germaniam redit {an. 1187,
Febr.). Henricus rex, imperatoris filius, quendam
Urbani pape tervientem et multas secum auri et ar-
genti pecunias deferentem obvium ex insperato ha-
bens, aurum et argentum auferens, incontumeliam
pape nasum ei precidit. Balduinus comes Hainoen-
sis et Henricus avunculus ejus, comes Namucensis,
super Godefridum ducem Lovaniensem vadunt, et
ejus terram incendunt. Villa Gembiacensis peropti-

odientium, occidere se voicntem occidil,et consen- ma cum ecclesia sancti Wiberli tunc est inccnsa.

tientibus pro eo impcravit; qui imperatricem, filiam
scilicet Ludovici regis Francorum, clausit, et ei
condigno honore ministrare precepit. Lucius papa
apud Veronam mortuus est {Nov. 24.); quem in
ecclesia beate Marie, in sepulchro marmoreo ante
majus altare sepelierunt; cui successit Hubertus
Mediolancnsis archiepiscopus, quondam Bituricen-
sis archidiaconus, qui, justa morem predecessorum
suorum nomine mutato, vocatur Urbanus tercius;
qui, juxla numerum suprascripte cronice, Romane
urbi prcsidet 170 *^*.

H86. R. 34. F. 6. A. 32. H. 10.
Imperator Fredericus dies dominice nativitalis

Philippus rex Francorum et Philippus comes Flan-
drie, contrahentes undecumque copiosum exercitum,
hostiliter vadunt super ducem Burgundionum, et
juste ; injustissimus cnim erat : qui mercatores re-
gis et comitis in fide sua tuendo suscipiens, latro-
nibus suis expoliandos donabat. Qui fortitudinem
regis et comites non sustinens, quibusdam castellis
perdilis. ad pedesregis veniens, semet ipsum dedi-
dit. Pridie Kal. Julii turbo gravissimus et tempestas
valida, ab Aff.ico veniens et ad subsolanum ten-
dens, pcr multa loca fruges et omnia sata pessum-
dedit. Nam lapidcs ovo galline majores per loca di-
versa ceciderunt, qui pecora in campis et aves in

cum Henrico rcge, filio suo, apud Papiam coIebresD aquis occiderunt, fenestras quoquo vitreas ecclesia-

egit. Illis diebus fccit imperator nuptias filio suo
(Jan, 27), despondcns ei filiam Rogeri, ditissimi
quondam regis Sicilie et ducis Apulie, regis Fran-
corum cognalam. Hec enim nata est ex filia comitis
de Reilesla. His nuptiis inlerfuit comes Flandrie
Philippus, cum plurimis imperii Romani optimali-
bus. Qui in eundo Franciam dimittens, per Germa-
niam iter fecit; rtvertens vero per Franciam venit,
ne regi Francorum esset suspicioni. Rcx autem, ad-

*»» CLXXXa» codex, el ita porro.

(444) Flandrensem.

(445) Uontensis.

rum, et domorum tegulas confregerunt ; stipula
quoque, que in agris remanserat, ita crat fetens et
inutilis, ut nec pastui esset apta bestiis. Obiit Gau-
fridus comes Britannie, filius Henrici regis Anglie,
15. Kal. Oct. quando sol statin libram, magni venti
periculum antea prophetatum per Dei gratiam eva-
simus. Futura enim nemo novit nisi Deus, et cui
ipse dignatus fucrit rcvelare. Nec ipsius ut credimus
sapiens disposilio subjecta est alicui astrologo nec

VARIifi LECTIONES.

NOTiE.

[446) Hsec fusiusnarrat Gislebertus p. 145.

325

CHRONICA. - CONTINUATIO AQUICINCTINA.

326

Toletano nicbromantico (4i7), Vindcmia in pa^o ^ fertur. Rex capituret omnes principcs aut occirJun*

Belvacensi et Noviomeusi pcr tcmpestaiem supra-
scriptam toto pene perdita, non solum in his locis,
sed etiam in Arida Gamantia (448) vel Humida, in
comitata quoque Ostrevandensi et Hainoensi ; et ubi-
cumque transivit. flendaet dolendareliquit vestigia.

1187. lacrimabilis nobis. R. 35. F. 7.

A. 33 H. 11.

Anno Domini 1 187, anno 26. Frcderici impera-
toris, et 7. Philippi Francorum regis, porro Henrici
Anglorum regis 33, incomparabilis dolor et tristicia
ineffabilis universe accidit christianitati. Nam Bal-
duino rege Ihorosolimorum filio Amalrici defuncto ;
successit ei Balduinus puer, ejus ex sorore ncpos.

turvel capiuntur, vulgus innumerabiie pcrimitur.
Sicque omni lerra pcnc a suis dcfensoribus vacuata,
Salahadinus lerram perambulat, civitates capit,
castella aut sibi retinet aut dcstruit, monasteria
everlit, monachos, presbiteros, clericos interficit,
sanclimonialcs dchoneslat el occidit. Rex cum ce-
teris captivis et cruce dominica Damascum ducitur ;
Armenii, Greci, chrisliani, magno dato auri precio
sepulchrum Domini cum sua ccclesia et Domini
tempium a Salahadino redemerunt. Hae suntcivita-
tes, qui christianis remanscrunt. Anliochia Syrie,
fortiludineprincipissuict inhabilanlium cuslodita ;
Tyrus civilas Fenicie, per industriam tilii marchisi

filius Willeimi marcfiisi dc Montferrat, quem supra g de Monlferrat, fratris Willelmi, quem supraretuli-
j: -.„.:^^. ^...^1 : ^* : ... ^^^ extiuctum vcncno, rclenta ; Tripolis ctiam per

comitcm et inhabitantcs servata. Obiit comcs Tripo-
litanus, hujus mali incentor.

Urbanus papa a Verona secedens, ct Venetiam
ire disponens, apud Ferrariam venit civitatem. Ibi
audito gravi nuncio de pcrdilione transmarino chri-
stianitatis, in infirmilatcm dccidit {Oct. 19) Quo
mortuo et ibidem lumulato, succedil ei Aulberlus
canccllarius ejus, qui alterato nomine vocalus est
Grcgorius VIII, papa 17^ *««. Qui post consccra-
tioncm suam Romam ire disponens, in ipso itinere
Januis moritur {Dec, 17), et post sepluaginta dies
saccrdotii sui ibi in ecclcsia beale Maric sepelitur,
(.ui succcdit Paulus Prcnestinus cpiscopus, qui mu-

diximus veneno extinctum. Tutela pueri et regni ex
consilio primatum totius provincie committitur co-
miti Tripolitano. Mater autem pueri satis astuta
extorsit a patriarcha et cetcris principibus regni, ut
si puer decederet morte immatura, sibi redderctur
corona regia. Balduinus rcx Iherosolimorum sub tu-
tela comitis Tripolitani moritur ; mater vero ejus
comitissa de Joppe, a patriarcha et militibus tcmpli
et hospitalis etceteris provincie primoribus coro-
nam rcgnisibi hereditario jurc competontem expe-
tiit Quarecepta, capiti viri sui Guidonis comilisde
Joppe imposuit. Is enim Wido erat genere Aquita-
nus, de castello Lesinione (449), asemiue regioalie-
nus. Quod factum multis principibus displicuit,

maxime comiti Tripolitano Rex vero predictus p ^alo nominc vocatur Clemens III, in ordine pontifi-

iomite. eidene- ^""^ ^"^ *^^- Richarchus Aquitanie du>, tilius Hen-

cum hominium requireret a prefato comite
gavit ; insuper et Salahadinum regem Babylonis et
principem Damasci super eum invilavil, et foedus
pacis, quod cum christianis per duos annos pepige-
rat, disrumperefecit. Salahadinus audita eorum di-
scordia gavisus est, et conlracto undccumque Tur-
corum ct Sarracenorum innumerabili exercitu,
anlemenscm Augustum prope montem Thaborca-
stra locavit. Guido autem rex, congregato exercitu
christianorumcomparationc paganorum parvissimo,
juxta civitatemNazareth tcntoria fixit. Comes autem
Tripolitanus, facti penitcns, ad rcgem venit ; et vi-
dens exercitum chrislianorum imparalumctparvum,
consiiium dat rcgi, ut ad tempus recedat, ct civita-
tes et caslella totius regni muniat. Cui rcx minimo

rici Anglorum regis, injuriam sepulchri dominici
vindicaturus, primus omnium principum regni Fran-
corum crucem assumit, anlc natalem Domini.

1188. 36 8 3i. 1.

Post natiuitalcm Domini, Philippus rex Francorum
ct Hcnricus rex Anglorum et Henricus episcopus
Albanonsis, Icgatus Romanus^ ct multi alii tam
cpiscopi, quamduccsct comiles, in marchis utrius-
que regni convencrunt ; ubi inler eos de divcrsis
causis sunt tractata diversa maxime dc ccclesia
transmarina. Ambo rcgcs cum mullis sui regni
principibus, cpiscopisct mililibus, nobilibusetigno-
bilibus, trans mare profecturi cruces accipiunt.
Richardus Aquitanie dux insurgit contra dominum

acquievit. Comes autcm stalim cum suis indc re- Dsuum regem Francorum. Quem rex totis viribus cx-

cessit,et terram suam munivit et custodivit. Guido
vero rex nondum duo menses in regno transegcrat.
initur bellum miserabile, et omnibus christicolis
valde lamentabile. 3clhleemites episcopus ferebat
crucem dominicam ; in quo confiictu ipse saccrdos
occiditur, crux dominica a paganis aufertur, et heu I
translata est gloria «ib Israel, ut de arca Domini rc-

cipicns, compulit ad deditioncm. Pacc autem inter
eos firmata, contra llenricum regem Anglonim
exercitum ducunt, etcjus castella diripiunt et in-
ccndunt(nam scmper Francorum regibus rebellis
cxlilerat (Mart, 27). Dominica media quadragesime,
apud Maguntiacum generali curia congregata, Fre-
dcricus imperator cum multis episcopis et totius

*w CLXXXI. cod. ♦«^ CLXXXII cod.

VARIiB LECTIONES.

NOT^..

fmj Iiinuitvaticinium,quodIegiturapud Rober- Gamantia inferior ejuspars erit ad Sambram.
tum deMonte a 1179. (449) Lusignan.

(448) Est silva in pago Attrebatensi. Humida.

3«

SIGEBERTl GEMBLACENSIS.

328

rcgni sui principibus et innumcrabili mullitudine \ ultra quam crcdi potcst contristatus, in infirmita-

Theutonicorum cruccs sumunt. Comes Namucensis
Hcnricus filiam suam unicam, adhuclactentcm,dat
Hcnrico comiti Trccarum, ct cum ca post suum dc-
cessum omnem tcrrc sue comitatum. Balduinus
Gomes Hainocnsis, cx sororc nepos ejus, hoc au-
diens ct videns, indoluit, quia cundcm comitatum
valde affectabal, el pro co .idipisccndo tam impera-
tori Frcdcrico, quam celeris de curia, multas dcde-
rat pecunias ('um aulcm ante mcnscm Augustum
in guerra regis Francorum llenricus comes Trccen-
sis inexcusabiliter occupatus cssct, ct Henricus
comes lccto decumberet, Balduinus undecumque
contracto cxcrcitu^ castrum milite nudatum et dc-
fensoribus rcppericns, incxpugnabile castrum Na-
mucense, ut putabatur, fortuna sibi arridcntc cepit.
Mcdiante autcm mense Augusto ultra progreditur,
ct castellum fortissimum Boviniense (450) obsidione
cingens, postdiem 15, viriliter ccpit, etomnemtcr-
ram circa Mosam comitalus Namucensis sibi subdi*
dit. Paucis vero dicbus tranHactis, comes Namucen-
sis canonicos de ecclcsia Florcffia cjicicns, contra
impetum Balduini castellum sibi fecil, ct milites
cumsuis satcUilibus ibi constituit (451).

1189. R. 37. F. 9. A. 35. H. 2.

Frcdericus imperator cum suo cxercilupost dies
pascc arripuit itcr, et cum magno cxcrcitus sui de-
trimento transit pcr Hungariam, Traciam et Gre-
ciam, et pervenit usque ad fluvium Syrie nomina-
tissimumFarfar. Porro nostri niilitcs, Jacobus sci- ^,^3^^^— ^^1-3 p^^p^^^^^^^ ^ji^

iicct de Avesnis. Hellinus dapifer, et multi alii di- Laurcntii relicto portu, vcliHcavit ;

vcrse dignitatis et ordinis, pcr Apuliam incedentcs,

mare transeunt, et urbem Achon, quam Tholomai-

dnm Scriptura divina vocat, obsidionc cingunt.

Eodem tempore obiit Willclmus pic mcmoric rcx

Apulic. chrislianorum transmarinonim protcctor ct

clcfensor, absque herede ; qui,congrcgatistotius rc-

gni sui principibus, hcrcdcm regni designat Hcnri-

cum regem, filium Fredcrici imperatoris, qui ejus

amitam habebat in conjugio. Qui omnes cum sa-

cramento, Iidc intcrposita, promiscrunt suaprcdiclo

rcgi colla submissuros. Post mortem vero regis

Willclmi, fidcm et 5acramcntum, quod fccerant,

parvipcndentes, qucndam Trancrcdum ex seminc

rcgio sibi rcgem crcavcrunt. Philippus rcx Franco- D et rcfrigerandi causa nataret, violentiam aquc non

tem decidit. Cumque apud castellum quodvocatur
Cinon venisset, ubi pars thcsaurorum ejus custo-
dicbatur, langore ingravescente, moritur. Qui apud
Fontem ^^^ Ebraldi deportatue, vix necessarios sum-
ptus ille quondam dives et prepotens ad sepclien-
dum habcns, ibi in monasterio virginum tumula-
tur. Cui succcdit Richardus comes Aquitanus, filius
ejus. Obiit Hugo castellanus Camcracensis,EIizabeth
Francorum regina, satis religiosa, ad Dominum
migravil {Mart. 13), et cum nimiio Francomm
planctu in ccclcsia beate Haric ' Parisius sepeHtur.
Civitas Aitrcbatensis, cum ecclesia sanctijVedasti,
inccndio conflagratur.

1190. 38. 10. 1.

Circa feslivitatem sancti Joannis, Philippus rex
Francorum ct Richardus rex Anglorum trans mare
profecturi, iter arripiunt ; rex Francornm portum
Janue civitatis cxpetiit, ct rex Anglorum Massiliam
venit. Pridie Kal. Augusti, christiani qui Achon
obsederant, inconsultis cxercitus principibas, infe-
liciter pugnaverunt adversus Salahadinum, insti-
gante eos Elberto presbitcro, Duacensi decano, ut
rclatum est nobis ab his qui interfuerunt. Ibi occi-
sus est idem Elbertus ct multi alii usque ad sex
milia intcricrunt Cum rex Francorum in Janua
ventum ad transfretandum expectarct aptum, qua-
dam die in cadcm civitatc fulgur dc cclo quinquies
cecidit ; quod rcgem valdc perlerruit. Tanoem omni-

fcstivitatis sancti
cumque prospere
navigarent, ct jam multa maris spacia transvolas-
scnt, rcpente vcntus surgens contranus, rcgem re-
trogradarc coegit. Multe navcs confraclc sunt, equi
amissi, instrumenta lignea « que secum ducebat ad
capiendas munitioncs, sunt perdita, Milites etiam
multi submcrsi et perditi. Sicque rex Francorum
suo frustratus conatu, in Messana Apulie civitate
cum rcge Anglorum, transilum sequentis anni ex-
pectans resedit. Comes autcm Flandrie PhiHppus
mcdiante Augusto (452) profectus cst, ct in Italia
hycmavit. Ipso anno magnus christianis nostris ac-
cidit dolor. Nam Frcdcricus piissimus imperator,
cum in fluminc Farfar propc Anlhiochiam lavandi

rum,assumpto sccum Philippo comite Flandric ct
Richardo Aquitanie comile, castclla et villas rcgni
Hcnrici rcgis Anglic et inccndit ct destruit. Rex
vcro Anglie ad conflictum non sustincbat cos, scd
corum adventu audito, quasi fugiens dc loco ad lo-
cum secedebat. Tandem Ccnomannis pcrvcnit Ibi
eum rex Francorum et Richardus comes insccuti
sunt ; qui inspcratum eorum audiens adventum

*5» frontem cod.

suslinens, tcr in cjusdem aquc profundo demcrsus
cst, ct cum magno mililum laborcindccst cxtractus.
Qui triduosupervixit clinguis, et corpore dominico
accepto cum sacra unctione, diem ultimum clausit
(Jun. 10 . Corpus ejus conditum aromatibus, adhuc
inscpultum custoditur. Cui succcssit in regno Hen-
ricus filius ejus. Porro exercitum ejus, qui in Syria
romanscrat^ rcxit Conradus dux Sucvorum, fiiius

VARIi« LECTIONES.

NOTi*:.

!f^ P''®P® R»°a"^- (452) Mense Scplembri profcctum dicit Gisle-

(451) Fusms haec omnia narrat Gisleb. p. 161 — beftus
166. 170. 177 -- 186. ^

m CHRONICA. — CONTlNUATiO AQUICINCTINA. 330

ipsius, miles inclilus, Obiil Evrardus Tornaccnsis ^ sancli Johannis Philippus rex Francorum el Richar"

episcopus. In ebdomada, que precessit nativitatcm
dominicam, faclum est prelium in Hyspania inler
reges Hyspaniarum et Sarraccnos in quo christiani
Deo auxiliante victores facli, innumerabilem eorum
muUiludinem peremerunt.

1191. R. 1. F. H. A. 2

Multi tam principes quam episcopi, cl, innumera-
bilis multitudo vulgi, qui urbem Acram obsidcbaut,
mortui sunt, tam propria morte, quam Sarraceno-
rum telis ; Balduinus archiepiscopus Cantuariensis,
Rogerus Cameracensis episcopus, Fredericus dux
Suevorum miles acerrimus, Theobaldus comes Ble.
sensis, et Stephanus frater ejus, Hellinus quoque
dapiier Fiandrensis, et multi alii, ^quorum nomina
scribere noluimus, quia diversi relatores, dubia et
incerta nunciantes, nos feceruntincertos. Philippus
rex Francorum, Richardus rex Anglorum, Philippus
comes Flandrie, post mensem Martium cum suis
exercitibus mare transcunt. Richardus rex Anglo-
rum antequam transiret, uxorem duxit filiam regis
Navarre, contempta sorore regis Francorum^ quam
spoponderat. Clemens III papa 7 Kal. Aprilis obiit ,*
succedit ei Jacinctus diaconus cardinalis Sancte
Marie in scola Grect, genere nobilissiinus, etate
provectus, etvocatusest Celeslinus III. Qui Romane
ecclesie presidet 175us *»». Henricus rex, filius Fre-
derici imperatoris, in imperatorem in soUempnilate
paschali ab eo coronatur (Apr» 15),; qui in sua pro-

dusrexAnglorum cumsuis exercitibusvallum,quem
Sarraceni in circuitu civitalis munilissimum fece-
rant, cum magno labore muro civitatis coequave-
runt, et petrarias decem prope murum erexerunt.
Sarraceni vero et Turci, impetum eorum non feren-
lcs, et de civilalis rclentione diffidenies, oam regi
Krancorum el exercitui christiano5 Kal. Julii reddi-
derunt. Quam rex ea conditione recepit, ut omnes
inde sani exirent, si et Salabadinus sanctam cru-
cem et 2600 captivos redderet christianos. Post
discessum vero regis Francorum predicta conditione
infirmata, rex Anglornm, qiii ibideih remanserat,
2600, paucis de nobilioribus retentis, per quos san-
n ctam crucem et quosdam captivos rccuperare spera-
bant, diversis interfecit tormentis.

Hcnricus imperator contra Tancredum regem
Apulie dimicans, civitatem Neapolitanam obsedit
[MaL) ; in qua obsidione Philippus archiepiscopus
Colonie et multi alii duces et comites mortui sunt,
et omnis exercitus cjus incommoditale aeris pene
consumptus cst. Quo comperto cives Salernitani,
et ipsura imperatorem eliam mortuum exislimanles,
qui ei antea favebat, ob graliam Tancredi recupe-
randam; imperatriccm, quia in eadem urbe degebat,
ceperunt, et custodie honeste mancipaverunt. Impe-
rator aulem, amisso exercitu ct uxore, in Italiam
interiorem rediit cum tristicia et dolore. In civitate
Cameracensi Johannes, ejusdem ecclesie archidia-

motione multas contradictiones tam a Homanis, r* conus et Altrebalensis decanus, eligitur episcopus

• * V«1 A* * M % ^"^ V% * I 1 A I • *

quam a cardinaiibus sustinuit ; tandem cernens re-
gnorum perturbationem et Apuliensium erga se re-
l)eilionem, pro tempore tam cardinalibus satisfecit,
pape restituens multa, que antecessores ejus eccle-
sie abstuicrant, Romanis vero munitionem Tuscu-
lanam tradens, quam pater ejuspapeabstulerat. Qua
Romani accepta. in coronatione imperatorisprebue-
runt assensum.

PhiHppuscomes Flandricin obsidionourbisAchre,
indigentibus et maxlme militibus qui sua stipendia
consuropserant, sua erogando, nimium liberalis ex-
titit. Si mille haberem linguas, non potero proferre
necessitates famis, frigoris et estus, quas in qua-
drienna urbis obsidione exercitus Dei sustinuit.Phi-

Richardus rcx Anglorum, post regressum regis
Francorum et ruinis murorum civitatis Achre pro
tempore reparatis, divisis exercitibus suis in tribus
turmis, versus Aschalonem tendit. Tractus autem
vie inter Achram et Aschalonen longus erat. In ul-
tima turma^ que precedentes muniebat, multi ceci-
derunt Salahadini insidiis et Turcorum tclis. Tan-
dem Cesaream pervenerunt, et ibi paululum quie-
verunt. Cum autem de Cesarea pergerent apud
Joppen, Salabadinus cum suis fit eis obvius, in sal>-
bato vigiiie nativitatis beate Marie. Mira Dei virtus
ostensa est in illa die. Nam Salahadinus cum exer-
citu suo, nostris persequentibus, fugam arripuit,
tantamque stragem de nobilioribus Sarracenis, quos

lippus comcs Flandrie inclitus Kalendis Junii obnt, [) secum habuerat, die illa prope Assur nostri fece-

tcrcio mense transfretationis sue, et sepultus est in
basilica sancti Nicolai, foris murum Achre ; ubi
etiam tumulati sunt plus quam quinquaginta tam
episcopi, quam duces et comiles. In cujus obitu
dolor incomparabilis christianis fuit, gaudium vero
Sarracenis et Turcis. Eciypsis solitf facta est 9 Kal.
Jutii, die dominica, hora 6 in vigilia beati Johannis
baptiste, fulgoreejus in aquilonari parte remanente,
juxta quantitatem terciane lune. Post festivitatem

runt, quantam omni tempore principatus sui non
sustinuit una die. De nostris autem nuUus cecidit,
nisi Jacobus de Avcsnis, miles egregius et uni de
Machabcis comparandus (453). In mense Septembri
relatio verax de morte Philippi comilis, qui comi-
tatum Flandrie 24 annis strenue rexerat, venit.
Omnes timent, omnes dolent» tam clerus quam po-
pulus. Succedit ei Balduinus comes Htinoensis he-
reditario jure. Nam Margaretam fitiam Theoderici

»• CLXXXIII cod

\mJE LECTIONES.
NOTiE.

(493) 1192 Jacobus de Avesnis^miles eqregius et uni de Macabeis c(mparandus, in bello a Saracenis
fnartimatur. Ann. Aquic.

Patrol. GLX.

331

SIGEBERTI GEMBLACENSIS.

332

comilis, sororem Philippi, habebat in conjugio ; ex ^ inlondorct, siibito duo ex illo gencrc liominum»

qua genuerat Elizabeth Francorum rcginam ct filios
Balduinum , Philippum et Hcnricum. Philippus rex
Francorum, ante dics nalivitatis dominicc, in Fran-
ciam venit. Videntes autcm quidam milites, Dcum
Tni .us diligentes, ejusrepatriationcm, laboris ct cer-
taminis pro Christo impatientcs, ct cum filiis Effrcm
in dic helli tcrga hostibus danles, non ut mililcs,
«ed ut Icporcs timidi, adsuam eternam confusionem
ad propria sunt reversi. Non sic Jacobns de Avcsnis,
non sic; sed quia perseveravit usque in fineni, ul
crcdimus, salvus erit, et cum sanctis martyribus in
celis triumphabit.

im. R. 2. F 12. A. 3.

Henricus impcratordiesnativitatis dominice apud

quos hysloriographi Arsacidasvocant, a prcfato per-
fido principe transmissi, utrumque latus ejus am-
bicrunt; qui nullum timentes, clara die, astantc
populi frcquentia, cultellis quos improprie miscn-
cordias vocant crudelitcr latcribus ejus infixis, heu!
nohilissimum principcm inlcrfecernnt. Illi stafim a
populo necati, ut digiium erat, transmittuntur ad
tartara; miles dignus digno planctu plangitur, et
sepulchro tauto principe digno sepulture traditur-
Proh dolor! principes et milites incliti gladio cor-
ruunt et moriuntur, Fredericus scilicet imperator,
Fredericus dux Suavorum, filius ejus, Jacobus de
Avesnis, Heilinus dapifer, Philippus comes Flan-
drensis, Theodaldus Carnotcnsis, Stephanus Ble-

Wormatiam cum optimatihus regni celcbravit; ibi Bsensis, el innumerabiles alii (i57); et militie scoria

in presentia totius curic contirmavit clectioncm Jo-
hannis Cameracensis electi. Philippus etiam rcx
Francornm Parisius cum suis cosdem dies cele-
bravit. Ad cujus curiam Balduinus comes Flandrie,
litteris ipsius precipientibus, venit. Rex autem nec
humane ncc benigne eum suscepit. Quod cernens
comes, rege insalutato, clam a civilate disccs-
sit (454). 18 Kal. Febr. 4 feria post solis occasum,
in ipso noctis crepusculo, visa est multis species
ignis terribiiis, totum orbem ad partem borealem
occapans. Subsecuta est in multis locis in partibus
ill^splaga ignis divini. Unde in episcopatu Torna-
censi et multis locis indictum est jejunium 6 fcrie
exceptis infirmis et infantibus universis. Balduinus

nec nominanda, quc crucem Christi assumpserat,
illa projccta, fugiens reversa est non sagitta per-
sequenle nec lancea yel gladio, sed sicut canis ad
vomitum reverlcns, et ut lupus rapax et insatiabilis
hianti ore bona ccclesie comcdit et substantiolas
pauperum crucifixi.

Richardus rex Anglorum et dux Burgundie, vel
ceteri principes,templi quoque et hospitalismilites,
communicato ad invicem consilio, Henricum comi-
tem Campancnsem principem totius christianitatis
transmarinc cxcepto principatu Antiocheno, con-
stitucrunt, et ei uxorem marchisi in conjugio tra-
diderunt. Hcc cnim crat ortade regali generc; filia
enim Amalrici regis matcr ejus extilit. jGuidoni vcro

comes, sibi et terre sue consulens, ad recupcran- quondam regi dedit rcx Anglorum insulam opulen-

dam regis gratiam, abbalem Symonem Aquicinen-
scm et Danihelem dc Camberon ad eum direxit.
Tandem post mediante Willelmo Remensi archiepi-
scopo et Petro Attrebatcnsi episcopo, pax intcr re-
gem et comitem formata est, apud Perronam et
apud Attrebatum firmanda. In 7 ebdomada ante pa-
8cha, rex Perronam cum suis episcopis et baronibus
vcnit. Ibi Balduinus comes cum suis aifuit, et ho-
minium regi faciens, partem Flandric oricnlalem
possedit, rex vero occidentalem, Sanctum Audoma-
rum, Ariam^ Attrebatum, Bapalmas, comitatum
Hesdinicnsem et Lensensem, hominagium Bolonic,
et Sancti Pauli, et Gisnense ct Linense (453). Reli-
qua Balduino cesscrunt Hec omnia suprascripta
dedit Philippus comes regi, quando ei ncptcm suam
Elizabeth, filiam Margarete sororis suc, llainocnsis
comitisse, Icgali matrimonio conjunxit (456).

Cum marcbisus Conradus Tyrum, Syric Phenicis
civitatem nobilissimam, justo moderamine rcgcrct,
machinatione cujusdam potentissimi principis chri-
stiani, probilali et fcliciiati ipsius invidcntis, hoc
modo occisus est. In diebus enim paschalibus 3 Kal.
Maii, cum princcps ipse quadam die in loco civita-
tis» ubi monetarii erant, super equum scdcns ad eos

(454) Cf. Gisleb., p. 230.

(455) Insulensc.

(456) Paulo alia narrat Gislebertus, p. 233.

lissimam Cypri. Ordine utor prepostero, sed hoc
fccit oblivio. Precedenti enim anno, cum rcx Fran-
corum cum suis ad urbem transfrctasset Acconam,
rex Anglorum ad Cyprorum navigavit insulam. In
ea namque quidam prcpotcns contra imperatorcm
Constantinopolitanum tyrannizabat, et nomen sibi
imperiale usurpavcrat. Contra hunc ascendit rcx
Anglorum cum suis de mari; quem viriliter debcl-
lans. cum tota sibi subegit insula. Quem cum uxorc
et libcris captivum, cum auri et argcnti et rerum
cetcrarum copiis, secum adduxit, et ad cxercitum
Domiui, in obsidione urbis Accone famc diuturna
laborantem, pcrvenit, eorumquc inopiam deopihus
secuin adductis magnifice relevavit. Filiam hujus
principis,qucm secum vinctum adduxerat, dedit rcx
Anglorum Guidoni quondam rcgi, cum tota Cypri
insula. Comes vero Henricus, si Deus nobis resti-
tuerit Hicrusalcm, rcx futurus .*458), Tyrum, Ascha-
loncm, Acchoncm, Cesaream, Joppen et cetera ca-
stella super litlus maris stantia posscdit.

Tancredus Apulie tyrannus nuncios suos ad Ce-
lestinum papam et Romanos dirigit, spondens sc
redditurum sancto Pelro, quicquid ApuIiensAs du-
ces ab antiquis dicbus illi asbtulerant, si fidem

NOTyE.

(457) Plures nominat Gislebcrtus, p. 232.

(458) Ha3c igitur scripta sunt antc mortem Hcn-
rici, quam ipsc auctor a. 1197 narrat.

333

CHRONICA. — CONTINUATIO AQUICINCTINA.

334

quam habebant cum Henrico imperatorc, ad se X domos clericorum, qui ei adherebant, subverlit, et

transferrent. Quod audiens papa Cclcstinus, valde
esl indignalus; qui vcrsa vice nuncios suos, duos
scilicel cardinalci, ad eum direxit, mandans, ut
imperutricem de custodia cducens imperatori rc-
milteret; si vero hoc facere nollet, anathemate per-
petuo se fericndum cum parlc provincic, que illi
favebat, pro ccrlo scirel. Kadulfo Leodicensi cpi-
scopo, qui cum Frederico imperatore crucem assHm-
pserat, in itinere nano superiori mortuo, duo per
contentionem in predicla ecclcsia sunl electi, Autber.
tus scilicel, fraler ducis Lovaniensis, et Autbertus,
frater comitis de Reitesta. Vcrumlamen Lovaniensi
Autberto justior pars, sanior el multiplicior favebat.

regni sui introitum cidem cpiscopo interdixit. Tan-
crcdus Apulie tyrannus moritur. Celestinus papa,
morte ejus audita, contra Henricum imperatorem,
quem propler Autbertum Leodicensem episcopum et
alias latentes causas infcstum babebat, filium Tan-
crcdi in Apulia, Calabria ct Sicilia rcgem .sublimal.
Eclypsis lunc accidit il Kal. Decemb. luna 12, hora
noctis 8, ^luabus ejusdem partibus obscuratis, in
suo fulgore parte tercia permanente. Subsequenti
dic Autbertus Leodicensis episcopus, a quibusdam
proditoribus extra urbem Remensem eductus, inau-
dita mortis crudelitate vir justus ab impiis et pro-
ditoribusinnocenterperimitur. Nam Henricus impe-

Hcnricus autem imperator ab expeditione Appu- ralor, qui Lothario favebal, quem in sede Leodi-

liensi reversus, electionem utriusque cassavil, ct
Lotharium Bonncnsem prepositum ditissimum ad
civitatem dirigens paLicium episcopi, villas et ca-
stellu episcopii ei tradidit; clerum quoque cum
populo ei obedire precepit. Hcc omnia, ut quidam
cxistimant, fecit imperator consilio Balduiui comi-
tis Hainoensis (459). Nam propter ipsius ducis
superbiam et inveteralum erga se odium infestum
habebat ipsius fratrem. Ipse vero Autbertus frnter
ducis, videns in se factam injusticiam, timore
imperatoris habitu pauperis viatoris assumpto, ad
pedes Celestini papa? Lateranispervenit. Audita au-
tem papa electionis ratione et concordia, electo lit-
teras suas tradidit, archiepiscopo mandans Colo-
niensi, utei munus conferat consecrationis. Lolha-

censi intruscrat, eum a rcgno suo expulerat. Wil-
lelraus autem Remensis archiepiscopus et omnes
cives Remenses, eum detinentes ibidem, magnum
ei honorem et reverentiam exibebant. Sepultus est
aulem cum magnis omnium lacrimis in ecclesia
majort beatissime Marie Dei genitricis, in loco ubi
beatus Nichasius >rchiepiscopus pro Christo occu-
buit. Qui fuerunt interfectores episcopi, et a quo
missi, ignoratur (460); hoc tamen scitur, quod de
Germania venerint, el illuc aufugerint. Ve illis,
quia via Cain abierunt, qui fratrem suum Abel
justum in agro interfecit, e tabernaculo extractum.
Cujns sequaces isti, patrem suum et dominum de
ci\itate Remensi callide educentes, ut liberius per-
petrarent flagitium, sccundo mense consecrationis

riustamen impcratoriseleclus, porecclesias, caslella '-' ejus vix elapso, caput sancti sacerdotis mucrone

et ejusdem episcopii villas pontificalcs agcbat cau-
sas. Luna mensis Augusti crcscens ct dccrescens
nimis extitit pluviosa et tempcstuosa, et metcntibus
nimis molesta; tamcn subsequens luna mcnsis
Septembris fuit gratiosa, unde mcssis triticea et
vindemia mediocriter fuit bona. Richardus rex An-
glorum, supra naturam humanam cupidus et ava-
rus, et omni christianitati invisus ct rebellis, a Sa-
lahadino magno precio auri suscepto, Aschalonem
nominatissimam christianorum civitatem subvertit.
Tancredus Apulie tyrannus a Cclestino papa com-
pulsus imperalricem de custodia relaxans, impcra-

impio mutilaverunt. Prudens lector, nota inauditam
proditorum vcrsutiam. Pridie enim quam ista agere
deliberarent, hominium ei fecerunt, neeos haberet
suspectos. Ve impiis traditoribus, quorum impieta-
tem celi revelabunt, et terra adversus eos consurget
in die furoris Domini, nisi fuerint Domino prestante
conversi. Inter Richardum regem Anglorum et Sa-
lahadinum, christianos quoque et Sarracenos trans-
marinos, inducic trium annorum firmantur, misera
condicione interposita, ut civitas Aschalon nobilis-
sima subverteretur a nostris. Hugo dux Burguudio-
num ibidem moritur; cui in ducatu Burgundionam
successit Odo, filius ejus. Multi milites armis stre-

tori remiltit.
Willelmus Remensis archiepiscopus, litteris a i^nui hoc anno Irans mare sunt mortui, quidam Sar-

ptis, Autbertum Leodicensem racenorum gladiis interempti, alii vero morte na-

Celestino papa acce
electum in civitatc Remensi mense Septembri epi-
scopnm consecravit. Archiepiscopus ctiam Colo-
niensis, ab ejus consecratione se excusans, ut ei
munus consecrationis imponcret, per litteras suas
optinuit. Henricus imperator audiens. quod Autber-
tus Leodicensis electus gratiam consecrationis a
papa et Romanis contra suum proposUum impetra-
verit, nimium indignatus Lcodium veuit (S^p(.), et

turali. Residui autem excepto Henrico rege et tuis,
parum ibi proficientes, ad propria sunt reversi.

1193. R. 3. F. 13 A. 4.

Mense Januario peregrini transmarini ad nos
reversi sunt, dc recuperatione terre perdite, quod
nos letificaret vel scripto dignum esset, nichil nun-
ciantes. Richardus sancte memorie conversus Aqui-
cinctensis moritur, et in eodem monasterio sepeli-

NOT/E.

;459) Nequaquam ; Balduinus cnim pro conso- bcrtum, quem Balduinus pro Alberto ad imperato,

brino suo Albcrlo dc Ucitesta multum laborabat, rcm delcgavit, p. 217, 221 , 224, 229 sq. 235-246-

cui et imperator episcopalum promisorat, scd postea (460) Dux Lovaniensis id imperatori imputa-

accepta nimia pecunia, Lothario contulit. Cf. Gisle- bat.

335

SlGEBERTi GEMBLACENSIS.

336

tur, Hujus viri mira fuil cybi el potus abslincntia, ^ Maric, Ambianis. In die autem assumptionisejusdemt

lectus nullus aut durus, vestis abjecta, compassio
erga pauperes et monacbosclaustraleseximia (461).
Henricus dux Lovaniensis et Hcnricus patruus ejus,
dux Ardcnncnsis, insurgunt contra comitem de
Ostada (462) ct Lotbarium fratrem ejus, quem Hen-
ricus imperator in sede intruserdt Leodicensi, pro
inlerfcctione Autberti episcopi nominatc urbis.
Omnia ejus castella, *que circa Renum possidebat,
capiunt, et quedam destruunt et incendunt. Ipse
aulem comes cum fratre suo ad imperatorem fecit
confugium. Celeslinus papa omnes interfectores epi-
scopi anatbemate perpetuo iunodavit. Cum Ricbar-
dus rex Anglic ante dies quadragesime de transma-

die dominica, presente Willclmo arcbicpiscopo Re-
mensi, Pctro Atlrebatensi, Jobanne Cameracensi,
Tbeobaldo Ambiancnsi, Lamberto Morinensi, Ste-
pbano Tornacensi et aliissuffraganeis arcbiepiscopi,
et mullis Francie principibus astantibus, regio dia-
dematc coronata ost, in totius civitatis gaudio et
conspcctu. Octogesimo aulcm et secundo die post
hasnuptias, quorundam consiiio, apud Compendium
rex cum suis archicpiscopis, episcopis et baronibus
colloquium habuit. Ibi quidam episcopi et miiites
consurgentes, consanguinitatem inter primam regi-
nam et secundam juraverunt. Quo juramento rex
accepto, absque ulla dilatione et consUio diroisit

rinispartibus reverteretur ; suspectas habens quas- eam. A Kalendis Marcii usque ad lunam Decembris

dam regiones, Apuliam scilicet et Calabriam, Cor-
sicam et Ilaliam, propter interfectionem Conradi
marchisi de Montferrat, que ilii, nescio si juste, im-
ponebatur, paucis secum assumptis sociis, ut se-
cretius ad nepotem suum ducem Saxonie pervenire
possct, terram ducis Austrie ingressus, ab ipso duce
capitur, et cuslodie mancipatur. Nam cum esset
idem dux in obsidione urbis Acre, rex Anglorum
frequenter illum verborum contumeliis affecerat.
Quem aiiquando temporesccumdetinuit, et postmo-
dum ad imperalorem in Alemanniam dircxit. Qui
euin secum, quocumque pergeret, ducebat sub bo-
norabiii custodia. ;Dum Richardus rex Anglorum ab
imperatore detinerctur, Philippus rex Francorum,
undecumque colleclo ex omni regno sibi subjcclo

mensis, omnes lunationes in iniciis mensium nimis
extitere piuviales, mense Octobri excepto. In nocte
feslivitatis sancti Martini eclypsis lune fuit. Hec
iittcre translate sunt a partibus transroarinis in
Galliam : Frater Gauf^iduSf Dei gratia sancte domus
hospitalis Jherusalem humilis magister, una cum uni-
verso ejusdem domus capitulo, karissimo et dilecto in
Domino fratri Willelmo de Vileruns, preceptori uUra'
marinOf salutem et fratemam dilectionem, Qwmiam
de his, que in terra Jherosolimitanorum aguntur,
credimus vos certos rumores desiderare, notum vobis
facimus, quod proximo post Septembrem quidam de
gente pagana, nobilis genere et armis famosus, no-
mine Mestoc, vitarn suam terminavit. Deinde mor-
tuus est vettts dominus Assyriorum; deinde mor-

copioio cxercitu, posl paschalem sollempnitatem ^ tuus est soltaiius de Ycanio, et eo morluo, ira et dis-

mcnse Aprili in Northmanniam vadit» eam depopu-
laturus; castella Wilcassini territorii, Gisortium
scilicet et alia mulia, cepit. Civitatcm Northmannie
metropolitanam Rotomagum obsidione cinxit ; sed
civibus viriliter repugnantibus, commotus ira que
ei inest naliva, petrariis et ingeniis, quibus urbem
vailave^at, incensis*, ab assultu inglorius rediit. Sa-
lahadino apud Damascum mortuo, filii ejus in prin-
cipatu Syrie et Babylonis ei succcdunt. Ecclesie
Anglie ct Northmanie et monasteria monachorum
a thcsauris suis ob redemptionem rcgis Anglorum
spolianlur. Lotharius Leodicensis intrusus, causa
interfeclionis Autberti ejusdem urbis episcopi ab
omni prelalione ecclesie a Ceiestino papa priva-
tur (463). Ucnricus imperator de morte episcopi D
supradicti parcntibus ejus satisfaciens, motus prin-
cipum regni, qui adversus eum propter hanc cau-
sam insurrexerant, sedat ; ea conditione. ut duci
Lovaniensi et Ardennensi (464) cum consilio capi-
tuii iiccret, quem voiuerint eligere episcopum in
sede Leodicensi. Qui auctoritate imperiali treti,
eiegerunt Symonem, filium ducis Ardennensis.
PbiiippHS rex secundam duxit uxorem Ingeiburgem
regis Datie filiam, in vigilia assumptionis saucte

cordia exorla est inter fiXios suos ; deinde in prima
septimana Martii, die que didtur Mercurii, mortuus
est persequutor noster Salahadinus ; in cujus morte
genti sue factus est timor et perturbatio, et inter filios
ejus exorta est ira et dissensio, Quilibet enim t7/o-
rum, quorum alter est in Halapia (465), alter in Da^
masco^ alter in Babylonia commoratur, se fratri suo
subjectum esse fastidit, sed alter ad dominium alte-
rius et terre ejus pocius intendit. Unde veraciter co-
gnoscimus, quod a tempore perdittonis terre, hereditas
Christi sic de levi non potuit recuperari, Terra quam
tenet christianitas in treugis, manetfere penitushabi-
tatoribus destituta. Factum anno Domini 1193 in
exitu Aprilis

1194. R. 4. F. 14 A. 5.
Ricbardus rex Anglorum per annuam captivi-
tatem, magno et, ut ila dicam, in6nito argenti re-
demptus precio. ab imperatore Henrico bonorifice
et cum gratia, pace etiam inter eos firmata, in
Angliam remittitur. Qui navibus in portu Andoverpi
prep^ratis, transfretavit cum favore magno a suis
suscipitur, et in regni soiio decenter rciocatur. UIos
qui fideles sibi extiterant, honoribus sublimavit
proditores vero exauctorisavit, quosdam etiam oc-

NOTiE.

(A(ji ) Richardus — ea?imta iisdcm verbis Icguntur
in Annalibus Aquicinctinis.
(462) Seu Hochstaden.

(463) Excepta prsepositura in Conflucntia.
(4(U) Hennco de Limburg.
(465) Aleppo.

337

CHRONICA. — CONTINUATIO AQUICINCTINA.

338

cidit. Inler quos unum, qui dapifer Johannis fratris ^ inquircretur ab ea salvalionis modus, dicebat spe-

ejus fuerat, cujus consilio, ul dicebalur, ab eo de-
fecerat et ad regem Francorum transierat, exco-
riavit. Et quia dies quadragesime instabant, inter
ipsum et regem Francorum Philippum treuge usque
ad octavas pentecosten componuntur. Balduinus
comes Fiandrensium et Hainoensium, in ipsis diebus
quadragesime exercitum congregans copiosum, con-
tra Henricum ducem Lovanie et quosdam Flan-
drcnses sibi rebelles hostiliter vadil, sed parum pro-
ficiens pene inefficax rediit; et inducie vix optinen-
tur usque ad medium mensis Augusti. Quidam ab
Anglia venientes in Northmanniam, ^homines regis
Francorum injuriis lacesscenles, pacem lerre tur-
baverunt; ob quam causam rcx Francorum turba-

ciosissimam dominam secum fuisse, et ab igne ex-
traxisse. Post hec in civitatem ad ecclesiam beate
Marie liberatricis sue reducitur; tota pene civitas
congregatur, et in presentia domni Petri episcopi et
cleri laudes omnium attolluntur, et tam grande mi-
raculum, nostris temporibus inaudilum, a prefato
reverendo episcopo auclorizatur. Actum hoc anno
apud Attrebatum, in sollempnitate Spiritus saucti.
Henricus imperator jApuIienses, Siculos et Cala-
bros, per violentiam Tancredi quondam sibi rebel-
ics, parlem etiam quamdam Affrice, absque sangui-
nis effusione sibi victoriosc subjugavit. Civitatem
Panormitanam, cxpulsis habitatoribus, ] ene totam
deslruxit, eo quod eorum faclione imperatrix capta

tus, indutias usque ad octavas pentccosten, juxta B fueril anno superiore. Optimates etiam illius regio-

condictum, minime expectavit, sed undecumque
collecto grandi exercitu. castellum munitissimum
rcgis Anglie, quod Venonium (466) vocant, circa
ascensionem Domini obscdit. Richardus rex An-
glorum hoc audiens, marc transfretavit. et cum
muitis militrbus et viris fortissimis et obsidionem
castelli non imparatus venit. Obsessi etsua multitu-
dine et fortitudine, castelli etiam foitissima muiii-
tione confisi, virilitcr resistcbant, januis apertis
rclictis, in contemptum exercitus regis Francorum.
Cum itaque rex Francorum ibi sederet, rex Anglo-
rum milites elcctos ad civitatem Ebroicensium
misit, qui homines regis Francorum, castellum
ojusdem civitatis custodientes, per proditionem

nis, qui contra eum conjuraverant et iilum intcrfi-
cere disponebant, cepit et incarceravit, Margareta
Flandrensium et Hainoensium comitissa moritur, et
in tcmplo sancti Donatiani, juxta Karolum comitem,
Bnigis sepclitur; cui successit in comitatu Fiandrie
Balduinus filius ejus. Sicque comitatus reversus est
ad justum heredem Balduini Hasnoniensis, anno
Domini 1194, qui ab anno 1072 possessus fuerat a
successoribus Roberti Callotensis (467) comitis, per
annos 100 et 23. Successores fuerunt hujus Ro-
berti: Robertus filius ejus, Balduinus filius ejus,
Karolus cognatus ejus, Willelmus Northmannus,
Theodericus, Philippusfilius ejus. Hii omnesorli sunt
de genere Roberti, qui apud Caslelum in bello oc-

civium omnes interfecerunt. Nam retroacto anno, C cidit Arnulfum nepotem suum, filium Balduini Has-

cum rex Anglorum detineretur in Alemannia, eam-
dem civitatem cum quibusdam Northmannie ca-
stellis rex Francorum ceperat. Audila igitur Philip-
pU8 rex hominum suorum necc, ultra quam dici
potest, iratus, castelli Vernolii relicta obsidione,
cum electis militibus ad civitatem Ebroiccnsium
venit, et ipsam totam cum templo sancti Taurini et
aliis monastcriis funditus subvcitit, in sollcmpnitate
Spiritus sancti. Rex autem Francorum preceperat
principibus,ut exercitum inobsidione castella tene-
rent; sed eo discedente nullus potuit eum retinere.
Henricus imperator contra Apulienses sibi rebelles
cxercitum ducit {Sept ). In civitate Attrcbatensi qui-

noniensis fratris sui, et sic Flandrensium invasit
comitatum.

im. R. 5. F. 15. A. 6.

Mensis Januarius, Februarius et Aprilis nimis
fuerunt pluviales. 5. Kal. April,inpago Cameracensif
tempestas cum tonitru horribili cecidit, que unam
villam cum templo ita destruxit, ut vix in ea parve
remanercnt reliquie. Henricus imperator ab Apulia
victor cum triumpho revertitur {Mai.), adducens
secum uxorem et filium Tancredi et principes, qui
contra eum conspirationem fecerant, in custodia;
magnam etiam copiam auri et argenti et aliarum
etiam rerum secum adduxit. Mense Julio Sarraceni

dam clericus et soror ejus, ob leatum homicidii, |v ab Affrica venientes, super regem Hispanie, quem

• % * al*l*«*A A* V^ 1 1 * * ^^^ W •** *. *

incendio sunt adjudicati. Accensus est in Baiduini
monte ignis, astante innumera frequentia populi.
Frater et soror ad stipitem ligantur, et ignis in cir-
cuitu eorum copiosus accenditur. Mulier cum valido
cordis clamore et ineffabili contritione et oris con-
fessione sanctam Mariam Dei gcnitricem invocans,
ei idem fratrem facere admonens, illo in flammis
mortuo, ineritis beatissime Dei genitricis Marie
liberatur ab incendio. Mira res; facies ejus et loquela
non est immutata, capillus ejus nec pilus ndustus,
nec etiam odor incendii remansit in ea. Cum autem

Parvum vocant, et ejus exercitum irrucrunt, et ex
eis magnam stragem feceruni. Rex autem Hispanie
in crastino, viribus per Dei gratiam receptis, plus
quam viginti milia eorum interfecit; in quo prelio
archiepiscopus Sancti Jacobi occubuit. Electio Sy-
monis Lcodicensis a Celestino papa cassatur, et
Autberti (468) confirmatur. Tamen ad mitigandum
ejusdem Symonis dolorem a papa ei quedam car-
dinalitas conferlur. Clerici qui cum eo Ronie vene-
rant, omnes fere mortui sunt ; ipse etiam intrante
mense Augusto ibidem defunctus est. Autbertus au-

NOT>E.

(466) Verneuil.

(467) 1. c. Casletensis.

(468) De Cuch, qui clectus fuit Namuci, mense
Novembri 1104.

339

SIGEBERTI GEMBLACENSiS.

340

tcm a Roma cum munerc cleclionis reversus, apud 4 noensium, Pliilippnm quoque el Henricum. Duxit

Cistercium veniens, aliquantulum infirmus ibi cst
detenlus. Rumor autem falsus pcrlatus apud Lco-
dium, nunciavit canonicis, illum essc mortuum ;
qui statim eicgcrunt qucndam illustrem canonicum
(469), Philippi dc Falconis monte tilium. Sic posl
interfcctionem Autbcrti cpiseopi, Remis occisi, ec-
clesia Leodicensis in clectionc cpiscopi ilucluavii.
Pluvia mensis Augusti metentibus niniis fuit mo-
lesta, Scptembris vindcmiam colligcntibus gravis,
Octobris seminantibus nimis incommoda. Scxlo
Idus Octobris ventus vehemcns post noctcm mcdiam
ab Affrico venicns, domos evertit, turres destruxit,
ruina domorum plurimos stravit^ qucrcus annosas ct
arbores fructiteras evulsit, ct in mnllis locis nimis
dampnosus cxtilil. Multi de regno Thcutonico, Lo-
tharingi, Alemanni, Saxoncs, hortatu imperatoris
Henrici cruces assumunt (/l/>r/L 17j,*cpiscopi, du-
ccs, comites, milites, et dc rcliquo populo innumcra
multitudo. Philippus rcx Francorum ct Richardus
rcx Anglorum post longam discordiam tandem rc-
deunt ad concordiam. Obiit Balduinus marchio
Namucensis et comes Hainocnsis 10 Kal. Januarii
(670), et sepelitur apud Castrilocum cum patribus,
Succedit ei Balduinus filius ejus, comes Flandrie ;
sed quia in superiora hujus cronice parum dcclara-
iur, ex qua hii comites Hainoenses oriundi fuerunt
stirpe, id breviter declararc legcntibus dignum
duximus. Originem enim ducunt ex sanguine impe-
riali Romanorum et regali Francorum (Gen. e Fland.).

autem Balduinus adhuc vivente patre uxorem Ma-
riam, filiam Henrici comitis Campanensis, quam
genuit ex filia LudoviciVIIi. Francorum regis.

1100. R. 0. F. 10. A. 7.

Henricus imperator hyemc transacta, iterum ad
Siciliam et Apuliam proHciscitur {Aug.); et quicquid
in rcgno corrigcndum erat, ab eo corriguntur. Pre-
parantur etiam navcs et cetcra, que Theutonicis,
qui supcriori anno cruccs assumpserant, ad trans-
fretandum eraut ncccssaria. Quibus prefecit archi-
episcopum Maguntinum, virum prudentissimum.
Philippus, rcx Francorum, filiam cujusdam comitis
Alemannici 'i71) Ingclburgi regine superinducit.
Pax inter IMiilippum rcgem Francorum et Richardum
regem Anglorum iterum turbatur; unde Philippus
rex, collccto undecumque grandi cxercitu,caslcllum
rcgis Anglorum in Northmannia, quod Albamaria
vocatur, obscdit, ct post sex ebdomadas ccpit et
deslruxit. Multi, ct maxime juvenes, acula febrc
moriuntur; inlcr quos et Johannes Cameracensis
cpiscopus, cum ad ro r m in Northmannia proii-
ciscerctur, Ambianis mortuus esL Gravissima panis
penuria Iioc anno mullos afflixit et multos paupe-
ravit. Ab Apennino monle usque ad maro Oceanum,
pertotam Galliam et Gcrmaniam, fnmcs in tantum
provaluit, ut maximam utriusqucsexusmullitudincm
contigcrit inlerisse. Nam triticum 40 vcl 50 solidis
venundabatur, quod pro qualuor aut quinque ante
hanc pestem dabatur ; unde accidit ut multi, qui

Balduinus Insulanus comcs Flandrie, orlus dc gc- ^ putabantur sibi sufficicntcs esse, diro famis gladio

nere Karoli Calvi imporatoris Romanorum et rogis
Francorum, duxit uxorem Adelam, filiam Roberli
regis Francorum, et genuitex ea Balduinum Hasno-
nienseni, comitcm Flandrensium ct Hainoensium,
et Robertum Casletensem, fratrem cjus. Balduinus
Hasnoniensis duxit uxorem Richeldem, reliclam
Herimanni comitis Montensis, que crat dc sanguinc
imperiali, et soror sancti Leonis pape noni ; cl ge-
nuit ex ea Arnulfum comilem Flandrensem, quem
Robertus patruus ejus intcrfccit in bello Casletensi,
et Balduinum Jherosolimitanum, comitem Hainoen-
sem, fratrem ejns. Balduinus Jherosolimitanus duxit

perurgentc, coacti sunt alio omigrare. Sicquc fa-
ctum cst, ut excrescentem pauperum multitudincm
sinemagno gravamine sustcnlarc possent hii, qui
respectu Dei manum miscricordic cis porrigebant.
Carncs quoquc jam fetenlium animalium ct radices
inusitatas hcrbarum compulsi sunt manducarc. Non
tantum panis, sed etiam cetcrc rcs manducabilcs,
inaudito nobis precio venundcbantur. Lupi circa
Alpes in ilineribus et in villis in unum congregati,
absque ullo timorc multos devorant. Triticea mes-
sis et avene collectio ultra cstimationem hominum
fuit rarissima.

uxorem Idam, filiam Henrici imperatoris quarti, et H97. 7. M. 8

genuit ex eaBalduinum; cui abstulit Robertus co-rK Mcnscs Januarius, Fcbruarius, Martius quoquc
"" • * " ...... et Aprilis, hoc anno fuerunt naturaleset hominibus

mes Flandrie Duacum castrum. Hic duxit uxorem
Yolendem, filiam Gcrardi comitis dc Wassembcrga,
et genuit ex ea Balduinum, qui Valentinenses sibi
rebelles optime optinuit, et alia utilia comitatui
adauxit. Hic quoque duxit uxorcm Ermenscndam,
sororem Henrici comitis Namucensis; ex qua gc-
Duit Balduinum marchionem, cui, ctiam multocicns
accesserunt feliccs successus ; qui duxit uxorcm
Margaretam, sororem Philippi comitis Flandric, que
ei genuit Balduinum comitem Flandrensium et Hai-

grttissimi. Verumtamen famcs, annis superioribus
concepta, nullum habuit tcmpcramcntum, quia
superioris anni annone rara coUeclio nullum potuit
conferre levamentum. Nam usque hodie fame mo-
riuntnr milia milium; multi enim hac necessitatc
conslricti, contra consuelum vivendi usum latrones
effccti, laquco sunt suspcnsi. Scd vernalis tcmporis
temporics gratiosa, et seminum ut videtur pulchra
processio, fit expectantibus non minima consola-

NOTifi:.

(469) Ottonem; scd ipse Alberto se subjecit. Cf.
Gisleb. p. 205.
• (470) 12 Kal. Januarii, octava scUicet die ante

f&itum nativitatia Domitti (iislob

ri71' Ducis Boemifo Moravia»que, Mariani MIR

341

CHRONICA. - CONTINUATIQ AQUICINCTINA.

342

tio. Henricus episcopus Belluaccnsis capilur a mili- A Celeslinus III papa, 6 Kal. Januar., senex et plenus

libus Richardi regis Anglorum, et apud Rothoma-
gum gravi custodie mancipatur. Inter Philippum
regem Francorum ct Balduinum comitcm Flandrie
pax turbatur, instinctu Richardi regis Anglorum.
In mense Julio Balduinus comes, conlraclo unde-
cumque excrcilu copioso, contra rcgcm Francorum
per pagum Tornacensem et Cameraccnsem vadit,
et omnia ejusdem pagi castoUa ccpit, sirquc ad
civitatem Attrebatensem tcndens, eam a j)arte
orientali obsedit ; secundo obsessionis die subito
inde reccssit. Philippus rex Francorum hoc aiidlens
ct indigne ferens, congrcgatis sui regni episcopis,
abbatibus, equitum quoqueet peditum magna copia,

dierum morilur. Lotharius diaconus cardinalis ,
genere Romanus, vocatus Innocentius, hujus nomi-
nis papa tercius, etate juvenis, 184«a Romane
ecclesie presidet. Fulcho, venerabiiis presbiter de
lcrritorio Parisiensi, auctoritaie apostolica per
lotam Franciam publice predicat(473}(cf..4.A^ut6).
Cum in sermone suo omnia carperel vicia, tamen
omnis vis ejus predicationis contra usurarios avaros
et cupidos, contra prelatos negligenteset presbiteros
incontinentes maxime intonabal. Tota pene patria
in melius ejus predicatione mutata est. Maximam
quoque mulierum publicarum convertit multitu-
dinem. Potens etiam fuit in miraculis faeiendis.

contra Balduinum proticiscitur, et in vigilia assiim- ■. Nam cccos illuminabat, claudos curabat, sunlis

ptionis beate Marie apud Duacum ex insperato

venit; sed utili nobis accepto consiiio, eadem die

recessit, Deinde per pagum Lctigum (572j, transiens,

apud Ariam pontcm fluminis qui dicitur Lis trans-

iens, in terram comitis, eam vaslaturus, intravit;

set quibusdam laclus infortuniis, cum comite extra

Ipre coUoquiumhabuit, set infecto negolio ad terram

suam rediit. Multi qui adventum eis formidaverant,

discessum inefficaccm riserunt. Inter duos reges

inducic per annum jurantur. Vindemia per tolam

Franciam, in pago scilicet Remensi, Laudunensi,

Suessionensi, Noviomensi et Belvacensi, rara fuit et

tarda; unde accidit ut ruslici^ qui vincas colebant

et pecuniam super vinum futurum mutuaverant,

auditum reddcbat; et, quod magis omnibus pro
miraculo erat, innumerabUis populi multiludo ad
cum audiendum, quasi ad aUquem apostolufn,
undecumque confluebat. Post mortem Henrici
imperatoris optimates regni Theutooiei, de rege
substituendo diffidentes: Suavi, BajoarU, Alemanni»
Apulienses vcl SiciUenses, Philippum ducem Sua-
vorum, fratrem Henrici imperatoris, quem supra
diximus tutorem pueri constitutum, elegerunt [MaH,
5); Saxones autem et Lotharingi Othonem comitem
Pictavensem, filium Uenrici ducis Saxonum, in
Aquensi palatio in regem subUmaverunt. Hic ei at
ex sorore Richardi regis Anglorum cujus consiiio
et auxilio, et Balduini comitis Flandrie, assenlien-

non valentes vinum reddere, compulsi sunt fugere. p tibus eis archiepiscopo Coloniensi et optimatibus
Henricus imperator in Apulia moritur (Sept. 28;. Lotharingis. Aquense palacium obsedit contra

Hic statura personalis non fuit, sed Utteratura ejus,
maguahimitas, justicia et prudentia pulchritudinem
Absolonis superavit. Luget mundus mortem ejus,
Syria, SyciUa, Apulia, Calabria, Affrica, llalia,
Aleniannia , Saxonia , Bajoaria , Suavin, Frisia ,
Austria, Lotharingia. Nam de ejus mortc omnes
suntturbate. Filius ejus puer parvulus a Siculis in
rcgem jurc paterno suscipitur; porro Philippus,
frater Henrici imperatoris, lutor pueri constituitur.
Lacrimabilis fortuna accidit in urbe Achra. Nam
Henricus comes Campanensis et princcps transma-
rine christianilatis, cum quadam die apud camdem
urhemin solario cujusdam domus feneslram aperirc

Walerannum filium ducis Lemburgensis, qui oppi-
dum Aquense cum vaUda manu militum Phiiippo
duci Suavorum custodiebat. Qui sexta obsidionii
septimana labore multiplici fatigati, nullum ab eo,
cui palacium custodicbant, habentes succursum,
Othoni salvo in omnibus honore castrum reddidc-
runt; quem statim Coloniensis archiepiscopus cum
sutTragancis suis, oleo sacro inunctum, in solio
rcgni sedere feccrunt (JuL 12). A diebus enini
Karoli Magni sedes regni est Aquisgrani, ubi idem
requicscit. Duxit autem Otto rex uxorem fiiiam
Godefridi, comilis Lovaniensis ac ducisLotharingic.
Philippus dux ct Olto rcx dc imperio contenden-

voluissct, pcr eam ad lerram corruit, et ccrvice t\ tcs, fluvium Rhenum, qui Lotharingiam et Saxo-

». .... . . ^ *^ • •••«••• . . rxt ' f •

confracta, proh dolor! exspiravit. C anno principalus
sui. Cujns mors inef!abilcm christianis dolorem, el
magnam Saracenis prcbuit letitiam. Inter mililes
christianos, quos llcnricus impcrator anle obitum
suum trans mare miscrat, et Turcos sepenumero
pugnatur; set c<:rtam noslrorum victoriam adhuc
minime audivimus.

im, F. 18. A y.

Hyemps mollissima; Januarius, Februarius et
Marcius Iranquilli et gralissimi fucrunt, porro
Aprilis et Maius pluvia^cs et frigidi cxtiterunt.

niam dividit, transire non potuerunt, Phiiippus ab
orienlc in occidentem, Ollo vero ab occidente in
orienlem. Unte titulum Romanorum, R. scilicet, et
titulum Jherosolimorum , H. omitto prescribere,
quia post mortem Henrici, tilii Frederici, Rome nul-
lus impcrat, ct in partibus transmarinis post obituni
Hcnrici comitis Campanensis christianus nuUus re-
gnat. Post mensem Augustum, Balduinus comes
Flandrensium et Hainoensium, congregata valida
tam militum quam peditum multitudine^ in Flan-
driam pergit, ut castella, que sui erant, ut sibi vi-

NOTiE.

(472^ Seu Laeticum, a I flumcn Lv^. ubi onpida
Cassel et Aire.

(I73j Vcnerabilis Fulco presbiter predicat verbum
J)ci, et muUos languidos sanat. Ann. Aquic.

343

SlG£fiERTl GEMBLAC£NS1S.

344

debalur,juri8, el rex injusle tenebat, suo comitalui A remisit. Pelrus de Corboilo consecratur Camera-

resociaret. Arienses ejus formidantes impetum, pa-
cifice eum recipientes, absque ulia mora se rcddi-
derunt. Deinde exercitum apud Sanctum Audoma-
rum ducens, castrum obsedit. Porlas obsessi clau-
dunt, ad regem in Franciam nuncios consensu et
consilio ejusdem comitis dirigunt ; a quo nullum
habentes nec spcrantcs succursum, castrum comiti
reddunt, eumque pacificc et honorificc post sex eb-
domadas infra castrum accipiunt. Cum igitur Bal-
duinus comes Sanctum Audomarum obsiderel, Ri-
chardus rex Anglorum in pago Wilcassino (47i),
multiludine stipatus mililum, super Philippum re-
gem Francorum irruit. Rex Francorum contra ve-
niens

cecidit; qui muc vix exiracius, noDiiioriDus ejus
militibus captis, cum magno labore evasit. Qui sta-
tim exercitum copiosum congregans, terram Norlh-
mannie, sue vicinam terrc, incendio et rapinis to-
tam vaslavit. In cujus hoste multo precio vcn-
debatur annona tam pocorum quam hominum.

H99. F. 19. ..A. 10.

Diebus nativitatis dominice transactis, venil in
Galliam Petrus cardinalis diaconus Sancle Marie de
via lata, ab Innocentio papa transmissus legatus,
litteras Philippo Francorum regi deferens, in quibus
preceptum continebatur apostolicum, ut Ingelbur-
gcm venerabilcm reginam, falso consanguinitatis
juramentodisjunctam,legitimesibi resociaret. Quod

censis episcopus. Messis et Vindemia mediocriter
abundat. Pclrus cardinalis per menses decem in
Francia commanens, negotium de divortio rcgine
sibi injunctum tepide exequitur.

Balduiuus comes terram regis Francorum, in pago
Adartensi vel Tervanensi et Arida Gamantia, vastat
rapinis ct incendiis. Philippus comes Namucensis,
frater ejus, cum aliis quibusdam militibus capitur,
qui vincti ferro regi in Franciam diriguntur. Maria
Flandric comitissa propace intcr regero etcomitem
componenda Parisius vadit; quam rex honorificc
suscipieus, laetam ct de pace securam cum quibus-

dam captivis*in pignus pacis ad propria remisit. In
iens, armis niutalis, prope Gisorlium in flumen w^ diebus adventus dominici Petrus cardinalis apud
8cidit; qui indc vix extractus, nobilioribus eius Divionem Burgundie castrum cum personis ccclesia-

sticis tenuit concilium. Omnis ab eis ibi facta con-
stilutio non indiget penna vel pergameno.

1200. 20. - 1.

Philippus rex Francorum et Balduinus comes
Fiandrensium in ipsis diebus nativitatis dominicead
colloquium apud Perroia.n convenerunt; ubi per
Marie comitisse industriam firmam inter se jurave-
runt pacem, que pax et Francie et Flandrie magna
fuit causa leticie. Petrus cardinalis pertransiens
Burgundiam, transccndit Apenninum montem. Sen-
tentiam, quam in Franciam ex domni pape precepto
dare debuerat, ibi dedit, et regem cum omni terra
sua inaudita severitate interdixit. Inlerdicti senten-

siadquiescerenollet, anathematisvinculosubjaceret. ^ tiam quidam episcopi ferventissime observavenint,
In marchis utriusque regni concilium agitatur ; ^^i^^siensis, Siivanectensis, Suessioncnsis, Ambia-

utrique reges Francorum et Anglorum conveniunt
cum multitudine episcoporum, abbatum, comitum,
priorum, prepositorum et utriusque ordinis infinita
multitudine hominum ; de pacc inter reges et comi-
tem Flandric facienda multum laboratur, set ad effe-
ctum minimc perducitur. Set tamen, inducie in
quinquennium tenende, verbo tcnusobtinentur, que
vix usque in pascha tenentus. In diebus quadrage-
sime in pago Lemovicensi thesaurus inventus est,
quem sibi vindicat Lemovicensis comcs. Richardus
rex Anglorum, summus ipsius terre princeps, the-
sauram a comitc repetit, set minime obtinuit. Inde
rex stomachatus, cum armata multitudine castel-
lum ejusdem comitis et ipse armatus obsedit; ubi

nensis, Attrebatensis, et alii quorum non habemus
noticiam. Hos papa Innocentius miris per epistolas
illis missas effert laudibus, contemptores autem ver-
bis terrct minacibus. Philippus rex Francorum et
Johannes rex Anglorum, Balduinus quoque comes
Flandrie, et multi alii utriusque regni principes, in
marchis Francie cl Northmannie ad mutunm conve-
niunt coUoquium. Ibi Ludovicus puer, filius regis
Francorum, uxorem accepit filiam regis Hispania-
rum, quse erat tilia sororis Johannis regis Anglorum.
Ibi pax firma firmala esl inter reges et principes
Nam Johannes rex Anglorum guerpivit (475) castella
Wilcassini pagi, Gisortium scilicet etalia, unde tota
gucrra jam pcr multos annos inter utriusque regni

ictu baHste quendam percutere idem rex cupiens, D reges fuerant exagitata. Oclavianus episcopus Ho-

ab eodem eadem balista in scapula percussus, post

dies 7 obiit, et apud Fontem Ebraldi cum patre suo

sepulturam acccpit. Cui successit in regno Johan-

nes fraler ejus; qui guerram, quam frater ejus

Richardus contra regem Francorum viriliter et po-

lenter exercuerat, scgnitcr persequtus , ad ulti-

mum cum rege pacem faciens, episcopum Belva-

censem et alios captivos solvit, et regi Francorum

stiensis ab Innocentio papa mittitur in Franciam
legatus; quem rex Francorum honorifice suscepit,
et Ingelburgem reginam per preceplum domni pape
verbo tenus sibi resociavit, superinductam abjura-
vit, et sic terram regis Francorum ab interdictu ab-
solvit.

1201. 21. 2.

Hyemps ^^ nec mollis nec nimis aspera, set inter

VARIiE LECTIONES.

*«® Uunc annum eadem manus post addidit, atramento paululum alio. Eadem ex nostro descripta leguntur
incodice Duacensi n, 840, etinde in Ambianensin. 386.

mm.

(474) LcVcxin» inter Indellam, Isaram elSequanam.

(475) Id est; deseruit.

345

CHRONiCA. - CONTINUATIO AQUICINCTINA.

346

vtramqiie fuit temperata. Januarius, Februarius, ^ bus campanilibus cum undecim campanis studiosius

Martius, Aprilis et Maius gratiosi fuere et naturales.
Htidiante mense Martio, Octavianhs eardinalis, ar-
chiepiscopi, episcopi, cumPhilippo rege Francorum,
in urbe Sucssonica, cum innumera cleri et populi
multitudine conveniunt^ ut de regis et regine divor»
tio certum et justum juxta Innocentii pape prece*
ptum agitarent judicium. Sed quia Johaones cardi-
nalis Sancti Pauli, monachus nostri ordinis, non-
dum advenerat, cui hec causa ab apostolico princi-
paliter commissa fucrat, colloquium protelatur
usque adadventum ejus. Qui adveniens mense Maio,
cum magno in predicla Sucssionensi urbe a rege,
archiepiscopis et episcopis, in ecclesia sanctorum
martyrum Gervasii et Prothasii, excipitur gaudio;

insignivit {A, Aquic.). Insuper multos redditus ac-
quisivit. Hoc etiam anno Constantinopolis civitas
capta est a comite Balduino domiuo Flandrensi et
Hainoensi ; in qua civitate per Dei gratiam electus
et consecratus est imperator et augustus Roma-
nomm.

1208. Hoc anno WiKelmus nosteo abbas 11^8, ab-
bas Sancli Amandi cfficitur ; cui successit domnus
Symon abbas 12^8, de quo supra diximus.

1212. Fernandus de Portugalli accepit Johanam
comitissam Flandrensem et Hainoiensem.

1213 Hoc anno cepit edificare domnus Symon
abbas 12^3 claustrum. Grande bcllum fuit inter
Philippum regem Francorum et suos ex una parte,

cui oblata suntmunera a rege, set ille justus manus B et Fernandum et Flandrenses et Olhonem impera-

suas excussit ab ejus muncre. Ad colloquium con-
veniunt. Rex vallatus et armatns mullitudine advo-
catorum, qui causam suam pro suo velle perorarcnt,
arcessit ; regtna vero sola, proh dolor ! nullum pre-
tcr Deum habens advocatum venit. Oumque in tanta
moltitudine nullus esset, qui pro ea, metu regis, li-
tigaret, quidam ignotus pauper clericus e^medio
surgens, iioentia rcgis et cardinalium, causam re-
gine ita litteratissime dilucitavit, ut ipsi regi et
cardinalibus omnibusque episcopis fieret admira-
tioni. Qui post nec ante in eadem civitate a nullo
dicitur visus fuisse. Rex vero non expectato sccun-
dum decreta sanctorum Patrum ecclesiastico jud
cio, recessit a coUoquio. Cardinales etiam et ep
scopi reversi sunt ad propria, causa nondum term
nata *«'.

{A. Aquic.) Obiit domnus Symon, noster abbas
9u8, cui successit domnus Adam docimus.

Ii03. Monachi primo intraverunt in magnam cc-
clesiam, dominica in palmis

1204. Domnus Adam, noster lOusabbas, obiit;
eui successit domnus Willelmus iius, postmodum
abbas Sancti Amandi; et Romam profectus et inde
rediens, factus est monachus Clarevallensis. Ipso
autem facto abbate Sancti Amandi, domnus Symon
abbas 12^^" ei successit; qui io tempore suo multas
veteres officinas prostravit, ct novas edificationes
multas construxit, ctetiam sedes in choro sumptuo-
sas et laudabiles et honcstas Edificavit etiam capel-

torem Alcmannie ex alia, apud ponlem Bovinarum
sed Pranci victoriam habuerunt {an. 1214 Jul. 27)
Qua visa, Ollio cum quibusdam de suis recessit
Fernandus autem et Rainaldus comos Colonic, qui
cum eo erat, et Wilckinus comes llollandie, capli
fuerunt in ipso prelio. Sed postmodum Fernandus
per illustram *" uxorem suam Johannam, comitis-
sam Flandrie,a caplione regis Francorum pre-
cio non modico esl rcdcmptus. Comes vero Bolonie
in quodam caslro sito in Sequana, quod dicitur
Goulet, sub Vernone *•', expiravit (47G).

1216. Ludovicus, primogentius Philippi regis
Francie, Angliam intravit, quedam caslella cepit;
sed anno sequenli per preceptum domni papeHono-
^ rii rcdiit in F^ranciam.

1218. Monachi Aqnicinctenses intraverunt no-
vum chorum, presenle venerabili cpiscopo Ambia-
nensi Everardo, in vigilia nalalis Domini

1219 Ilonorius papa III concessit domno Symoni
abbati Aquicinctensi duodecimo et successoribus
ejus usuni mitre et anuli, cum quibusdam privilegiis
et indulgcntiis.

1222. Hoc anno jacta sunt fundamenta ecclesie
beate Marie 14 Kal. Maii, feria 2.

1223. Pliilippus inclitus rex Francie obiit; cui
successi primogenitus ejus Ludovicus.

1224. Hoc anno in quadragesima venit quidam
ignotus, et tamquam heremita habitavit in foresta
de Glauchon juxta Mortaigne (477); et tandem re-

lam in honore beate Virginis, qne honestate sua ctD velavit quibusdam,quod ipse erat Balduinus, comes

pulchritudine intuentium oculos potest morosius
detinere. Inceptam etiam ecclesiam ab avunculo suo
Symmone, nono abbate, multo labore et expensis
non modicis feliciter consummavit, sicut adhuc po-
test evidentius apparere, et eamdem ecclesiam duo-

Flandrie et Hainoie et imperator Con^tantinopolita-
nus. Quo audito, qnida^n nobiles crediderunt verbis
ipsius, duxerunt cum Valenchenas cum honore et
eum ibi ornatum, sicut decebat imperatorem et co-
mitem, duxerunl per Flandriam; et multi Flandren-

VARi^ LECTIONES.

^** Uic desinit manus. Sequentia scripsit sec. xiii. in, alius quidam omnia uno tractu, nec habitu nee
airamento unquam mutato; et verba quidem obiit — decimus m rasura, Ex his ea, qum Utteris minoribus
txpreuimus, ad verbum descripsit ex annaUbus Aquicinctinis, ubi eadem multis manibus cocevis exarata le-
guntur. ♦«« ita cod. *** sub tinone cod.

NOTiB.

(476) A. 1227. Plerique Perronce captum mor-
tuamque dicunt.

(477) !n regione Tornacensi

347 SiG£B£RTi G£M6LACENSiS. 348

ses fecerunt ei liomagium sicut comiti, et tandem \ Albigenses cum multis nobilibus, tam episcopis

intravit insulam cum maximo comitatu et appara- quam principibus, vidclicet archiepiscopo Hemensi

lu. Ludovicus aulem rex Francie, fama ejus au- Guillelmo de Jovis villa (478) *«• el Ga-

dita, diem ei apud Peronam assignavit, ut cogno- rinoSilvanectensi episcopo **', Philippo Boloniensi,

sceret cum, qui dicebat se esse avunculum regis Guidone Sancti Pauli comilibus, et multis aliis tam

predicti, et ut faceret ci debitum homagium de co- dericis quam laicis; qui Avinionem obsederunt et

niilatu Flandrensi, si cssetcomcs Flandric vcniendo ceperunt. Sed in obsidione comes Guido Sancti

ct redenndo sccure. Tandem veniens pcr horam, et Pauli quadam petra mangonelli percussus est et

audacter apparens coram rcge Ludovico et consilio interfectus. Rex vero Ludovicus et multi alii tam

ejus, in palacio ipsius regis, multis interrogantibus, clerici **^* [ quaofi laici in regione illa veneno perie-

cxaminatusest, sed ccrtitudinem nuUam respondiL runt; et corpus regis latenter et c<iulc ad ecclesiam

Inde pluribus argumenlis est convictus, quod do- bcati Dionisii in Francia est delatum, et honore

lose agcrctet per omnia mentiretur, el ita reccssit regio tumulalum.

cum pudore; et predictus rex districtc prcceperat .aa- ,. * n r» j- * . i • u .

., . , y . ,.. r, . 1227. [Ann, Aq,) Dedicata est ecclesia beatc

cidem, quod de terrasuu recederctindilate. Eodem ^ »- . j * • • . li- . t^ .•

,. ,. . . .. R Marie apud Aquicmctum a veuerabili patre Ponlio

autemdie. quo Iicentiatus est a rege, tam.de die «^ ^^^^j^^^^^^j .^^^

quam nocte Valencenas venit *^* unde furtim et la-

lenter affugavit. Quo audito, Johanna comilissa ^^34. (16.) Idibus Aprilis obiil pie memorie

Flandrensis caute fccit qucri eundem ; qui tandem ^omnus Simon, abbas noster 12«, yir valde reli-

rcperlus cst, et ad dictam comitissam adductus ^'osus, honestus et providus, qui ecclesiam Aqui-

apud insulam; ubi de consilio baronum suorum cinclenscm25 annis strenuissimc rexit. Cui succes-

judicatus est et dampnatus, quod cum equis Irahe- sit domnus Wilhelmus 13us abbas, prcdicto vene-

returextra villam, ct suspenderetur ; ct ita viiam rabili patrcsusceptus in monachum.

infelicitcr consummavit. 1137. (/6.) Johanna comitissa Flandrie accepit

1226 ^^^. Ludovicus rex profeclus est adversus maritum Thomam fratrem comitis Sabaudie.

VAIU/E LECTIONES.

*^* decst cod, *^* MCCXXV. cod, *^® hic nomen aliquod episcopi erasum. *®' ita correctum in cod, ex
cpiscopis ^^^ Hic dcsinit uHimus codicis quaternio, qui ab initio quatuor tantum fuit foliorum : und« qua
jam perdita sunt, non ita muUa fuisse apparet, Supplcvimus ea ex Annalibus Aquicinctinis et ex corUinua-
tione Bergensif statim subj'ciendaj quoe adverbumex nostro codice excepta, Annalesipsos non adkibuii; unde
quoR in illa continuatione itcmquein Annulibus leyuntur, eadem etin B5 fuisse oportet. Suntautem ea, quas
supra uncinis inclusimus.

NOTiE.

(478 Joinville.

CONTINUATIO BERGENSIS.

Incodice l^lj*, jam deperdito, ex H^ descripto, continuationi illi mnorum 1201-1237 supra cditfBfiotas
historicas in manjine et intra Uneas interspersit monachus S, Winnoci BergensiSy nonnunquain sibi ipsivisct
narrans, ut a. 1220. I7a?c statim postquam scripta sunt^ Willelmus abbas Andrensis in Chroniconmonasterii
sui (479) recepit ad litteram, exceptis tantum iis qucesub textu indicavimus, Ex Willelmo iterum transumpsit
Iperius. Ssrculo xvi monachus S. Petri Gandensis 05"*. codicem Bergensem descripsit inde ab a, 1*49 : sed
tantacum ignorantia addiiiones BergenseSy Aquicinensibus procul dubio uti spatium pcmiserat intersertas^
eum his in nnum conjunxit^ ut summa inde temporum confusio oriretur, Quam nos intactam relinquenteSy in
margine (479*) ubivis rectos annos ex Chronico Andrcnsi indicavimus. Idem 1^5** nostro sine ulla distin-
ctione adjunxit, quasi unum essetj optisplane 'iiversum an^iorum 1222-1228 conflatam ex Annalibu^ Blandi-
niensibus ad verbum descriptis, e Balduino Ninovensi et c Martino Polono, quiOus perpauca tantum aliunde
petita inseruntur ; nondigna compilatio quw edatur.

[1202J Obiit pie mcmorie Wilhelmus Remensis Q pericula, tandem Accaron applicuit, ibiquc longa

archiepiscopus. egritudine macerataspirilum exalavit- [1203] Johan*

]1204] AnnoDomini 1202 Domnus Adam — Ro* nes rex Anglie, Normanniaet Aquitannia cum uni-

manorum (480). versis appenditiis relictis, tamquam adasilumcon-

[1208] Anno Domini 1203 hoc anno Wilhelmus — fugiens, mare velociter iransit in Angliam venit.

supra diximus. [1203] Maria uxor prcdicti Balduini fl2 1[ Balvotini domum domne Wathildis Porluga-

comitis, neptis Philippi illustris regis Francie, vi- lensis rcgine, Flandrcnsis comitisse, apud Furnis

rum suum insecuta, multa gravia perpessa maris succenderuntelin cinerem redigerunt. Que propler

miM,

(479) Quod e Chronicis S. Bertini el vicinarum (480) Quae ex Aquicinensi ad vcrbum descripsit

ecclesiarum in unam summam collegimuSj ixiipse SLii, noster, eorum prima lantum ultimale verba hic

in Dachery Spicil. ii. posuimus, litteris minoribus expressa, cum intcgra

(479*) Nos in textu, intcr uncos. Edit Patrol. jam in p. 436,437 lcgtnlur.

349

CHRONICA. — CONTlNlATiO BERGENSIS.

350

dedecus sibi illatum irata, congregato multo exer- A [i213 ] Philippus rex Francorum coUecto cxercilu

citu, illos factores qucsivit, el apud villam Houthem
in loco qui HoHn dicilur eos invenitetobscdit.

[1312.] Anno Domini 120i, Fernandus de Porlu-
galli accepit uxorem Jehdnnam comilissam Flan-
drcnsem et Hainoensem [i203.] Balduinus impera-
tor Constantinopolilanus a Joha.ine cognomenlo
Blake in conflietu inter se commisso captus fuit,
nulli posteadc suis comparens. [1205.] Obiit Baldui-
nus comcs Gisnensis 7 Nonas Januarii, et apud An-
drenes sepelilur. Obsessa est villa Bergensis a Bla-
votingis, contra quos pauci Isengrinorum egressi,
ilico in fugam versi sunt, et unus Biavotingorum,
Gcrardus Fal nomine, videns socios suos ante se

et navigio magno, cum multi cum in Angliam trans-
frelare putarcnt, ipsc, mulato ut videbatur propo-
silo, totum excrcitum suum in Flandriam duxit, et
acceptis ohsidibus a mclioribuscaslris,scilicet Ypra,
Gandavo et Brugis, in Franciam rediit. Post cujus
recessum conics Flandrie Fcrnandus castra sua re-
ccpit. Postea domnus Ludovicus primogenitus regis
Francic villam supra mare, que dicitur Novus por-
tus, ct qunsdam alias, scihcet Balliolum et Sten-
forl, pro magna parte comhussit ct dcvastavit, ubi
capti fucrunt innumerabiles utriusque sexus homi-
nes. D^inde paucis cvolutis dicbus, comes Flandrie
civitatcm Tornacensem cepit. Honorius — indul-

currentes, putans esse illos inimicos fugicntes, -^ genliis [1219.] In territorio Sancti Pauli mense Au-

septcm OCCidit ex iosis. Postt^a iRPmcrrini rAsnmuHtt '^crii<itn tnntii innnrlntin nlnviA fflrln Pj^t. nt mnrnnn

septem occidit ex ipsis. Postea Isengrini, resumptis
viribus et audacia, collcctis soiHcm viris in unum.
quorum dux fuit quidam miles nomine Christianus
de Prato, omnes Blavotingos, quorum numerus
fuit circiter sex milia virorum, fngaverunt *^*.

[1213.] Anno Domini 1205 cdificare ccpit domnus
Simon abbas duodecimus claustrum [1207.] Lam-
bertus Morincnsis episcopus moritur, cui successit
Johannes archidiaconus nepos ipsius. [1209 ] Pro-
pter ecclesiam Cantuariensem lota Anglia sub in-
lerdicto posita est, nullis celebrantibus divina pre-
ter Cistercienses. [1208.] In provincia Sancti Egidii
heresis Albigensium detecta est, cujus professores
virum venerabilom Pctrum, aposlolice sedis lega-
tum, ob confessionem Jesu Christi ncquiter pcr-

gusto tanta inundatio pluvie facla est, ut murum
ipsius castri pro magna parte everteret, aliis villis
cum domibus universis submersis *''*. [4214] Jo-
hannes rex Anglie cum magno exercitu Pictavum
venit, et confederalione facla cum Pictavensibus
caslrisque reddilis, doninus rex Francie nimium
cxaccrbatus, domnum Ludovicum primogenilum
ct marescalcum ibidcm cum multis militibus ad re-
sistendum ei transmisit. Slipendiarios suos domnus
rcx Francie de castris Flandrie revocavit. Post hec
paucis interposilis diebus. Fernandus comes Flan-
drie cum magno exercitu terram Arnoldi comitis
Gisncnsis ingressusest.

[1222.] Anno Domini 1210 jacta sunt funda-
menla ecclesie bcate Marie 44 Kalendas Maii, fe-

emcrunt. [1208.] Philippus cognomenio Suavus ^"o im2 [1215] Fredericus rex Apulie Aquisgrani co-

jam factus rcx Alemannie. ad imperium Romano-
rum aspirans, a quodam suo gladio percussus in-
teriit [1209.] Philippus rcx Francie ad p^litioncm
Reinaldi comitis Bolonie terram Arnoldi comilis
Gisncnsis inlravit, el diruto castcllo quod dicebatur
Bonham, posilisque custodibus in aliis castellis ip-
sius comilis, in Franciam rcdiit. [1213 ] Grande bel-
lum — Goulet sub Vcrnone expiravit.

[1213.] Anno Domini 1106 Ludovicus — Fran-
ciam. [1211.1 Renaldus comesBolonic a domino suo
Philippo rege Francorum de terra sua fugatur.
[1212.] Rex Maroch de Africa in partes Hispanic
navigio veniens, cum chrislianos expugnare decre-

ronatus est in regcm, et ibidem cruce signatus, el
multicpi.scopi, duces et comites cum eo.
[1215.] Anno Domini 1213 celcbrata est sancta
liversalis sinodus Rome in ecclesia Salvatoris,

unn

que Constanliniana vocatur, mcnse Novembri in-
dictione 3, prcsente domno Innocentio papa, anno
ponliticatus ejus 18. Interfuerunt etiam epi-
scopi 413, intcr quos exliterunt de precipuis pa-
triarchis duo, videlicet Constantinopolitanus ct
Hierosolimitanus. Anthiochenus vcro gravi lan-
guore detenlus venire non potuit, sed misit pro
se vicarium Anteradensem epbcopum. Alexandri-
nus vero sub Sarracenorum domino conslitulus

visscl, mox qufisi sccnrus dc vicloria, naves omnesDfecit quod potuit , mittens diaconum gcrmanum
quas adduxerat fecit confringi. [1212 j Maxima pars suum *^». - .

Francie cruce Christi signala in pcctorc, et innu
mera mullitudo Flandrie et Alemannie, ad Albigen-
scs incrcdulos exterminandos ad provinciam Sancti
Egidii properaverunt. [1212.] Sequcnli hieme Fer-
rundus tilius regig Portugalensis uxorem duxit Jo-
hannam, filiam doinni Balduini imperatorisConstan-
tinopolis, Flandrie et Hanonie comitis.

[1218.] Anno Doinini J207 monachi — Domini.

[1223.] Anno Domini 1212 Philippus inclitus
obiit; cui successit primogcnitus ejus Ludovicus.
[1216.] Domnus Ludovicus domni regis Francie
primogenitus, secundum quod baronibus Anglie
promiserat, cum magno exercitu marc transiens,
apud Stenhore in Anglia applicuit. [1216.] Innoccn-
tius pontificatus sui anno 18, tertio die mensis ^"^^,
scilicct 17 Kalcnd Augusli mortuus cst cl Pe-

VARL€ LECTIONES.

*•• Ohsesst — fugavorunt non habet Chron. Andmue *"° Suavis B5**. *'* In lerr. — submcrsis non
hahet Chron. Andr. *^» d g. s. desunt B5**; addidmus e Chronico Andr. *" ita cod. ; locus corruptus.

351

SIGEBERTI GEMBLACfiNSiS.

352

rusii sepnltus: cui successit Ilonorius tertius, priusA ^pud Sanctum Petrum a domno papa Honorio in

dictus Sinchius *'*. [«2IG] Henricus imperator
Constantinopolitanus avunculus Ludovici primo-
geniti regis Francie, ab uxore propria intoxicatus,
morlis debitum solvit. [1216.] Johannes rex An-
glic, dictus sine terra, ultimum spiritum exalavit;
cui successit Hcnricus filius ejus.

[12:24.] Anno Domini 4213, in quadragesima —
consummavit.

[1225.] Anno Domini 4213 Ludovicus - lumu-
latnm.

[1227.] Anno Domini 1213 dedicata — epi-
scopo. [1216] Petrus comes Autisiodorensis a
domno Honorio papa apud Sanctum Laurenlium

imperatorem est consecratus Romanorum. [1220.]
Obiit Radulphus bone memorie Atrebatensis epi-
scopus, cui successit Pontius archidiaconus Atre-
batensis. [1220.] Arnoldus comes Gisnensis quod
morti debuit exsolvit.

Anno Domini 1222, in crastino sancti Laarenlii
hora vespertina cenante conventu, turbatus est aer
apud nos, et tenebrarum densitas visa et ventorum
impetus est fragor tonitruum maximum nobis intu-
lerunt terrorem. Et tanta fuit aeri*^ corruptio, ut ex
ipsa corruptione corrupte sint aque nostre et pisces
mortui, arbores et nemora quasi igne consumpta
et volucres interfecte, vinea nostra violentia gran-

extra muros in imperalorem Constantinopolitanum « ^»"*s et grossorum lapidum prope terram ampu-
consecratus est ; qui Constantinopolim properat, et ^^»» fenestre vitree monasterii irruentibus venlis
a quodam homine suo, qui eum ad videndum
quamdam turrim duxerat, in ca per proditionem
captusest. Imperatrix aulem uxor sua evasil, mullis
interfectis de suis. [1218 ] Oltho brevi lempore im-
perator apud Brunswich morilur et sepelitur.
[1217.) Pridie Nonas Marlii obiit Mathildis regina
Portugalie, quam Philippus comes Flandrie duxeral
in uxorem. Obiit Pontius episcopus Atrebatensis *^*
[1218 ] Apud Albigenses comes Montis fortis Simon
propria morte intcriit ; cui succcssit Albericus
tilius 'ijus, vir inclylus et in fide Christi calholicus.
[1234 ] Anno Domini 1234, Idibus Aprilis — mo-
nachum. [1218.] Muititudo innumeri crucc signa-
torum tam per mare quam pcr terram *'• Hieroso-

contracte, quedam etiam longe a monasterio aspor-
tate. Tantus etiam ietor erat, quod oportebat nos
nares nostras propter feloris intollerantiara obse-
rare ^^^. [1221.] Civitatem Damiatc aliquanto tem-
pore a christianis possessam Saraceni recuperave-
runt. De mandato summi pontificis Gregorii noni
veuit magister Robertus de ordine predicatonim in
regno Francie et in comitatu Flandrie, et mullos
utriusque sexus examinavit de fide, multos infideles
consumpsit flammis ultricibus, niullos perpetuo
carceri mancipavit *'^ Facta est gloriosa translatio
Oswaldi regis martyris ct Yduberge *•* virginis ct
matris, Pippiniregis quondam filie, a domno Adam
Morinensi episcopo, supra montem qui dicitur Gro-

limam properat; cum quibus Austrasie dux. vir ^ o^*^^'*^*^' Quorum gloriose reliquie in feretro auro

per omnia catholicus, castrum Damiate super flu-
vium Nili silum obsedit, quod dicebatur clavis
Egypti el terre Hicrosolimitane. Domnus Alboricus
Remensis archiepiscopus, de terra Hierosolimorum
rcdiens, apud Papiam obiit; cui successit Lingo-
nensisepiscopus. [1218.] Bone m^morie domnus Go-
svinus Tornac^nsis episcopus obiit "\ [1219.] Ludo-
vicus domni regis Francie primogenitus cum magno
exercitu ad Albigenses iter arripuit cum innumera
multitudine. [1220 ) Capta estDamiaU civilas supra
Nilum, diu a christianis obscssa.

Anno Domini 1218 Ludovicus rex Francorum
accepit uxorem filiam comitis Provincie *^«. [1220 j
Eodem tempore inceptum est templum sancti Egi-

et argenlo decenter fabricato pariter sunt recon-
dite ; ad quorum gloriosam translationem interfue-
runt multe venerabiles et gloriose persone : pre-
dictus venerabilis episcopus Adam, abbas Johannes
de Sancto Bertino, Wilhelmus abbas de Capella,
Wilhelmus de Andria, Kogerus abbas Sancti Jo-
hannis, Johanncs abbas de Alciaco. Wilhelmus
prcpositus Watinensis, Johannes prepositus For-
misclensis, Egidius prepositus de Lo, Johannes
prepositus de Evcrsham et alii quam plures abbates
prepositi, ecclesiastici ordinis plurima multitudo.
et nobilis mulier Johanna Flandrie et Hannonie co-
mitissa cum comitatu plurimo speclabilium perso-
narum, et communis populi numerus infinitus. Haec

dii apud villam. Gloriosi martiris Christi Thome D translatio facta cst tempore domni Ingelmari abbalis
(^antuariensis archiepiscopi gloriosi corporis facla est Bcrgensis.

elevatio a domno Stephano Cantuariensi et domno
Wilhelmo Remensi archiepiscopis, astante Henrico
rcgc Anglorum, adhucpnero *'•, et presentibus epi-
scopis et abbatibus quam plurimis, clericorum quo-
que et militum et aliorum innumera muUitudine.
[1220.] Fredericus, cognominatus puer Apulie, Rome

Anno Domini 1211, Joliannes filius Petri comitis
Britannie, fralcr comilis Roberti, accepit uxorem
filiam comitis Campanie. Unde rex Francie adver-
siis comitcm Campanie saisivit duo castra ipsius
comilis, Monsterolum in Fordione scilicet et Braum
super Secanam *^. [1232.] Eodem vere anno ema-

VARliE LECTIONES.

41«*'* ^*°S!"*^^''^'* ^^^^'^ qw)dhec exhibet paulo breviora ♦^»0. P. e. A. non habet Chron, Andr.
4« 'nare B5*». ♦^^ Bone — obiit non habet Chron. Andr., *"'• Lud Provincic non habet Chron. Andr,
k^deest B5»», supplevimus ex Andrensi, ««Anno — obserare non habet Chron. Andr *»» i/flw; in
oo ., post persone demum leguntur, scribm errore. *"ydaberge B5» *" Dfe mandato summi — Seca-
nam non habet Chron, Andr.

353

CHRONICA. - AUCTARIUM HASNONIENSE.

354

naverunt nova inslilula a domno papa Gregorio de A Provincic, sororem rcgine Francorum. Obiit Gode-

correctione nigri ordinis. [1222.] Domnus Petrus
de Corbuel, Senonensis archiepiscopus, litterarum
scientia non mediocriter imbulus, huic seculo va-
ledixit ; cui successit magister Wallerus cognomine
Cornutus. Siwertus castelianus Bergensis, bone in-
dolis juvenis cl moribus maturus, cum loricam ct
scutum et omnia arma sua paraverat, et deberei in
militem promoveri, ne malicia mutaret inlelleclum
ipsius, obiit G Nonas Maii. Robertus frater Ludo-
vici regis factus est comes Atrebatensis et dominus
de Lens et de Hisdino et de Sancto Audomaro ; ac-
cepit oxorem iiliam ducis Brabancie. Hoc anno
Hcnricus rex Anglorum accepit uxorem comilis

VARIi* LECTIONES.
*•* Siwertus — contingebat non fcafte* Chron. Andr.

fridus Camcraccnsis episcopus, et successit ei ma-
gisler Girardus de Lauduno, Parisiensis cancella-
rius. [1237.] Eodcm anno Balduinus imperator ju-
venis Constantinopolitanus venit in Franciam, et
in Flandriam, ct rcddita iuit ei terra, que ipsum
jure hcredilario conlingebat **^ [1237 ) Johanna
comitissa Flandrieaccepit maritum Thomam, fra-
trem comitis Sabaudie. [1223.] Philippus rex Fran-
cie, vir calhoUcus, domilor inimicorum indomitus,
non sine magno gcmilu matris ecclesie ultimum
spiritum exalavit, et ad cenobium beati Dionisii
Ariopagite delatus, ibidem cum honore debito est
sepuitus.

AUCTARIUM HASNONIENSE.

Monaehus HasnoniensiSj Sigebertum ex >:odice D. describens hujus additiones recepit a. 651, '690, 773,
1076,1079.1086,1090, 1092, 1093, 1095 1100, 1105 ;^/7l*flfemenses a. 1119, 1120, 1126. 1128,1134,
4436, 4140. Gemblacenses a. 1142, 1146. Annales porro Blandinienses exscripsit a. 839, 861-805, 869, 870,
878-882, 885,887, 889,891-893, 876, 898, 912, 915, 918, 922, 928, 931-933, 938, 941, 944, 947, 949,
li)5».953, 959, 960, 962,964, 973, 975, 979, 981, 989,994, 995. 1002, 1009,10:3, 1014, 1020, 1023.
{030, 103^1035. 1036,1038, 1041, 1044, 1045 , 1048, 1057. 1058, 1061, 1063, lOi)7-l 069,' 1098, 4100,
1105-1114, 1114, 1118, 1133,1137, 1145, 4159, 1161, 1165. Prceterea habet tantum sequentia, qucBdamus
ex B4» 4**.

610. Prima fundalio ecciesie Marchianensis a |)
bealo Amando et primo abbate *'* Sancti Petri
Gandensis.

670. (Ex Tomello.) Fundatum est Hasnonense
cenobium a Johanne viro illustri, ejusque sorore
Eulalia eque illustri anno humanati verbi 670,
presidente apostolice sedi Adeodato papa : Theo-
derici vero regis, filii Clodovei regis el Bathildis
regine, anno 4. Cumque architector exlremam
operi manum dedisset, evocato venerando Camera-
censis ecclesie antistite Vindiciano, Deo sanclis-
que apostolis Petro ct Paulo idcm ^"^ locus atlitu-
latur 3 Kal. Maii. Tunc sancta Syon sponso suo
juncta, filios sancte dilectionis peperit, per quos
odorem virtutum latc respersit, ila ut exultans di-
cere posset : Cum esset rex in acubitu suo, nardus ^
mea dedit odorem suum.

1068. (Ibid.) Restauratio Hasnoniensis cenobii a
Balduino sexto marchiso Flandrensium simul et
Haionensiam comite; qui canonicis secularibus inde
sabmotis, monasticis sanctionibus eundcm locum
Insigaivit et amplioribus reditibus locupletavit, pre-
sidente apostolice sedi Alexandro papa. Cumquc
extremam operi manum dedisset, evocatis veneran-
dis episcopis, Deo sanctisque apostolis Pelro et
Paalo idem iocus attitulatur 3 Non. Junii. Dedicatio

Hasnoniensis ecclcsie in honore apostolorum Pelri et
Pauli, que consecrata est a tribus episcopis, videli-
cct Lielbcrto Cameracensi cpiscopo et Rabodone
Noviomcnsi et Rainero Aurelianensi, anno domi-
niceincarnalionisl070,indictione 8, cpacta 6, con-
currente 4, ciclo 4, presidcnle apostolicc scdi papa
Alexandro, qui primitus fuil episcopus in Luca, et
regnante Philippo rcge Francorum, fiiio Henrici, et
regnantc Balduino Flandrensium et Hainoensium
comiteet reparatore ejus loci. Sancti qui affuerunt :
sanctus Marccllus papa de Altomonte (181), sanctus
Audomarus Tarwanensium, sanclus Pialus martir
de Siclinio (482), sanctus Gislenus Ccliensis Ceno-
bii, sanctus Salvius marlir de Valenlianis, sanctus
Vinccnlius Somniaceusis (483), sancti Innoccntcs
de Condato, sanctus Berlinus abbas, sanclus Ama-
tus de Duaco, sanctus Winnocus abbas, sanctus
Donatianus de Brugis, sanctus Wandregisilus abbas,
sanctus Vedastus de Attrcbato, sanctus Bavo, san-
ctus Everardus, sanctus Amandus dc Elnone, san-
ctus Eubertus de^ Insula, sanctus Landelinus, san-
ctus Hugo, sanctus Aycadrus, sancta Rictrudis,
sancta Eusebia, sancta Aldegandis, sancta Ragen-
fredis, sancta Regina, sancta Waldetrudis. Nomina
abbatumqui interfuerunt; RoIIandus primus abbas
bujus loci, Lambertus, Adelardus, Guedericus.

VARI.E LECTIONES.
^deestBA ulri hujus Anni omnia a rubricatore addUa sunt in marffine. ^*^ Id est B4'''.

NOTiE.

(483) Soignies, in Hannonia

(481) Haotmonty dioec. Camerac.
(481) Sedin, prope LiUe.

355 SIGEBERTl GEMBLACENSIS. ' 356

Ursio, Guallerus. Gualdricus, Remigius, Rainerus, 4 lone Morinorum, Geraldo Tornaccnsium episcopis

R.iinardus, Folcardus, Sigerus, Heribertus, Ermen- in honore sanctorum apostolorum Petri ct Pauli,

geres, Walbertus. Nomina abbatissarum ; Frede- in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, amen.

sendis *", Gerberga. Factum est hoc lempore domni Fulconis, octavi

1070. Anno incarnati verbi 1070. 16 Kal. Hug. abbatis ejusdem loci. Consecratum est etiam iii

obiit Balduinus marchisus sexlus Flandrensium et cadem die altaredominice crucis in media basilica a

Haionensium comes, qui dedit arma Philippo regi domno Goisleno Suessionensi episcopo, ct altarc in

Francorum, filius Balduini similitcr principis Flan- honore beati Andree apostoli in oratorio sanclc

drensium ante ipsum, procuratoris cjusdem regis Marie Magdalene feliciter, amen. Interfuil comes

Philippi, in anno tercio regni sui posl *** exccssuin Monlanus Balduinusquarlus cum suis baronibus.Af-

patris. fuerunt etiam multialiihonestiviri :.Boso Remensis

1149. Anno domiaice incarnationis 1149, in- orbis archidiaconus, Hugo et Lucas Attrebatenses,

dictione 12, epacta 9, concurrente vero cyclodecen- Johannes et Atardus archidiaconi Cameracensium.

novennali 10, clavi (484) 18, luna oclavadecima. 4 Milo Morinorum archidiaconus, et abbates quam

Kal. Julii, presidcnte papa Eugenio, regnanlercge plnrimi, Sancti Theoderici (485), Sancti Medardi
Ludovico, dcdicatio Hasnoniensis ccclcsie facta B Humolariensis (486), Sancli Vincentii (487). monlis

cst sollempniter in die dominica in octavis pente- Sancti Marlini (488), Sancti Sepulchri, Sancli

costes, lola die el tota nocte acre purissimo, qui Autberti, Sancti Andree, Sancli Humberli (489),

fcreper ISdies valde pluviosus exstiterat, a domno Sancti Amandi, Sancte Riclrudis, Sancti Martini

Sansone Remensis ecclcsie vencrabili episcopo et Tornacensis, Sancti Landelini de Casa Dei que di-

suffraganeis ejus viris nominatissimis, Goisleno citur dc Claris fontibus (490), de Pratis (491), dc

Suessorum episcopo, Nicholao Cameracensium, Mi- Geralmont, dcMorimonte (49:2).

VARIiE LECTIONES.
*" Fredesensis B4». 4»*. *" supplevi ; deest B4» 4**.

NOTiE.

(484) Est numerus variabilis ad invenienda prin- (487) Laudunensis.

cipia quinque festiYitalum mobilium in cyclis (488) Prope Caslelletum,. d. Camerac.

paschalibus. (489)MaricoIensis.

(485) Saint-Thierry du Mont d'0r, dioecesis (490| Clairefonlaine, diiiec. Suession.
Remensis. (^^91) Seu Parcum Dominorum, prope Lovanium.

(486) Hombli^res, d. Noviom. (492) Dia'c. Lingon.

AUCTARIUM SITHIENSE.

Codex C\ , pmter addiiimes Aquicinenses a 651, 685. 690, 777, 1048, 1076, 1079, 1080, 1084,1086.
1087,1088.1090,1092,1093,1095,1096,1099,1100, 1105, 1109, 1111, habct sequcntes, ex annalibus
quibusdam Sithiensibus petitas ; qui annales, ut docent Blandinienses iisdem usiy superstructi fucrunt anna-
libus quibusdam Sangallensibus. Inde explicatur, quod a, 807, 820, leguntur etiamapud Ilenmannum Au-
yiensem abbreviatum.

640. MonasteriumSithiuasanctoBcrtinoedilicari ceplum in honore sancti Pelri.
698. Deposilio eximii patris nostri Bertini, anno regiminis sui 54.
807. Hoc anno luna ter obscurata est, et sol semel.
820. Luna defccit 8 Kal. Dec.

AUGTARIUM S. JUDOCI.

Codex C^'' prceter additiones Aquicinenses a. 651, 685, 690, 773. 1048, 076, 1079, 1080, ^084, 1086,
1087, 1090, 1092, 1095, 1096, 1099, 1100, 1105, MOdy has tantum habet :

795. Cenobium vero fundavit (493) monachorum sancti Judoci, quodsupra maredicitur (494).
840. Cujus lempore, dum ipse in Francia regnaret, facta esl elevacio sancti Judoci, qui vulgo Supra
maredicitur.

NOT.€.
(493) Karolus Magnus. (494) St.-Josse-sur-Mer, dioec. Ambianensis.

GONTINUATIO ATREBATENSIS.

Codiccm Sigeberti exstitisse, unde Rl 2, 3, 4, 5, fluxerunt. proharc conati sumus supra col. 28. Eumaem
continuationem habuisse brevissimam indeapparet quod tres alice Tornacensis, Laudunensis, Burburgensis,

357

CIIRONICA. — CONTINUATIO TORNACENSIS.

358

in primis annis ad verbum fere conveniunl, cum tamen nullatn earum ex allera exceptam esse appareat. Ea
igitur, in quibus ilUx conveniunt, in communi illorum codicum C3, ^i, 5, fonte Cjam fuisse, plus quam veri-
simiie videtur. Qutu scripta fuisse antc a. d i3i2 ijide apparet quod in Tomacensi omnia usque ad a, Mil ab
una manu exerata sunt, tum statim sequitur a, 1132 ab alia mana. In difecesi Atrebatensi scriptum fuisse
codicem, innuere videtur a. lllo ; at nequaquam certum est Fons fuit continualionum Tornacensis, l.au-
dunensiSy Burburgensis, Ceterum plurima ex his et in annalibus Aquicinensibus et Blandiniensibus iisdem
fere verbis leguntur.

111 1. Conciliuni nelvaconsc celebratiir.

1115. Ohiilbonc memorie Lamberlus episcopus
Atrebalensis.

1117. Pascbalis papa obiit, et Gelasias succcssil
Vcntns vchemenlissimus fuit vigilia natalis Domini.

1119. Gelasius papa obiit ; cui Calixtus, qui cl
Guido, prius Viennensis archiepiscopus, successit :

\ quiqni' conciliam Rcmis lenuil.

Hi23. Concilium fuit apud Romam, in quo pax
inler papam et imperalorcm confirmalur.
11:24. Obiil Culixlus papa, et succossit Honorius.
H27. Karolus comcs Flandriie Brugis inlerfi-
citur.

CONTINUATIO TORNAGENSIS,

Codex Tornacensis C3 codicem C. fideliter descripsit cum additionibus, quas ibi jam legit, ada.6h\,
785,690,773,1048.1070. 1079, 1086,1090, 1092, 1093, 1095, 1096,1099, MUO, 1 105, 1109, ^/ cw?»
continuatione ejus brevi, cuiipse paucissima tantum addidit in a. Ill5l2:27. Alius deinde annos 1132-
1179 adjecit ; tertius reliqua.

1114. {Cont. Atreb.) Concilium Belvacensc.

1115. (Ib.) Obiit bone memorie Lambertus epi-
scopus Atrebatensis, et successit Robertus de eadem
urbc natus.

1117. (Ib.) Paschalis papa secundas obiit, et
Gelasius successit.

1119. (Ib.) Gelasius papa obiit, cui Kalixlus. qui
et Guido, prius Viennensis archiepiscopus, succcs-
sit ; quique concilium Remis tenuit.

1123. (Ib.) Concilium fuit apud Romam, in quo
pax inter papam ct imperatorem conlirmatur.

1124. (/^.) Obiit Kalixtus papa, ct successit Ro-
norius.

1127. Obiit domnus Segardu^, hujus cenobii **"
abbas secundus, vir vliSD vencrabilis, ipsisque secu-

B lum, ut in mari plus quam tribus a littore milibus
super glatiem via preberetur, ct tumescentes fluclus
gelu solidati in similitudinem turrium cernerentur.
Ante et post idem gelu per multos annos magna
frugum penuria fuit, adeo ut aliquatiens apud Tor-
nacum sexlarius frumenti 60 solidis venderetur.

1153. Ascalonia c^pitur.

1160. Domnus Gualtherus abbas 4«» obiit, et
domnus Ivo abbas 5»s successil.

1168. Theodericus comes Flandrensis obiit, filio-
que suo Pliilippo comitalum rcliquit.

1171. Domnus Thomas Cantuariae archiepiscopus
martyrizatur a satellilibus Henrici regis Angliae.
Quis quanta) virtutis extilerit, Dominus virtulibus
et miraculis declarare non desinit. Eodem anno

laribus potestalibus valde reverendus. (16.) Karolus ^ Balduinus comes Montensis moritur, et apud Mon-

comcs Flandrie interticitur Brugis, in lecclesia
sancti Donatiani, coram allari quod est super
absidam.

tes sepelitur. Cui succedit Calduinus iilius ejus.
Bbdem etiam anno nobilis a^cclcsia Tornacensis
beatae Marise semper virginis dedicata est ab illustri
viro domnoHcnrico **• Remensi archicpiscopo, plu-
ribus secum adunatis cpiscopis.

1172. Hyemps mollis et ventosa. proccllis ct
ymbribus tcdiosa, et in medio Januarii mensc
clioruscationcs et tonitrua *^^

1332. Hoc tempore redidit se Tornacensis civilas
regi Francic, que in nullo ei anle subjecta erat, per
manus cujusdam *^' militis dicti domini Johannis

1 132. Dedicatio aecclcsia; sancli Martini a domno
Simone episcopo.

1136. Domnus Gualtherus abbas qnartus Heri-
manno succedit. Eodem lempore siccilas magna
fuit, %i magna frugum abundantia, et abincommodo
quartanae febris multi mortuisunt.

1147. Ludovicus rcx Francorum Jherusalem ivit.
cuni niagno quidem comitatu ; scd inaclus rcdiil.
Nix magna. quam vehcmens inundatio aquarum est p. Doucasteler, in claustro sancti Martini Tornacensis,
secuta. (^. 1146) Eodem temporc Tornacensis circa feslivitatem sancti Martini estivalis.
aecclesia proprium recuperavil episcopum. 1333. Obiil Idus Maii dominus Guillelmus, dictus

1149. Hiemps solito asperior inhorruit, in tan- de Ventadour, monachus Cluniacensis el episcopus

VARI^ LECTIONES.

*•• manus s. XV correxit cenobii sancli Martini Tornacensis. *®^ Eodcm — Henrico in loco raso
♦•* alia manus addii Explicit ; qucedam ruOro scripta in sequenticolumna crasa sunt. *®* cuydamesse videtur
in cod.

359 SIGEBERTI GEMBLACENSIS. 360

Tornacensis. Prefuit annis 5. Successit eidem^ Instituitdicere Ave Maria tcrcirca horam comple-
Theotbaldus *•' de Sausoure. Prefuit fere per unum torii. Composuit et horas sancle crucis. Gomposuit
annum. quandam orationcm que est anima Christi. Quem

1334. Obiit. Successit dominus Andreas de Flo- qui in missadixerit, 30 dies indulgencie obtinebit,
rencia, episcopus Atrebatensis. Obiit dominus Guil- scilicel 20 *•' pro peccalis mortalibus et 10 *•» pro
lelmus archiepiscopus Remensis. Obiit dominus Jo- venialibus. Prefuit 18 annis. Successit eidemBene-
hannes divina providcncia papa XXll Nonas De- diclns XII anno eodem *•*.
cembris, indiclione 2. epacla 14 concurrenle ^^'\

VARIif: LECTIONES.

*»8 Theobaldus cod, *** spatiujn numero relictum, ^^*' ex rasura *•• In fine paginae erasa sunt '-
Anno 1333 obiit dominus Guilieimusbonc memorie episcopus Tornacensis.

AUGTARIUM LAUDUNENSE.

Codex Corbeiensis C4*. prceter additiones Aquicinenses a. 651, 690, 1048, 1076, 1095, 1096, 1099, 1105,
paucas tantum aUas habet, atque continuationem, quam Lauduni in coBnobio S, Vincentii scriptam esse ap-
paret. AHce autem manus dum s xu et xiii pauca postea hic illic margini ascripserunt, qwe in monasterio
Corbeiensinata,aLaudunensibus segregavimus Laudunensis continuatio, in primis Atrebatensem excipiens,
variis temporibus scripta videtur. Integram in opus suum recepit a 1154 continuator Pramonstratensis .

' 928. (Iu(Jou;ictis) qui Lauduni consecratus est. Q 1115.(16.) Obiit bone memorie I^mbertus epi-

1052. Elinandus Lauduni fit episcopus. scopus Atrcbatensis.

1053. Hic Leo Remis ecclesiam beati Remigii 1117. MagisterAnselmus (496) obiit idus Julii, die
consecravit. dominica.

1096. Elinandus bone memorie obit. Quo episco- 1118. (16 ) Paschalis papa secundusobiit; et Ge-

pante mulier quedam de villa ipsius, que Civiacus lasius succedit. Ter emotus factus est apud nos

dicitur, generum suum strangulasse convicta, dum 5 Idus Jan , fcria quarta. Ventus vehcmentissimus

obhoc utcremarelur, a populo traheretur, in ec- vigilia natalis Domini, durans per totum diem et

clesia beatcMarie orandi licenliam sibi dari impe- noctem.

lravit;ubiin inlimo cordis compuncla, prostrata 1119. (16.) Gelasius papa obiit ; cui Calixtus, qui

pavimento, illud crimen qualiter commiserit, cum et Guido, successit, prius Viennensis archiepisco-

multis lacrimis professa, ipsam misericordissimam pus ; quique concilium Remis tenuil.

Dei matrem in tanto discriminc interventricem sibi 1121. IIoc anno preficitur abbas Syefridus eccle-

afTore postulabat Inde ad locum supplicii ducta, in sise beali Vincentii Laudunensis cenobii.

domuncula quadam, qua cremanda erat, ad slipi- 1122. Morilur domnus Adalbero cjusdem eccle-
tem firmis vinculis religatur. Deinde ignis supponi- ^ siae ^^^ vir lolius honestalis et prudenliaE;. Eodem

tur ; quo consumpto iterum iterumquc ab inimicis anno Laudunisecundo facta est commolio/*^

ipsius reparato, ipsa veslimenlo el ipsis crinibus 1123 (16) Concilium fuit apud Romam, in quo

illesis, piissime Domini matris intervcntu ex ipso pax inter papam et imperatorem confirmatur.

incendio intacta, omni populo Laudunice civitatis 1124 (16.) Calixtus papa obiit, et successit Hono-

applaudcnte, regreditur. Hoc autem miraculum^fn rius. Henricus rex Lotharingie, congregata quanta

quodam libro in ecclesia beati Vincentii exaratum poluit militum multiludine, intrare voluit lerram

latius invenitur. Elinando in episcopatu succedil regis nostri, qui simililer infinitam multitudinem

Ingclrannus (495) tam militum quam peditum adunaverat. Quo audito,

llOi. Ingelrannus Laudunensis episcopus obiil ; rcx Loiharingie destitit a temerario inceplo suo. El

Waldricus, regis Anglorum cancellarius, in episco- hoc factum cst 19 Kal. Sept.

patu ei succedit. 1127. (Cont. Aireb.) Karolus comes Flandrie pro-

_____ ditione Interficitur.

1128. Drogo primus abbas in ecclesia sancti Jo>

1113VaIdrico Hugo Aurelianensis decanus suc- hannis Lauduni, ejectis inde monialibus, 17 Kal.
cedit in episcopatu, septemtantum mensibusvivens. ^ Jun. feria quarta, ordinatus est.

Hugoni Bartholomens succedit. Mater ecclcsia bealae 1129. Moritur abbas Syefridus ; succedit Anscl-

Marie Lauduni denuo consecratur. mus. Philippus puer ungitur in regem, die pasce

1113. [Cont. Atreb.) Concilium Belvacense a Co- 18 Kal. Mai, patre presente.

none Romane sedis legato celebratum. 1130. Thomas deMaria occubuit 6 Idus Novembr.

VARIiE LECTIONES.

**^ fireyiOsMus excidissevidetur.''^^ communio«>d.

NOTiE.

(495) Eadem, sed multo ampliora leguntur in (496!) Cf. Contin. Prjemonstr. infra p. 448.
Auctario Ursicampino.

CHRONICA. - AUCTARIUM CORBEIENSE.

1131. Philippusrex cum in civitaie Parisius, sic- A ^^«s csl, ct apud Sanclum Dionisium anle majus

ul puer, equum suum deduccret, porcus pedibus
equi se submitlens, equum supcr ipsum precipilcm
dedil, et ila puer subita cl miseranda morte pre-
venlus esl, 13 Id. Oct. Suessionis ecclcsia beali Mc-
dardi ab Innocenlio papa consecralur, Id Ocl. Lu-
dovicus, frater Phiiippi nuper defuncti, adhuc puer
consecralur in rcgem ab Innoccntio papa. Ilcmis in

concilio 8 Kal. Novbr.
1132. Fara caslellum (407) obscssa est a Ludovico

rcgc Francorum, a Nonis Maii usque 7 Idus Julii ;

nec tamen capta.>
^133. Eclypsis solis facta est i Non. Aug feria 6,

hora 5.

altare sepultus, Kal. Aug. Hoc ipso anno Liuterius
imperator, post subactam in fidelitate Romanse ec-
clcsiic Apuliam inpatriam rediens, mortuas est. Coi
Conradus succedit.

1138. Habilaculum servorum Dei in loco, ubi di-
citur Ad montem Dci (499). construitur ; ubi dc-
gcntcs rcgulariter vivunt, adquirunt rcgnum coelo-
rum prccibus ac jejuniis, carnis rcpugnanliam cili-
tiis domant aspcrrimis. Obiit domnus Ebalus, mo-
nacus Sancti Vinccntii Lauduni. vir in omni litte-
rarum scicntia clarissimus.

1139. Tempestas veliemcns oritur 6 Non. Julii,

quatuor fore continuis perseverans noctibus, cum
1134. Henricus rex Angliaeobiil. Stephanus ncpos lonitruis et raaximis coruscationibus.

ejus de sorore in regnum succedit.

1135. Ventus nimius 5 Kal. Novembr., qni turres
et edificia multa diruit. Hare termiuos suos egres-
sum, partem Flandriarum cum habilatoribus suis
inopinate subroersit.

1136. Anno 1130, Honorio papa defuncto, factis
partibus Gregorius, qui Innocentius dictus est, et
Petrusde Leone eliguntur. Sed Innocentio in honore
confirmato, Petrus reprobatur. Dtssencio vero inter
illos de papatu extunc orta, durat adhuc in hune
1136ttni annum. Hujus rei causa in ipso 1136<» anno
imperator secunda vice Romam profcctus est. Hic
Innocenlius anno 1131, pontificalus vcro sui se-
cundo, in die palmarum Lauduni ad sanctam Ma-
riam
cunda vero feria sequenti

1137. Siccitas, quantam nemo, qui tunc viveret,
se vidisse vel ab antecessoribus suis se audisse te-
stabatur, ita ut fontes ct putei, quidam et de ilumi-
nibus siccati sinl. Hoc eodem anno comcs Picta-
vensis ad sanctum Jacobum in Galatia (498) causa
orationis profectus, tn sanclo die parasceve in ipsa
ecclcsia beati Jacobi ante altare, ubi ct sepultus
est, obiil. Hujus filiam Ludovicus puer rex Franciae
apud Burdcgalam, universis oplimatibus Franciae
presentibus, quam soleropuibus nuptiis duxit uxo-
rem, Ludovico rege patre suo adhuc viventc, qui
tamen fere intra eundem mensem Parisius defun-

1140. Inter Ludovicum regem Francorum et pa-
pam Romanum facta dissensione graviter ecclesia
perturbatur, hac videlicet ex causa, qiiod defmicto
Bituricensi archiepiscopo missus est a domno papa
eidem ecclesic pastor consecratus ; sed a rege et
aliis quibusdam rcpudiatus, in archiepiscopatum ne-
quaquam admittitur.

1141. Vantusvehemens oritur 14 Kal. Febr, penc
durans tota die : horribili impeto monssteria do-
musque subruit, arbores annosas terrae eosequat,
iram Dei peccatis exigentibus promeritam crga ge-
nus humanum manifestat.» [Cujus etiam violentia
una turrium ecclesie Corbeiensis debilitataet a suo

statu commota corruit, et de sua ruina dampnum
in sede episcopali missam celebravit; m sc- ^^^j^^^ ^^ ^^^^j^j^^ ^^^iutoribus inlulil *•».]
i vero feria sequenti in ecclesia beali Vincontu. ^ ,. . ,« ,^ , . . * «

(1143 ^.} Innocentms papa moritur. Succedit ei

Guido, qui et Celestinus.

(1144 "^^) Paxreddilur »«> ecclesiif Galliarum,
Celestinus papa moritur. Succedit in papatum Lu*
cius. . . *<**.

(1145 ^^^.) Lucio substituitur Eugcnius. Hujus Ro-

mani jugum detrectant,* quippe nimis insolescentes

ausu feritatis ingenitae, patricium sibi statuunt, qui

rei publicae curam gcrat, 'et vices imperatoris eo

absente suppleat.

[Sequentem hujus' operis seriem require apud

Vallem Lucentem ^^K]

VARIiE LECTIONES.

*»» addit manus alia, cocsva. ^o numerus Ideest, ^^^ reditur cod, ^o» ita cod. ^^ numerus deest.
^^^ addit eademmanus, qum ad a. 1141.

NOT^.

(407) La F^re, in confiniis Virmandensium et
Marlensium, ad f1. Oise situm.

(408) San Yago de Compostella.
(499) Ord. Carthusiensis

AUCTARIUM CORBEIENSE.

419. Hic ceperunt Franci reges habere, qui priusD 664. FIoruitTheodefridus primus abbas Corbeien-
duos duces vel judices consueverant habere super sis.

se; primumque regem statuunt Pharamundum,
Marcomiri sui ducis Glium.
662. Hic Lotharius fuit rex decimus.

Patrol. CLX.

807. Sanctus Adalardus Corbeiensis abbas nonus.
patruelis Karoli imperatoris, pollet in Gallia.
813. Corbciensis abbas cum fralribus et aoroii-

363

SIGEBERTl GEMniACKNSIS.

3G4

bus suis pluribusquc proccribus rcgni a Ludovico A
imperatore dampnatur exilio. In cujus locatur sedc
vir venerabilis abbas iOus nomine Adalardus. Ilic
primum cepit edificare novam Corbeiam.

82i. Adalardus Corbeiensis abbas aliiqac proce-
res regni revocantur ab exilio, nisi quos mors vita
privaveraty pristinisque honoribus relocantur.

827. Adalardus Corbeiensis abbas celeberrimus
inter Francos extitit.

828. Ralbertus, cognomenlu l»aschasius, discipu-
lus sancli Adalardi, omnium divinarum scriptura-
rum perscrutalor, floretin Gallia.

8U. Hic Karolus post imperii divisionem fuit
Francorum rex primus. Hic Lotharius fuit pii Lu-
dovici, Karoli magni filii, filius, imperator tercius.

885. llic Karolus fuit Ludovici Germanorum regis,
pii Ludovici imperatoris filii, filius.

CONTINUATIO PRiEMONSTRATENSIS

Damxisex codice Bl. cmtinmtimem, qux Laudunensi superstructa, huic ante a. 1126 nil fere inscerii nisi
magnos centones ex Vita NoTberti consutos, in sequentibus permulta addit aliunde petita, qux magnam cum
Valcellensi cognationem produnt. Post a. HA^excepit fortasse codicem VaUis Lucentis, de quo cf, supra
coL 3\. Auctoremignoramus; facik tamen apparet fuisse Prcemonstratensem, divcesis Laudunensis vel
Remensis seribere caspit non antea, 1146, quo anno desinit auctarium Laudunense; ultra initiumanni 115^
opus non deductum fuisse ab auctore, ostendit continualio Ursicampina, qux nostram excepit integram, et
ipsa iterum excerpta a Nicolao Ambianensi. Vincentio Roberto Altissiodorensi, Valcellensis etiam atque
Burburgensis nostro usx videntur.

Post Ivonem, qoi vita atque doctrina sua Carno- Q presbiter simul ordinatus, paupertatis Christi tu.

tensem secclesiam illustravit^ quique inter cetera
opera sua illud volumen, quod decreta Ivonis di-
cunt, sua industria utiliter compilavit, Giffridus,
vite merito ac prudentia venerabilis, Carnotensem
secclesiam rexiL In Remensi quoque metropoli post
Manassem illustrem virum, exturbato invasore Ger-
vasio, Radulfus successit (500), qui Viridis cogno-
men habuit. [Cont. Laud.) Waldrico Laudunensi
episcopo a sue urbis civibus nequiter perempto,
Hugo Aurelianensis secclesiae decanus substituilur.
Quo post septem menses mortuo, vir iilustris Bar-
tholomeus ad episcopatum Laudunice civitalis pro-
vehitur. Cujus industria et episcopalis secclesia,

nicam induitur; etverbo predicationis ferventissime
instans, bajulans sibi crucem nudam, nudus Chri-
stum sequilur. Quorundam etiam religiosorum mo-
ribus cxploratis, arlioris viac propositum et tunc
temporibus inauditam distnctionem arripit; et per
aliquantum temporis nudis incedens pedibus inbru-
mali rigore, verbum Dei spargcns, multos ab cr-
rore convertit.

1117.

11.

8. 17. 7.

{Cont. Laud.) Anselmus Laudunicse civitatis ma-
gister nominatissimus, litterarum scicntia clarus,
vir morum honcstate et consilii maturitale vencra-
bilis, obit; qui utili studio ct sollerti industria, in-

quae incensa fuerat, in brevi reparata iterum consc-

cralur. ct civilalis ac provinciae desolalione suble- ^ ler cetera opcra sua, etiam in psallerio glosas mar-

vata. in mullis locis. in quibus aniea nunquan, «'""'''* *'^"*' .nterlinialcs dc auctenticis exposilo-

fuerat, religionis fervor et Dei cultus fundatur, et
inde in multas ac remotas et etiam transmarinas
regione propagatur.

1114. R. 8. F. 5. A. U. H. A.

(Cont. Laud.) In civitale Bclvacensi a Cononc se-
dis apostolica; lcgato concilium celebratur.

1115. 9. 6. 15. 5.

(/6.1 Lamberlus bone memorie Atrcbalensis cpi-
scopus obit, eiquc in episcopatu Robertus suc-
cedit.

4116. 10. 7. 16. 6.

{V. Norb.) Hoc tempore Norbertus, loci el ordi-
nis Premonslratensis fundator, de partibus Lotha-

ribus elimala abrevialioneordinavil.

1118.. 12. 9. 18. 8.

(16.) Paschalis papa obit, eique Gelasius, Ro-
manse aecclcsise canccllarius, in pdntificatu succe-
dit. Terra»motus factus cst apud nos 5 Id. Jan. 4
fcria. Ventus vehcmcntissimus in vigilia nalalis
Domini, per totam diem et noctem durans. (V.
Norb.) Gclasius papa, indicto Remis consilio, trans-
grcdiens Alpes in Gallias venit Ad quem vir Dei
Norbertus, nudis ut erat incedens pedibus, acccs-
sit; eique animi sui propositum pandens, licentiam
et auctorilatem seminandi ubique verbum Dei ab eo
accepit. Inde usque Valenlianas redicns, infra quin-

ringiae oriundus, generc, divitiis atquc facundia Lldccim dierum spacium trcs socios, quos solos ha-
ipsis etiam summis principibus familiaris atque no- bebat, morte prereptos amisit; et ibidem pro tribus
tissimus, divino fervore succensus, postposita se- unum recepit, Hugonem videlicet, qui ei in rcgi-
culi pompa, repente ad votum suum diaconus et minc Premonstralse aecclesise successit.

(500) A. 1106.

365

CHRONICA. — CONTINUATIO PR^flMONSTRATENSIS. .

366

lilO, R. 13. F. 10. A. 19. H. 9. ^ faeda rclinquens vestigia anfugit, vasque possessum

(Cont. Laud.) Gelasius papa apud Cluniacum mo- reliquit.

ritur, ct Guido Vienncnsis archiepiscopus, Ste-
phani Burgundiorum comitis germanus, in papatum
eligitur : et ab eo coucilium a predecessore suo in-
diclum Rcmis cclcbralur. Dalduinus Flandriarum
comes, Kalixti papa? de sorore Clcmenlia ncpos,
Willelmum filium Roberti Normannorum comilis,
a fratre suo Ilcnrico rcgc Anglorum captivati, Nor-
mannijB potenter restituere volens, post occupatam
magnamejusdem Normannise partem, in capite vul-
neratus obiit (cf. A Bland.) Cui consobrinus ejus
Karolus, Kanuti Danorum regis filius, in principatu
succedit.
1120. 14. 11. 20. 10.

1123. 17. 14. 23. 13.

(Cont, Laud.) Conciiio Romse celebrato, pax in-
ter regnum ct sacerdotium reformatur, et jus inve-
stiturarum episcopalium ab imperatore exfestucatur.
(V, Norb.) Norberto ad quserendas sanctorum reli-
quins Coloniam vcniente, ct suis indicto jejunio,
orationibus inslanle, una de numero undecim mi-
lium virginum nomen suum et locum, ubi jacebat,
specialiter designans, in crastino sollempniter le-
vata, ot cum aliis sanctorum reliquiis ad looum Pre-
monstratum est ab co translata. Sequenti vero die
apud Sanctum Gcreonem in oratione pernoctans,
mane faclo in medio aecclesiae, ubi nuUum appare-

(F. iVor6.) Vir Dei Norbertus, a papa Kalixto B bat sepulturae vestigium, effodi precepil, et corpus

Bartholomeo Laudunensi episcopo specialitcr com-
mcndatus, cum ei aecclesia beati Martini a predicto
cpiscopo offerrelur, tum proptcr urbis viciuiam.
lum quia ejusdem a^cclesiae clerici propositi et vilae
ejus austeritatem horrebant, eam reliquit ; et ab
episcopo diversis ejusdem provineia) locis reli-
gioni congruentibus sibi ostensis, tandem divinitus
in loco Premonstrati resedil, ibique.solitarius reli-
giosam vilam agere cepit ; et temporequadragesime
ad colligendos socios solus cgressus, ante pascha
cum tredecim sociis rediit, et cum his in Premon-
strato loco sccundum canonicae instilutionis nor-
mam ad tenorem rcgulte beati Augustini Deo mili-
lare ccpil.

1121. 15. 12. 21. 11.

(Ib.) In Premonstratensi aeeclesia cuidam fratri
altius de ineffabili trinitate, quae Deus est, cogitanti,
in matutinis demon astitit, et ei tria gestans capila
apparuit, Trinitatem se cssc contestans, et ob fidei
suae meritum Trinitatis visione cum dignum esse
affirmans. Sed fratcr paululum premeditatus, cum
non sibilum aurae lenis, sed fetidum vcntum tur-
binis sentirel, inimici dolum agnovit, et ei convi-
cians, recedere compulit. Qui tamen eum postca
aliis modis delusit. Mortuo Lamberto Noviomensi
episcopo, Symon,Ludovici regis Francorum patrue-
lis, successit in ejus loco.

1122. 16. 13, 22. 12.

sancti Gereonis integrum absque cerebro honorifice
et diligentcr collocatum invenit ; sicut et de iipso
legebatur, quod pars capitis, et non totum caput,
abscisum fuit. Quod cum honore et reverentia a
clero et populo elevatum est, et inde pars viro Dei
donata cst. Inde Premonstratum rediens, et quadra-
ginta jam clericos cum multis laicis secum habens,
professionem eos facere secundum apostolicam in-
stitulionem et canonicam regulam beati Augustini
docuit, et ad voluntariam paupertatem et promptam
obocdientiam ceteraque militiae spiritualis instru-
menta eosdem diligenter instituit. Gui non multo
post quidam comes de Westphalia Godcfridus cum
uxore sua conversionis gratia se contulit, et tria
^ loca in allodio suo, castrum videlicet Capenber-
gense, locum Elostathensem, Warlarensem, [divino
cultui per eum mancipavit Cujus exemplo com-
punctus comes Teobaldus homini Dei se familiaris-
simum fecil, et ejus monitis atque consilio multa
postmodum erga pauperes vel quoslibet religiosos
liberaiitate atquc munificentia uti cepit.

1124. 18. 15 24. 14.

(C. Lavd,) Obiit bone memorie papa Kalixtus,
eique in papatu succcdit Honorius. (F. Norb») Ad
quem proficiscens pater Norbertus, et ab eo honori-
fice susceptus, ct quae flagitabat digne consecutus,
Parthenopolis se futurum episcopum divinitus agno-
vit Et rediens, cum in die paschae apud Herbipolim

(Ib.) Norberto instantius verbum Dei predicante, rv in populi frequentia missam celebraret, caeca mu-

apud Nivigellam puella per annumademonio vexata
coram ipso adducitur ; eoque evangelia ct exorcis-
mos super illam mulliplicante, demon irridenscan-
tica canticorum a principio usque ad finem per os
puella; edidit, ac deindeverbume verbo interpretans
in Romana lingua, ct poslmodum in Teutonica,
totum expressit. Sed Dei servo artius insistente,
cum in monachum astanlem introeundi licentiam
qucreret nec acciperct, ilio (He se non exiturum
esse rcspondit, et tota die coram populo plurimum
cum eo contendit. Sacerdos impransus permancns,
el noctem oralione continuans, mane cum presente
puclla ct demonc per os ejus plurima garriente di-
vina celebrarct, inter ipsasollempnia faetentis urinae

lier, ipso post sumpta mysteria in oculos ejus suf-
flante, visum recepit. Unde quidam divites com-
puncti, se et sua Doo reddiderunt, et aecclesiam
ibidem edificantes, divino cultui per manum pre-
dicti patris eam mancipaverunt. Inde Premoustra-
tum rediens, in aecclesia beati Martini, quae sita est
in suburbio Laudunis quendam de suis, domnum
videlicet Gualterum, abbatem primum consecrari
fecit : cujus industria, Deo cooperante, eadem »c-
clesia tam in temporalibus quam in spiritualibus in
tantum est in brevi multiplicata, ut famam bonae
opinionis et propaginessancta; plantationis in exte-
ras ac longinquas jam extenderet regiones, videlicet
in Nerviam, in Flandriam, in Angliam, \n Wasco-

367

SlGEBERTl GEMBLACENSIS.

;5(i

niam, in Gotlnam, in Hispaniam, in Burgundiam ; A 1^23. R. 19. F. iC. A. «^S. H. 15.

quas omnes provincias pcr eandemdomumbono jam
videmus odore respcrsas In Vivariensi etiam aec-
clesia de fratribus suis abbatem tunc ordinari fecit.
Ubi cuni ad introitum fratrum malignus spiritus
bominem quendam invasisset, et eum per biduum
vexasset, per virum Dei expulso demone curatusest.
In castro nichilominusAntwerpiensi aecclesiam ordi-
nandam hac de causa suscepit. Oppidani castri il-
lius a quodam beretico Tanchelmo seducti, paula-
tim a fideet bonis moribus desciverant, quia idem
hereticus nimise subtilitatis, cum tamen esset laicus,
sed muUis etiam disertis clericis in sermone acu-
tior, sacri ordinis ministros et episcopalem ac sa-

Famcs permaxima grassatur in Gallia, in qua
Karoli, inclyli marchionis Flandriae, liberalis eni-
tuit munificentia ; qui innumerabilibus diversis in
locis pauperibus cotidiana ministrabat victus sti-
pendia.

\m. 20. i7. 26. 46.

(An, 1425.) Henrico imperatore mortuo, quibus-
dam principibus, maxime de Suevia et Alcmannia,
ncpotem ejus Cuonradum in regnum subiimare vo-
lentibus, alii Lutberum Laxonise ducem, virum con-
siliiet bellicosum, in regem provehunt.

1127. 1. 18. 27. 17.

Post mortcm Lisiardi eqiscopi f50l), Suessorum

cerdotalem gradum nichil esse dicebat, corporis et g fit episcopus Joslenus, vir consilii. Cameraci quo-

sanguinis Christi perceptionem sumcntibus ad salu-
tem prodesse negabat ;in prcciosoapparatuetvesti-
bus deauratis incedens, triplici funiculo crinibus in-
tortis, verbis persuasibilibus et conviviorum appa-
ratibussuos, quieum circiter tria milia armati se-
quebantur, alliciebat, et per eos in resistentes sibi
cedibus seviebat. Credebant ei et reverebantur eum,
intantum utaqua, qaa corpus lavisset, biberent et
pro reliquiis asportarent ; cum tamen tantae incon-
tinentiae et impuritatis essct, utfiliasin matrumprae-
sentia, sponsasque maritis intuentibus corrumperet,
et hoc opus spirituale esse assereret. Qui tandem
post multos erroreset multas cedes, dumnavigaret,
a quodam presbiteroin cerebro percussus occubuit

que post Burchardum Herimannus episcopatum te-
nuit. Quo posf tricnnium extruso, Lietardus ei suc-
cessit ; qui ct ipse post quattuor annos repudia-
tus (302), Nicholaum successorem habuit. {V. Norb.)
Parthenopoiitanae civitatis archiepiscopo defuncto,
cum clerici et cives ejusdem urbis coram impera-
tore Luthero ad eligendum archiepiscopum apud
Spiram convenissent, nutu domni Gerardi Romanae
sedis legati, qui tunc forte aderat, et postea factus
est papa Lucius, nec non et Albcronis Metensis pri-
micerii, qui postea faclus est Trevirorum archicpi-
scopus, Norbertum Premonslratae aecclcsiae patrem ,
qui pro quibusdam causis eo forte advenerat, i n
pastorem cligunl, ct regali prosequente coniventia,

Sed nec post ejus mortem error ipsius tam facile p ad sacerdoliura prajfal» urbis provehunt. Karolus

^.wl!a»«.MMS «%At.<!t DMj^avtAH r«.«/v<1 A AlAMiyiifl t /\ /1 « illii.a ^ /«/\moo E^lan/lrinck rkt*/\ rkv A/>iitt/%nA iiiotifi<rk rtiiiKiie/4nrrk

extirpari potuit. Propter quod a clericis loci illius
aecclcsia cum aliquantis redditibus per manum epi-
scopi Norberto ordinanda datur, sperantibus, quod
per ejus salutarem doctrinam heresis illa de medio
tolleretur. Quodet factum est Siquidem ipso predi-
cante compuncti viri et mulieres, corpus domini-
cum, quod incistis et foraminibus per decem annos
et ampiius reposuerant, attulerunt, et per ejus do-
ctrinam paulatim ad sanam fidem resipuerunt. Ra-
dulfo Remorum archiepiscopo obeunte {JuL 23),
Rainaldus succedit in presulalu Remensis aecclcsiae.
Venetiani navali exercitu Ascaloncm obsidcntes, ac-
cepta ab Ascalonitis pecuniae taxatione, recedunt,
et Tyrum aliquandiu obsessam in deditionem acci-

comes Flandriae, pro cxccutione justitiie quibusdam
suorum perosus, diebus quadragesimae in aecclesia,
ubi missam auditurus venerat, orans cum quibus-
dam suis proccribus, ab cis intcrficitur. Quod sce-
lus provinciae totius zelo et unanimi concursu tanta
est severitate vindicatum, ut non facile possit oc-
currere tam districlae ultionis exemplum Willel-
mus, Roberti Normanniae quondam comitis fiHus,
electione principum ct coniventia Ludovici regis
Francorum substituitur in principatum. Quem pa-
truus suus Henricus Anglorum rex suspectum ha-
bens, eoquod ipso exheredato patpemejus Robcr-
tum captivum teneret, principes Flandriae adversum
cum in rebellionem dcAIsatiacontracum accersiunt.

piunt. Balduinus rex Jerosolimorum a Saracenis j) et Willelmo post biennum per vulnus mortuo, ad

perventus capitur, ct post diutinamcaptivitatem
data pecuniae estimatione relaxatur. (C. Laud ) Hen-
ricus imperator congregata exercitus infinjta multi-
tudine, fines regni Francorum irrumpere disponit ;
sed Ludovico Francorum rcge cum intinito nichil-
ominus exercitu in occursum ejus properante, con-
silio principum et episcoporum ab inutili proposito
desistit. £t hoc factum est mense Augusto. Henri-
CU8 imperator Montionem castrum capit, etRainal-
dum ejus comitem captum secom abducit.

principatum provehunt. Fuico successit Balduino
in regno Jerosolimitano.

1128. 2. 19. 28. 18.

((/. Laud ) Lauduni in aecclesia sancti Johannis,
consilio regis et principum, monialibus, quie male
infames erant, cjectis, et monachis in earum locum
substitutis, Drogo, rcligione et facundia vcnerabilis,
a Bartholomco episcopo primus abbas ordinatur ;
qui postmodum a papa Innocentio Romae Ostiensis
episcopus cardinalis consecratur (an. 1136).

NOTiE.

fSOl) D. 180ct. secundumGall. Christ. 1123 sec. Bouq.
[502) A. 1137.

369

CHRONICA. - CONTINUATIO PRiEMONSTRATENSIS.

370

X Unde etiam in Syriam et Palestinam de Premon-
strato fratres] missi, nonnullas abbatias edifica?e-
runt. Eratquecirca haec tempora pulchra ac decora
facies aecclesiae, diversorum ordinum ac proiessio-
num circumdata varietate ; dum hinc Premonstra-
tenses, hinc Cistercienses, inde Cluniacenses mo-
nachi, tum etiam divcrsi habitus atqne professionis
sanclimoniales et mulieres Deo devotae, in continen-
tia atquc paupertate sub obedientise jugo regulariter
viventes, fervore religionis invicem provocarent, et
nova certatim ^diversis in locis monasteria funda-
rent. Cum his etiam monachi Cartugienses et ipsi
paulatim pullulabant ; qui pre ceteris continentes,
pesli avaritiae, qua plurimos sub religionis habitn
lahorare videmus, terminos posuerunt, dum certnm

13uumerum hominum, animalium, possessionum,
^uem eis pretergredi nullo modo liceat, statuerunt ;
et ipsi singulas singuli ceilas habentes, ac raro vel
ob Dci cultum, vel ob mutuum; in caritate solacium
convenientes, perfectius mori mundo et ceteris di-
ligentius vivere Deo ciegerunt. Inter quos Gigo,
prior Cartusiae, religione ac sapientia eminentissime
floniit ; et deeademdomo Hugo, ex 'priore Gratia-
nopolitanus episcopus, postmodum Viennensis me-
tropolitanus, in ipsius religionis districtione insi-
gnis claruit. Ad haec etiam milites\templi Jerosoli-
mitani, fralres quoque de hospitali, sub reiigioso
habitu continenter viventes, ubiquesemultiplicando
diffundebant, et quae poterant, vel de laboribus

1129. R. 3. F.20. A. 29. H. i.

(F. Norb.) Norbertus archiepiscopus in aecclesia
sanctae Mariae apud Magedeburch, expositis clericis
secularibus, sui ordinis fratrcs collocavit, et, ut
inibi ad tenorem regulae, quam Premonstrati insti-
tuerat, Deo militarent, ordinavit. In Premonstra-
tensi quoque aecclesia successorem sibi domnum
Hugonem, qui ab inicio paupcrlatis suae socius fue-
rat, abbatem ordinari fecit. Sedet ad Andwerpien-
sem atque Floreffiensem aecclesiam ad regimeu fra-
trum nominatos patres destiuavit. (C Laud.) Ansel-
mus abbas, postmodum cpiscopus Tornaci, succe-
dit Seifrido in aecclesia sancti Vincentii de monle
Lauduno. Philippus puer, Ludovici Francorum rc-
gis filius, Remis in regem ungitur, die paschae^ 18
Kal, Maii, patre presente.

1130. i. 21. 30 2.

(Ib ) Honorio papa defuncio, factis partibus,
Gregorius et Pctrus de Lconc ad papatum cligun-
tur, et Grcgorius Innocentii, Petrns Anacleti no-
mine aiterantur. (F. Norb,) Scd Petro ob parentelae
suae fortiludinem apud Sanctum Petrum commo-
rante, Innocentius Roma egrcssus in Gallias profi-
ciscitur, et Galiicana sibi adherente a^cclcsia, con-
ciliis celebratis primo Remis, secundo Pisis, in pa-
patu confirmatur, et Pctrus ab omnibus Galliae et
Germaniaeepiscopis anathematizatur. Johannes piae
memoriae Morinorum episcopus obiit ; eique Milo
abbas de sancti Judoci ex ordine Premonstratensium
succedit. Roberto quoque Alrcbatensium episcopo ^ propriis, vel fidelium eiemosinis, ad opus Deo
defuncto, Aivisus abbas ordinalur episcopus in ejus ^ militantium et infirmorum (quorumque ac pauperum
loco, (C> Laud.) Thonias de Maria in suo proprio
conductu ncgotiatores dolo capiens, a regc Ludo-
vico cum exercitu impetitur, et a Radulfo Viroman-
dorumcomite vulneratus et captus, Lauduni mo-
ritur.

1134. 5. 22. 31. 3.

(16.) Innocentius papa Lauduni in aecciesia sanctae
Mariae dominica in ramis palmarum, et tercia feria
sequenti in aecclesia beati Martini divina mysteria
celebravit. Philippus puer nuper iu regcm unctus,
dum in civitate Parisius equo vehitur, porcus equi
pedibus se forte summittens, equum supcr ipsum
precipitem dedit, et de ejus subita et miseranda

Jerosolimam mittebant.

1132. 6. 23. 32. 4.

(C. Laud) Fara castrum a Ludovico Francorum
rege obsidione cingitur, a Nonis Maii usque ad 7
Idus Julii ; nec tamen capitur, (16.) Eclypsis solis
facta est 4 Non. Aug. fer. 6 hora 6 (£^3).

1133. 7. 24. 33. 5.

(V, iYor6.)vLutherus imperator expeditionem in
Ilaliam parat ; et cum episcopis et archiepiscopis
papam Innocentium Romam deducens, contra Pe-
trum Lconis, qui monasterium sancti Petri munie-
rat, eum in episcopio Lateranensi in sede pontifi-
cali polenter collocat. Ipsum vero Liutherum Inno-

morte Francis luctum induxit, 3 Id. Oct. Ecclesia D centius papa ibidem in imperatorem consecrat^

sancii Mcdardi Suesslonis ab Innocentio papa con-
secratur, Concilio Remis habilo, presente Franco-
rum rege Ludovico, filius cjus Ludovicus in rcgem
consecratur apapa Innocentio. 8 Kal. Nov. Sub his
temporibus ordo canonicus Premonstratensium, et
monasticus Cistercicnsium, quasiduae olivae in con-
spectu Domini, pietatis lumen et devotionis piugue-
dinem mundo ministrabant^ et quasi vites fructi-
ferae, religionis palmites circumquaque propaga-
bant, et per omnes fere christiani orbis terminos
bonae opinionis paulatim odore diffuso, novas abba-
tias, ubi antea Dei cultus non fuerat construebant.

1131. 8. 25. 34. 6.

(16.) Norbertus archiepiscopus, vir potens io-
opere et sermone, multorum monasteriorum funda-
tor, et sanctae religionis eximius propagator, Inno-
centii papae catholici equissimus fautor, Petri vero
scismatici justissimus execrator, cum imperatore
Liulhcro ab expeditione Italica regressus in civita-
temsuam, non multo post infirmitate |corripitur, et
in ea per spatium quatuor mensium laborans, epi-
scopatu sapienter ac fideiiter ministrato per annos
octo, astantibus fratribus, data benedictionemoritur.
Cum dc sepultura inter clericos majoris aecclesiae et

(503) A. 1133, ponuntLaud. ct Burburg.

NOTiB.

87i

SI6EBERT1 GEMBLACENSIS.

372

fratres sanctse Mariae contentio |ficret, res ad impe- X annos apud Solodonim in rcclusione vivcns cgres-

sus inde, imperatorem Henricum se esse menticndo
dixit. Qui cum multos seducendo sibi allexisscl, in

ratorem delata est, et ex ejus prsecepto in aecclesia
sanctffi Mariae cum filiis ac fratribus, quos in Chri-
sto genuerat et Christo educaverat, sepuUus est.
Cujus extitit in Christo dormitio 8 Id. Julii.
1135. R. 9. F. 26. A. 35. H. 7.
(C. Laud,) Henricus obit, rex Angliae, vir in regni
sui amministratione singularis severitatis atque cen-
surae. Cui Stephanus de sorore nepos in regnum
succedit, sed magna parte regni mutilatus, non
multo post totam Normanniam amittit. Filia enim
regis Henrici Mathildis, quae primo nupserat Hcnrico
imperatori,postmodum Giffrido comiti Andegavensi,
ope regis Francorum Ludovici Normanniae ducalum

tanlum ul pro eo etiani gravcs pugna^ et homicidia
fierenl, aliiseum rccipicntihus, aliis seductorem pa-
lam profitentibus, tandcm dcclarata cjus falsitate,
Cluniaci in monachum attonsus cst.

1139. 2 2. i. II.

Rainoldo Remorum archiepiscopo defuncto (50 i*,
a^cclcsia Remensis per biennum fere pontilicc ca-
ruil ; el tandcm hoc anno Samson de clcro Carno-
tensis iccclcsiae Remensem praesulatum susccpit.
Florebat hoc tcmpore Gallicana aecclcsia pcr viros
religione ac sapicnlia illuslrcs, Milonem Morincn-

occupat, clin ipsaAnglia magnasei molestias atque *^'" episcopum, humilitalis virlutc precipuum. AI-
calamiUtes suscitat. Quem etiam bello postmodum visum Atrebatenscm. liberalitj

cepit; sedpro comitc Roberto fratre suo, a regina
Angliae caplo, eum relaxavit. llb.) Ventus nimius
5 Kal. Nov. fuil, qui turres et edificia multadiruit.
1136. 10. 27. 1. 8.

(16.) Mare terminos suos egressum, inopinate
submersit cum habitatoribus suis partem Flan-
driarum.

1137. 11. 28. 2. 9.

(/6.) Siccitas tanta f uit in Francia, quantam ne-
mo, qui tunc vivcret, se vidisse vel ab antecessori-
bus suis audisse testatur, ita ut fontes et putei,
quidam etiam fluvii siccarentur. imperator Liuthe-
rus secundam facit expeditionem in Italiam. Comes
PicUviensis Willelmus ad Sanctum Jacobum in Ga-

tate atque consilio ct
facundia claruni, Godefridum Lingonensem. Hugo-
ncm Autisiodorcnsem, Joslenum Suessioncnsem,
Giffridum Catalaunenscm, Albcricum Bituriceusem
archiepiscopum, scientia litlcrarum atque consilii
prudentia clarissimum. l.ii *r hos ct alios multos
tunc claros scientia viros ctiam Bernardus Clare-
vallensis abbas, vir opinatissimae religionis, emi-
nentissime clarebat ,* qui verbi Dei fcrvcntissimus
predicatoret innumerabilium monasteriorum funda-
tor, multas cotidie animas ad sludium religionis ct
sanctie paupertatis propositum inbuebat. (C Laud.)
Habitaculum scrvorum Dei in loeo qui dicilur. Ad
moutem Dei construitur.
lUO. 3. 3. 5. 12.

latia orationis causa proficiscitur, et in feria pa- ^ Hugo Parisicnsis Sansti Victoris caaonicus, rcli-

rasceve in aecclesia beati Jacobi moritur, et ante

allare sepelitur. Qui moriturus proceres suos, quos

secum habebat, contestatur, ut filia sua major Alie-

Dordis Ludovico juniori Francorum regi cum Aqui-

Unie du^tu uxor tradatur. (16.) Quam predictus

Ludovicus apud Burdegaiam, optimatibus regni

presentibus,jungitsibi nupliis quam sollempnibus.

Cujus pater Ludovicus intra eundem fere mcnsem

apud Parisyus defunctus, in aecclesia beati Dyonisii

antc corpus ipsius cst sepultus, Kal. Aug. 28 anno

regni sui. Liutherus impecator post subactam in fi-

deliute Romanae aecclesiae Apuliam rediens in pa-

triam suam moritur ; et Cuonradus, qui ante ipsum

imperium affectaverat, Henrici imperatoris de sorore

nepos, ad regnum provehitur.

1138« 1. 1. 3. 10.

Obiit Drogo bonae memoriae Ostiensis episcopus,
vir religione ac sapientia clarus. Petrus Leonis, qui
per scisma presulatum Romane scdis contra Inno-
centium invaserat, et aeccicsiae Dei magno scandalo
jam per octo annos fucrat, Dei judicio percussus
obit (Jan, 25) ; et ab eo ordinatos dcgradari, ncc
ultra ad sacros ordines promoveri, Innocentius papa
decemit. His temporibus quidam pseudoimpcrator
in partibus Alemaonioe surrexit, qui per aliquot

gionc el litlerarum scientia clarus ctin septem libc-
ralium artium peritia nulli sui temporis secundus,
obit (505). Qui inter niulU quie utilitcr scripsit,
ctiam librum de sacramcntis valde necessarium,
duobus voluminibus comprehensum, edidit. Scnonis
presente rcge Ludovico episcoporum etabbatumre-
|igiosoruni fit conventus contra Petrum Abaeiardum,
quiquadam profana verborum vcl sensuum novitate
secclcsiam scandalizabat. Qui ab eis interpoUatus,
cuni cssct responsurus, dc juslilia vcritus, audien-
tiam apostolica^scdis appcllavit ; ct siccvadcns, non
multo post Cabiloni ad Sanctum Marcellum obiit
(An. 1142, ApriL 21.) Inter regcm Ludovicum et
comitem Theobaldum (506) simult-alis germen pul-
D lulat, pro co quod comes cnm rege in Aquitanicam
expeditionem proHcisci detrectat.

1141. 4. 4 6. 13.

Rogcrus de Sicilia post occupalum Calabria3 el
Apuliae principatum, papam Innocentium belio ce-
pit ; et facta cum co qualicunique pncc, ut ab eo in
regem coronaretur, oblinuil ;sicque primus de Nor-
mannorum genere regis sibi nomen usurpavit.
ct postmodum etiam in AflVica nonnullas civilates
sive provincias occupavit. Caslrum Bullonium, quod
Rainaldus comcs injustc tenuerat, capitur ab cpi-

NOTiE.

(504) A. il38 Id Januar. ad ntron.a. 1 1 40

(505) D. 11. Fcbr. a. 1142 ; cf. Pagium ct Mansi (50(>) Blcseusem,

37a

CUKONICA. — CONTINUATIO PRiEMONSTRATENSIS.

374

scopo Leodii (C. Laud,) Orta dissensione inler pa- A latriae sordibus nunquam fueral polluta, ex quo pri-

pam Romanum et Francorum regcm Ludovicum»
secclesia Gallicana turbalur; simultas, quse sopita
putabatur inter regem et ipsum, cepit repullulare.
Imperator Constaatinopoiitanus, Antiochia ali-
quandiu obsessa, pacem tandeui cumprincipe fecil,
et civitatem intravit ; sed venationi insistens, dum
arcuro vehementius intendit, toxicata sagitta a se-
metipso vulncralus in sinistra manu, obiit, caplis
ante nounullis Turcorum presidiis. Et post eum fi-
lius ejus Manuel imperium sumpsit.

1U2. R. 5. F. 5. A. 7. H. 14.
Radulfus Viromandorum comes uxorem suam di-
mittit, et sororem reginae Fctronillam ducit. Pro-

mitus ad christianismum est conversa, a Turcis
obsessa capitur. Ubi episcopo civitatis decoUato, et
sanctis locis prophanatis, et in eis muUis nec di-
cendis abhominationibns perpetratis, muUa miUa
diversi sexus et etatis trucidantur, diversis modis
cruciantur, captivi abducuntur et servituti addi-
cuntur. Unde christianis metus et tristicia, Christi
nominis inimicis tastus crevit et audalia. Et hsec
quidem malorum inicia. Lucius papa senatores Ro-
manorum contra secclesiam erectos in Capitolio ob-
sidel; sed inde per Jordanem Petri Leonis pertur-
batus, infirmitate correptus, infra annum pontificii
sui moritur. {Pebr. 25.) Cui suceedit abbas Sancti

ptcr quod instanlia comitis Theobaldi mittitur Ivo Anastasii Bemardus, et papa vocatur Eugenius.
Romanae sedis legatus, qui et Radulfum comitem " Contra quem Romani Jordanem patricium et sena-

excommunicavit, et episcopos Laudunensem Bar-
tholomaeum, Noviomensem Symoncm, ct Petrum
Silvanectensem, qui divortium iUud fecerant, su-
spendit.

1143. 6. 6. 8. 15.

(f6.) Ventus vehemens 15 Kal. Febr. horribiH
impetu monasteria domosque subruit, arbores an-
nosas terrai coequans. Ludovicus rex Vitriacum ca-
strum comitis Theobaldi capU; ubi igne admoto,
aecclesia inccnsa, et in ea miUe trecentae animae di-
versi sexus et etatis suut igne consumpte. Super
quo rex Ludovicus misericordia motus plorasse di-
cilur : et hac de causa peregrinationem Jerosolimi-

tores crigentes, eum ab urbe deturbant. Qui trans-
alpinando in GaUias venit.

1146. 9. 9. 11. 3. 5.

Rcx Francorum Ludovicus, captse a Turcis Heso-
potamise zelo accensus, sive ut aUi putant, Vitria-
censis incendii conscientia compunctus, apud Vice-
liacum affixo sibi crucis signo, cum principibus
regni et multitudine innumerabUi transmarinam pe-
regrinationem aggredi proponit. Ecclesia Tornacen-
sis, quae per annos circiter 600 a tempore beati Me-
dardi sub episcopo Noviomensi sine proprio fuerat
sacerdote, hoc anno proprium episcopum cepit ha-
bere, Anselmo abbate Sancti Vincentii Laudunensis

tanam aggressus a quibusdam estimatur. Castrum ^ a papa Eugenio Romae consecrato et eidem civitati

vero Odoni Campaniensi contuUt, nepoti comitis
Theobaldi, qui patrimonium ab ipso sibi ereptum
per regem Ludovicum hac occasione recupcrare
voluit. Mortuo venerabili Gifrido, Catalauni filepi-
scopus Guido.(I6.) Obit papa Innocentius, cui suc-
cedit Wido casteUanus, Cselestini nomine alteratus.
Obitetiam Fuico rex Jerosolimorum. Qui, dum ve-
nationi insistens leporem insequitur ex improviso
sibi apparentem, equus, cui sedebat, super se eum
precipitem dedit, ipsumque vita pariter et regno
privavit. Post quem filius Balduinus |cum matre
rcgnat. (Ib.) Pax reformatur inter papam et regem
Ludovicum

114*. 7. 7. 9. 1. S. 3
Celestinus papa quinque mensibus et dimidio pa-
patus functtts oflicio, recedit (Mart, 9.) eique Lu-
cius, ex Gerardo cancellario papa faclus, succedit.
Mediante abbate ClarcvaUis, simuUas, quae intcr
regem Ludovicum et comilem Theobaldum incan-
duerat, sopilur. Inter Stephanum regcm Anglia; et
fautores Mathildis, Henrici regis filiae, varia sorte
confligitur, et regnum illud, quod pre ceteris ali-
quandiu quictum manserat et opulentum, ferro,
fiamma, fame miscre decerpitur.

1145. 8. 8. 10. 2. 4

Edessa Mesopotamine civitas, in qua erant cor-
pora apostolorum Thome et Thaddei, et quic ido-

in episcopum destinato. Fames permaxima grassa-
tur*in Gallia, in qua secclesiarum Ghristi enituit U-
beraUs munificentia; quae in sustentationem pau-
perum muUa expenderunt modiorum milia. Qao
tempore in Lingonensi parrochia, apud Morman-
dum, ubi pauperes innumeri cotidiana stipe ale-
bantur, quidam homines occidisse et eonim carnes
coctas vendidisse deprehensus, a pauperibus pati-
bulo est appensus. Guido Catalaunis episeopus
obit.

1147. 10. 10. 12. 4. 6.

Conrado rege in purificatione sanctae Mariae Fran-
kenefort constituto {Fabr, 2), abbas Clarevallensis
tam rege quam cunctis regni principibus cni«
cis affigit signum, et sotii peregrinationis multipli-
cantur super numerum. Navalis Dei exercitus, ex
Anglia, Flandria atque Lotharingia coUectus, 2 Id.
Aprilis dc Tredemunde (507) portu Anglise cnm
200 fere navibus profectus, 4 Kal. JuUi in vigilia
apostolorum Ulixisbonam (508) appUcuit, et eam
post quattuor mensium obsidionem per multas ce-
des et multam macerationem Dei virtute et sua in-
dustria capiunt; et cum de ipsis tantum es-
sent 13000, hostium 200500 superantes, ingressi
cum hymnis. aecclesiam dedicantes, episcopum ibi
et clcrfcos ordinaverunt. Ad corpora ibi occisorum
tres muti recupaverunt loqucndi usum. Conradus

miJE.

(507j Dartmouth in Devonshire.

(508) Lissanon.

375

SlGEBERTl GCMBLAtENSIS.

376

r^x mense Maio cam muUiludind innumerabili et X pnata el abrasa. Lauduni 4 Non. Jui. factis toni»

virtute incomparabili peregrinationem aggressus,
transito prospere Bosforo, dum ad cxpugnandum
lcontum inconsulte divertit, consumptis terrae ger-
minibus et deficientibus victualibus, suis famc affli-
ctis rcdit, et prosequentibus eos Turcis, multa miiia
suorum amittit. Rex Fraoponim Ludovicus 3 Kai.
Junii in pentecosten pci%grinationero aggressus,
cum infinitis et expedilis suorum milibus per Hun-
gariam profectus, transito Bosforo occursu Conradi
re^is excipitur; qui multis suorum ob inopiam rc-
patriantibus, paucis comilantibus, a Francis bc-
nigne susceptus etcum cis aliquandiu est profectus
Scd ab imperatore Grecorum a Tiatira rcvocatus,

truis, in monasterio sancti Vincentii monachis diumi
officii cursum complentibus, duo ex eis subito ful-
minis ictu corrucntes expiraverunt; alii quidam
tacti vel territi vix convaluerunt. Fulmine etiam
altaris linteum adurente, et sacrarium penetrante,
et de magna cruce partem, partem quoque claustra-
lis hostii asportante, tota domus repietur horrore.
In aliis etiam locis hominibus seu hominum aediHciis
vel animalibus fulmine pereuntibus, mala quse so-
lito graviora cliristianis contigere, sunt signala. Di-
cunt ctiam Jerosolimis in templo Domini sive in
monte Oliveli fulminasse, et ejus infortunii hoc
presagium fuisse In lcrritorio Gcbennensi lupus

navibus ejus Jerosolimam est evectus Eclypsis soiis ^ quidam, corporis magnitudine et animi ferocitate
fuit 8 Kal. Novembris, die dominica, ab liora 2 u&- aliis dissimilis, homines devoravit, et plus quam

quein horam 5.

Ii48. R. li. A. 13. H. 3. S. 7.

Franci perdeserta Asia; dolo ct aslu Grecorum ct
crebrQ assultu Turcorum detrimcnta maxima pa-
tiuntur; et fame nimia cruciati, quidam cquorum
et asinorum carnibus vescuntur. Sic cum multo la-
bore et dampno, multis fame pereuntibus, vix tan-
dem Seleutiam venerunt, et inde Antiochiam et Pa-
lestinam petierunt. Manuel rcx Grecorum nunlios
regis Siciliae, quos ad eum pro exequendo pacis foc-
dere miserat, detinuit mancipatus carcere. Unde
iratus Rogerus, misso navali cxercitu, Gorinthum
spoliavitcum quibusdam aliis civitatibus et castellis

triginta animas diversi sexus et etatis vita privavit.
in aliis ctiam locis hoc anno lupi similiter noscun-
tur operati. Hildefonsus comes de Sancti Egidii
cum navali exercilu Palestinam applicuit, ct cum
magnum quid facturus sjoraretur, reginae ut aiunt
dolo maie potionatus, apud Cesarcam Palcstinse
moriiur. l'iiius ejus adolesccns quoddam castrum
comitis Tripolitani patruelis sui ingreditur, scd dolo
ejusdem cum sorore a Turcis captivalur. Obsessa
per triduum Damasco a Francis, Germanis ac Jcro-
solimitanis, captis jam muris exterioribus, qui ortos
ambiebant, cum in brevi civitas capienda putaretur
dolo, ut aiunt, principum Palestinorum obsidio re-

in Grecia ; et infinitam sumensdiversi generis pa- .. movetur. Factaque discessione, rex Francorum et
ludamentorum et vestis preciosae substantiam cum imperator, iterum condicto die ad obsidendam Asca-

auri et argenti copia, captivavit et de Grecis non-
nulla milia. Cepit etiam insulam Curfoiium (509),
et in ejus portu edificavit forte presidium. Citerio-
res Hispani capiunt Almariam, et sequenti anno
Tortosam, insignes civitates Sarracenorum. Alvisus
Atrebatensis episcopus, vir honestate vitse et scien-
tia clarus, apud Philippopolim obit (510). Symon
quoque. Noviomensis episcopus apud Selcutiam
dicm claudit. Amedeus comes Maurianensis in Cipro
insula obit. A papa Eugcnio Remis concilium cele-
bratur» in quo hereticus quidam de Brittannia addu-
ctus dampnatur ; qui non prophetam vel magnum

lonem, cum suis Jopp